Adhyaya 215
Tarpaṇa-vidhi (Rite of Water-libations) for Devas and Pitṛs
ပုရာဏ၏ အာစာရအခြေပြု သင်ကြားမှုကို ဆက်လက်၍ ဘြဟ္မာသည် «တရ္ပဏ» ကို ဒေဝတားများနှင့် ပိတೃဘိုးဘွားတို့အား စိတ်ကျေနပ်စေသော ရေဖြင့် ပူဇော်လှူဒါန်းသည့် အခမ်းအနားဟု မိတ်ဆက်ကာ မန္တရအလိုက် လက်ခံသူများ၏ စာရင်း/မြေပုံကို ဖော်ပြသည်။ အကျင့်ပြုသူသည် ပထမဦးစွာ modas/pramodas၊ ဗိဃ္နများ၊ ခန္ဒသ်၊ ဝေဒများ၊ ဆေးပင်များ၊ ကာလ (နှစ်နှင့် အပိုင်းများ) နှင့် သတ္တဝါအမျိုးအစားကြီးများအားလုံးကို ရည်ညွှန်း၍ အလှူကွင်းကို သန့်စင်သိမ်မွေ့စေသော စကြဝဠာဆိုင်ရာ သက်သာပူဇော်မှုကို ပြုလုပ်သည်။ ထို့နောက် ရှင်သန်ပညာရှင် ရိရှီများ၊ ပရဇာပတိများနှင့် ကောစမစ်အုပ်စိုးရှင်များကို အစဉ်လိုက် ဖော်ပြပြီး ယဇ္ဉောပဝီတ ဝတ်ဆင်ပုံကို နီဝီတီမှ ပရာစီနာဝီတီသို့ ပြောင်းလဲကာ ပိတೃလုပ်ထုံးလုပ်နည်းသို့ ဝင်ရောက်သည်။ «ဆွဓာ» ဖြင့် အဖ–အဘိုး–အဘိုးကြီး လိုင်း၊ မိခင်နှင့် မိခင်ဘက် ဘိုးဘွားများ၊ ထို့ပြင် Agniṣvātta၊ Somapā၊ Barhiṣad ပိတೃအတန်းများသို့ ရေတရ္ပဏ ပို့ကာ ယမနှင့် သူ၏ တရားရေးကဏ္ဍ (Dharmarāja၊ Kāla၊ Citragupta) ကိုလည်း ဂါရဝပြုသည်။ အဆုံးတွင် သားမရှိဘဲ ကွယ်လွန်သူ မျိုးရိုးဝင်များထံပါ တရ္ပဏကို ချဲ့ထွင်၍ gotra အတွင်း မည်သူမျှ မကျန်ရစ်စေရန် သတ်မှတ်ကာ နောက်လာမည့် śrāddha ဆိုင်ရာ အခမ်းအနားများအတွက် လိတုဂျီပုံစံနှင့် လက်ခံသူအမျိုးအစားခွဲခြားမှုကို တည်ဆောက်ပေးသည်။
Shlokas
Verse 1
नाम चतुर्दशोत्तरद्विशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच / तर्पणं सम्प्रवक्ष्यामि देवादिपितृतुष्टिदम्
အခန်းခေါင်းစဉ်—အခန်း ၂၁၅။ ဗြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည်– «ဒေဝတားတို့နှင့် ပိတೃ (Pitṛs) ဘိုးဘွားတို့ကို ကျေနပ်စေသော တရ্পဏ (tarpaṇa) ရေလှူပူဇော်နည်းကို ယခု ငါ ရှင်းလင်းဟောကြားမည်»။
Verse 2
ॐ मोदास्तृप्यन्ताम् / ॐ प्रमोदास्तृप्यन्ताम् / ॐ सुमुखास्तृप्यन्ताम् / ॐ दुर्मुखास्तृप्यन्ताम् / ॐ विघ्नास्तृप्यन्ताम् / ॐ विघ्नकर्तारस्तृप्यन्ताम् / ॐ छन्दांसि तृप्यन्ताम् / ॐ वेदास्तृप्यन्ताम् / ॐ ओषधयस्तृप्यन्ताम् / ॐ सनातनस्तृप्यताम् / ॐ इतराचार्यास्तृप्यन्ताम् / ॐ संवत्सरःसावयवस्तृप्यताम् / ॐ देवास्तृप्यन्ताम् / ॐ अप्सरसस्तृप्यन्ताम् / ॐ देवान्धकास्तृप्यन्ताम् / ॐ सागरस्तृप्यन्ताम् / ॐ नागास्तृप्यन्ताम् / ॐ पर्वतास्तृप्यन्ताम् / ॐ सरिन्मनुष्या यक्षास्तृप्यन्ताम् / ॐ रक्षांसि तृप्यन्ताम् / ॐ पिशाचास्तृप्यन्ताम् / ॐ सुपर्णास्तृप्यन्ताम् / ॐ भूतानि तृप्यन्ताम् / ॐ भूतग्रामाश्चतुर्विधास्तृप्यन्ताम् / ॐ दक्षस्तृप्यताम् / ॐ प्रचेतास्तृप्यताम् / ॐ मरीचिस्तृप्यताम् / ॐ आत्रिस्तृप्यताम् / ॐ अङ्गिरास्तृप्यताम् / ॐ पुलस्त्यस्तृप्यताम् / ॐ पुलहस्तृप्यताम् / ॐ क्रतुस्तृप्यताम् / ॐ नारदस्तृप्यताम् ! ॐ भृगुस्तृप्यताम् / ॐ विश्वामित्रस्तृप्यताम् / ॐ रैवतस्तृप्यताम् / ॐ चाक्षुषस्तृप्यताम् / ॐ महातेजास्तृप्यताम् / ॐ वैवस्वतस्तृप्यताम् / ॐ ध्रुवस्तृप्यताम् / ॐ धवस्तृप्यताम् / ॐ अनिलस्तृप्यताम् / ॐ प्रभासस्तृप्यताम्
ဥုံ မောဒနတ်တို့ နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား၊ ဥုံ ပမောဒနတ်တို့ နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား၊ ဥုံ သုမုခနတ်တို့ နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား၊ ဥုံ ဒုမုခနတ်တို့ နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား။ ဥုံ အနှောင့်အယှက်ပြုသူတို့ နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား။ ဥုံ ဗေဒကျမ်းတို့ နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား။ ဥုံ နတ်ဒေဝါတို့ နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား၊ ဥုံ အဆာရာနတ်သမီးတို့ နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား။ ဥုံ သမုဒ္ဒရာကြီး နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား၊ ဥုံ နဂါးတို့ နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား။ ဥုံ ဒက္ခရသေ့ နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား၊ ဥုံ နာရဒရသေ့ နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား။
Verse 3
नीवीती / ॐ सनकस्तृप्यताम् / ॐ सनन्दनस्तृप्यताम् / ॐ सनातनस्तृप्यताम् / ॐ कपिलस्तृप्यताम् / ॐ आसुरिस्तृप्यताम् / ॐ वोढुस्तृप्यताम् / ॐ पञ्चशिखस्तृप्यताम् / ॐ मनुष्याणां कव्यवाहस्तृप्यताम् / ॐ अनलस्तृप्यन्ताम् / ॐ सोमस्तृताम् / ॐ यमस्तृप्यताम् / ॐ अर्यमातृप्यताम्
(နိဝီတိ ဟူသော မြင့်မြတ်သောချည်မျှင်ကို ဝတ်ဆင်လျက်) ဥုံ သနကရသေ့ နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား၊ ဥုံ သနန္ဒနရသေ့ နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား၊ ဥုံ သနာတနရသေ့ နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား၊ ဥုံ ကပိလရသေ့ နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား၊ ဥုံ ယမမင်း နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား။
Verse 4
प्राचीनावीती / ॐ अग्निष्वात्ताः पितरस्तृप्यन्ताम् / ॐ सोमपाः पितरस्तृप्यन्ताम् / ॐ बर्हिषदः पितरस्तृप्यन्ताम् / यमाय नमः / धर्मराजाय नमः / मृत्यवे नमः / अन्तकाय नमः / वैवस्वताय नमः / कालाय नमः / सर्वभूतक्षयाय नमः / औदुम्बराय नमः! दध्नाय नमः / नीलाय नमः / परमेष्ठिने नमः / वृकोदराय नमः / चित्राय नमः / चित्रगुप्ताय नमः
ဘိုးဘေးတို့၏ နည်းလမ်းအတိုင်း မြင့်မြတ်သောချည်မျှင်ကို ဝတ်ဆင်လျက် (Pracinaviti) - အဂ္ဂနိသွတ္တ ပိတြိနတ်တို့ နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား။ သောမပ ပိတြိနတ်တို့ နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား။ ယမမင်းအား ရှိခိုးပါ၏၊ ဓမ္မရာဇာအား ရှိခိုးပါ၏၊ သေမင်းအား ရှိခိုးပါ၏၊ ကာလနတ်အား ရှိခိုးပါ၏၊ စိတြဂုတ္တအား ရှိခိုးပါ၏။
Verse 5
ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं जगत्तृप्यतु / ॐ पितृभ्यः स्वधा नमः / ॐ पितामहेभ्यः स्वधा नमः / ॐ प्रपितामहेभ्यः स्वधा नमः / ॐ मातृभ्यः स्वधानमः / ॐ पितामहीभ्यः स्वधा नमः / ॐ प्रपितामहीभ्यः स्वधा नमः / ॐ मातामहेभ्यः स्वधा नमः / ॐ प्रमातामहेभ्यः स्वधा नमः / ॐ वृद्धप्रमातामहेभ्यः स्वधानमः तृप्यतामिति / उदीरतामवर उत्परासो उन्मध्यमाः पितरः सोम्यासः / असुंय ईयुरवृका ऋतज्ञास्तेनो ऽवन्तुपितरोहवेषु / गोत्रोच्चारणेन प्रथमाञ्जलिः पितुः / ॐ अङ्गिरसो नः पितरोदृ- / तेषां वयं सुमतौ यज्ञियानां अपि भद्रे सौमनसे स्याम / ॐ आयन्तु नः पितरः सौम्यासोग्निष्वात्ताः पथिभिर्देवयानैः / अस्मिन्यज्ञे स्वधया मदन्तो ऽधिब्रुवन्तु ते ऽवन्त्वस्मान्
ဗြဟ္မာမှသည် မြက်ပင်တစ်ပင်အထိ စကြဝဠာတစ်ခုလုံး နှစ်သက်ကျေနပ်ပါစေသား။ ဥုံ ဖခင်တို့အား 'သွဓာ' ဖြင့် ရှိခိုးပါ၏၊ ဥုံ အဘိုးတို့အား 'သွဓာ' ဖြင့် ရှိခိုးပါ၏၊ ဥုံ မိခင်တို့အား 'သွဓာ' ဖြင့် ရှိခိုးပါ၏။ ငြိမ်းချမ်းသော ပိတြိနတ်တို့သည် နတ်လမ်းခရီးဖြင့် ကြွလာကြပါစေ၊ ကျွန်ုပ်တို့ကို စောင့်ရှောက်ကြပါစေ။
Verse 6
ॐ ऊर्जं वहन्तीरमृतं घृतं पयः कीलालं परिस्नुतं स्वधा स्थ तर्पयत मे पितॄन् / ॐ पितृभ्यः स्वधा नमः / ॐ पितामहेभ्यः स्वधा नमः / ॐ प्रपितामहेभ्यः स्वधान नमः / ॐ मातामहेभ्यः स्वधा नमः / ॐ प्रमातामहेभ्यः स्वधा नमः / ॐ वृद्धप्रमातामहेभ्यः स्वधा नमः / पितामहस्यदृ / ॐ अक्षन्पितरो अमीमदन्त पितरो अमी तृप्यन्तः पितरः शुं(स्व) धध्वं पिबेह पितरो ऽपि वानत्रयांश्च विश्रयांश्च भवनपवित्रत्वा रथपति ते जातवेदाः स्वधाभिर्यज्ञं सुकृतं जुपस्व? / ॐ णदुवाता ऋतायते मधु क्षरन्ति सिन्धवः / माध्वीर्नः सन्त्वोषधीर्मधुनक्तमुतोषसो मधुमत्पार्थिवं रजः / मधु द्यौरस्तु नः पिता मधु मान्नो वनस्पतिर्मधुभाम् अस्तु सूर्यो माध्वीर्गावो भवन्तु नः
ဥုံ အားအင်ကိုဆောင်သော၊ နို့နှင့် ချိုသောအရည်ဖြစ်သော ရေအလျဉ်တို့၊ 'သွဓာ' အဖြစ် တည်ရှိပြီး ငါ၏ ဘိုးဘေးတို့ကို နှစ်သက်စေပါသတည်း။ ဥုံ ဘိုးဘေးတို့အား 'သွဓာ' ဖြင့် ရှိခိုးပါ၏။ ဥုံ လေတို့သည် ချိုမြိန်ပါစေ၊ မြစ်တို့သည် ချိုမြိန်ပါစေ၊ ဆေးဖက်ဝင်အပင်တို့သည် ချိုမြိန်ပါစေ။ ညဉ့်နှင့် နံနက်ခင်းတို့သည် ချိုမြိန်ပါစေ။ နေမင်းသည် ချိုမြိန်ပါစေ။
Verse 7
प्रपितामहस्याञ्जलिदानम् / ॐ नमो वः पितरो रसाय नमो वः पितरः शुष्माय नमो वः पितरो जीवाय नमो वः पितरः स्वधायै नमो वः पितरो घोराय नमो वः पितरो मन्यवे / नमो वः पितरो गृहान्न पितरो दत्तः / नमो वः पितरो दध्मे तद्वः पितरो वासः / मातामहानां त्रिरञ्जलिदृ / ततो मात्रादीनान्दृ
ဘိုးဘေးတို့အတွက် လက်အုပ်ချီ၍ ရေလှူခြင်း - 'အုံ၊ ဘိုးဘေးတို့ သင့်အား ရှိခိုးပါ၏ - ရသ (အသက်ဓာတ်) ဆီသို့၊ အုံ၊ ဘိုးဘေးတို့ သင့်အား ရှိခိုးပါ၏ - ခွန်အားဆီသို့၊ အုံ၊ ဘိုးဘေးတို့ သင့်အား ရှိခိုးပါ၏ - အသက်ဆီသို့၊ အုံ၊ ဘိုးဘေးတို့ သင့်အား ရှိခိုးပါ၏ - သွဓာ (ဘိုးဘေးပူဇော်သက္ကာ) ဆီသို့။ အို ဘိုးဘေးတို့၊ ဤအိမ်ရာနှင့် အစာရေစာ မလျော့ပါစေလင့်။ ပေးလှူသောအရာကို လက်ခံတော်မူပါ။'
Verse 8
ये चास्माकं कुले जाता अपुत्रा गोत्रिणो मृताः / ते तृप्यन्तु मया दत्तं वस्त्रनिष्पीडनोदकम्
ကျွန်ုပ်တို့၏ မျိုးနွယ်၌ မွေးဖွား၍ သားသမီးမရှိဘဲ ကွယ်လွန်သွားကြသော ဆွေမျိုးသားချင်းတို့သည် ကျွန်ုပ်လှူဒါန်းသော အဝတ်မှညှစ်ယူသည့် ဤရေဖြင့် ကျေနပ်ကြပါစေသတည်း။
Frequently Asked Questions
The chapter uses a concentric recipient-order: first pacifying cosmic supports (metres, Vedas, herbs, time) and obstacles (vighna), then acknowledging sages and progenitors, and finally entering the pitṛ-domain with svadhā and prācīnāvītī. This sequencing aims to ensure unobstructed transmission and proper ritual address.
The text specifies that, with the utterance of lineage (gotra), the first libation is offered to the father. Gotra acts as an identifier that ‘routes’ the offering to the correct ancestral stream, aligning the rite with kula-identity and śrāddha protocol.
By including kinsmen of the same gotra who died without sons, the chapter broadens ancestral care beyond direct descendants. It frames tarpaṇa as a communal dharma that prevents abandonment of the departed and sustains the integrity of the lineage-network.