
Dharma-sāra: Dāna-mahātmyam, Karma-vāda, and the Conquest of Grief and Greed
ဗြဟ္မာ–ရှင်ကရာ၏ သင်ကြားမှုကို ဆက်လက်၍ ဤအধ্যာယသည် ဓမ္မကို လက်တွေ့ကျသော စည်းကမ်းများအဖြစ် ချုံ့ဖော်ပြသည်။ ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်းကို ဝိညာဉ်ရေးရာကို ချိုးဖောက်သောအရာဟု ပယ်ချပြီး၊ လူ၏ သုခဒုက္ခအားလုံးကို ကမ္မသာ အဓိကတည်ဆောက်သူဟု အတည်ပြုသည်။ ထို့နောက် ဒါနကို အမြင့်ဆုံးဓမ္မဟု မြှင့်တင်ကာ ကြောက်လန့်နေသော သတ္တဝါ၏ အသက်ကို ကယ်တင်ခြင်းနှင့် တန်းတူအရေးကြီးကြောင်း ဆိုသည်။ တပသ်၊ ဝရတ၊ ယဇ్ఞ၊ စနာနတို့သည် ဓမ္မနှင့် ကိုက်ညီမှသာ အကျိုးရှိပြီး မကိုက်ညီလျှင် နရကသို့ ဦးတည်စေသည်။ သစ္စာ၊ ခွင့်လွှတ်ခြင်းနှင့် သာသနာရေးကိစ္စများအပေါ် ဘက္တိရှိခြင်းက စွဝဂ္ဂသို့ ပို့ဆောင်သည်။ လောဘသည် ဒေါသ၊ မကောင်းကြံ၊ မောဟ၊ လိမ်လည်မှု၊ မာန၊ မနာလိုမှုတို့၏ အမြစ်ဟု ဖော်ပြပြီး ထိုအရာများကို စွန့်လွှတ်ရာမှ ငြိမ်းချမ်းမှု ရသည်။ ကုသိုလ်ဒါနများ—မြေ၊ နွား၊ အစားအစာ၊ မင်္ဂလာတွင် ကနျာဒါန၊ နွားထီးလွှတ်ခြင်း၊ တီရ္ထသို့ ဝန်ဆောင်မှု၊ သာသနာစာတမ်း နားထောင်ခြင်း၊ ရေတွင်းနှင့် ဥယျာဉ်ကဲ့သို့ အများပြည်သူအကျိုးပြုလုပ်ငန်း—ကို စာရင်းပြုကာ၊ စတ္သင်္ဂသည် တီရ္ထထက် မြင့်၍ ချက်ချင်းအကျိုးပေးသည်ဟု နိဂုံးချုပ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် စနာတနဓမ္မ၏ အခြေခံဂုဏ်သတ္တိများကို ဖော်ပြကာ နောက်လာမည့် အခန်းများတွင် ဓမ္မကို ပိုမိုအကောင်အထည်ဖော်၊ ရိတုအကျိုးဆက်များဖြင့် ဆက်လက်ရှင်းလင်းရန် အခြေခံတည်ဆောက်သည်။
Verse 1
ऽध्यायः ब्रहामोवाच / धर्मसारमहं वक्ष्ये संक्षेपाच्छुणु शङ्कर / भुक्तिमुक्तिप्रदं सूक्ष्मं सर्वपापविनाशनम्
ဗြဟ္မာက ဆိုသည်— ဓမ္မ၏ အနှစ်သာရကို ငါ ပြောကြားမည်၊ အို ရှင်ကရ (Śaṅkara)၊ အကျဉ်းချုပ်၍ နားထောင်လော့။ ၎င်းသည် နူးညံ့သိမ်မွေ့၍ လောကီအာနန္ဒနှင့် မုက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ပေးစွမ်းကာ အပြစ်အားလုံးကို ဖျက်ဆီးသည်။
Verse 2
श्रुतं धर्मं बलं धैर्यं सुखमुत्साहमेव च / शोको हरति वै नॄणां तस्माच्छोकं परित्यजेत्
ဝမ်းနည်းခြင်းသည် လူတို့၏ ပညာ၊ ဓမ္မ၊ အင်အား၊ သည်းခံတည်ကြည်မှု၊ ချမ်းသာနှင့် စိတ်အားထက်သန်မှုကိုပင် လုယူသွားသည်; ထို့ကြောင့် ဝမ်းနည်းခြင်းကို စွန့်ပစ်သင့်သည်။
Verse 3
कर्मदाराः कर्मलोकाः कर्मसम्बन्धिबान्धवाः / कर्माणि प्रेरयन्तीह पुरुषं सुखदुः खयोः
လူ၏ ကံ(ကမ္မ)သည် ဇနီး/ခင်ပွန်းနှင့် အဖော်အပေါင်းကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်; ကံသည် မိမိ၏ လောကနှင့် ကံချည်နှောင်သော ဆွေမျိုးများလည်း ဖြစ်သည်။ ဤဘဝ၌ပင် ကံက လူကို ချမ်းသာနှင့် ဒုက္ခသို့ တွန်းပို့သည်။
Verse 4
दानमे परो धर्मो दानात्सर्वमवाप्यते / दानाःत्स्वर्गश्च राज्यञ्च दद्याद्दनं ततो नरः
ဒါနပေးခြင်းသာ အမြင့်ဆုံး ဓမ္မဖြစ်သည်; ပေးကမ်းခြင်းဖြင့် အရာအားလုံးကို ရရှိနိုင်သည်။ ပေးကမ်းခြင်းမှ စွမ်းကောင်းသော သုခလောက(သွဂ္ဂ)နှင့် အာဏာပိုင်မှုတောင် ရလာသဖြင့် လူသည် ဥစ္စာကို ပေးလှူသင့်သည်။
Verse 5
एकतो दानमेवाहुः समग्रवरदक्षिणम् / एकतो भयभीतस्य प्राणिनः प्राणरक्षणम्
တစ်ဖက်တွင် ဒါနကို—ပြည့်စုံ၍ အထူးကောင်းမွန်ကာ ဒက္ခိဏာ(ပူဇော်ခ)နှင့်အတူ—အမြင့်ဆုံး ကုသိုလ်ဟု ဆိုကြသည်; အခြားဖက်တွင် ကြောက်ရွံ့နေသော သတ္တဝါ၏ အသက်ကို ကယ်တင်ခြင်းလည်း ထိုတန်ဖိုးနှင့် တူညီသည်။
Verse 6
तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञैः स्नानेन वा पुनः / धर्मस्य नाशका ये च ते वै निरयगामिनः
တပသ (အာစီတပ)၊ ဗြဟ္မစရိယ (သန့်ရှင်းသက်သေ)၊ ယဇ္ဉ (ယဇ္ဉပူဇော်) သို့မဟုတ် အခမ်းအနားရေချိုးခြင်းတို့ကို ပြုသော်လည်း ဓမ္မကို ဖျက်ဆီးသူတို့သည် အမှန်တကယ် နရက (ငရဲ) သို့ သွားရမည်။
Verse 7
ये च होमजपस्नानदेवतार्चनतत्पराः / सत्यक्षमादयायुक्तास्ते नराः स्वर्गगामिनः
ဟောမပူဇော်ခြင်း၊ မန္တရားရွတ်ဆိုခြင်း၊ သန့်စင်ရေချိုးခြင်းနှင့် ဒေဝတာများကို ပူဇော်ဝတ်ပြုခြင်းတို့၌ အလွန်စိတ်အားထက်သန်၍ သစ္စာ၊ ခွင့်လွှတ်ခြင်း စသည့် ကုသိုလ်ဂုဏ်များနှင့် ပြည့်စုံသူတို့သည် ကောင်းကင်ဘုံသို့ သွားရောက်ကြ၏။
Verse 8
न दाता सुखदुः खानां न च हर्तास्ति कश्चन / भुञ्जते स्वकृतान्येव दुः खानि च सुखानि च
ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဒုက္ခကို ပေးသူလည်း မရှိ၊ ယူဆောင်သွားသူလည်း မရှိ။ သတ္တဝါတို့သည် မိမိတို့ပြုခဲ့သော ကံ၏အကျိုးကိုသာ—ဒုက္ခနှင့် ပျော်ရွှင်မှု နှစ်မျိုးလုံး—ခံစားကြ၏။
Verse 9
धर्मार्थं जीवितं येषां दुर्गाण्यतितरन्ति ते / सन्तुष्टः को न शक्नोति फलमूलैश्च वर्तितुम्
ဓမ္မအတွက်ပင် အသက်ရှင်သူတို့သည် အခက်အခဲအကြမ်းဆုံးကိုပင် ကျော်လွှားနိုင်ကြ၏။ စိတ်ကျေနပ်သူအတွက် သစ်သီးနှင့် အမြစ်တို့ဖြင့်ပင် အသက်မွေးနိုင်မည် မဟုတ်သူ ဘယ်သူရှိမည်နည်း။
Verse 10
सर्व एव हि सौख्येन सङ्कटान्यवगाहते / इदमेव हि लोभस्य कार्यं स्या दतिदुष्करम्
အမှန်တကယ် လူတိုင်းသည် အကျပ်အတည်းတို့ကို လွယ်ကူစွာ ဖြတ်ကျော်နိုင်ကြ၏။ သို့သော် ဤအရာတစ်ခုတည်းပင် လောဘ၏ အလုပ်ဖြစ်၍ အလွန်ခက်ခဲကာ ပျက်စီးစေတတ်၏။
Verse 11
लोभात्क्रोधः प्रभवति लोभाद्द्रोहः प्रवर्तते / लोभान्मोहश्च माया च मानो मत्सर एव च
လောဘမှ ဒေါသ ပေါ်ပေါက်လာ၏; လောဘမှ မကောင်းကြံမှုနှင့် အန္တရာယ်ပြုလိုမှု စတင်လှုပ်ရှား၏။ လောဘမှပင် မောဟ (မသိမြင်မှု) နှင့် လှည့်စားမှု၊ ထို့ပြင် မာနနှင့် မစ္ဆရ (မနာလိုမှု) တို့လည်း ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
Verse 12
रागद्वेषानृतक्रोधलोममोहमदोज्झितः / यः स शान्तः परं लोकं याति पापविवर्जितः
တွယ်တာမှုနှင့် မုန်းတီးမှု၊ မုသား၊ ဒေါသ၊ လောဘ၊ မောဟနှင့် မာနတို့ကို စွန့်ပယ်သူသည် အမှန်တကယ် ငြိမ်းချမ်းသူဖြစ်၍ အပြစ်ကင်းစင်ကာ အမြင့်မြတ်သော လောကသို့ ရောက်၏။
Verse 13
देवता मुनयो नागा गन्धर्वा गुह्यका हर / धार्मिकं पूजयन्तीह न धनाढ्यं न कामिनम्
ဤလောက၌ ဒေဝတားများ၊ မုနိများ၊ နာဂများ၊ ဂန္ဓဗ္ဗများ၊ ဂုဟျကများနှင့် ဟရ (ရှီဝ) တိုင်တိုင်ပင် သာသနာတရားရှိသူကိုသာ ဂုဏ်ပြုကြ၏—ငွေကြေးသာကြွယ်ဝသူကိုမဟုတ်၊ ကာမလိုလားမှုဖြင့် မောင်းနှင်သူကိုလည်း မဟုတ်။
Verse 14
अनन्तबलवीर्येण प्रज्ञया पौरुषेण वा / अलभ्यं लभते मर्त्यस्तत्र का परिवेदना
အကန့်အသတ်မဲ့ အင်အားနှင့် သတ္တိဗလ၊ ဉာဏ်ပညာဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် မလျော့မတင်း လူ့ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုဖြင့်ဖြစ်စေ—မရနိုင်ဟု ထင်ရသည့်အရာကိုပင် လူသားသည် ရနိုင်၏။ ထို့ကြောင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးရန် ဘာအကြောင်းရှိသနည်း။
Verse 15
सर्वसत्त्वदयालुत्वं सर्वेन्द्रियविनिग्रहः / सर्वत्रानित्यबुद्धित्वं श्रेयः परमिदं स्मृतम्
သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် ကရုဏာထားခြင်း၊ အင်ဒြိယအားလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း၊ နေရာတိုင်း၌ အနိစ္စကို ထင်ရှားစွာ သိမြင်ခြင်း—ဤအရာကို အမြင့်ဆုံး ကောင်းကျိုး (śreyas) ဟု မှတ်ယူကြသည်။
Verse 16
पश्यन्निवाग्रतो मृत्युं यो धर्मं नाचरेन्नरः / अजागलस्तनस्येव तस्य जन्म निरर्थकम्
သေခြင်းကို မျက်စိရှေ့တည့်တည့်တွင် မြင်နေရသကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သော်လည်း ဓမ္မကို မကျင့်သုံးသော လူ၏ မွေးဖွားခြင်းသည် ဆိတ်လည်ပင်းပေါ်ရှိ နို့ခေါင်းကဲ့သို့ အကျိုးမဲ့၏။
Verse 17
भ्रूणहा ब्रह्महा गोघ्नः पितृहा गुरुतल्पगः / भूमिं सर्वगुणोपेतां दत्त्वा पापैः प्रमुच्यते
သန္ဓေကလေးကိုသတ်သူ၊ ဗြာဟ္မဏကိုသတ်သူ၊ နွားကိုသတ်သူ၊ မိဘကိုသတ်သူ၊ ဆရာ၏အိပ်ရာကိုဖောက်ပြန်သူပင်လျှင်—ဂုဏ်ကောင်းအပေါင်းစုံပါသောမြေကို လှူဒါန်းလျှင် အပြစ်တို့မှ လွတ်မြောက်၏။
Verse 18
न गोदानात्परं दानं किञ्चिदस्तीति मे मतिः / या गौर्न्यायार्जिता दत्ता कृत्स्नं तारयते कुलम्
ကျွန်ုပ်၏အမြင်အရ နွားလှူဒါန်းခြင်းထက် မြတ်သောအလှူ မရှိ။ တရားသဖြင့် ရရှိသောနွားကို လှူဒါန်းလျှင် မျိုးရိုးတစ်စုလုံးကို ကယ်တင်ပေး၏။
Verse 19
नान्नदानात्परं दानं किञ्चिदस्ति वृषध्वज ! / अन्नेन धार्यते सर्वं चराचरमिदं जगत्
အို နွားတံဆိပ်တော်ရှင် (ဝೃಷဓွဇ)၊ အစာလှူဒါန်းခြင်းထက် မြတ်သောအလှူ မရှိ။ အစာကြောင့်ပင် လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာ အပါအဝင် ဤလောကတစ်ခုလုံး တည်တံ့၏။
Verse 20
कन्यादानं वृषोत्सर्गस्तीर्थसेवा श्रुतं तथा / हस्त्यश्वरथदानानि मणिरत्नवसुन्धराः
မင်္ဂလာအတွက် သမီးကို လှူဒါန်းခြင်း၊ နွားထီးကို ပူဇော်၍ လွှတ်ပေးခြင်း (ဝೃಷုတ်စರ್ಗ)၊ တီရ္ထသန့်ရှင်းရာများတွင် ဝန်ဆောင်ခြင်း၊ သာသနာတော်ကို နားထောင်/ရွတ်ဖတ်ခြင်း၊ ထို့အပြင် ဆင်၊ မြင်း၊ ရထား လှူဒါန်းခြင်းနှင့် မဏိရတနာများ၊ ဥစ္စာနှင့် မြေယာ လှူဒါန်းခြင်းတို့သည် အလွန်ကောင်းမြတ်သော ကုသိုလ်ကံများ ဖြစ်သည်။
Verse 21
अन्नदानस्य सर्वाणि कलां नार्हन्ति षोडशीम् / अन्नात्प्राणा बलं तेजश्चान्नाद्वीर्यं धृतिः स्मृतिः
အစာလှူဒါန်းခြင်း၏ ကုသိုလ်ကို အခြားအလှူအားလုံးသည် ဆယ့်ခြောက်ပုံတစ်ပုံတောင် မမီနိုင်။ အစာမှ အသက်ရှုသက်၊ အင်အား၊ တောက်ပမှု ဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ အစာမှပင် သတ္တိ၊ တည်ကြည်မှုနှင့် မှတ်ဉာဏ်လည်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
Verse 22
कूपवापीतडागादीनारामांश्चैव कारयेत् / त्रिसप्तकुलमुद्धृत्य विष्णुलोके महीयते
ရေတွင်း၊ အဆင့်ရေတွင်း၊ ကန်၊ ရေကန်ကြီးနှင့် အများပြည်သူအပန်းဖြေဥယျာဉ်တို့ကို ဆောက်လုပ်စေသင့်၏။ မိမိမျိုးရိုး သုံးခုနစ်ဆက် (၂၁ ဆက်) ကို ကယ်တင်မြှောက်တင်လျက် ဗိဿဏုလောက၌ ဂုဏ်ပြုချီးမြှောက်ခံရ၏။
Verse 23
साधूनां दर्शनं पुण्यं तीर्थादपि विशिष्यते / कालेन तीर्थं फलति सद्यः साधुसमागमः
သဒ္ဓုတို့ကို မြင်တွေ့ခြင်းသည် ပုဏ္ဏိယဖြစ်၍ တီရ္ထသို့သွားခြင်းထက်ပင် ထူးမြတ်၏။ တီရ္ထသည် အချိန်တန်မှ အကျိုးပေးသော်လည်း သဒ္ဓုနှင့်ပေါင်းသင်းခြင်းသည် ချက်ချင်း အကျိုးပေး၏။
Verse 24
सत्यं दमस्तपः शौचं सन्तोषश्च क्षमार्जवम् / ज्ञानं शमो दया दानमेष धर्मः सनातनः
သစ္စာ၊ ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်မှု၊ တပဿ၊ သန့်ရှင်းမှု၊ စိတ်ကျေနပ်မှု၊ ခွင့်လွှတ်ခြင်းနှင့် ဖြောင့်မတ်မှု; ဉာဏ်ပညာ၊ စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှု၊ ကရုဏာနှင့် ဒါန—ဤသည်ပင် စနာတနဓမ္မ ဖြစ်၏။
The chapter states that austerity, celibacy, sacrifice, and ritual bathing do not protect a person who ‘destroys dharma’; ritual divorced from ethical conduct becomes counterproductive and leads to naraka, while virtues like truth and forgiveness align ritual life with svarga-bound merit.
Because it is presented as the root-cause that generates a chain of inner vices—anger, malice, delusion, deceit, pride, and envy—thereby undermining dharma at its psychological source rather than only at the level of outward behavior.