Adhyaya 217
Brahma KhandaAdhyaya 21713 Verses

Adhyaya 217

Gāyatrī–Sandhyā Upāsanā: Śuddhi, Nyāsa, and Japa-Viniyoga

ဗြဟ္မာသည် သန့်ရှင်းမှုကို အရင်ဆုံး ပုဏ္ဍရိကာක්ෂ (ဗိဿနု) ကို သတိရခြင်းဖြင့် ရရှိကြောင်း သင်ကြားကာ ဝေဒပူဇာအတွက် ဘက္တိအခြေခံကို တည်ဆောက်ပေးသည်။ ထို့နောက် ဂါယတြီ၏ သတ်မှတ်ချက်များ—ရိရှီ၊ ချန္ဒ၊ သုံးပဒ်ဖွဲ့စည်းပုံ—ကို ဖော်ပြပြီး ကောသမစ်ခန္ဓာ-မြင်ကွင်းသဘောတရားကို ထပ်တင်ကာ ဥပနယနအတွက် ဝိနိယောဂသို့ ချိတ်ဆက်သည်။ လေ့ကျင့်သူသည် ဗျာဟෘတိများနှင့် အမြင့်ဆုံး အသံထွက်များ (bhūḥ မှ satyaṃ ထိ) ဖြင့် နျာသ ပြုလုပ်ပြီး အင်္ဂမန်တရများဖြင့် ကာကွယ်မှုနှင့် အင်အားတိုးတက်မှုကို ရယူသည်။ “အောမ်” အစဉ်အဆက် အသံထွက်ခြင်းနှင့် ရေ/နေမင်းကို ဖိတ်ခေါ်ခြင်းတို့ကို ထည့်သွင်းကာ ရေဖြင့် သန့်စင်မှုနှင့် နေမင်းကို လှုပ်ရှားသတ္တဝါနှင့် မလှုပ်ရှားသတ္တဝါတို့၏ မျက်စိနှင့် အတ္တမန်အဖြစ် စိတ်ကူးသဘောတရားကို ပေါင်းစည်းသည်။ ဂါယတြီ ဇပ-ဝိနိယောဂကို (ဗိශ්ဝာမိတ္တရ၊ ဂါယတြီချန္ဒ၊ ဆဝိတೃဒေဝတာ) အတည်ပြုပြီး “vāte-dhāḥ” ပုံစံ ထပ်ခါတလဲလဲ ရွတ်ဆိုမှုကို ဖော်ပြကာ နောက်ဆုံးတွင် ဒေဝီဂါယတြီကို တရားဝင် ပြန်လွှတ်ခြင်းဖြင့် ပူဇာလမ်းကြောင်းကို ပြည့်စုံစေပြီး နိတျကర్మ သို့မဟုတ် ဆံစ్కာရ ဆက်လက်ညွှန်ကြားချက်များသို့ သဘာဝကျစွာ ချိတ်ဆက်ပေးသည်။

Shlokas

Verse 1

नाम षोडशोत्तरद्विशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच / अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्थां गतो ऽपि वा

ဗြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည် - 'မသန့်ရှင်းသည်ဖြစ်စေ၊ သန့်ရှင်းသည်ဖြစ်စေ၊ (ဘဝ၏) မည်သည့်အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည်ဖြစ်စေ...'

Verse 2

यः स्मरेत्पुण्डरीकाक्षं स बाह्याभ्यन्तरः शुचिः

ပုဏ္ဍရိကာက္ရှ (ကြာမျက်စိရှင် ဗိဿဏုဘုရား) ကို အမြဲသတိရသူသည် အပြင်အတွင်း နှစ်ဖက်လုံး သန့်ရှင်းပူဇော်ဖြစ်လာ၏။

Verse 3

गायत्त्रीच्छन्दो विश्वामित्र ऋषिस्त्रिपात् / समुद्राः कुक्षिश्चन्द्रादित्यौ लोचनौ / अग्निर्मुखम् / विष्णुर्हृदयम् / ब्रह्मरुद्रौ शिरः / रुद्रः शिखा / उपनय ने विनियोगः / ॐ भूः पादे / भुवः जानुति / स्वः हृदये / महः शिरसि / जनः शिखायाम् / तपः कण्ठे / सत्यं ललाटे / ॐ हृदयाय नमः / ॐ भूः शिरसे स्वाहा / ॐ भुवः शिखायै वौषट् / ॐ स्वः कवचाय हुं / ॐ भूर्भुवः स्वः अस्त्राय फट्

ချန်ဒ (မီတာ) သည် ဂါယတ္ရီ၊ ရှိ (ṛṣi) သည် ဝိශ්ဝာမိတ္တရ၊ သုံးခြေ (tripād) ဖြစ်၏။ သမုဒ္ဒရာများသည် ဝမ်းဗိုက်၊ လနှင့် နေသည် မျက်စိနှစ်လုံး၊ အဂ္နိသည် ပါးစပ်၊ ဗိဿဏုသည် နှလုံး၊ ဗြဟ္မာနှင့် ရုဒ္ရသည် ခေါင်း၊ ရုဒ္ရသည် ဆံထုံး (śikhā) ဖြစ်၏။ ဤသည် ဥပနယန အခမ်းအနားအတွက် ဝိနိယောဂ ဖြစ်သည်။ (နျာသ) “Om bhūḥ” ကို ခြေထောက်တွင်၊ “bhuvaḥ” ကို ဒူးတွင်၊ “svaḥ” ကို နှလုံးတွင်၊ “mahaḥ” ကို ခေါင်းတွင်၊ “janaḥ” ကို ဆံထုံးတွင်၊ “tapaḥ” ကို လည်ချောင်းတွင်၊ “satyaṃ” ကို နဖူးတွင် ထားပါ။ ထို့နောက်— “Om hṛdayāya namaḥ”; “Om bhūḥ śirase svāhā”; “Om bhuvaḥ śikhāyai vauṣaṭ”; “Om svaḥ kavacāya huṃ”; “Om bhūr-bhuvaḥ-svaḥ astrāya phaṭ” ဟူ၍ ရွတ်ပါ။

Verse 4

ॐ भूः ॐ भुवः ॐ स्वः ॐ महः ॐ जनः ॐ तपः ॐ सत्यं तत्स्त्रिपदा / ॐ आपो ज्यो ऽती रसो ऽमृतं ब्रह्म भूर्भुवः स्वरोम् / ॐ सूर्यश्चेत्यादि / ॐ आपः पुनन्त्वित्यादि / ॐ अग्निश्चेत्यादि

“အိုမ်—bhūḥ၊ အိုမ်—bhuvaḥ၊ အိုမ်—svaḥ; အိုမ်—mahaḥ၊ အိုမ်—janaḥ၊ အိုမ်—tapaḥ၊ အိုမ်—satyaṃ—ထိုတတ္တဝ (အမှန်တရား) သည် သုံးပိုင်း (tripadā) အဖြစ် သာသနာတော်၌ ထင်ရှား၏။ ‘အိုမ်—ရေ၊ အလင်း၊ အနှစ်သာရ၊ အမရ၊ ဗြဟ္မန်; bhūḥ-bhuvaḥ-svaḥ—အိုမ်।’ (ထို့နောက် ‘အိုမ် နေ…’, ‘အိုမ် ရေတို့ သန့်စင်စေ…’, ‘အိုမ် အဂ္နိ…’ စသည့် မန္တရများ ဆက်လက်လာသည်)။

Verse 5

ॐ आयातु वरदे देवि ! पूर्वाह्ने ब्रह्मदेवता / गायत्त्री नाम या सन्ध्या रक्ताङ्गी रक्तवाससा / वरहंससमारूढा श्रीमत्पुष्करसंस्थिता

အိုမ်။ ကောင်းချီးပေးတတ်သော ဒေဝီ မလာပါစေ—မနက်ပိုင်း၌ ဗြဟ္မာဒေဝတာ ဖြစ်သောသူ၊ ဂါယတ္ရီ ဟူသော နာမရှိသည့် စန္ဓျာ၊ ကိုယ်အင်္ဂါနီရဲ၍ အနီဝတ်စုံဆင်ကာ မြတ်သော ဟံသာပေါ် စီးနင်း၍ သန့်ရှင်းတောက်ပသော ပုෂ్కရ၌ တည်နေသူ။

Verse 6

कमण्डलुधरा शान्ता अक्षमालाविधारिणी / आयातु वरदा देवी मध्याह्ने श्वेतरूपिणी

ကောင်းချီးပေးတတ်သော ဒေဝီ မလာပါစေ—ငြိမ်းချမ်း၍ ကမဏ္ဍလု (ရေခွက်) ကို ကိုင်ဆောင်ကာ အက္ခမာလာ (ပုတီး) ကိုလည်း ကိုင်ထားသူ—နေ့လယ်တွင် အဖြူရောင်သဏ္ဍာန်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းတော်မူပါစေ။

Verse 7

माहेश्वरी च सावित्री शुक्लवस्त्रादिमण्डिता / वृषस्कन्धसमारूढा त्रिशूलवरधारिणी

သူမသည် မာဟေရှဝရီ ဖြစ်၍ ဆာဝိထရီ လည်း ဖြစ်သည်။ အဖြူရောင်ဝတ်စုံနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ၊ နွား၏ ပခုံး/ကျောပေါ် စီးနင်း၍ တြိရှူလ် ကိုင်ဆောင်ပြီး ကောင်းချီးပေးတော်မူသည်။

Verse 8

आयातु वरदा देवी अपराह्ने सरस्वती / अतसीकुसुमप्रख्या वैष्णवी गरुडासना

အပရဟ္န (နေ့လယ်နောက်ပိုင်း) တွင် ကောင်းချီးပေးတော်မူသော ဒေဝီ စရஸဝတီ ကြွလာပါစေ—အတာစီ ပန်းပွင့်ကဲ့သို့ တောက်ပ၍၊ ဝိုင်ရှ္ဏဝီ သက္တိ ဖြစ်ကာ၊ ဂရုဍပေါ်၌ ထိုင်တော်မူသည်။

Verse 9

पीतवस्त्रा शङ्खचक्रगदापद्मसमन्विता / श्वेतवर्णा समुद्दिष्टा रविमण्डलसंस्थिता

သူမကို အဝါရောင်ဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်၍ သင်္ခ၊ စက္ကရ၊ ဂဒါ၊ ပဒ္မ ကိုင်ဆောင်သူဟု ဆိုကြသည်။ အဖြူရောင်တောက်ပကာ နေမဏ္ဍလ (နေဝိုင်း) အတွင်း၌ တည်နေတော်မူသည်။

Verse 10

श्वेतपद्मसनासीना श्वेतपुष्पोपशोभिता / ॐ आपो हिष्ठा मयो भुवस्ता न उर्जे दधात नः

အဖြူရောင် ပဒ္မအာသနပေါ် ထိုင်တော်မူ၍ အဖြူပန်းများဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ (ဤမంత్రကို ရွတ်ဆိုရမည်) — «အိုံ—ရေတို့၊ သင်တို့သည် အမှန်တကယ် ပျော်ရွှင်စေသူများ ဖြစ်ကြ၏; ကျွန်ုပ်တို့အား အာဟာရနှင့် အင်အား ပေးတော်မူပါ»။

Verse 11

महेरणाय चक्षुसे / ॐ यो वः शिवतमो रसः / तस्य भाजयेतेह नः / अशतीरिव मातरः / ॐ तस्मा अरङ्गमाम वो यस्य क्षयाय जिन्वथ / आपो जन यथा च नः / ॐ सुमित्रिया न आप ओषधयः सन्तु ॐ दुर्मित्रियास्तस्मै सन्तु यो ऽस्मान् द्वेष्टि यञ्च वयं द्विष्मः / ॐ द्रुपदादिवमुमुचानः स्विन्नः स्नातो मलादिव / पूतं पवित्रेणेवाज्यमापः शुन्धन्तु मैनसः / ॐ ऋतं च सत्यं चाभीद्धात्तपसो ऽध्यजायत / ततोरात्र्यजायत / ततः समुद्रोर्ऽणवः समुद्रादर्णवादधिसंवत्सरो अजायत / अहौरात्राणि विदधद्विश्वस्य मिषतो वशी / सूर्याचन्द्रमसौ धाता यथापूर्वमकल्पयत् / दिवं च पृथिवीं चान्तरिक्षमथो स्वः

အလွန်ကြီးမား၍ ရှေ့သို့ ဆက်လက်ရွေ့လျားသော မျက်စိ (နေ) အတွက်။ အို ရေတို့—သင်တို့အတွင်းရှိ အလွန်မင်္ဂလာအနှစ်သာရ မည်သည်ကိုမဆို၊ နူးညံ့သော မိခင်များကဲ့သို့ ဤနေရာ၌ ကျွန်ုပ်တို့အား ထိုအနှစ်သာရ၏ အစိတ်အပိုင်းကို ပေးတော်မူပါ။ အို ရေတို့၊ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုအတွက် သင်တို့ထံ ကျွန်ုပ်တို့ ချဉ်းကပ်ပါ၏; ကျွန်ုပ်တို့၏ နေထိုင်ရာနှင့် ကောင်းကျိုးမပျက်စီးစေရန် အင်အားပေးတော်မူပါ—လူတို့အတွက်လည်း၊ ကျွန်ုပ်တို့အတွက်လည်း ဖြစ်ပါစေ။ ရေများနှင့် ဆေးဖက်ဝင် အပင်များသည် ကျွန်ုပ်တို့နှင့် မိတ်ဖြစ်ပါစေ; သို့သော် ကျွန်ုပ်တို့ကို မုန်းသူနှင့် ကျွန်ုပ်တို့ မုန်းသူအတွက် မိတ်မဖြစ်ပါစေ။ တိုင်တစ်တိုင်မှ လွတ်မြောက်သကဲ့သို့၊ ချွေးနှင့် အညစ်အကြေးမှ ဆေးကြောသန့်စင်သကဲ့သို့၊ ရေတို့သည် စစ်ထုတ်ကိရိယာဖြင့် သန့်စင်ထားသော ဂျီ (ကြည်လင်ထောပတ်) ကဲ့သို့ ကျွန်ုပ်တို့၏ အတွင်းစိတ်ကို သန့်စင်ပေးပါစေ။ အပူမှ ပေါက်ဖွားသော တပသ (အာစီတပ) မှ ဣတ (စကြဝဠာစည်းကမ်း) နှင့် သတ္တျ (အမှန်တရား) ပေါ်ပေါက်လာ၏; ထိုမှ ည ပေါ်ပေါက်လာ၏; ထိုမှ သမုဒ္ဒရာနှင့် ရေလွှမ်းမိုး ပေါ်ပေါက်လာ၏; သမုဒ္ဒရာနှင့် ရေလွှမ်းမိုးမှ နှစ်ကာလ ပေါ်ပေါက်လာ၏။ လှုပ်ရှားသမျှကို အုပ်စိုးသော စီမံသူသည် နေ့နှင့်ညကို စီစဉ်တော်မူ၏; ထို့နောက် ယခင်ကဲ့သို့ ဖန်ဆင်းရှင်သည် နေနှင့် လကို၊ ကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးကို၊ အလယ်ကမ္ဘာ (အန္တရိက္ခ) နှင့် အမြင့်လောကကို စနစ်တကျ ချမှတ်တော်မူ၏။

Verse 12

गायत्त्र्या विश्वामित्र ऋषिर्गायत्त्रीछन्दः / सविता देवता जपे विनियोगः / ॐ उदुत्यं जातवेदसं देवं वहन्ति केतवः / दृशे विश्वाय सूर्यम् / ॐ चित्रं देवानामुदगादनीकं चक्षुर्मित्रस्य वरुणस्याग्नेः / आप्रा द्यावापृथिवी अन्तरिक्षं सूर्य आत्मा जगतस्तस्थुषश्च / ॐ तच्चक्षर्देवहितं पुरस्ताच्छुक्रमुच्चरत् / पश्येम शरदः शतं जीवेम शरदः शतम् / शृणुयाम शरदः शतम् / ॐ विश्वतश्चक्षुरुत विश्वतोमुखोविश्वतो बाहुरुत विश्वतस्पात् / संबाहुभ्यां धमति संपत्रैद्यार्वाभूमी जनयन्देव एकः / देवा गातुविदो नाङ्गविद्वानाद्भमितमनसस्पत इमं देवयज्ञं स्वाहा वातेधाः जपेत्

ဂါယတ္တရီအတွက်—ရိရှီမှာ ဝိශ්ဝာမိတ္တရ၊ ချန္ဒမှာ ဂါယတ္တရီ၊ ဒေဝတာမှာ သဝိတೃ—ဤသည်မှာ ဂျပ် (japa) အတွက် ဝိနိယောဂ ဖြစ်သည်။ အိုမ်။ ရောင်ခြည်တံခွန်များက ဇာတဝေဒသ်၊ ဒေဝသုရိယကို အားလုံးမြင်နိုင်ရန် မြှောက်တင်ကြသည်။ အိုမ်။ ဒေဝတို့၏ အံ့ဖွယ်မျက်နှာတော် ထွန်းပေါ်လာသည်—မိတ္တရ၊ ဝရုဏ၊ အဂ္နိတို့၏ မျက်စိတော်; ကောင်းကင်၊ မြေ၊ အလယ်အာကာသကို ပြည့်စုံစေသည်; သုရိယသည် လှုပ်ရှားသမျှနှင့် တည်ငြိမ်သမျှ၏ အာတ္မာတော် ဖြစ်သည်။ အိုမ်။ ဒေဝဟိတ မျက်စိတော်သည် အရှေ့ဘက်၌ တောက်ပစွာ ထွန်းတက်လာသည်; ဆောင်းဦးရာသီ တစ်ရာကြိမ် မြင်ရပါစေ၊ တစ်ရာနှစ် အသက်ရှင်ရပါစေ၊ တစ်ရာနှစ် ကြားနာရပါစေ။ အိုမ်။ မျက်စိအရပ်ရပ်၊ မျက်နှာအရပ်ရပ်၊ လက်အရပ်ရပ်၊ ခြေအရပ်ရပ်ရှိသော တစ်ပါးတည်းသော ဘုရားသည် ကောင်းကင်နှင့် မြေကို ဖန်ဆင်းကာ လက်နှစ်ဖက်နှင့် တောင်ပံတို့ဖြင့် အသက်ရှူထုတ်တော်မူသည်။ လမ်းကိုသိသော ဒေဝတို့၊ စိတ်၏ အရှင်၊ ဤဒေဝယဇ္ဉကို ဦးဆောင်ပါ—ဆွာဟာ။ ထို့ကြောင့် ဝါတေဓာဟ် (လေတင်မန်တရ) ဖြင့် ဂျပ်ပြုရမည်။

Verse 13

उत्तरे शिखरे जाते भूम्यां पर्वतवासिनी / ब्रह्मणा समनुज्ञाता गच्छ देवि ! यथासुखम्

မြောက်ဘက်တောင်ထိပ်သို့ ရောက်ပြီး မြေပြင်ပေါ်တွင် တောင်နေသူကဲ့သို့ နေထိုင်လျက်—ဗြဟ္မာ၏ ခွင့်ပြုချက်ကို ရရှိပြီးနောက်—သွားပါ၊ ဒေဝီရေ၊ သင်နှစ်သက်သလို အေးချမ်းစွာ သွားပါ။

Frequently Asked Questions

It establishes a dhyāna/nyāsa framework where the practitioner’s body is contemplated as a microcosm of the universe, making mantra-japa an act of aligning personal consciousness with cosmic order (Ṛta) and truth (Satya), rather than mere recitation.

They function as kavaca (protective ‘armor’) and astrā (projectile/warding) components, ritually sealing the practitioner’s body and practice so that japa proceeds with steadiness, protection, and focused intent.

The water hymns ask the waters to grant auspicious essence, protection, and mental cleansing—explicitly comparing inner purification to ghee clarified through a strainer—thereby connecting external ācamana/prokṣaṇa motifs to antahkaraṇa-śuddhi (purification of mind).