Adhyaya 219
Śrāddha-bheda-nirūpaṇa: Nitya, Vṛddhi, Nāndīmukha, and Ekoḍḍiṣṭa Procedures
ယခင် Śrāddha စနစ်ကို ဆက်လက်၍ ဘြဟ္မာသည် အထူးပြု Śrāddha မျိုးကွဲများနှင့် ခွဲခြားလက္ခဏာများကို စာရင်းပြုဖော်ပြသည်။ ပထမဦးစွာ နေ့စဉ် Śrāddha saṅkalpa ကို သတ်မှတ်ပြီး āsana စသည့် upacāra များသည် မပြောင်းလဲသော်လည်း Viśvedevā ဖိတ်ခေါ်မှုကို ချန်လှပ်ရမည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် မိသားစုအောင်မြင်မင်္ဂလာအခါများအတွက် Vṛddhi-Śrāddha ကို သတ်မှတ်ကာ အရှေ့မျက်နှာမူ ထိုင်ခြင်း၊ dakṣiṇopavīta ဝတ်ခြင်း၊ yava၊ badara၊ kuśa စသည့် ပစ္စည်းများအသုံးပြုခြင်း၊ deva-tīrtha ဖြင့် ဆောင်ရွက်ပြီး namaskāra ဖြင့် အဆုံးသတ်ရန် ညွှန်ကြားသည်။ နောက်တစ်ဆင့် Nāndīmukha Śrāddha တွင် ဒေဝတားများနှင့် brāhmaṇa များကို သက်သေဖြစ်စေရန် တရားဝင်ဖိတ်ခေါ်ပြီး၊ ထို့နောက် မဟာအဖွား၊ အဖွား စသည့် မိန်းမဘိုးဘွားများကို သီးခြားဖိတ်ခေါ်ကာ ဒေဝတား၊ Pitṛs နှင့် အကြီးအကဲများထံ အဆင့်လိုက် ခွင့်တောင်းခြင်းကို acchidra မန္တရများဖြင့် ခိုင်မာစေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အမည်တပ်ထားသော ဖခင်အတွက် နှစ်စဉ် Ekoḍḍiṣṭa ကို သင်ကြားကာ ဖိတ်ခေါ်ခြင်း၊ pādya၊ āsana ပေးခြင်း၊ japa ထိုင်ပုံ၊ atithi-śrāddha ပြုခြင်းတို့ပြီးနောက် တောင်မျက်နှာမူ၍ vāmopavīta ဖြင့် “agnidagdhā” ဟူသော စကားနှင့် ရေတင်ပူဇော်မှုကို ဆက်တိုက်ပြုကာ svadhā ဖြင့် အဆုံးသတ်ပြီး နောက်ပိုင်းကို “ယခင်ကဲ့သို့” ဆက်လုပ်ရန် ထားရှိသည်။
Shlokas
Verse 1
नामाष्ट्रदशाधिकद्विशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच / नित्यश्राद्धं प्रवक्ष्यामि पूर्ववत्तद्विशेषवत् / ॐ अमुकगोत्राणामस्मत्पितृपितामहानां अमुकशर्मणां सपत्नीकानां श्राद्धं सिद्धान्नेन युष्मास्वहं करिष्ये / आसनादिकमत्र स्याद्विश्वेदेवाविवर्जितम्
ဗြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည်—“ယခင်ကဲ့သို့ပင် နိတျရှရဒ္ဓ (နေ့စဉ်ရှရဒ္ဓ) ကို အထူးကွာခြားချက်များနှင့်အတူ ငါရှင်းပြမည်။ ‘အိုṁ—ဤသို့သော ဂိုထ္ရရှိ ပိတೃတို့၊ အကျွန်ုပ်၏ ဖခင်နှင့် အဘိုး၊ ထို့ပြင် အမည်ဤသို့သောသူကို ဇနီးနှင့်တကွ၊ သင်တို့အတွက် ငါသည် စိဒ္ဓာန္န (ချက်ပြီးပြင်ဆင်ထားသော အစာ) ဖြင့် ရှရဒ္ဓကို ပြုမည်’ ဟုဆိုရမည်။ ဤနေရာတွင် အာသနပူဇာ စသည်တို့ကို ထုံးစံအတိုင်း ပြုရသော်လည်း၊ ဤနေ့စဉ်ပူဇော်ပွဲတွင် ဝိශ්ဝေဒေဝတို့ကို မဖိတ်ခေါ်ရ။”
Verse 2
वृद्धिश्राद्धं प्रवक्ष्यामि पूर्ववत्तद्विशेषकम् / जातपुत्रमुखदर्शनादौ वृद्धि श्राद्धं पूर्वाभिमुखेषु दक्षिणोपवीतिषु सयवबदरकुशैर्देवतीर्थेन नमस्कारान्तेन दक्षिणोपचारेण कर्तव्यम्
ယခင်က ပြောခဲ့သကဲ့သို့ အထူးလက္ခဏာများနှင့်တကွ ဝೃဒ္ဓိ-ရှရဒ္ဓကို ငါရှင်းပြမည်။ မွေးကင်းစသား၏ မျက်နှာကို မြင်ရခြင်း စသည့် အခါများတွင် ဝೃဒ္ဓိ-ရှရဒ္ဓကို အရှေ့ဘက်သို့ မျက်နှာမူ၍၊ ယဇ္ဉောပဝီတကို ညာပခုံးပေါ်တင်သည့် ဒက္ခိဏောပဝီတပုံစံဖြင့် ဝတ်ဆင်ကာ၊ မုယော (barley)၊ ဘဒရ (jujube) သီးနှင့် ကုရှမြက်တို့ကို အသုံးပြု၍၊ ‘ဒေဝ-တီရ္ထ’ လက်ပုံစံဖြင့် ဆောင်ရွက်ပြီး နမസ്കာဖြင့် အဆုံးသတ်ကာ၊ ညာဘက်အမင်္ဂလာမဟုတ်သော အုပစာရများဖြင့် ပူဇော်ရမည်။
Verse 3
दक्षिणजानु गृहीत्वा अद्यास्मदीयामुकवृद्धौ अमुकगात्राणामस्मत्प्रपितामहीपितामहीमातॄणाममुकदेवीनाममुकगोत्राणां श्राद्धे कर्तव्ये वसुसत्यसंज्ञकानां विश्वेषां देवानां श्राद्धं सिद्धान्नेनयुष्मासु मया कर्तव्यमिति देवब्राह्मणामन्त्रणम् / ॐ करिष्यसीति तेनोक्त इत्थमेवापरदेवब्राह्मणामन्त्रणम्
သတ်မှတ်ထားသော အနေအထားဖြင့် ညာဒူးကို ကိုင်ထားကာ၊ ဒေဝတော်များနှင့် ဗြာဟ္မဏများကို ဖိတ်ခေါ်၍—“ယနေ့ ငါတို့မိသားစု၏ ဤအမည်ရှိ ဝೃဒ္ဓိအခါတွင်၊ ဤသို့သော မျိုးရိုးနှင့် ဂိုထ္ရရှိ ငါတို့၏ ဘိုးဘွားများ—မဟာမိခင်၊ အဘွားနှင့် မိခင်ဘက်ဘိုးဘွားတို့—အတွက် ပြုရမည့် ရှရဒ္ဓ၌၊ ဝစုနှင့် သတ္တျဟု ခေါ်သော ဝိශ්ဝေဒေဝတို့အား စိဒ္ဓာန္နဖြင့် သင်တို့ကို သက်သေအဖြစ်ထား၍ ငါပြုမည်” ဟုဆိုရမည်။ သူတို့က “အိုṁ၊ ပြုလိမ့်မည်” ဟု ပြန်ဆိုလျှင်၊ ထိုနည်းတူ အခြား ဒေဝ-ဗြာဟ္မဏများကိုလည်း ဖိတ်ခေါ်ရမည်။
Verse 4
ततः अमुकवृद्धौ अमुकगोत्राया मत्प्रपितामह्या अमुकदेव्या नान्दीमुख्याः श्राद्धं सिद्धान्नेन युष्मासु मया कर्तव्यमिति प्रपितामहीब्राह्मणामन्त्रणम् / करिष्यामीति तेनोक्ते इत्थमेव प्रमातामह्यादिब्राह्माणमन्त्रणम्
ထို့နောက် ဤအမည်ရှိ မင်္ဂလာအခါတွင်၊ ဂိုထ္ရဤသို့သော အမည်ဤသို့သော မဟာမိခင် (ပရပိတామဟီ) အတွက်၊ “နာန္ဒီမုခ്യ-ရှရဒ္ဓကို စိဒ္ဓာန္နဖြင့် သင်တို့ရှေ့မှောက်တွင် ငါပြုရမည်” ဟုဆိုကာ မဟာမိခင်ကို ကိုယ်စားပြုသော ဗြာဟ္မဏများကို ဖိတ်ခေါ်ရမည်။ သူတို့က “ပြုမည်” ဟုဆိုလျှင်၊ ထိုနည်းတူ အဘွားနှင့် အခြား မိခင်ဘက်ဘိုးဘွားများအတွက် ဗြာဟ္မဏများကိုလည်း ဖိတ်ခေါ်ရမည်။
Verse 5
देवपितृसर्वदेवब्राह्मणं श्राद्धकरणानुज्ञापनम् / आसने ॐ विश्वेदेवास आगत शृणुताम इमंर्ठ इवम् / तं बर्हिर्निषीदत / ॐ विश्वेदेवाः शृणुतेमं इवं ये मे अन्तरिक्षे य उदद्यविष्ट / पे अग्निजिह्वा उतवा यदत्रा आसाद्यास्मिन्बर्हिषि मादयध्वम् / ॐ आगच्छन्तु इति विश्वेदेवावाहनं-गन्धादिदानम् / अच्छिद्रावधारणवाचनम्
Śrāddha ပူဇော်ပွဲကို ပြုလုပ်ရန် နတ်ဘုရားများ၊ ဘိုးဘေးများ (Pitṛs) နှင့် ဗြာహ్మణများထံမှ ခွင့်တောင်းပါသည်။ မြင့်မြတ်သော နေရာထိုင်ခင်းပေါ်တွင် ထိုင်လျက် ရွတ်ဆိုသည်မှာ– 'အို Viśvedevās တို့၊ ကြွလာတော်မူပါ၊ ဤရည်ရွယ်ထားသော ပူဇော်ပွဲကို နာယူတော်မူပါ၊ ဤမြင့်မြတ်သော darbha နေရာထိုင်ခင်းပေါ်တွင် ထိုင်တော်မူပါ။ အို Viśvedevās တို့၊ ဤအရာကို နားထောင်တော်မူပါ– ကျွန်ုပ်၏ အာကာသနယ်ပယ်တွင် ရှိသောသူများ၊ မီးလျှာရှိသောသူများ (Agni ကဲ့သို့) နှင့် ဤနေရာတွင် ရှိနေသူများ၊ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် ဤနေရာထိုင်ခင်းပေါ်တွင် ဝမ်းမြောက်တော်မူကြပါစေ။'
Verse 6
ततः प्रपितामहीप्रभृतीनामनुज्ञापनमासनदानं गन्धादिदानञ्च अच्छिद्रावधारणवाचनम् / इत्थं पितामह्याः मातुः / ततः प्रपितामहादीनां अनुज्ञापनम् / आसनमावाहनङ्गन्धादिदानं-वृद्धप्रमातामहादीनामनुज्ञापनादिकरणम् / ॐ वसुसत्यसंज्ञकेभ्यो देवेभ्य एतदन्नं सघृतं सपानीयं सव्यञ्जनं सवदरं सदधि प्रतिषिद्धवर्जितं नम इति अन्नसङ्कल्पनम् / ॐ अमुकगोत्रे ! मत्पितामहमुकदेवि नान्दीमुखि ! एतदन्नं सबदरं सदधि नमः / एवं मातामहप्रभातामहेभ्यः
ထို့နောက် ဘေးမယ်တော်များနှင့် အခြားအမျိုးသမီး ဘိုးဘေးများထံမှ ခွင့်တောင်းပြီး နေရာထိုင်ခင်း ပေးကာ ရနံ့သာများကို ဆက်ကပ်ရမည်။ ထို့နောက် အစားအစာ ရည်စူးချက် (saṅkalpa) ကို ပြုလုပ်ရမည်– 'Om. Vasu နှင့် Satya ဟုခေါ်သော နတ်ဘုရားများအား ဤအစားအစာကို ထောပတ်၊ ရေ၊ ဟင်းရံများ၊ ဆီးသီးနှင့် ဒိန်ချဉ်တို့နှင့်တကွ တားမြစ်ထားသော အရာများ ကင်းစင်စွာဖြင့် ပူဇော်ပါ၏။ ရှိခိုးပါ၏။' (ထို့နောက်) 'Om. ဤမည်သော gotra ၏ ဘိုးဘေးတို့! အို ကျွန်ုပ်၏ အဘွားနှင့် နတ်သမီး Nāndīmukhī! ဆီးသီးနှင့် ဒိန်ချဉ်ပါသော ဤအစားအစာကို ပူဇော်ပါ၏။'
Verse 7
एकोद्दिष्टं पुरो ऽवश्यं तद्विशेषं वदे शृणु / प्रथमं निमन्त्रणं पादप्रक्षालनम् आसनम् / अद्य अमुकगोत्रस्य मत्पितुरमुकदेवशर्मणः प्रतिसांवत्सरिकमेकोद्दिष्टश्राद्धं सिद्धान्नेन युष्मास्वहं करिष्ये / श्राद्धकरणानुज्ञापनम् आसनं गन्धादिदानम् अन्नानुकल्पनम् / जप्यं निवीती / उत्तराभिमुखीभूयातिथिश्राद्धं कुर्यात्
မဖြစ်မနေ ပြုလုပ်ရမည့် Ekoḍḍiṣṭa (śrāddha) ၏ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း အတိအကျကို ငါ့ထံမှ နားထောင်လော့။ ပထမဦးစွာ ဖိတ်ကြားခြင်း၊ ထို့နောက် ခြေဆေးခြင်းနှင့် နေရာထိုင်ခင်း ပေးခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ တရားဝင် ကြေညာရမည်မှာ– 'ယနေ့တွင်၊ ဤမည်သော gotra ၏ Devaśarman အမည်ရှိသော ကျွန်ုပ်၏ ဖခင်အတွက်၊ သင်တို့အဖို့ ပြင်ဆင်ထားသော အစားအစာဖြင့် နှစ်ပတ်လည် Ekoḍḍiṣṭa-śrāddha ကို ကျွန်ုပ် ပြုလုပ်ပါမည်။' Nivītī (လည်ပင်းတွင် မြင့်မြတ်သော ကြိုး) ကို ဝတ်ဆင်လျက် မြောက်ဘက်သို့ မျက်နှာမူကာ japa (မန္တန်ရွတ်ဆိုခြင်း) ကို ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 8
ततस्मृप्तिं ज्ञात्वा दक्षिणाभिमुखीवामोपवीती उच्छिष्टसमीपे अग्निदग्धा इति अन्नविकिरणम् / अमुकगोत्रमत्पितरमुकदेवशर्मन्नेतत्ते जलमवनेनिक्ष्व ये चात्र त्वामनुयाश्च त्वामनुतस्मै ते स्वधा इति रेखोपरि वारिधारादानम् / शेषं पूर्ववत्
သတ်မှတ်ထားသော ထုံးတမ်းစဉ်လာကို သိရှိပြီး တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူကာ vāmopavīta (ဘယ်ဘက်ပခုံးပေါ်မှ ညာဘက်သို့ သွယ်တန်းထားသော မြင့်မြတ်သောကြိုး) ကို ဝတ်ဆင်ရမည်။ အစားအစာ အကြွင်းအကျန်များအနီးတွင် 'agnidagdhā' (မီးလောင်ကျွမ်းသော) ဟု ရွတ်ဆိုလျက် အစားအစာကို ကြဲဖြန့်ရမည်။ ထို့နောက် ဤမည်သော gotra ၏ ဖခင်ကို ရည်ညွှန်းလျက်– 'အို အဖေ၊ ဤမည်သော Devaśarman– ဤရေသည် အဖေ့အတွက် ဖြစ်ပါသည်၊ လက်ခံတော်မူပါ၊ ဤနေရာတွင် အဖေ့နောက်လိုက်သော သူများအတွက်လည်း ဖြစ်ပါသည်' ဟု ဆိုကာ ရေးဆွဲထားသော မျဉ်းကြောင်းပေါ်တွင် ရေကို အဆက်မပြတ် လောင်းချလျက် 'သူ့အား (နှင့် သူတို့အား) svadhā ဖြစ်ပါစေ' ဟု ဆိုရမည်။
Frequently Asked Questions
It explicitly states that the daily Śrāddha is performed without invoking the Viśvedevās, while Nāndīmukha-oriented procedures include calling Viśvedevās to hear and witness the rite and seating them on the darbha/barhis seat with offerings like fragrance.
The text formalizes representation: brāhmaṇas are invited specifically ‘for’ each ancestress (great-grandmother, grandmother, and others), indicating differentiated addressees and ensuring the offering-intention and consent sequence correctly maps to each lineage recipient.
Direction encodes rite-type and phase: Vṛddhi-Śrāddha is east-facing; Ekoḍḍiṣṭa includes north-facing japa/atithi-śrāddha steps and then a south-facing phase with vāmopavīta for the concluding water and residue-adjacent actions, aligning bodily orientation with ritual address.