Adhyaya 53
The Eight Nidhis: Guna-Based Types of Wealth, Giving, Hoarding, and Public Benefit
ယခင်က ဟရိ၏ «အဖိုးတန် ၈ မျိုး» ကို ဆက်လက်ဆွေးနွေးပြီးနောက်၊ စူတာသည် ဘြဟ္မာ၏ ဖြေကြားချက်ကို ပြောကြားကာ နိဓိ (nidhi) များကို အမှတ်အသားနှင့် အကျင့်အကြံဖြင့် သိနိုင်သော လူ့ရုပ်သဏ္ဍာန်တူ အမျိုးအစားများအဖြစ် ဖော်ပြသည်။ Padma နှင့် Mahāpadma ကို စတ္တဝိက သဘောထားအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကြင်နာမှု၊ ဥစ္စာရှာဖွေမှုနှင့် ဓမ္မတရားအတိုင်း လှူဒါန်းခြင်း—အထူးသဖြင့် သာသနာ့သမဏ၊ ဝေဒပညာရှင် ပူဇော်ပွဲကျင့်သူများနှင့် တရားသမာဓိရှိသူများထံ—ကို ဦးတည်ကြောင်း ဆိုသည်။ Makara သည် လက်နက်သိုလှောင်ခြင်းနှင့် ရာဇသ-တမသ အလိုဆန္ဒကြောင့် အာဏာလိုလားမှု၊ မင်းများနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့မှု၊ ပဋိပက္ခကြောင့် ပျက်စီးနိုင်မှုတို့နှင့် ဆက်နွယ်သည်။ Kacchapa/Kacchapī ကို မယုံကြည်မှု၊ ကပ်စေးနည်းမှု၊ မလှုပ်မရှား သိုလှောင်မှုအဖြစ် ဖော်ပြပြီး မြေမြှုပ်ထားသော ဥစ္စာကို ရာဇအာဏာက သိမ်းယူနိုင်ကြောင်း သတိပေးသည်။ ထို့ပြင် ရောနှော (ရာဇသ/တမသ) ပုံစံများ—ပျော်ရွှင်မှုအတွက် သုံးစွဲခြင်း၊ ချီးမွမ်းမှုလိုချင်ခြင်း၊ သစ္စာပြောင်းလဲခြင်း—နှင့် စတ္တဝိက ပံ့ပိုးသူ (Nīla) များက လိုအပ်သမျှသာ စုဆောင်းပြီး ရေကန်၊ သစ်တောစိုက်ခင်း စသည့် အများပြည်သူအကျိုးပြုလုပ်ငန်းများကို ထောက်ပံ့ကြောင်းကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ရောနှောစောင့်ကြည့်မှုသည် ရောနှောရလဒ်များကို ပေးကြောင်း ဆိုကာ၊ နောက်အခန်းတွင် ဟရိ၏ ကမ္ဘာ့အလွှာ (world-sheath) နှင့် ဆက်စပ်သော ကောသမောလောဂျီ အကြောင်းများသို့ ကူးပြောင်းသည်။
Shlokas
Verse 1
नाम द्विपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच / एवं ब्रह्माब्रवीच्छ्रुत्वा हरेरष्टनिधींस्तथा / तत्र पद्ममहापद्मौ तथा मकरकच्छपौ
အခန်း ငါးဆယ်သုံး (ဤနာမဖြင့်)။ စူတာက ပြောသည်—ဟရီ၏ အဖိုးတန်ရတနာ ရှစ်ပါးကို ကြားနာပြီးနောက် ဘြဟ္မာသည် မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအထဲတွင် ပဒ္မနှင့် မဟာပဒ္မ၊ ထို့ပြင် မကရနှင့် ကစ္ဆပ တို့လည်း ပါဝင်သည်။
Verse 2
मुकुन्दकु(न) न्दौ नीलश्च शङ्खश्चैवापरो निधिः / सत्यामृद्धौ भवन्त्येते स्वरूपं कथयाम्यहम्
မုကുന္ဒ၊ ကုန္ဒ၊ နီလ၊ သင်္ခ နှင့် အခြားတစ်ပါးသော နိဓိ (ရတနာ) — ဤတို့သည် စတျယယုဂ (ကృతယုဂ) တွင် စည်းစိမ်ပြည့်ဝသည့်အခါ ပေါ်ထွန်းလာကြသည်။ ယခု ငါသည် ၎င်းတို့၏ အမှန်တကယ်သော ရုပ်သဘောကို ဖော်ပြမည်။
Verse 3
पद्मेन लक्षितश्चैव सात्त्विको जायते नरः / दाक्षिण्यसारः पुरुषः सुवर्णादिकसंग्रहम्
ကြာပန်းအမှတ်အသားဖြင့် လက္ခဏာပြုထားသော လူသည် စာတ္တဝိက သဘာဝဖြင့် မွေးဖွားလာသည်—ကြင်နာမှုနှင့် ရက်ရောမှုကို အနှစ်သာရထားသော ပုရုရှဖြစ်၍ ရွှေနှင့် အခြားသော ဥစ္စာပစ္စည်းများကို စုဆောင်းရရှိသည်။
Verse 4
रुप्यादि कुर्याद्दद्यात्तु यतिदैवादियज्वनाम् / महापद्माङ्कितो दद्याद्धनाद्यं धार्मिकाय च
ငွေဖြူနှင့် ထိုကဲ့သို့သော ပစ္စည်းများကို စီစဉ်ထား၍ ယတီ(သံဃာတော်/အကျင့်သီလရှိသူ) နှင့် ဒေဝတားတို့အား ယဇ္ဈပူဇော်လုပ်ဆောင်သူများထံ လှူဒါန်းရမည်။ မဟာပဒ္မ(ကြာပန်းကြီး) အမှတ်တံဆိပ်ပါရှိသကဲ့သို့ သာသနာတရားကိုလိုက်နာသောသူထံလည်း ငွေကြေးနှင့် အခြားအလှူအတန်းများကို ပေးလှူရမည်။
Verse 5
नीधी पद्ममहापद्मौ सात्त्विकौ पुरुषौ स्मृती / मकरेणाङ्कितः खड्गबाणकुन्तादिसंग्रही
နိဓိ၊ ပဒ္မ၊ မဟာပဒ္မတို့ကို စာတ္တဝိက (သန့်ရှင်းသဘော) ရှိသော ပုရုရှများဟု မှတ်ယူကြသည်။ ထို့ပြင် မကရ (ရေသတ္တဝါ) အမှတ်တံဆိပ်ပါရှိသူတစ်ဦးက ဓား၊ မြား၊ လှံ စသည့် လက်နက်များကို ကိုင်ဆောင်/စုဆောင်းသူဖြစ်သည်။
Verse 6
दद्याच्छ्रुताय मैत्रीं च याति नित्यं च राजभिः / द्रव्यार्थं शत्रुणा नाशं संग्रामे चापि संव्रजेत्
ပညာရှိ (သုတ) များထံ လှူဒါန်း၍ မေတ္တာမိတ်ဆွေမှုကို ပြုစုပျိုးထောင်ရမည်။ ထို့ပြင် မင်းများ၊ အာဏာရှိသူများနှင့် အမြဲတစေ ဆက်ဆံပေါင်းသင်းနေထိုင်ရမည်။ ငွေကြေးအတွက် ရန်သူလက်ထဲတွင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခြင်းကိုတောင် ကြုံရနိုင်ပြီး စစ်ပွဲထဲသို့လည်း ဆွဲခေါ်ခံရနိုင်သည်။
Verse 7
मकरः कच्छपश्चैव तामसौ तु निधी स्मृतौ / कच्छपी विश्वसेन्नैव न भुङ्केन (ना) ददाति च
မကရနှင့် ကချ္ဆပတို့ကို တာမသ (မှောင်မိုက်၊ ထိုင်းမှိုင်း) သဘောရှိသော နိဓိနှစ်မျိုးဟု ဆိုကြသည်။ ကချ္ဆပီသည် မည်သူ့ကိုမျှ မယုံကြည်၊ မစားသောက်၊ လှူဒါန်းခြင်းလည်း မပြု။
Verse 8
निधानमुर्व्यां कुरुते निधिः सोप्येकपूरुषः / राजसेनमुकुन्देन लक्षिता राज्यसंग्रही
ဘဏ္ဍာထိန်း (နိဓိ) သည် မြေကြီးထဲတွင် သိုလှောင်ဘဏ္ဍာကို မြှုပ်ထားသော်လည်း ထိုဘဏ္ဍာသည် နောက်ဆုံးတွင် လူတစ်ဦးတည်းအတွက်သာ အကျိုးရှိသည်။ ရာဇတပ်နှင့် မင်း၏ ကိုယ်စားလှယ်က သတ်မှတ်အမှတ်အသားပြုလိုက်သော် ထိုသည် နိုင်ငံတော်အတွက် သိမ်းယူခံရသော ပိုင်ဆိုင်မှု ဖြစ်လာသည်။
Verse 9
भुक्तभोगो गायनेभ्यो दद्याद्वेश्यादिकासु च / रजस्तमोमयो नन्दी आधारः स्यात्कुलस्य च
ကာမပျော်ရွှင်မှုတို့ကို ခံစားပြီးနောက် သီချင်းဆိုသူတို့အား လှူဒါန်းကာ မိန်းမပျော်နှင့် အလားတူသူတို့အပေါ် ငွေကြေးကို ဖြုန်းတီး၏။ ရဇသနှင့် တမသ အလွန်များသူသည် မိသားစုအတွက် လောကီအထောက်အကူသာ ဖြစ်ပြီး ဓမ္မကို ထမ်းဆောင်သူ မဟုတ်။
Verse 10
स्तुतः प्रीतो भवति वै बहुभार्या भवन्ति च / पूर्वमित्रेषु शैथिल्यं प्रीतिमन्यैः करोति च
ချီးမွမ်းခံရသော် ထိုသူသည် အမှန်တကယ် ပျော်ရွှင်လာ၏၊ ထို့ပြင် မယားများစွာ ရရှိလာနိုင်၏။ ယခင်မိတ်ဆွေတို့အပေါ် သစ္စာစိတ် လျော့နည်းကာ အခြားသူတို့နှင့် ချစ်ခင်မှုကို ပြုလုပ်၏။
Verse 11
नीलन चाङ्कितः सत्त्वतेजसा संयुतो भवेत् / वस्त्रधान्यादिसंग्राही तडागादि करोति च
အပြာရောင်သဏ္ဌာန်အမှတ်တံဆိပ်ဖြင့် မှတ်သားခံရ၍ သတ္တဝတေဇ (သန့်ရှင်းမှုမှ ပေါ်လာသော တောက်ပမှု) နှင့် ပြည့်စုံလာ၏။ ထိုသူသည် အဝတ်အထည်၊ စပါးနှံ စသည့်အရာများကို စုဆောင်းသူ ဖြစ်လာပြီး ရေကန်တည်ဆောက်ခြင်း စသည့် အများအကျိုးပြုလုပ်ငန်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက်၏။
Verse 12
त्रिपू(पौ) रुषो निधिश्चैव आम्रारामादि कारयेत् / एकस्य स्यान्निधिः शङ्खः स्वयं भुङ्क्ते धनादि(न्त)कम्
နိဓိ (ဘဏ္ဍာ) ကိုလည်း တည်ထောင်၍ သရက်ခြံ စသည့် ဥယျာဉ်များကိုလည်း ပြုလုပ်သင့်၏။ တစ်ဦးအတွက် “နိဓိ” သည် သင်္ခ (śaṅkha) ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ထိုသင်္ခသည် ကိုယ်တိုင် အကျိုးကို ပေးကာ ငွေကြေးနှင့် အခြားအရာများကို ချီးမြှင့်၏။
Verse 13
कदन्नभुक्परिजनो न च शोभनवस्त्रधृक् / स्वपोषणपरः शङ्खी दद्यात्परनरे वृथा
အိမ်သူအိမ်သားတို့သည် အစားအစာညံ့ဖျင်းကိုသာ စားသောက်ရပြီး သင့်တော်သော အဝတ်အစားမဝတ်နိုင်၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုသာ ထိန်းသိမ်းပျိုးထောင်ရန် အာရုံစိုက်နေသူ—ထိုကဲ့သို့ ကပ်စေးနည်းသူသည် အခြားသူတို့အား လှူဒါန်းသော်လည်း အကျိုးမဲ့သော လှူဒါန်းခြင်း ဖြစ်၏။
Verse 14
मिश्रावलोकनान्मिश्रस्वभावफलदायिनः / निधीनां रूपमुक्तं तु हरिणापि हरादिके / हरिर्भुवनकोशादि यथोवाच तथा वदे
သူတို့၏ကြည့်ရှုမှုသည် ရောနှောနေသဖြင့် ရောနှောသဘောရှိသော အကျိုးရလဒ်များကို ပေးတတ်ကြသည်။ «နိဓိ» ဟုခေါ်သော ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာများ၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်ကိုလည်း ဟရီ (ဗိဿနု) သည် ဟရ (ရှီဝ) နှင့် အခြားသူတို့အား ရှင်းပြခဲ့သည်။ ဟရီက လောကအလွှာ (ဘုဝနကိုရှ) စသည်တို့ကို မည်သို့ဆိုခဲ့သနည်း၊ ထိုအတိုင်း ငါလည်း ပြန်လည်ဖော်ပြမည်။
Frequently Asked Questions
The text emphasizes setting aside wealth (e.g., silver and other valuables) for dāna to ascetics, learned ritual performers, and righteous recipients. The Padma/Mahāpadma orientation is to convert prosperity into merit through intentional giving and supportive association with the virtuous.
Adhyāya 53 notes that hoarded treasure ultimately serves only one person and may be identified by royal agents and seized for the kingdom. The point is ethical and pragmatic: tamasic hoarding is insecure and fails to yield dharmic fruit compared to purposeful, righteous expenditure.