Adhyaya 235

Verse 1

चतुस्त्रिंशदुत्तरद्विशततमो ऽध्यायः सूत उवाच वेदान्तसाङ्ख्यसिद्धान्तब्रह्मज्ञानं वदाम्यहम् / अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्विष्णुरित्येव चिन्तयन्

စူတက ပြောသည်—“ဝေဒန္တနှင့် စာင်ခယာ၏ သဘောတရားဆုံးဖြတ်ချက်များအရ တည်ထောင်ထားသော ဘြဟ္မ-ဉာဏ်ကို ငါဟောပြမည်။ ‘ငါသည် ဘြဟ္မန်၊ အမြင့်ဆုံး အလင်းတော်; ငါသည် ဗိဿဏု အမှန်တကယ်’ ဟူ၍ စိတ်၌ ဆင်ခြင်လျက်။”

Verse 2

सूर्ये हृद्व्योम्नि वह्नौ च ज्योतिरेकं त्रिधा स्थितम् / यथा सर्पिः शीरस्थं गवां न कुरुते बलम्

အလင်းတော်တစ်ပါးတည်းသည် သုံးမျိုးဖြင့် တည်ရှိ၏—နေထဲ၌၊ နှလုံး၏ ကောင်းကင်အတွင်း၌၊ မီးအတွင်း၌။ နို့ထဲ၌ ဂီရှိသော်လည်း၊ ထုတ်ယူမလာသရွေ့ နွားတို့အား အားမပေးသကဲ့သို့။

Verse 3

निर्गतं कर्मसंयुक्तं दत्तं तासां महा बलम् / तथा विष्णुः शरीरस्थो न करोति हितं नणाम्

ကိုယ်တည်ရှိသော သတ္တဝါ ထွက်ခွာသွားသောအခါ ကမ္မနှင့် ချည်နှောင်လျက် ထွက်သွားသည်; ထိုကမ္မတို့အား အားကြီးမားမှုကို ပေးအပ်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ထိုနည်းတူ ကိုယ်အတွင်း၌ ဗိဿဏု တည်ရှိနေသော်လည်း (ဓမ္မနှင့် ကုသိုလ်ကမ္မနှင့် မညီညွတ်သူတို့အား) လူတို့အတွက် အကျိုးမပြုနိုင်။

Verse 4

विनाराधनया देवः सर्वगः परमेश्वरः / आरुरुक्षुमतीनां तु कर्मज्ञानमुदाहृतम्

ပူဇော်ဝတ်ပြုခြင်းမရှိလျှင် အလုံးစုံတွင်ပျံ့နှံ့နေသော အမြင့်ဆုံးဘုရား (ပရမေရှွရ) ကို အမှန်တကယ် မရောက်နိုင်။ ထို့ကြောင့် ဓမ္မလမ်းကြောင်း၌ တက်လှမ်းလိုသူတို့အတွက် ကောင်းမွန်သောကမ္မနှင့် သာသနာဝတ္တရား၏ ဉာဏ်ကို သင်ကြားထားသည်။

Verse 5

आरूढयोगवृक्षाणां ज्ञानं त्यागं परं मतम् / ज्ञातुमिच्छति शब्दादीन्रागो द्वेषो ऽथ जायते

ယောဂသစ်ပင်ကို တက်ရောက်ပြီးသူတို့အတွက် အမြင့်ဆုံးသင်ခန်းစာဟု သတ်မှတ်သည်မှာ ဉာဏ်နှင့် စွန့်လွှတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အသံအစရှိသော အာရုံဝတ္ထုများကို “သိလို” လာသော် စွဲလမ်းမှုနှင့် မုန်းတီးမှု ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 6

लोभो मोहः क्रोध एतैर्युक्तः पापं नरश्चरेत् / हस्तावुपस्थमुदरं वाक्चतुर्थो चतुष्टयम्

လောဘ၊ မောဟ၊ ဒေါသတို့နှင့် တွဲဖက်နေသူသည် လူသားဖြစ်စေကာမူ အပြစ်ကို ကျူးလွန်တတ်သည်။ အပြစ်ပြုရာတွင် အသုံးချသော ကိရိယာလေးပါးမှာ—လက်နှစ်ဖက်၊ လိင်အင်္ဂါ၊ ဝမ်းဗိုက် (စားလိုစိတ်) နှင့် စကားပြောနိုင်သော အင်အား တို့ဖြစ်သည်။

Verse 7

एतत्सुसंयतं यस्य स विप्रः कथ्यते बुधैः (धः) / परवित्तं न गृह्णाति न हिंसां कुरुते तथा

ပညာရှိတို့က ထိုသူကို အမှန်တကယ်သော ဝိပရ (ဝိနယတည်မြဲသူ) ဟု ခေါ်ကြသည်—အကျင့်ကို ကောင်းစွာ ထိန်းချုပ်ထားပြီး သူတစ်ပါး၏ ဥစ္စာကို မယူ၊ ထို့အတူ အကြမ်းဖက်မှုကိုလည်း မပြုသူဖြစ်သည်။

Verse 8

नाक्षक्रीडारतो यस्तु हस्तौ तस्य सुसंयतौ / परस्त्रीवर्जनरतस्तस्योपस्थं सुसंयतम्

လောင်းကစားကို မနှစ်သက်သူ၏ လက်နှစ်ဖက်သည် ကောင်းစွာ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ထို့အတူ သူတစ်ပါး၏ ဇနီးကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၌ ပျော်ရွှင်သူ၏ လိင်အင်္ဂါသည် ကောင်းစွာ ထိန်းချုပ်ထားသည်။

Verse 9

अलोलुपमिदं भुङ्क्ते जठरं तस्य संयतम् / सत्यं हितं मितं ब्रूते यस्माद्वाक्तस्य संयता

သူသည် လောဘမရှိဘဲ ဤအစာကို စားသုံး၏; ထို့ကြောင့် သူ၏ဝမ်းဗိုက်သည် ထိန်းချုပ်ထား၏။ သူသည် အမှန်တရား၊ အကျိုးရှိမှု၊ နှင့် အတိုင်းအတာရှိသော စကားကိုသာ ပြော၏; ထို့ကြောင့် သူ၏ဝါက်သည် ထိန်းချုပ်ထား၏။

Verse 10

यस्य संयतान्येतानि तस्य किं तपसाध्वरैः / ऐक्यं यद्बुद्धिमनसोरिन्द्रियाणां च सर्वदा

ဤအရာတို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်သူအတွက် တပသ (အာသီတ) သို့မဟုတ် ယဇ္ဉ (ပူဇာယဇ္ဉ) များကို ဘာလိုအပ်မည်နည်း။ ထိုသူ၌ ဉာဏ်နှင့် စိတ်၊ ထို့ပြင် အင်္ဒြိယများအကြား အမြဲတမ်း ညီညွတ်မှု—တစ်လုံးတစ်ဝ—ရှိ၏။

Verse 11

सबीजं वापि निर्बोजं ध्यानमेतत्प्रकीर्तितम् / भ्रुवोर्मध्ये स्थितां बुद्धिं विषयेषु युनक्ति यः

ဤ ဓျာန (dhyāna) ကို အထောက်အထားရှိသော (သဘီဇ) နှင့် အထောက်အထားမရှိသော (နိရ္ဘီဇ) ဟူ၍ နှစ်မျိုးဟု ကြေညာထားသည်။ မျက်ခုံးနှစ်ဖက်အကြား၌ ဉာဏ်ကို တည်စေ၍ အာရုံခံအရာဝတ္ထုများနှင့် မချိတ်ဆက်သူသည် အမှန်တကယ် ဓျာနကို ကျင့်သုံးသူဖြစ်၏။

Verse 12

हन्द्रियाणामुपरमे मनसि ह्यव्यवस्थिते

အင်္ဒြိယများ လုပ်ဆောင်မှု ရပ်စဲသွားပြီး စိတ်သည် အမှန်တကယ် မတည်ငြိမ် မအခြေခိုင်သောအခါ၊

Verse 13

स्वप्नान्पश्यत्यसौ जीवो बाह्यानाभ्यन्तरानथ / जीवो जाग्रदवस्थायामेवमाहुर्विपाश्चितः

ထို ဇီဝ (jīva) သည် အိပ်မက်များကို မြင်၏—အချို့သည် အပြင်ဘက်ကဲ့သို့ ထင်ရပြီး အချို့သည် အတွင်းဘက်၌ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ပညာရှိတို့က နိုးနေသောအခြေအနေ၌ပင် ဇီဝသည် ဤသို့ပင် လုပ်ဆောင်သည်ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 14

हृदि स्थितः स तमसा मोहितो न स्मरत्यपि / यदा तस्य कुतो वेति सुषुप्तिरिति कथ्यते

နှလုံးအတွင်း၌ တည်နေသော ကိုယ်ပိုင်သိမြင်မှုသည် တမသ (အမှောင်ဓာတ်) ကြောင့် မောဟဖြစ်၍ အရာအားလုံးကို မမှတ်မိတော့။ သူ့အတွက် “ဘယ်ကလာ” “ဘယ်သို့သွား” ဟူသော အသိမရှိသည့် အခြေအနေကို စုသုပ္တိ (အိပ်နက်) ဟု ခေါ်သည်။

Verse 15

जाग्रतो यस्य नो तन्द्रा न मोहो न भ्रमस्तथा / उत्पद्यते न जानाति शब्दार्थविषयान्वशी

အမြဲနိုးကြားနေသူအတွက် အိပ်ငိုက်ခြင်းလည်း မပေါ်၊ မောဟလည်း မပေါ်၊ ရှုပ်ထွေးခြင်းလည်း မပေါ်။ ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်နိုင်သောကြောင့် အသံနှင့် ၎င်း၏အဓိပ္ပါယ်တို့၏ အာရုံဝတ္ထုများတွင် မကပ်ငြိပါ။

Verse 16

इन्द्रियाणि समाहृत्य विषयेभ्यो मनस्तथा / बुद्ध्याहङ्कारमपि च प्रकृत्या बुद्धिमेव च

အာရုံအင်္ဂါများကို ၎င်းတို့၏ အာရုံဝတ္ထုများမှ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာစေ၍ စိတ်ကိုလည်း ထိန်းချုပ်ကာ၊ ဉာဏ် (ဗုဒ္ဓိ) နှင့် “ငါ” ဟူသော အဟင်္ကာရကိုပါ ချုပ်ငြိမ်းစေသင့်သည်။ ထို့ပြင် ပရကృతိ (ရုပ်ဝတ္ထုသဘာဝ) ကို ခွဲခြားသိမြင်ခြင်းဖြင့် ဉာဏ်ကို တည်ငြိမ်စေရာ၏။

Verse 17

संयम्य प्रकृतिं चापि चिच्छक्त्या केवले स्थितः / पश्यत्यात्मानि चात्मानमात्मनात्मप्रकाशकम्

ပရကృతိ (ရုပ်ဝတ္ထုသဘာဝ) ကိုတောင် ချုပ်ထိန်းပြီး၊ သန့်ရှင်းသော သိမြင်စွမ်းအား (စစ်စစ်သော စိတ်-ရှက်တိ) ထဲတွင်သာ တည်နေသူသည်၊ အတ္တကို အတ္တအတွင်း၌ မြင်ရသည်—ကိုယ်တိုင်တောက်ပ၍ ကိုယ်တိုင်ကပင် ထင်ရှားစေသော အတ္တဖြစ်၏။

Verse 18

चिद्रूपममृतं शुद्धं निष्क्रियं व्यापकं शिवम् / तुरीयायामवस्थायामास्थितो ऽसौ न संशयः

သူသည် သန့်ရှင်းသော သိမြင်သဘော (ချစ်ဒ်ရူပ) ဖြစ်၍ အမရ၊ အညစ်အကြေးကင်း၊ လှုပ်ရှားမှုမရှိ၊ အလုံးစုံကို လွှမ်းခြုံသော၊ မင်္ဂလာတရား (ရှီဝ) ဖြစ်၏။ သူသည် တုရိယ (စတုတ္ထအခြေအနေ) တွင် တည်နေသည်မှာ သံသယမရှိ။

Verse 19

शब्दादयो गुणाः पञ्च सत्त्वाद्याश्च गुणास्त्रयः / पुर्यष्टकस्य पद्मस्य पत्राण्यष्टौ च तानि हि

အသံနှင့် အခြားအာရုံဂုဏ်များသည် အာရုံခံဂုဏ် ၅ ပါး ဖြစ်၍၊ သတ္တဝနှင့် အခြားဂုဏ်များသည် ဂုဏ် ၃ ပါး ဖြစ်သည်။ ထိုအရာတို့သည်ပင် «ပူရိအဋ္ဌက» ဟူသော သုက္ခမကိုယ်၏ ကြာပန်းပွင့် အရွက် ၈ ရွက် ဖြစ်ကြသည်။

Verse 20

साम्यावस्था गुणकृता प्रकृतिस्तत्र कर्णिका / कर्णिकायां स्थितो देवो देही चिद्रूप एव हि

ဂုဏ်သုံးပါးကြောင့် ဖြစ်သော ညီမျှအခြေအနေ၌၊ ထိုနေရာ၌ ပရကృతိသည် ကြာပန်း၏ အလယ်အူ (ကဏ္ဏိကာ) ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ထိုကဏ္ဏိကာ၌ ဘုရားတော် တည်ရှိ၍၊ ကိုယ်ရှိသတ္တဝါ (dehī) သည် စိတ်သိမြင်မှု (cit) အရုပ်အဖြစ်ပင် ဖြစ်သည်။

Verse 21

पुर्यष्टकं परित्यज्य प्रकृतिञ्च गुणात्मिकाम् / यदा याति तदा जीवो याति मुक्तिं न संशयः

«ပူရိအဋ္ဌက» ကို စွန့်လွှတ်၍၊ ဂုဏ်သုံးပါးအဖြစ်ရှိသော ပရကృతိကိုလည်း ကျော်လွန်သွားသောအခါ၊ ထိုအခါ ဇီဝသည် မုက္ခတိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ရောက်သည်—သံသယမရှိ။

Verse 22

प्राणायामो जपश्चैव प्रत्याहारो ऽथ धारणा / ध्यानं समाधिरित्येते षड् योगस्य प्रसाधकाः

ပရာဏာယာမ (အသက်ရှူထိန်းညှိခြင်း)၊ ဂျပ (မန္တရားရွတ်ဖတ်ခြင်း)၊ ပရတ်ယာဟာရ (အာရုံများပြန်လည်ဆုတ်ခွာခြင်း)၊ ထို့နောက် ဓာရဏာ (အာရုံတည်စေခြင်း)၊ ဓျာန (တရားထိုင်စဉ်းစားခြင်း) နှင့် သမာဓိ—ဤခြောက်ပါးသည် ယောဂ၏ စည်းကမ်းကို ပြည့်စုံစေသော နည်းလမ်းများ ဖြစ်သည်။

Verse 23

पापक्षये देवतानां प्रीतिरिन्द्रियसंयमः / जपध्यानयुतो गर्भो विपरीतस्त्वगर्भकः

အပြစ်များ ပျောက်ကင်းသွားသောအခါ ဒေဝတားတို့ ပီတိဖြစ်၍ အင်ဒြိယများလည်း ထိန်းချုပ်နိုင်လာသည်။ ဂျပနှင့် ဓျာန ပါဝင်သော သန္ဓေယူခြင်းသည် မင်္ဂလာရှိသော်လည်း၊ ထို၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်လျှင် အကျိုးမဲ့ (မပေါက်ဖွား) သော ရလဒ်သို့ ရောက်စေသည်။

Verse 24

षट्त्रिंशन्मात्रकः श्रेष्ठश्चतुर्विंशतिमात्रकः / मध्यो द्वादशमात्रस्तु ओङ्कारं सततं जपेत्

အိုမ် (Oṁ) ကို မာထရာ ၃၆ ဖြင့် အသံထွက်ခြင်းသည် အကောင်းဆုံး၊ မာထရာ ၂၄ ဖြင့်လည်း အလွန်ကောင်းမြတ်၏။ အလယ်အလတ် မာထရာမှာ ၁၂ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အိုမ်ကာရကို အမြဲတမ်း ဂျပ်ရမည်။

Verse 25

वाचके प्रणवे ज्ञाते वाच्यं ब्रह्म प्रसीदति / (ओंनमो विष्णवे)।षष्ठाक्षरश्च जप्तव्यो गायत्त्री द्वादशाक्षरी

အသံထွက်သော ပရဏဝ «အိုမ်» ကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်လာသောအခါ၊ သိမြင်ရမည့် ဘြဟ္မန် (Brahman) သည် ကရုဏာပြု၍ ထင်ရှားလာသည်။ ထို့ကြောင့် အက္ခရာခြောက်လုံး မန္တရ «အိုမ် နမော ဝိရှ္ဏဝေ» ကို ဂျပ်ရမည်၊ ထို့ပြင် အက္ခရာတစ်ဆယ့်နှစ်လုံး ဂါယတ္တရီကိုလည်း ဂျပ်ရမည်။

Verse 26

सर्वेषामिन्द्रियाणां तु प्रवृतिर्विषयेषु च / निवृत्तिर्मनसस्तस्याः प्रत्याहारः प्रकीर्तितः

အင်္ဒြိယအားလုံးသည် မိမိတို့၏ အာရုံဝတ္ထုများသို့ သဘာဝအတိုင်း ထွက်ပြေးလေ့ရှိသည်။ သို့သော် ထိုအရာဝတ္ထုများမှ စိတ်ကို ပြန်လည်ဆုတ်ခွာစေသော ထိုပြန်လှည့်ခြင်းကို «ပရတ်ယာဟာရ» (pratyāhāra) ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 27

इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यः समाहृत्य हितो हि सः / सहसा सह बुद्ध्या च प्रत्याहारेषु संस्थितः

အာရုံဝတ္ထုများမှ အင်္ဒြိယတို့ကို ပြန်လည်စုဆောင်းဆုတ်ခွာနိုင်သူသည် အမှန်တကယ် အကျိုးရှိသူဖြစ်၏။ ချက်ချင်းလျင်မြန်စွာ၊ ဗုဒ္ဓိ (buddhi) အမြင်ခွဲခြားမှုနှင့်အတူ၊ သူသည် ပရတ်ယာဟာရ (pratyāhāra) အကျင့်၌ တည်မြဲလာသည်။

Verse 28

प्राणायामैर्द्वादशभिर्यावत्कालःकृतो भवेत् / यस्तावत्कालपर्यन्तं मनो ब्रह्मणि धारयेत्

ထိန်းညှိထားသော အသက်ရှူလှုပ်ရှားမှု (ပရာဏာယာမ) ၁၂ ကြိမ်နှင့် တူညီသော အချိန်ကာလ ပြီးစီးသွားသောအခါ၊ ထိုအချိန်အတိုင်းအတာတလျှောက် စိတ်ကို ဘြဟ္မန် (Brahman) ထဲ၌ တည်ငြိမ်စွာ ထိန်းထားရမည်။

Verse 29

ध्यायन्न चलते यस्य मनोभिध्यायतो भृशम्

ဓျာနပြုနေစဉ် စိတ်မလှုပ်မယှက်၊ မယိမ်းယိုင်သူ—အလွန်ပြင်းပြင်းထန်ထန်နှင့် တည်ငြိမ်စွာ စူးစမ်းသတိပြုသူ။

Verse 30

प्राप्यावधिकृतं कालं यावत्सा धारणा स्मृता / ध्येये सक्तं मनो यस्य ध्येयमेवानुपश्यति

သတ်မှတ်ထားသော အချိန်ကန့်သတ်အတိုင်း စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာ ထိန်းထားနိုင်လျှင် ထိုအရာကို «ဓာရဏာ» (အာရုံတည်ခြင်း) ဟု မှတ်သားကြသည်။ ဓျာနအရာဝတ္ထု၌ စိတ်စွဲကပ်နေသူသည် ထိုအရာဝတ္ထုကိုသာ ထပ်ခါထပ်ခါ မြင်သိတတ်သည်။

Verse 31

नान्यं पदार्थं जानाति ध्यानमेतत्प्रकीर्तितम् / ध्येये मनो निश्चलतां याति ध्येयं विचिन्तयन्

ဤအရာကို «ဓျာန» ဟု ကြေညာကြသည်—အခြားအရာဝတ္ထုကို မသိမမြင်တော့ခြင်း။ ရွေးချယ်ထားသော ဓျာနအရာဝတ္ထုကို စူးစမ်းနေစဉ်၊ ထိုအရာပေါ်တွင် တည်နေသော စိတ်သည် တည်ငြိမ်လာ၍ မလှုပ်မယှက် ဖြစ်သွားသည်။

Verse 32

यत्तद्ध्यानं परं प्रोक्तं मुनिभिर्ध्यानचिन्तकैः / ध्येयमेव हि सर्वत्र ध्याता तन्मयतां गतः

ဓျာနကို စူးစမ်းအာရုံပြုသော မုနိတို့က သင်ကြားထားသည့် အမြင့်မြတ်ဆုံး ဓျာနဟူသည် ဤသို့ပင်—နေရာတိုင်း၌ ဓျာနအရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းကိုသာ ထိန်းထားရမည်။ ဓျာနပြုသူသည် ထို «အရာ» ထဲသို့ လုံးဝစိမ့်ဝင်၍ ထိုအရာနှင့် တစ်သားတည်း ဖြစ်သွားသည်။

Verse 33

पश्यति द्वैतरहितं समाधिः सो ऽभिधीयते / मनः सङ्कल्परहितमिन्द्रियार्थान्न चिन्तयेत्

ဒွိတမရှိသော သစ္စာကို မြင်သည့် အခြေအနေကို «သမာဓိ» ဟု ခေါ်သည်။ စိတ်ကို သင်္ကల్పကင်းစေ၍ အင်္ဒြိယအာရုံအရာဝတ္ထုများကို မစဉ်းစားမနေစေ။

Verse 34

यस्य ब्रह्मणि संलीनं समाधिस्थं तदोच्यते / ध्यायतः परमात्मानमात्मस्थं यस्य योगिनः

စိတ်သည် ဗြဟ္မန် (Brahman) ထဲသို့ ပေါင်းလျက် သမာဓိ၌ တည်နေသော ယောဂီကို သမာဓိတည်သူဟု ဆိုကြသည်။ ထိုယောဂီသည် သမဿာနာတွင် မိမိအတ္တ၌ တည်သော ပရမာတ္မာကို မြင်၏။

Verse 35

मनस्तन्मयतां याति समाधिस्थः स कीर्तितः / चित्तस्य स्थिरता भ्रान्तिर्दैर्मनस्यं प्रमादता

စိတ်သည် «ထိုအမြင့်ဆုံး» ထဲသို့ အပြည့်အဝ စိမ့်ဝင်သွားသူကို သမာဓိတည်သူဟု ခေါ်ကြသည်။ သို့သော် စိတ်၏ တည်ငြိမ်မှုက भ्रम (မောဟ)၊ စိတ်ပျက်ခြင်း၊ ပေါ့လျော့မှုသို့ ပြောင်းလဲသွားလျှင် အမှန်တကယ်သော စုစည်းမှုမှ လွဲချော်ခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 36

योगिनां कथिता दोषा योगविघ्नप्रवर्तकाः / स्थित्यर्थं मनसः सर्वं स्थूलरूपं विचिन्तयेत्

ယောဂီတို့၏ အပြစ်အနာအဆာများကို ဖော်ပြထားပြီး—ယောဂကို တားဆီးသော အတားအဆီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် စိတ်တည်ငြိမ်ရန် အရာအားလုံးကို ထူထဲသည့် ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် စဉ်းစားသုံးသပ်ရမည်။

Verse 37

तद्व्रतं निश्चलीभूतं सूय्यस्थं स्थिरतां व्रजेत् / न विना परमात्मानं किञ्चिज्जगति विद्यते

ထိုဝတ္တရားကို မလှုပ်မယှက် ဖြစ်စေ၍ နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပသော အတွင်းသက်သေ၌ တည်ကာ တည်ငြိမ်မှုသို့ ရောက်စေ။ အကြောင်းမူကား ဤလောက၌ ပရမာတ္မာမပါဘဲ မည်သည့်အရာမျှ မရှိ။

Verse 38

विश्वरूपं तमेवैकमिति ज्ञात्वा विमुञ्चति / ओङ्कारं परमं ब्रह्म ध्यायेदब्जस्थितं विभुम्

တစ်ပါးတည်းသော အရှင်သည် စကြဝဠာအလုံးစုံပုံသဏ္ဍာန်ဖြစ်သော သတ္တဝါအမှန်တရားဟု သိမြင်လျှင် လွတ်မြောက်ခြင်း ရရှိသည်။ «အိုမ်» သဒ္ဒါကို အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန်အဖြစ်—နှလုံးပန်းကြာ၌ တည်နေသော အလုံးစုံပြန့်နှံ့သခင်ကို စိတ်တည်၍ ဓ్యာနပြုရမည်။

Verse 39

क्षेत्रक्षेत्रज्ञरहितं जपेन्मात्रात्रयान्वितम् / हृदि सञ्चिन्तयेत्पूर्वं प्रधानं तस्य चोपरि

ကိုယ်ခန္ဓာဟူသော «ကွင်း» နှင့် «ကွင်းကိုသိသူ» ဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်အတ္တကို မကပ်လှမ်းဘဲ၊ အ-ဦ-မ် သုံးမတ်တရာပါဝင်သော မန္တရကို ဂျပ (ထပ်ခါတလဲလဲ ရွတ်ဆို) ရမည်။ အရင်ဆုံး နှလုံးအတွင်း «ပရဓာန» (မူလသဘာဝ) ကို စိတ်ကူးတည်၍၊ ထို့နောက် ၎င်းအထက်ရှိသော အရာကို ဆက်လက်ပွားမြင်ရမည်။

Verse 40

तमो रजस्तथा सत्त्वं मण्डलत्रितयं क्रमात् / कृष्णरक्तसितं तस्मिन्पुरुषं जीवसंज्ञितम्

တမော၊ ရဇော၊ သတ္တဝ—အဆင့်လိုက် သုံးဝိုင်းဖြစ်၍ အမည်း၊ အနီ၊ အဖြူ ဟူ၍ ရောင်သုံးရောင်ရှိသည်။ ထိုဝိုင်းများအတွင်း၌ «ဇီဝ» ဟု ခေါ်သော ပုဂ္ဂိုလ်အသက်ဝိညာဉ် ရှိနေသည်။

Verse 41

तस्योपरि गुणैश्वर्यमष्टपत्रं सरोरुहम् / ज्ञानं तु कर्णिका तत्र विज्ञानं केसराः स्मृताः

ထိုအပေါ်၌ ဂုဏ်သုံးပါးအပေါ် အာဏာတော်ရှိခြင်း၏ ပန်းကြာတစ်ပွင့် ရှိ၍ အရွက်ရှစ်ရွက် ပါသည်။ ထိုတွင် «ဉာဏ်» သည် အလယ်ကဏ္ဍ (ကဏ္ဏိကာ) ဟု ဆိုကြပြီး၊ «ဝိဉာဏ်» (အတွေ့အကြုံဖြင့် သိမြင်ခြင်း) ကို ကေသရ (ပန်းမွှား) ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 42

वैराग्यनालं तत्कन्दो वैष्णवो धर्म उत्तमः / कर्णिकायां स्थितं तत्र जीववन्निश्चलं विभु

၎င်း၏ တံတား (နာလ) သည် ဝိုင်ရာဂျျ (ကပ်ငြိမှုကင်းခြင်း) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ အမြစ်မုန့် (ကန္ဒ) သည် အမြင့်ဆုံး ဝိုင်ရှ္ဏဝ ဓမ္မ ဖြစ်သည်။ ထိုအလယ်ကဏ္ဍ (ကဏ္ဏိကာ) တွင် အလုံးစုံပြန့်နှံ့သခင်သည် တည်ငြိမ်စွာ နေထိုင်၍—မလှုပ်ရှားသော်လည်း အတွင်း၌ အသက်ရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 43

ध्यायेदुरसि संयुक्तमोङ्कारं मुक्तिसाधकम् / ध्यायन्यदि त्यजेत्प्राणान्याति ब्रह्म स्वसन्निधिम्

ရင်ဘတ်/နှလုံး၌ ပေါင်းစည်းထားသော «အိုမ် (Oṃ)» ကို မောက္ခသို့ ခေါ်ဆောင်သော အက္ခရာဟူ၍ စိတ်တည်၍ သမาธိပြုရမည်။ သမาธိပြုနေစဉ် အသက်ရှုသက်တမ်းကို စွန့်လွှတ်လျှင် ပရဟ္မန်၏ အနီးကပ်တော်မူရာသို့ ရောက်၏။

Verse 44

हरिं संस्थाप्य देहाब्जे ध्यायन्यो गी च भक्तिभाक् / आत्मानमात्मना केचित्पश्यन्ति ध्यानचक्षुषः

ကိုယ်ခန္ဓာ၏ ကြာပန်း (နှလုံး) အတွင်း၌ ဟရီ (Hari) ကို တည်စေပြီး၊ ဘက္တိရှိသော ယောဂီသည် သမาธိပြု၏။ ထို့နောက် အချို့သည် ဓျာနမျက်စိဖြင့် အတ္တကို အတ္တဖြင့်ပင် မြင်ကြ၏။

Verse 45

सांख्यबुद्ध्या तथैवान्ये योगेनान्ये तु योगिनः / ब्रह्मप्रकाशकं ज्ञानं भवबन्धविभेदनम्

အချို့သည် စာင်ချာ (Sāṅkhya) ၏ ခွဲခြားသိမြင်မှုဖြင့် သိမြင်ကြပြီး၊ အခြား ယောဂီတို့သည် ယောဂ (Yoga) ဖြင့် သိမြင်ကြ၏။ ဤဇ్ఞာနသည် ပရဟ္မန်ကို ထွန်းလင်းစေ၍ သံသရာ၏ ချည်နှောင်မှုကို ဖြတ်တောက်ပေး၏။

Verse 46

तत्रैकचित्ततायोगो मुक्तिदो नात्र संशयः / जितेन्द्रियात्मकरणो ज्ञानदृप्तो हि यो भवेत्

ထိုနေရာ၌ စိတ်တစ်ချက်တည်းတည်ခြင်း (ekacittatā) ၏ ယောဂအကျင့်သည် မောက္ခကို ပေးသည်—သံသယမရှိ။ အာရုံများနှင့် အတွင်းကိရိယာတို့ကို အနိုင်ယူပြီး ဉာဏ်၏ မာန်မာနဟူသည့် တည်ကြည်မှု၌ ရပ်တည်သူသည် ထိုလွတ်မြောက်မှုအတွက် သင့်တော်လာ၏။

Verse 47

स मुक्तः कथ्यते योगी परमात्मन्यवस्थितः / आसनस्थानविधयो न योगस्य प्रसाधकाः

ပရမာတ္မာ (Supreme Self) အတွင်း၌ တည်မြဲနေသော ယောဂီကို ‘လွတ်မြောက်သူ’ ဟု ခေါ်ကြ၏။ အာသန (posture) နှင့် နေရာထိုင်ခင်းဆိုင်ရာ စည်းကမ်းများသည် ယောဂကို အပြီးသတ်အောင်မြင်စေသော အရာမဟုတ်ကြ။

Verse 48

विलम्बजनकाः सर्वे विस्तराः परिकीर्तिताः / शिशुपालः सिद्धिमाप स्मरणाभ्यासगौरवात्

အလွန်အကျွံ ချဲ့ထွင်ပြောဆိုမှု အားလုံးကို နှောင့်နှေးစေသောအရာဟု ဆိုထား၏။ သို့ရာတွင် သီရှုပာလသည် ဘုရားသခင်ကို ထပ်တလဲလဲ သတိရခြင်း၏ အင်အားကြီးမားမှုကြောင့် မောက္ခကို ရရှိ하였다။

Verse 49

योगाभ्यासं प्रकुर्वन्तः पस्यन्त्यात्मानमात्मना / सर्वभूतेषु कारुण्यं विद्वेषं विषयेषु च

ယောဂကို စိတ်အားထက်သန်စွာ လေ့ကျင့်သူတို့သည် အတ္တကို အတ္တဖြင့် မြင်ကြ၏။ သူတို့တွင် သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် ကရုဏာ ပေါက်ဖွားလာပြီး အာရုံခံအရာဝတ္ထုများအပေါ် မကပ်ငြိ—ဝိရာဂ—ဖြစ်လာ၏။

Verse 50

गुप्तशिश्रोदरादिश्च कुर्वन्योगी विमुच्यते / इन्द्रियैरिन्द्रियार्थांस्तु न जानाति नरो यदा

ယောဂီသည် လျှို့ဝှက်အင်္ဂါများ၊ ဝမ်းဗိုက်နှင့် အခြားအရာတို့ကို ထိန်းချုပ်လေ့ကျင့်သောအခါ လွတ်မြောက်၏။ လူသည် အင်္ဒြိယများဖြင့် အင်္ဒြိယအာရုံအရာဝတ္ထုတို့ကို မသိမြင်တော့သည့်အခါ ချည်နှောင်မှုမှ ကင်းလွတ်သည်။

Verse 51

काष्ठवद्ब्रह्मसंलीनो योगी मुक्तस्तदा भवेत् / सर्ववर्णाः श्रियः सर्वाः कृत्वा पापानि भस्मसात्

ယောဂီသည် သစ်တုံးကဲ့သို့ အလှုပ်အရှားမရှိဘဲ အဟင်္ကာရမဲ့စွာ ဘြဟ္မန်၌ လုံးဝပေါင်းစည်းသွားလျှင် ထိုအခါ မောက္ခရ၏။ အပြစ်တို့ကို ပြာဖြစ်အောင် လောင်ကျွမ်းစေပြီးနောက် အမျိုးမျိုးသော မင်္ဂလာသုခနှင့် သီရိတို့ အားလုံး သူ့ထံသို့ ရောက်လာ၏။

Verse 52

ध्यानाग्निना च मेधावी लभते परमां गतिम् / मन्थनाद्दृश्यते ह्यग्निस्तद्वद्ध्यानेन वै हरिः

ဓ്യာန၏ မီးဖြင့် ပညာရှိသည် အမြင့်ဆုံးသော ဂတိကို ရရှိ၏။ မီးသည် သစ်ကို မန်ထနာ—ပွတ်တိုက်လှည့်နှိုး—ခြင်းဖြင့် ထင်ရှားလာသကဲ့သို့ ဟရီ (ဗိဿနု) သည် ဓ്യာနဖြင့်ပင် အထင်အရှား သိမြင်ရ၏။

Verse 53

ब्रह्मात्मनोर्यदैकत्वं स योगश्चोत्तमोत्तमः / बाह्यरूपैर्न मुक्तिस्तु चान्तस्थैः स्याद्यमादिभिः

ဗြဟ္မန်နှင့် အတ္တမန်၏ တစ်လုံးတည်းဖြစ်မှုကို တိုက်ရိုက်သိမြင်ခြင်း—ဤသည်ပင် အမြင့်ဆုံးသော ယောဂဖြစ်၏။ အပြင်ပန်းအရုပ်အဆင်းများသာဖြင့် မုက္ခတိ မရနိုင်၊ ယမ စသည့် အတွင်းရေးသင်္ကာရများဖြင့်သာ ဖြစ်ပေါ်၏။

Verse 54

साङ्ख्यज्ञानेन योगेन वेदान्तश्रवणेन च / प्रत्यक्षतात्मनो या हि सा मुक्तिरभिधीयते / अनात्मन्यात्मरूपत्वमसतः सत्स्वरूपता

စाङ္ချာ၏ ခွဲခြားသိမြင်သော ဉာဏ်၊ ယောဂ၊ နှင့် ဝေဒန္တကို နားထောင်ခြင်းတို့အားဖြင့် အတ္တမန်ကို တိုက်ရိုက်သိမြင်ခြင်းကို မုက္ခတိဟု ခေါ်၏။ မုက္ခတိဆိုသည်မှာ အနတ္တပေါ်၌ “အတ္တ” ဟု ထင်မြင်ကပ်တင်ခြင်းကို ဖယ်ရှားခြင်းနှင့် မမှန်သောအရာကို အမှန်၏သဘောဟု မှားယွင်းယူဆခြင်း ပျောက်ကင်းခြင်းဖြစ်၏။