
Prāsāda-Lakṣaṇa: Temple Proportions, Śikhara Ratios, Liṅga–Pīṭha Measures, and Auspicious Ground-Plans
ဗြဟ္မာခဏ္ဍ၏ လက်တွေ့ရှာස්တရသဘောကို ဆက်လက်တင်ပြ၍ စူတက သောနကအား ပရသာဒ (ဘုရားကျောင်း) ကို စီမံကိန်းချခြင်းနှင့် အချိုးအစားသတ်မှတ်ခြင်းကို နည်းပညာဆန်သော်လည်း ဘက္တိပြည့်ဝစွာ ရှင်းလင်းသည်။ အစမှာ ၆၄ကွက် ဝါစ্তুပုံစံနှင့် ဦးတည်ရာအမှတ်အသားများ၊ စတုရန်းအယူအဆ၊ တံခါးရေတွက်ခြင်း၊ နံရံစီမံမှုတို့ကို ဖော်ပြသည်။ နံရံမြင့်တက်မှု၊ ရှိခရ (နံရံ၏ နှစ်ဆ) အမြင့်၊ ပရဒက္ခိဏာလမ်းအကျယ်၊ ဂర్భဂೃಹ (garbha) အလယ်ခန်းနှင့် မုခမဏ္ဍပ စသည့် ထွက်ပေါ်အစိတ်အပိုင်းများကို တည်ဆောက်နည်းကို သတ်မှတ်သည်။ ထို့နောက် ရုပ်ပုံမီတာညီညွတ်မှုအဖြစ် လိင်္ဂနှင့် ပီဋ္ဌာကို အချိုးညီစွာ တိုင်းတာပြီး တံခါးအရွယ်အစားကို အခြေခံယူနစ်မှ ဆင်းသက်သတ်မှတ်သည်။ မဏ္ဍပ စီမံကိန်းနှင့် ယောနိအမျိုးအစားအလိုက် မြေပြင်ပုံစံများ—စတုရန်း၊ စတုဂံ၊ ဝိုင်း၊ ရှည်လျား၊ အဋ္ဌဂံ—နှင့် ကံကောင်းသင်္ကေတပုံစံများကို ဖော်ပြကာ စည်းစိမ်၊ အာဏာ၊ အသက်ရှည်၊ မိသားစုကောင်းကျိုးကို ပေးကြောင်း ဆိုသည်။ အဆုံးတွင် တံခါးဝများ၊ နာတ်ရုံ/ဇာတ်ရုံခန်းမ၊ အနီးအနားဘုရားခန်းများ၊ ကာကွယ်သူများ၊ မಠ/အာရမ်တို့ပါဝင်သည့် ဘုရားကျောင်းဝင်း စီမံမှုနှင့် ပေါင်းစည်းပြီး ဝါစုဒေဝကို အတွင်းနေ စုစုပေါင်းတရားအဖြစ် ကြေညာကာ ပူဇော်သက္ကာကို လက်ခံ၍ အိမ်တော်ကို သန့်စင်ပေးသည်ဟု ပူဇော်ပွဲဖြင့် နိဂုံးချုပ်သည်။
Verse 1
नाम षट्चत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच / प्रासादानां लक्षणं च वक्ष्ये शौनक तच्छृणु / चतुः षष्टिपदं कृत्वा दिग्विदिक्षूपलक्षितम्
စူတက ပြောသည်— “ယခု (စတင်) အခန်းလေးဆယ်ခုနှစ် ဖြစ်၏။ အို ရှောနက၊ ပရာသာဒ (ဘုရားကျောင်း/မဟာအိမ်) များ၏ လက္ခဏာသတ်မှတ်ချက်ကို ငါဆိုမည်၊ နားထောင်လော့။ စတုရန်း ၆၄ ခန်းပါ အစီအစဉ်ကို ခင်းကျင်းပြီး အဓိကနှင့် အလယ်အလတ် ဦးတည်ချက်များအတိုင်း အမှတ်အသားပြုရမည်။”
Verse 2
चतुष्कोणं चतुर्भिश्च द्वाराणि सूर्यसंख्यया / चत्वारिंशाष्टबिश्चैव भित्तीनां कल्पना भवेत्
၎င်းကို စတုရန်းပုံစံ (လေးထောင့်) အဆောက်အဦးအဖြစ် စိတ်ကူးရမည်၊ ဘက်လေးဘက်ရှိ၍ တံခါးများကို နေ၏ အရေအတွက်အတိုင်း (၁၂) ရေတွက်ရမည်။ ထို့ပြင် နံရံများ၏ အစီအစဉ်ကို ၄၈ ခုအဖြစ် စီမံရမည်။
Verse 3
ऊर्ध्वक्षेत्रसमा जङ्घा जङ्घार्धद्विगुणं भवेत् / गर्भविस्तारविस्तीर्णः शुकाङ्घ्रिश्च विधीयते
ခြေထောက်အောက်ပိုင်း (jāṅghā) သည် အပေါ်ပိုင်းနှင့် တိုင်းတာချက်တူညီသည်ဟု ဆိုသည်။ ပေါင်သည် ခြေထောက်အောက်ပိုင်း၏ တစ်ဝက်အတိုင်းအတာ၏ နှစ်ဆ ဖြစ်ရမည်။ ကိုယ်ခန္ဓာ (trunk) ကို ၎င်း၏ ချဲ့ထွင်မှုအတိုင်း ကျယ်ဝန်းစွာ ပြုလုပ်ရပြီး၊ ခြေဖျားများကို သွယ်လျ၍ သင့်တင့်ညီညာအောင် ဖန်တီးရသည်။
Verse 4
तत्त्रिभागेन कर्तव्यः पञ्चभागेन वा पुनः / निर्गमस्तु शुकाङ्घ्रेश्च उच्छ्रायः शिखरार्धगः
၎င်းကို အပိုင်းသုံးပိုင်းဖြင့် သို့မဟုတ် ထပ်မံ၍ အပိုင်းငါးပိုင်းဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်။ ထွက်ပေါက်ကို «ကြက်တူရွေးခြေ» ဟုခေါ်သော တိုင်းတာချက်အမှတ်၌ ထားရပြီး၊ ၎င်း၏အမြင့်သည် ထိပ်တောင်၏ တစ်ဝက်အထိ ရောက်စေရမည်။
Verse 5
चतुर्धा शिखरं कृत्वा त्रिभागे वेदिबन्धनम् / चतुर्थे पुनरस्यैव कण्ठमामूलसाधनम्
ထိပ်တောင် (śikhara) ကို အပိုင်းလေးပိုင်း ခွဲပြီး၊ အပိုင်းသုံးပိုင်းတွင် ဝေဒီ (vedi) အလျားပြင်ကို ချည်နှောင်တည်စေရာ။ ထို့နောက် အပိုင်းလေးမြောက်တွင် ၎င်း၏ လည်ပင်း (kaṇṭha) ကို ထပ်မံဖွဲ့စည်း၍ အခြေတိုင်အထိ ပြည့်စုံအောင် ဆောင်ရွက်ရမည်။
Verse 6
तस्य मध्ये चतुर्भागमादौ गर्भं तु कारयेत्
၎င်း၏အလယ်၌ အစဉ်အလာအတိုင်း အပိုင်းလေးပိုင်း ခွဲကာ၊ ထို့နောက် အတွင်းအမြစ် (garbha) ကို ပထမဦးစွာ ဖန်တီးရမည်။
Verse 7
चतुर्भागेन भित्तीनामुच्छ्रायः स्यात्प्रमाणतः
တိုင်းတာချက်မှန်ကန်သည့်အတိုင်း နံရံများ၏ အမြင့်သည် သတ်မှတ်မူ၏ လေးပုံတစ်ပုံ (၁/၄) ဖြစ်ရမည်။
Verse 8
द्विगुणः शिखरोच्छ्रायो भित्त्युच्छायाच्च मानतः / शिखरार्धस्य चैर्धेन विधेयास्तु प्रदक्षिणाः
သတ်မှတ်ထားသော တိုင်းတာချက်အတိုင်း ထိပ်တောင် (śikhara) ၏အမြင့်ကို နံရံအမြင့်၏ နှစ်ဆ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရမည်။ ပရဒက္ခိဏာ (pradakṣiṇā) လမ်းကြောင်း၏ အကျယ်ကို ထိပ်တောင်အမြင့်၏ လေးပုံတစ်ပုံ (၁/၄) ဖြစ်အောင် တည်ဆောက်ရမည်။
Verse 9
चतुर्दिक्षु तथा ज्ञेयो निर्गमस्तुः तथा बुधैः / पञ्चभागेन संभज्य गर्भमानं विचक्षणः
ပညာရှိတို့သည် လေးမျက်နှာတစ်လျှောက်ရှိ ထွက်ပေါက်များကိုလည်း သိမြင်ရမည်။ ဉာဏ်ပြည့်သူသည် «ဂರ್ಭ» အတိုင်းအတာကို ငါးပိုင်းခွဲ၍ ထိုအတိုင်း သတ်မှတ်ရမည်။
Verse 10
भागमेकं गृहीत्वा तु निर्गमं क्लपयेत्पुनः / गर्भसूत्रसमो भागादग्रतो मुखमण्डपः
အပိုင်းတစ်ပိုင်းကို ယူပြီးနောက် «နိရ္ဂမ» (ထွက်ပေါက်/ထွက်တိုး) ကို ထပ်မံ စီမံခန့်ခွဲရမည်။ ထိုအပိုင်းသည် «ဂರ್ಭသုတ္တရ» မျဉ်းနှင့် တူညီသဖြင့်၊ ရှေ့ဘက်ရှိ ဝင်ပေါက်ခန်းမ «မုခမဏ္ဍပ» ကို အရှေ့တွင် ချထားရမည်။
Verse 11
एतत्सामान्यमुद्दिष्टं प्रासादस्य हि लक्षणम् / लिङ्गमानमथो वक्ष्ये पीठो लिङ्गसमो भवेत्
ဤအရာတို့သည် «ပရာသာဒ» (ဘုရားကျောင်း) ၏ အထွေထွေ လက္ခဏာများဟု ဆိုထားပြီးဖြစ်သည်။ ယခု «လင်္ဂ» ၏ အတိုင်းအတာကို ငါဆိုမည်။ «ပီဋ္ဌ» (အခြေခံပလက်ဖောင်း) သည် လင်္ဂနှင့် အရွယ်တူ ဖြစ်ရမည်။
Verse 12
द्विगुणेन भवेद्रर्भः समन्ताच्छौनक ध्रुवम् / तद्द्विधा च भवेद्भीतिर्जङ्घा तद्विस्तरार्धगा
အို ရှောနက၊ «ရర్భ» (ဖောင်းထွားမှု) သည် အရပ်ရပ်တွင် မလွဲမသွေ နှစ်ဆ ဖြစ်လာသည်။ ထို့ပြင် «ဘီတိ» (ကြောက်ရွံ့မှု/သတိ) လည်း နှစ်ဆ ဖြစ်သည်။ «ဇင်္ဃာ» (ခြေတံပိုင်း) သည် ထိုအကျယ်၏ တစ်ဝက်အထိ ရှည်လျားရမည်။
Verse 13
द्विगुणं शिखरं प्रोक्तं जङ्घायाश्चैव शौनक / पीठगर्भावरं कर्म तन्मानेन शुकाङ्घ्रिकम्
အို ရှောနက၊ «ရှိခရ» (အထက်ခေါင်/ထိပ်) ကို နှစ်ဆ အတိုင်းအတာဟု ဆိုထားပြီး၊ «ဇင်္ဃာ» အပိုင်းလည်း ထိုနည်းတူ ဖြစ်သည်။ «ပီဋ္ဌ-ဂರ್ಭ-အာဝရ» ဟု ခေါ်သော ကိစ္စကို ထိုအတိုင်းအတာအတိုင်း ဆောင်ရွက်၍ ကြက်တူရွေးခြေကဲ့သို့ ပုံသဏ္ဍာန်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 14
निर् गमस्तु समाख्यातः शेषं पूर्ववदेव तु / लिङ्गमानं स्मृतं ह्येतद्द्वारमानमथोच्यते
«ထွက်ပေါက်» ၏ အတိုင်းအတာကို ရှင်းလင်းပြီးပြီ။ ကျန်သမျှသည် အရင်က ပြောခဲ့သကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ ဤအရာကို လိင်္ဂ (သိမ်မွေ့ကိုယ်) ၏ အတိုင်းအတာဟု မှတ်ယူကြပြီး ယခုတွင် တံခါး၏ အတိုင်းအတာကိုလည်း ဆိုပြမည်။
Verse 15
कराग्रं वेदवत्कृत्वा द्वारं भागाष्टमं भवेत् / विस्तरेण समाख्यातं द्विगुणंस्वेच्छया भवेत्
ဗေဒနည်းအတိုင်း လက်ချောင်းထိပ်မှ စ၍ အခြေခံအတိုင်းအတာကိုယူလျှင် တံခါးသည် သတ်မှတ်အတိုင်းအတာ၏ အဋ္ဌမပိုင်းတစ်ပိုင်း ဖြစ်ရမည်။ အကျယ်ကို အသေးစိတ် ဆိုထားပြီး အမြင့်ကို စိတ်ကြိုက် နှစ်ဆ ပြုလုပ်နိုင်သည်။
Verse 16
द्वारवत्पीठमध्ये तु शेषं सुषिरकं भवेत् / पादिकं शेषिकं भित्तिर्द्वारार्धेन परिग्रहात्
ပီဋ္ဌ (အခြေခံတင်ခုံ) ၏ အလယ်တွင် တံခါးကဲ့သို့ အပေါက်လွတ်ကို ချန်ထားရမည်။ ခြေထောက်ထောက်ခံရာနှင့် ကျန်နံရံပိုင်းကို တံခါးအကျယ်၏ တစ်ဝက်ကိုယူ၍ စီမံချထားရမည်။
Verse 17
तद्विस्तारसमा जङ्घा सिखरं द्विगुणं भवेत् / शुकाङ्घ्रिः पूर्ववज्ज्ञेया निर्गमोच्छ्रायकं भवेत्
အကျယ်နှင့်တူအောင် ခြေထောက်အောက်ပိုင်း (jāṅghā) ကို ပြုလုပ်ရမည်။ အပေါ်ထိပ်တန်း (śikhara) ကို နှစ်ဆ ဖြစ်စေရမည်။ ကြက်တူရွေးခြေ (śukāṅghri) ထောက်တိုင်ကို အရင်ကဲ့သို့ သိမှတ်ရပြီး ထွက်ပေါက်ကိုလည်း မြင့်ထွက်အောင် ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 18
मण्डपे मानमेतत्तु स्वरूपं चापरं वदे / त्रैवेदं कारयेत्क्षेत्रं यत्र तिष्ठन्ति देवताः
ယခု မဏ္ဍပ (maṇḍapa) ၏ အတိုင်းအတာကိုလည်းကောင်း၊ အခြားသော အင်္ဂါရပ်များကိုလည်းကောင်း ငါဆိုပြမည်။ သုံးဝေဒ (त्रैवेद) အတိုင်း သန့်ရှင်းသော က္ෂೇತ್ರကို တည်ဆောက်ရမည်၊ ထိုနေရာ၌ ဒေဝတားတို့ တည်နေကြသဖြင့် ဖြစ်သည်။
Verse 19
इत्थं कृतेन मानेन बाह्यभागविनिर्गतम् / नेमिः पादेन विस्तीर्णा प्रासादस्य समन्ततः
ဤသို့ တိုင်းတာချက်အတိုင်း ပြုလုပ်ရာတွင် အပြင်ဘက်အစိတ်အပိုင်းသည် အပြင်သို့ ထွက်ပေါ်လာပြီး၊ နေမိဟုခေါ်သော အနားစည်းကို မဟာပရသာဒ်ပတ်လည် တစ်ပေခန့် ချဲ့ထွင်ထားသည်။
Verse 20
गर्भं तु द्विगुणं कुर्यान्नेम्या मानं भवेदिह / स एव भित्तेरुत्सेधो शिखरो द्विगुणो मतः
ဤနေရာ၌ ဂರ್ಭခန်း (garbha) ကို နေမိ (nemī) လမ်းကြောင်း၏ တိုင်းတာချက်ထက် နှစ်ဆ ပြုလုပ်ရမည်။ ထိုတိုင်းတာချက်တူညီသည့်အရာကို နံရံအမြင့်ဟု သတ်မှတ်ပြီး၊ ရှိခရ (śikhara) ကို နှစ်ဆဟု ယူဆကြသည်။
Verse 21
प्रासादानां च वक्ष्यामि मानं योनिं च मानतः / वैराजः पुष्पकाख्यश्च कैलासो मालिकाह्वयः
ယခု ငါသည် ပရသာဒ်များ၏ တိုင်းတာချက်နှင့် အချိုးအစားအလိုက် အခြေခံမြေပြင်ပုံစံ (yoni-အမျိုး) ကိုလည်း ဖော်ပြမည်။ ၎င်းတို့ကို ဝိုင်ရာဇ (Vairāja)၊ ပုဿပက (Puṣpaka)၊ ကိုင်လာသ (Kailāsa) နှင့် မာလိကာ (Mālikā) ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 22
त्रिविष्टपं च पञ्चैते प्रासादाः सर्वयोनयः / प्रथमश्चतुरश्रो हि द्वितीयस्तु तदायतः
ဤတို့သည် တြိဝိဋ္ဌပ (Triviṣṭapa) ဟုခေါ်သော ကောင်းကင်ဘုံဆိုင်ရာ ပရသာဒ် ငါးမျိုးဖြစ်၍ ယောနိအမျိုးအားလုံး၏ မူလအရင်းအမြစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ပထမသည် လေးထောင့်ညီ (စတုရန်း) ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယသည် ထိုပုံစံတူသော်လည်း ရှည်လျားသော (စတုရန်းရှည်) ဖြစ်သည်။
Verse 23
वृत्तो वृत्तायतश्चान्यो ऽष्टाश्रश्चेह च पञ्चमः / एतेभ्य एव सम्भूताः प्रासादाः सुमनोहराः
ဤနေရာ၌ တစ်မျိုးမှာ ဝိုင်းပုံ ဖြစ်ပြီး၊ အခြားတစ်မျိုးမှာ ဝိုင်းရှည်ပုံ ဖြစ်သည်။ ပဉ္စမမျိုးမှာ အဋ္ဌထောင့်ပုံ ဖြစ်၏။ ဤအခြေခံပုံစံများမှပင် အလွန်လှပ၍ စိတ်နှလုံးကို ဆွဲဆောင်သော ပရသာဒ်များ ပေါ်ပေါက်လာကြသည်။
Verse 24
सर्वप्रकृतिभूतेभ्यश्चत्वारिंशत्तथैव च / मेरुश्च मन्दरश्चैव विमानश्च तथापरः
သတ္တဝါတို့၏ သဘာဝအမျိုးမျိုးအတွင်း၌ ထပ်မံ လေးဆယ် ရှိ၏။ ထို့အတူ မေရုတောင်၊ မန္ဒရတောင်၊ ထို့ပြင် ဝိမာန (ကောင်းကင်ယာဉ်/တောင်ထိပ်) နှင့် အခြားတစ်ခုလည်း ရှိ၏။
Verse 25
भद्रकः सर्वता भद्रो रुचको नन्दनस्तथा / नन्दिवर्धनसंज्ञश्च श्रीवत्सश्च नवेत्यमी
ဤတို့သည် ကိုးပါးဟု သိရသည်— ဘဒ္ရက၊ သဗ္ဗတာ-ဘဒ္ရ၊ ရုစက၊ နန္ဒန၊ နန္ဒိဝဓန၊ သြရီဝတ္စ နှင့် အခြားတို့—စုစုပေါင်း ကိုးပါး ဖြစ်၏။
Verse 26
चतुरश्राः समुद्भूता वैराजादिति गम्यताम् / वलभी गृहराजश्च शा लागृहं च मन्दिरम्
လေးထောင့်ပုံစံတို့သည် ဝိရာဇ (ကမ္ဘာဝိညာဉ်သဘော) မှ ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟု သိမှတ်ကြလော့— ဝလဘီ (ကွေးမိုးအိမ်), ဂೃಹရာဇ (အိမ်မင်းကြီး), သာလာဂೃಹ (ခန်းမအိမ်), နှင့် မန္ဒိရ (ဘုရားကျောင်းသဘော အိမ်) တို့ဖြစ်၏။
Verse 27
विमानं च तथा ब्रह्ममन्दिरं भवनं तथा / उत्तम्भं शिबिका वेश्म नवैते पुष्पकोद्भवाः
ထို့အတူ ကောင်းကင်ယာဉ် ဝိမာန၊ ဗြဟ္မာမန္ဒိရ (ဗြဟ္မာ၏ ဘုရားကျောင်း)၊ အိမ်ကြီးအိမ်ငယ်တို့၊ ထို့ပြင် တိုင်တံ (အုတ်တိုင်)၊ သီဘိကာ (လှည်းထမ်း/ပလန်ကင်) နှင့် နေအိမ်တို့—ဤကိုးပါးသည် ပုဿပက (ကောင်းကင်အရင်းအမြစ်) မှ ပေါ်ထွန်းသည်ဟု ဆို၏။
Verse 28
वलयो दुन्दुभिः पद्मो महापद्मस्तथापरः / मुकुली चास्य उष्णीषी शङ्खश्च कलशस्तथा
«ထို့ပြင် လက်ကောက် (ဝလယ)၊ ဒုန္ဒုဘိ (စည်တော်)၊ ပဒ္မ (ကြာပန်း)၊ မဟာပဒ္မ (ကြာပန်းကြီး) နှင့် အခြားတစ်မျိုးလည်း ရှိ၏။ ထို့အပြင် သူ့အတွက် မုကူလီ (ပွင့်မဖွင့်သေးသော ပန်းကဲ့သို့ အလှဆင်)၊ ဥෂ္ဏီෂ (ခေါင်းပတ်)၊ သင်္ခ (ခရုသံခွံ) နှင့် ကလသ (ရေခွက်/အိုး) တို့လည်း ရှိ၏»။
Verse 29
गुवावृक्षस्तथान्यश्च वृत्ताः कैलाससम्भवाः / गजो ऽथ वृषभो हंसो गरुडः सिंहनामकः
ကೈလာသတောင်မှ ပေါ်ထွန်းလာသော ဂုဝါပင်နှင့် အဝိုင်းပုံသဏ္ဍာန်များကို ဆိုထားပြီး၊ ထို့ပြင် ဆင်၊ နွားဩဿဘ၊ ဟံသာ၊ ဂရုဍ နှင့် «သိံဟ» (ခြင်္သေ့) ဟု ခေါ်သော ပုံသဏ္ဍာန်တို့လည်း ရှိသည်။
Verse 30
भूमुखो भूधरश्चैव श्रीजयः पृथिवीधरः / वृत्तायताः समुद्भूता नवैते मणिकाह्वयात्
ဘူမုခ၊ ဘူဓရ၊ သြရီဇယ၊ ပೃထိဝီဓရ ဟူသော အမည်များပါသော ကိုးပါးကို «မဏိကာ» ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ အဝိုင်းနှင့် ရှည်လျားသည့် ပုံသဏ္ဍာန်ဖြင့် မွေးဖွားလာကြသည်။
Verse 31
वज्रं चक्रं तथान्यच्च मुष्टिकं वभ्रुसंज्ञितम् / वक्रः स्वस्तिकखड्गौ च गदा श्रीवृक्ष एव च
ဝဇ္ရ (မိုးကြိုးတံ), စက္ကရ (ဝိုင်းလက်နက်) နှင့် အခြားအမှတ်အသားများ၊ «ဝဘ္ရု» ဟု ခေါ်သော လက်မုဋ် (မုဋ္ဌိက)၊ «ဝကရ» (ကွေးသောအမှတ်)၊ ဆွஸ္တိကနှင့် ဓား၊ ဂဒါ (တုတ်လက်နက်) နှင့် သြရီဝೃက္ษ (မင်္ဂလာသစ်ပင်အမှတ်) တို့လည်း ပါဝင်သည်။
Verse 32
विजयो नामतः श्वेतस्त्रिविष्टिपसमुद्भवाः / त्रिकोणं पद्ममर्धेन्दुश्चतुष्कोणं द्विरष्टकम्
«ဝိဇယ» ဟု ခေါ်သော ပုံ/အာသနတစ်ပါးရှိ၍ အဖြူရောင်ဖြစ်ကာ သုခဘုံ (ကောင်းကင်ဘုံ) မှ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုအရာတွင် တြိကိုဏ် (သုံးထောင့်)၊ ပဒ္မ (ကြာပန်း)၊ အর্ধေန္ဒု (လဝက်)၊ စတုရ္ကိုဏ် (လေးထောင့်) နှင့် အရှစ်နှစ်စုံ (စုစုပေါင်း ၁၆) ဟူသော အမှတ်အသားများ ပါရှိသည်။
Verse 33
यत्र तत्र विधातव्यं संस्थानं मण्डपस्य तु / राज्यं च विभवश्चैवः ह्यायुर्वर्द्वनमेव च
မည်သည့်နေရာတွင် တည်ဆောက်မည်ဆိုသော်လည်း မဏ္ဍပ (ပူဇော်ပွဲခန်း) ၏ အစီအစဉ်နှင့် ပုံစံကို သင့်တော်စွာ ချမှတ်ရမည်။ ထိုအရာသည် အာဏာရရှိခြင်း၊ စည်းစိမ်ပြည့်စုံခြင်းကို ပေးပြီး အသက်တာကိုလည်း တိုးပွားစေသည်။
Verse 34
पुत्रलाभः स्त्रियः पुष्टिस्त्रिकोणादिक्रमाद्भवेत् / कुर्याद्धजादिकं ख्यातद्वारि गर्भगृहं तथा
တြိဂံပုံစံမှ စ၍ သတ်မှတ်ထားသော အစဉ်အလာအတိုင်း စီမံတည်ဆောက်လျှင် သားရရှိခြင်း၏ ကောင်းချီးနှင့် မိန်းမတို့၏ ကျန်းမာချမ်းသာမှုကို ရရှိစေသည်။ ထို့ကြောင့် တံခွန်အလံ စသည့် မင်္ဂလာလက္ခဏာများကို တံခါးဝတွင် တပ်ဆင်၍ ဂర్భဂೃಹ (garbha-gṛha) ကိုလည်း သင့်တော်စွာ စီမံရမည်။
Verse 35
मणाडपः समसंख्याभिर्गुणितः सूत्रकस्तथा / मण्डपस्य चतुर्थांशाद्भद्रः कार्यो विजानता
မဏ္ဍပ (maṇḍapa) ၏ အတိုင်းအတာကို သင့်တော်သော အချိုးအစားဖြင့် တူညီသော ကိန်းဂဏန်းဖြင့် မြှောက်ရမည်၊ လမ်းညွှန်ကြိုး sūtraka ကိုလည်း ထိုနည်းတူ ပြုရမည်။ မဏ္ဍပအတိုင်းအတာ၏ လေးပုံတစ်ပုံမှ စ၍ သိမြင်သူသည် မင်္ဂလာရှိသော bhadra အပိုင်းကို တည်ဆောက်ရမည်။
Verse 36
स्पर्धागवाक्षकोपेतो निर्गवाक्षो ऽथ वा भवेत् / सार्धभित्तिप्रमाणेन भितिमानेन वा पुनः
gavākṣa ဟုခေါ်သော ပြတင်းပေါက်/အပေါက်ထွက်များ ပါအောင်လည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် အပေါက်မပါဘဲလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် အတိုင်းအတာကို နံရံအထူ၏ တစ်နှစ်ခွဲအဖြစ်လည်း ယူနိုင်ပြီး၊ သို့မဟုတ် နံရံအတိုင်းအတာအတိုင်းပင် ထပ်မံယူနိုင်သည်။
Verse 37
भित्तेर्द्वैगुण्यतो वापि कर्तव्या मण्डपाः क्रचित् / प्रासादे मञ्चरी कार्या चित्रा विषमभूमिका
တခါတရံ မဏ္ဍပ (maṇḍapa) များကို နံရံအတိုင်းအတာ၏ နှစ်ဆအထိဖြင့် တည်ဆောက်သင့်သည်။ ထို့ပြင် ပရాసာဒ/နန်းတော်တွင် မန်္စရီ (mañcarī) ဟုခေါ်သော အပြင်ထွက်လမ်းလျှောက်ရံတန်းကို အလှဆင်စုံလင်စွာ၊ မြေညီမညီ အဆင့်အတန်းမျိုးစုံပေါ်တွင် ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 38
परिमाणविरोधेन रेखावैषम्यभूषिता / आधारस्तु चतुर्धारश्चतुर्मण्डपशोभितः
အတိုင်းအတာမညီမညာကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော မျဉ်းကြောင်းမညီမညာမှုများဖြင့် အလှဆင်ထားသည်။ ၎င်း၏ အခြေခံကို တိုင်လေးတိုင်က ထောက်ပံ့ထားပြီး မဏ္ဍပလေးခုဖြင့်လည်း အလှတင့်တယ်စေသည်။
Verse 39
शतशृङ्गसमायुक्तो मेरुः प्रासाद उत्तमः / मण्डपास्तस्य कर्तव्या भद्रैस्त्रिभिरलङ्कृताः
ထိုအထူးမြတ်သော ပရသာဒ်သည် မေရုတောင်ကဲ့သို့ အထွတ်တစ်ရာပါ၍; ထိုအတွက် မဏ္ဍပများကို ဆောက်လုပ်ကာ မင်္ဂလာဘဒ္ဒရ (bhadra) သုံးပါးဖြင့် အလှဆင်ရမည်။
Verse 40
घचनाकारमानानां भिन्नाभिन्ना भवन्ति ते / कियन्तो येषु चाधारा निराधाराश्च केचन
ထူထဲသောပုံသဏ္ဌာန်၊ အရုပ်အဆင်နှင့် အတိုင်းအတာတို့အပေါ် မတူလည်းမတူမဟုတ်လည်း ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုကြ၏; အခြေခံထောက်တိုင်ရှိသည့်အရာများ မည်မျှရှိသနည်း၊ ထောက်တိုင်မရှိသည့်အချို့မှာ မည်သည်တို့နည်း။
Verse 41
प्रतिच्छन्दकभेदेन प्रासादाः सम्भवन्ति ते / अन्योन्यासंकरास्तेषां घटनानामभेदतः
ပရတိစ္ဆန္ဒ (praticchanda) အတိုင်းအတာပုံစံကွဲပြားမှုအရ ပရသာဒ်များ ပေါ်ပေါက်လာသည်; သို့သော် အစိတ်အပိုင်းစီမံတည်ဆောက်မှု (ghaṭanā) မကွဲမပြားသဖြင့် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မရောနှောကြ။
Verse 42
देवतानां विशेषाय प्रासादा बहवः स्मृताः / प्रासादे नियमो नास्ति देवतानां स्वयम्भुवाम्
ဒေဝတာတို့၏ ထူးခြားသောဂုဏ်တော်အတွက် ပရသာဒ်အမျိုးမျိုး များစွာရှိသည်ဟု မှတ်သားထားကြ၏; သို့ရာတွင် ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသော စွဝယံဘူ (svayambhū) ဒေဝတာတို့အတွက် ပရသာဒ်အပေါ် တိတိကျကျ စည်းကမ်းမရှိ။
Verse 43
तानेव देवतानां च पूर्वमानेन कारयेत् / चतुरश्रायतास्तत्त्र चतुष्कोणसमन्विताः
ထိုအစီအစဉ်များကို ဒေဝတာတို့အတွက်လည်း ယခင်ဖော်ပြခဲ့သော အတိုင်းအတာအရ ပြုလုပ်ရမည်; ထိုနေရာ၌ စတုရန်းအခြေခံပေါ်တွင် တည်ကာ ထောင့်လေးထောင့်ပါအောင် ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 44
चन्द्रशालान्विता कार्या भेरीशिखरसंयुता / पुरतो वाहनानां च कर्तव्या लग्न(घु) मण्डपाः
လကဲ့သို့ကွေးဝိုင်းသော ခေါင်မိုး (စန္ဒြရှာလာ) ပါဝင်၍ စည်တော်မျှော်စင် (ဘေရီ-ရှိခရ) ဖြင့် ထိပ်တင်ထားသော မဏ္ဍပကို ဆောက်ရမည်။ ထို့ပြင် အရှေ့ဘက်တွင် လှည်းယာဉ်များနှင့် လှည့်လည်ပွဲအတွက် မင်္ဂလာမဏ္ဍပများကိုလည်း တပ်ဆင်ရမည်။
Verse 45
नाट्यशाला च कर्तव्या द्वारदेशसमाश्रया / प्रसादे देवतानां च कार्या दिक्षु विदिक्ष्वपि
တံခါးအနီးတွင် နာတ်ယရှာလာ (အကနှင့်ဇာတ်ရုံခန်းမ) ကိုလည်း ဆောက်ရမည်။ ထို့ပြင် ဘုရားကျောင်းဝင်းအတွင်း၌လည်း အရပ်မျက်နှာများနှင့် အလယ်အရပ်မျက်နှာများတစ်လျှောက် နတ်ဒေဝတားတို့၏ သာသနာတော်အိမ်တော်များကို တည်ထောင်ရမည်။
Verse 46
द्वारपालाश्च कर्तव्या मुख्या गत्वा पृथक्पृथक् / किञ्चिददूरतः कार्या मठास्तत्रोपजीविनाम्
တံခါးစောင့်များ (ဒွာရပါလ) ကို ခန့်အပ်ရမည်—အဓိကသူများကို မိမိတို့၏ တာဝန်နေရာများတွင် သီးခြားစီ ရပ်တည်စေရာ၏။ ထို့ပြင် အနည်းငယ်အကွာတွင် ထိုနေရာ၌ နေထိုင်၍ ဝန်ဆောင်သူများအတွက် မಠ (ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း/နေထိုင်ခန်း) များကို ဆောက်ရမည်။
Verse 47
प्रावृता जगती कार्या फलपुष्पजलान्विता / प्रसादेषु सुरांस्थाप्य पूजाभिः पूजयेन्नरः / वासुदेवः सर्वदेवः सर्वभाक् तद्गृहादिकृत्
လူသည် သန့်ရှင်းစွာ လိမ်းသုတ်ထားသော ယဇ္ဉပလက်ဖောင်း (ဇဂတီ) ကို ပြင်ဆင်၍ သစ်သီး၊ ပန်းနှင့် ရေတို့ဖြင့် ပြည့်စုံစေရာ၏။ သန့်မြတ်သော နေရာ၌ ဆူရာ (ပူဇော်သောက်ရည်) ကို တင်ထားပြီး ထုံးတမ်းပူဇော်မှုများဖြင့် ပူဇော်ရမည်။ အကြောင်းမူကား ဝါစုဒေဝသည် နတ်အားလုံး၏ အနှစ်သာရ၊ ပူဇော်ပစ္စည်းအားလုံးကို ခံယူသူ၊ ထိုအိမ်နှင့် ဆက်စပ်သမျှကို ဖန်ဆင်းစီမံသူ ဖြစ်တော်မူ၏။
The chapter states that the śikhara (temple spire) should be twice the height of the wall, following the prescribed measure system used in the layout.
It is prescribed with a width equal to half of the spire’s half-height—i.e., one-quarter of the śikhara’s total height—integrating movement-space into the same proportional scheme as the vertical elevation.
The chapter names principal proportional/plan-types as Vairāja, Puṣpaka, Kailāsa, and Mālikā, and then discusses how square, rectangular, circular, elongated-circular, and octagonal forms generate many charming architectural variants.