Adhyaya 184
Bhāiṣajya-yoga (Remedial Formulas), Rakṣā-prayoga (Protections), and Adbhuta-kriyā (Wonder-Working Procedures)
ဗြဟ္မခဏ္ဍ၏ လက်တွေ့ဆန်သော လမ်းကြောင်းကို ဆက်လက်ထားပြီး ဟရိသည် အိမ်သုံးဆေးပညာနှင့် ရိတုအနုပညာကို ချိတ်ဆက်သည့် သီးသန့်ကုထုံးများနှင့် အသုံးချနည်းများကို ဖော်ပြသည်။ အစတွင် sidhma နှင့် kuṣṭha အတွက် လိမ်းဆေး၊ သောက်ဆေးဖော်မြူလာများကို ပြောပြီး နောက်တစ်ဆင့် မျက်စိမြင်ကွယ်မှု၊ အူအမြစ်ရောင် (hemorrhoids)၊ fistula နှင့် ဆီးခက်ခြင်းတို့အတွက် harītakī, triphalā, guggulu, yava-kṣāra စသည့် အာယုဝေဒဆေးပစ္စည်းများဖြင့် 처방များကို ဆက်တင်သည်။ ထို့နောက် ကာကွယ်ရေးနှင့် အံ့ဖွယ်ရိတုများသို့ ပြောင်းကာ မီးခိုးဖျန်းခြင်းနှင့် ဆီလိမ်းခြင်းဖြင့် မမြင်နိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်စေသည်ဟု ဆိုသော နည်းများ၊ မီးလောင်ဒဏ်ရာကို သက်သာစေခြင်းနှင့် မန္တရတစ်ပုဒ်နှင့် ပေါင်းစပ်ထားသော ပတ်စ်ဖြင့် “မီးငြိမ်း” စေခြင်း၊ ဖျားနာခြင်းနှင့် အူအမြစ်ရောင်အတွက် အမြစ်ကို အမူလက်တစ်ခုလို ချည်တင်ခြင်းတို့ကို ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် သားဖွားနိုင်စွမ်း/အင်အားတိုးဆေးများ၊ လိမ်းနှိပ်၍ ဆွဲဆောင်သည့် ရိတုများနှင့် ငွေ၊ ရွှေ ထုတ်လုပ်နိုင်သည်ဟု ဆိုသော အယ်လ်ကီမီ မှတ်တမ်းတိုကို ထည့်သွင်းသည်။ နောက်ဆုံးတွင် သွေးအားနည်းခြင်း၊ ပါးစပ်နှင့် သွားရောဂါများ၊ အဆိပ်ဖြေဆေးများ၊ ခေါင်းကိုက်ကုထုံးများ၊ ကိုယ်ဝန်ရစေသော အဝါရောင်ဆေး၊ scrofula ဆန်သော ဖောင်းအုံများ၊ လိမ္မော်အင်္ဂါ (spleen) ရောဂါများနှင့် vāta-pitta အူကြွက်နာကို ကုသပြီး အစာချေမှုနှင့် နှလုံးအနီးဒေသ သက်သာစေသော ကုထုံးများဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ မန္တရ၊ ဆေးပင်နှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတို့ကို တစ်စုတစ်စည်းတည်း ချိတ်ဆက်ထားသော ပုရာဏ “လက်စွဲစာအုပ်” စတိုင်ကို မော်ဒယ်ပြထားသည်။
Shlokas
Verse 1
ऽध्यायः हरिरुवाच / रजनीकदलीक्षारलेपः सिध्मविनाशनः / कुष्ठस्य भागमेकन्तु पथ्याभागद्वयं तथा / उष्णोदकेन संपीय कटिशूलविनाशनम्
ဟရီ မိန့်တော်မူသည်– “နနွင်းနှင့် ငှက်ပျောခွံမှ ချား (alkali) ဖြင့်ပြုသော လိမ်းဆေးသည် စိဓ္မ (အသားရေမကောင်းရောဂါ) ကို ဖျက်ဆီးသည်။ ကုဋ္ဌအတွက် ဆေးမူလတစ်ပိုင်းနှင့် ပဿျာ (ဟရိတကီ) နှစ်ပိုင်းယူ၍ နွေးရေနှင့် သောက်လျှင် ခါးနာ/တင်ပါးနာကို ပျောက်ကင်းစေသည်။”
Verse 2
अभया नवनीतञ्च शर्करापिप्पलीयुतम् / पानादर्शोहरं स्याच्च नात्र कार्या विचारणा
အဘယာ (ဟရိတကီ) ကို နို့ထောပတ်သစ်နှင့်ပေါင်း၍ သကြားနှင့် ပိပ္ပလီ (ရှည်ငရုတ်ကောင်း) ထည့်ကာ သောက်လျှင် အဒർശ (မြင်ကွင်းမရှင်း/မျက်စိမမြင်သာ) ကို ဖယ်ရှားပေးသည်။ ဤအကြောင်း၌ သံသယမလို။
Verse 3
आटरूषकपत्रेण घृतं मृद्वग्निना पचेत् / चूर्णं कृत्वा तु लेपो ऽयं अर्शरोगहरः परः
အာဋရူෂက (āṭarūṣaka) ရွက်များနှင့် ဂျီ (ghee) ကို မီးပျော့ပျော့ဖြင့် ချက်ရမည်။ ထို့နောက် အမှုန့်ပြု၍ (သို့) အမှုန့်ပြင်ဆင်ကာ လိမ်းဆေးအဖြစ် သုံးလျှင် ဤလိမ်းဆေးသည် အရှ (အူလမ်းကြောင်းအဖု/hemorrhoids) ရောဂါကို အထူးကောင်းစွာ ဖယ်ရှားသည်။
Verse 4
गुग्गुलुत्रिफलायुक्तं पीत्वा नश्येद्भगन्दरम् / अजाजीशृङ्गवेरञ्च दथा मण्डं विपाचयेत्
ဂုဂ္ဂုလုနှင့် တြိဖလာ ပေါင်းစပ်ထားသော ဆေးရည်ကို သောက်လျှင် ဘဂန္ဒရ (အနာပေါက်ဖစ်စတူလာ) ပျောက်ကင်းသည်။ ထို့အတူ အဇာဇီ (အဇွိုင်န်) နှင့် ရှೃင်္ဂဝေရ (ဂျင်းခြောက်) ဖြင့် မဏ္ဍ (ပါးပါးဆန်ရည်) ကိုလည်း ချက်သင့်သည်။
Verse 5
लवणेन तु संयुक्तं मूत्रकृच्छ्रविनाशनम् / यवक्षारं शर्करा च मूत्रकृच्छ्रविनाशकृत्
ဆားနှင့် ပေါင်းစပ်လျှင် မူတရကೃစ္ဆြ (ဆီးသွားခက်ခဲမှု) ကို ဖျက်ဆီးပေးသည်။ ယဝက္ခာရ (မုယောအယ်လ်ကလီ) နှင့် သကြားလည်း ဆီးသွားခက်ခဲမှုကို ဖယ်ရှားပေးသော အရာများ ဖြစ်သည်။
Verse 6
चिताग्निः खञ्जरीटस्य विष्ठा फेनो हयस्य च / सौभाञ्जनं वासनेत्रं नर एतैस्तु धूपितः / अदृश्यस्त्रिदशैः सर्वैः किं पुनर्मानवैः शिव
ခဉ္ဇရီဋ (ငှက်တစ်မျိုး) ၏ စိတားမီး (သင်္ချိုင်းမီး)၊ မြင်း၏ အညစ်အကြေးနှင့် အမြှုပ်၊ ထို့ပြင် သောဘാഉဉ္ဇန (မျက်ကွင်းဆေး) နှင့် ဝာသနေတရ ကိုပါယူ၍ ဤအရာတို့ဖြင့် လူကို မီးခိုးထိုးပူဇော်လျှင်၊ သုံးသပ်ဒေဝတားအားလုံးအတွက် မမြင်ရသူ ဖြစ်လာသည်။ အို ရှိဝ၊ လူသားတို့အတွက်ဆိုလျှင် ပို၍ပင် မဆိုလိုတော့။
Verse 7
तिलतैलं यवान्दग्ध्वा मषीं कृत्वा तु लेपयेत् / तेनैव सह तैलेन अग्निदग्धः सुखी भवेत्
နှမ်းဆီထဲတွင် မုယောကို မီးရှို့၍ မီးခိုးမည်းကဲ့သို့ အမှုန့်ပြုကာ လိမ်းဆေးအဖြစ် လိမ်းရမည်။ ထိုဆီတူတူဖြင့်ပင် မီးလောင်ဒဏ်ခံရသူသည် သက်သာ၍ ချမ်းသာလာမည်။
Verse 8
लज्जालोः शरपुङ्खाया लेपः साज्यो ऽग्निनाशनः / ॐ नमो भगवते ठ ठ छिन्धि छिन्धि ज्वलनं प्रज्वलितं नाशय नाशय हुं फट्
လဇ္ဇာလို (ထိမိလျှင်ရှက်ပင်) နှင့် ရှရပုင်္ခာ တို့ကို ဂhee (သန့်စင်ထောပတ်) နှင့် ရော၍ လိမ်းဆေးပြုလျှင် မီးလောင်ပူနွေးမှုကို ငြိမ်းစေသည်ဟု ဆိုကြသည်။ (မန္တရနှင့်အတူ) «အိုṁ နမော ဘဂဝတေ ṭha ṭha ချင်္ဓိ ချင်္ဓိ ဇွလနံ ပရဇွလိတံ နာရှယ နာရှယ ဟုṁ ဖတ်»။
Verse 9
करे बद्धं तु निर्गुण्ड्या मूलं ज्वरहरं द्रुतम् / मूलञ्च श्वेतगुञ्जायाः कृत्वा तत्सप्तखण्डकम्
နိရ္ဂုဏ္ဍီ (nirguṇḍī) အမြစ်ကို လက်ပေါ်တွင် ချည်နှောင်ထားလျှင် ဖျားနာကို လျင်မြန်စွာ ပျောက်ကင်းစေသည်။ ထို့ပြင် အဖြူရောင် ဂုဉ္ဇာ (śveta guñjā) အမြစ်ကို ပြင်ဆင်၍ ခုနစ်ပိုင်း ခွဲထားခြင်းလည်း ဆေးနည်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
Verse 10
हस्ते बध्वा नाशयेच्च अर्शांस्येव न संशयः / विष्णुक्रान्ताजमूत्रेण चौरव्याघ्नादिरक्षणम्
လက်ပေါ်တွင် ချည်နှောင်ထားလျှင် အရှ် (အူလိပ်/ပိုင်လ်) ကို မသံသယမရှိ ပျက်စီးစေသည်။ ထို့ပြင် ဗိဿ္ဏုကရန္တာ (viṣṇukrāntā) ဟုခေါ်သော သန့်ရှင်းသော ဆေးပင်ကို ဆိတ်ဆီးနှင့် ရောစပ်သုံးလျှင် သူခိုး၊ ကျားနှင့် အခြားအန္တရာယ်များမှ ကာကွယ်မှု ရရှိသည်။
Verse 11
ब्रह्मदण्ड्यास्तु मूलानि सर्वकर्माणि कारयेत् / त्रिफलायास्तु चूर्णं हि साज्यं कुष्ठविनाशनम्
ဗြဟ္မဒဏ္ဍီ (brahmadaṇḍī) ၏ အမြစ်များကို ဆေးကုသရေး လုပ်ငန်းစဉ် အားလုံး ပြီးမြောက်စေရန် အသုံးချသင့်သည်။ ထို့ပြင် တြိဖလာ (Triphālā) အမှုန့်ကို ဂီ (ghee) နှင့် တွဲသောက်လျှင် ကုဋ္ဌ (အရေပြားရောဂါ/ကူဋ္ဌ) ကို အမှန်တကယ် ဖျက်ဆီးပေးသည်။
Verse 12
आज्यं पुनर्नवाबिल्वैः पिप्पलीभि साधितम् / हरेद्धक्कां श्वासकासौ पीतं स्त्रीणाञ्च गर्भकृत्
ပုနර්နဝါ (punarnavā)၊ ဘိလ္ဝ (bilva) နှင့် ပိပ္ပလီ (pippalī) တို့ဖြင့် ဆေးဖက်ဝင်အောင် ချက်ထားသော ဂီ (ghee) သည် ဟစ်ကပ်နှင့် အသက်ရှုကျပ်ခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်းတို့ကို ဖယ်ရှားပေးသည်။ ထို့ကို သောက်သုံးလျှင် မိန်းမတို့တွင် ကိုယ်ဝန်တည်စေသည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။
Verse 13
भक्षयेद्वा नरीबीजं पयसाज्येन पाचितम् / घृतशर्करया युक्तं शुक्रः स्यादक्षयस्ततः
သို့မဟုတ် နာရီ (narī) အစေ့များကို နို့နှင့် ဂီ (ghee) ဖြင့် ချက်ပြုတ်၍ ထပ်မံ ဂီနှင့် သကြား ရောစပ်ကာ စားသုံးသင့်သည်။ ထိုကြောင့် သုက်ရည်သည် မကုန်ခန်းသော အားကောင်းမှု ရရှိသည်။
Verse 14
विडङ्गं मधुकं पाठां मांसीं सर्जरसं तथा / रहिद्रां त्रिफलाञ्चैव मपामार्गं मनः शिलाम्
ဗိဒင်္ဂ၊ မဓုက (လိကော်ရစ်)၊ ပါဋ္ဌာ၊ မာံစီ နှင့် ရှာဇ္ဇ သစ်စေးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ထို့အပြင် ဟရိဒြာ (နနွင်း)၊ တြိဖလာ၊ အပာမာရ္ဂ နှင့် မနဟ်-ရှီလာတို့—ဤအရာများသည် သတ်မှတ်ထားသော ဆေး/ကရိယာ၏ ပါဝင်ပစ္စည်းများဖြစ်သည်။
Verse 15
उदुम्बरं धातकीञ्च तिलतैलेन पषेयेत् / योनिं लिङ्गं च म्रक्षेत स्त्रीपुसोः स्यात्प्रियं मिथः
ဥဒုမ္ဗရ နှင့် ဓာတကီ ကို နှမ်းဆီဖြင့် ကြိတ်ဖျော်ရမည်။ ထိုဆီကို မိန်းမ၏ ယိုးနိ နှင့် ယောက်ျား၏ လင်္ဂ ကို လိမ်းပေးလျှင် ဇနီးမောင်နှံ အချင်းချင်း ချစ်ခင်နှစ်သက်လာစေသည်။
Verse 16
नमस्ते ईशवरदाय आकर्षिणि विकर्षिणि मुग्धे स्वाहा इति / योनिलङ्गस्य तैलेन शङ्कर म्लक्षणात्ततः
«အရှင်၏ ကောင်းချီးပေးသူအား နမസ്കာရ—ဆွဲငင်သူ၊ တွန်းလှန်သူ၊ မောဟဖြစ်စေသူ အို အင်အားရေ—ဆွာဟာ!» ဟူ၍ မန္တရကို ရွတ်ဆို၏။ ထို့နောက် အို ရှင်ကရ၊ ဆီဖြင့် ယိုးနိနှင့် လင်္ဂ ကို လိမ်းခြင်းအားဖြင့် ကရိယာကို ဆက်လက်ပြုလုပ်သည်။
Verse 17
पुनर्नवामृता दूर्वा कनकञ्चैन्द्रवारुणी / बीजे नैषां जातिकाया रसेन रसमर्दनम्
ပုနර්နဝာ၊ အမෘတာ၊ ဒူးර්ဝာ မြက်၊ ကနက နှင့် အိန္ဒြဝာရုဏီ—ဤအပင်တို့၏ မျိုးစေ့များကို ယူ၍ လိမ်းဆေးပျစ်ပျစ် ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့နောက် ဇာတိ (စံပယ်) ၏ ရည်ဖြင့် အနှစ်ကို ကောင်းစွာ ကြိတ်နှောပေါင်းရသည်။
Verse 18
मूषाय मध्यगं कृत्वा रसं मारणमीरितम् / मध्वाज्यसहितं दुग्धं वलीपलितनाशनम्
အနှစ်ကို မူရှာ (မီးခံခွက်/ကရုစီဘယ်) ၏ အလယ်၌ ထားလျှင် «မာရဏ» (ကယ်လ်စိန်း/သတ်ခြင်း) ပြင်ဆင်မှုဟု ဆိုကြသည်။ ပျားရည်နှင့် ဂျီ (ထောပတ်ဆီ) တို့နှင့်အတူ သောက်သော နို့သည် အရေးအကြောင်းနှင့် ဆံပင်ဖြူခြင်းကို ဖျက်ဆီးသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
Verse 19
मध्वाज्यं गुडताम्रञ्च कारवेल्लरसस्तथा / दहनाच्च भवेद्रौप्यं सुवर्णकरणं शृणु
ပျားရည်၊ ဂီ (ထောပတ်သန့်)၊ ဂျက်ဂရီ၊ ကြေးနီနှင့် ခါးသီးသခွားရည်တို့ကို သတ်မှတ်နည်းဖြင့် မီးဖုတ်လျှင် ငွေဖြစ်ပေါ်သည်။ ယခု မရွှေပြုနည်းကို နားထောင်လော့။
Verse 20
पीतं धरत्तूपुष्पञ्च सीसकञ्च पलं मतम् / लाङ्गलिकायाः शाखा च स्वर्णञ्च दहनाद्भवेत्
အဝါရောင် ဓတ္တူရာပန်းနှင့် ခဲ (စီသက) တစ်ပလာကို သတ်မှတ်ထားသည်။ လာင်္ဂလိကာအပင်၏ ကိုင်းကို မီးရှို့လျှင် ရွှေဖြစ်ပေါ်သည်ဟု ဆို၏။
Verse 21
धत्तूरबीजतैलेन दीपप्रज्वलनाद्धर / समाधावुपविष्टन्तु गगनस्थो न पश्यति
အို မြေကြီးရေ၊ ဓတ္တူရာမျိုးစေ့မှ ဆီညှစ်၍ မီးအိမ်ထွန်းလျှင်၊ နက်ရှိုင်းသော သမာဓိ၌ ထိုင်နေသူကိုပင် မမြင်နိုင်—ကောင်းကင်၌ ရှိနေသော်လည်း။
Verse 22
वृषस्य मृन्मयस्यैव युक्तो भेको निगृह्यते / शङ्करावयवैर्युक्तो धूपं घ्रात्वा च गर्जति / विस्मयं कुरुते चैव वृषवन्नात्र संशयः
မြေဖြင့်လုပ်ထားသော နွားရုပ်နှင့် ချည်ကပ်ထားသော ဖားကို အတင်းထိန်းချုပ်ထားသည်။ ရှင်ကရာ (သီဝ) ၏ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများနှင့် တပ်ဆင်ထားလျှင်၊ အမွှေးနံ့သာကို ရှူပြီး နွားကဲ့သို့ ဟိန်းဟောက်သံ ထွက်စေသည်။ အံ့ဩဖွယ် ဖြစ်စေပြီး၊ နွားတစ်ကောင်ကဲ့သို့ ထင်ရှားသည်မှာ မသံသယ။
Verse 23
रात्रौ च सार्षपं तैलं कीटं खद्यो तनामकम् / ताभ्यां दीपः प्रज्वलितो वाग्मिज्वालकलापवत्
ညအခါတွင် မုန်ညင်းဆီနှင့် ခဒျိုတ (မီးပိုး) ဟုခေါ်သော ပိုးကို အသုံးပြု၍၊ ထိုနှစ်ပါးဖြင့် မီးအိမ်ကို ထွန်းညှိလျှင် မီးလျှံအစုကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်သည်။
Verse 24
चूर्णं छुच्छुन्दरीधं दग्ध्वा रुद्र प्रलेपयेत् / तप्यते तक्षणाद्दग्धो यदि सम्यक्प्रलेपयेत् / चन्दनेन भवेन्मोक्षः पानाल्लेपात्सुखी भवेत्
ချုချုန္ဒရီ အမှုန့်ကို မီးရှို့၍ ထိုအမှုန့်ကို ရုဒ္ရ (Rudra) လိမ်းဆေးအဖြစ် လိမ်းရမည်။ မှန်ကန်စွာ လိမ်းပါက မီးလောင်သကဲ့သို့ နာကျင်သူသည် ချက်ချင်း သက်သာသည်။ စန္ဒန (စန္ဒကာ) ဖြင့် မောက္ခကို ရနိုင်သည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ သောက်ခြင်းနှင့် လိမ်းခြင်းကြောင့် သက်သာပျော်ရွှင် ဖြစ်လာသည်။
Verse 25
कुञ्जरस्य मदाक्तस्य स्वयं नेत्रे शिववाञ्जयेत् / युद्धे विजयते सो ऽपि महाशूरश्च जायते
ဆင်၏ မဒရည် (rut-fluid) ဖြင့် မိမိ၏ မျက်စိကို လိမ်းကာ သီဝ (Śiva) ၏ ကရုဏာကို ဆုတောင်းလျှင် စစ်ပွဲတွင် အောင်မြင်၍ မဟာသူရဲကောင်းအဖြစ်လည်း မွေးဖွားလာသည်။
Verse 26
दन्तं डुण्डुभसर्पस्य मुखे संगृह्य वै क्षिपेत् / तिष्ठते च जलान्तस्तु निर्विकल्पं स्थले यथा
ဒုဏ္ဍုဘ သားပင်မြွေ၏ သွားတစ်ချောင်းကို ယူ၍ ပါးစပ်တွင် ထားပြီးနောက် ကိုယ်ကို ရေထဲသို့ ချလိုက်နိုင်သည်။ ထိုအခါ ရေအောက်တွင်လည်း မြေခြောက်ပေါ်ကဲ့သို့ မလှုပ်မယှက် မပြောင်းမလဲ တည်နေသည်။
Verse 27
कुम्भीरनेत्रदंष्ट्राश्च अस्थीनि रुधिरं तथा / वसातैलसमायुक्तमेकत्र तन्नियोजयेत् / आत्मानं म्लक्षयेत्तेन जले तिष्ठेद्दिनत्रयम्
မိကျောင်းကဲ့သို့သော မျက်စိနှင့် အစွယ်များ၊ အရိုးများ၊ သွေးတို့ကို စုစည်း၍ အဆီနှင့် ဆီတို့နှင့် ရောစပ်ကာ တစ်စုတစ်စည်းတည်း ပြုလုပ်ရမည်။ ထိုရောစပ်မှုကို ကိုယ်ပေါ်လိမ်းပြီး ရေထဲတွင် သုံးရက်တိုင်တိုင် ရပ်နေစေရမည်။
Verse 28
कुम्भीरकस्य नेत्राणि हृदयं कच्छपस्य च / मूषिकस्य वसास्थीनि शिशुमारवसा तथा / एतान्येकत्र संलेपाज्जले तिष्ठेद्यथा गृहे
မိကျောင်း၏ မျက်စိများ၊ လိပ်၏ နှလုံး၊ ကြွက်၏ အဆီနှင့် အရိုးများ၊ ထို့ပြင် ရေသတ္တဝါ «ရှိရှုမာရ» ၏ အဆီတို့ကို တစ်စုတစ်စည်းတည်း ရောစပ်၍ လိမ်းလျှင်၊ ထိုလိမ်းခြင်းကြောင့် ရေထဲတွင်လည်း အိမ်ထဲကဲ့သို့ လုံခြုံသက်သာစွာ နေနိုင်သည်။
Verse 29
लोहचूर्णं तक्रपीतं पाण्डुरोगहरं भवेत् / तण्डुलीय कगोक्षूरमूलं पीतं पयोन्वितम्
သံမှုန့်ကို နို့ချဉ် (buttermilk) နှင့်သောက်လျှင် ပဏ္ဍုရောဂါ (အရောင်ဖျော့/သွေးအားနည်း) ကို ပျောက်ကင်းစေသော ဆေးဖြစ်သည်။ ထို့အတူ တဏ္ဍုလီယာနှင့် ဂိုက္ရှူရာ၏ အမြစ်ကို နို့နှင့်ရောသောက်လျှင်လည်း ကုသဆေးဖြစ်၏။
Verse 30
कमलादिहरंपितं मुखरोगहरं तथा / जातीमूलं तक्रपीतं कोलमूलं त्वजीर्णनुत्
ကြာပန်းနှင့် ထိုကဲ့သို့သော ဆေးပင်များကို ထောင်း၍ လိမ်းလျှင် ပါးစပ်ရောဂါများကို ဖယ်ရှားသည်။ ထို့အတူ jāti (စံပယ်) ၏ အမြစ်ကို နို့ချဉ်နှင့်သောက်ခြင်းနှင့် kola (ဇူဇုဘ်) ၏ အမြစ်သည် အစာမကြေကို သက်သာစေသည်။
Verse 31
सतक्रं कुशमलं वा मर्कटी मूलमेव वा / काञ्जिकेन च वाकुच्या मूलं वै दन्तरोगनुत्
နို့ချဉ် (buttermilk) သို့မဟုတ် kuśamala သို့မဟုတ် markaṭī ၏ အမြစ်ပင်ဖြစ်စေ—vākucī ၏ အမြစ်ကို kāñjika (ချဉ်ရည်/ဆန်ရည်ချဉ်) နှင့်ယူသောက်လျှင် သွားရောဂါများကို အမှန်တကယ် သက်သာစေသည်။
Verse 32
तथेन्द्रवारुणीमूलं वारिपीतं विषादिहृत् / सुरभिकामूलपा नाद्वा तन्नाशो भवेच्छिव
ထို့အတူ indravāruṇī ၏ အမြစ်ကို ရေနှင့်သောက်လျှင် အဆိပ်နှင့် ဆက်စပ်သော ဝေဒနာများကို ဖယ်ရှားသည်။ သို့မဟုတ် surabhikā ၏ အမြစ်ဖြင့် ပြုလုပ်သော ဆေးရည်ကို သောက်လျှင် ထိုအဆိပ်ဒဏ် ပျက်ကွယ်သွားမည်—အို Śiva။
Verse 33
शिरोरोगहरं लेपाद्गुञ्जाचूर्णं सकाञ्जिकम् / बला चातिबला यष्टी शर्करा मधुसंयुता
ခေါင်းရောဂါများကို ဖယ်ရှားရန် လိမ်းဆေးကို ညွှန်ကြားထားသည်—guñjā အမှုန့်ကို kāñjika (ချဉ်ရည်/ဆန်ရည်ချဉ်) နှင့်ရော၍ လိမ်းရမည်။ ထို့အတူ balā နှင့် atibalā ကို yaṣṭī နှင့်ပေါင်းကာ သကြားနှင့် ပျားရည်ဖြင့် ရောစပ်၍ ဆေးအဖြစ် သုံးရမည်။
Verse 34
वन्ध्यागर्भकरी पीता नात्र कार्या विचारणा / श्वेतापराजितामूलं पिप्पलीशुण्ठिकायुतम्
ကိုယ်ဝန်ဖြစ်စေသော အဝါရောင် ဆေးကို သောက်လျှင် ထပ်မံစဉ်းစားရန် မလိုတော့။ ၎င်းကို အဖြူရောင် အပရာဇိတာ၏ အမြစ်နှင့် ပိပ္ပလီ (ရှည်ငရုတ်ကောင်း)၊ ရှုဏ္ဌီ (ခြောက်ဂျင်း) တို့ပေါင်းစပ်၍ ပြုလုပ်သည်။
Verse 35
परिपिष्टं शिरोलेपाच्छिरः शूलविनाशनम् / निर्गुण्डिकाशिखां पीत्वा गण्डमालां विनाशयेत्
ကောင်းစွာ ထောင်းပြီး ခေါင်းပေါ်တွင် လိမ်းလျှင် ခေါင်းကိုက်ခြင်းကို ဖျက်ဆီးသည်။ ထို့ပြင် နိရ္ဂုဏ္ဍီ၏ နုနယ်သော အဖျားအရွက်/အညွန့်ကို သောက်လျှင် လည်ပင်းအကျိတ်ကဲ့သို့သော ဂလန်ဒ်ဖောင်းခြင်းကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်။
Verse 36
केतकीपत्रजं क्षारं गुडेन सह भक्षयेत् / तक्रेण शरपुङ्खां वा पीत्वा प्लीहां विनाशयेत्
ကေတကီ အရွက်မှ ပြုလုပ်သော ချား (အယ်လ်ကာလိုင်း အနှစ်) ကို ဂုဍ (ကြံသကြားခဲ) နှင့်အတူ စားသုံးရမည်။ သို့မဟုတ် တကရ (buttermilk) နှင့်အတူ ရှရပုင်္ခာ (śarapuṅkhā) ကို သောက်လျှင် ပလီဟာ (spleen) ရောဂါကို ဖျက်ဆီးနိုင်သည်။
Verse 37
मातुलङ्गस्य निर्यासं गुडाज्येन समन्वितम् / वातपित्तजशूलानि हन्ति वै पानयोगतः / शुण्ठी सौवर्चलं हिङ्गु पीतं हृदयरोगनुत्
မာတုလင်္ဂ (citron) ၏ အရည်ကို ဂုဍ (ကြံသကြားခဲ) နှင့် ဂျီ (ghee) ပေါင်းစပ်၍ သောက်သုံးလျှင် ဝါတနှင့် ပိတ္တကြောင့် ဖြစ်သော ဝမ်းဗိုက်ကိုက်ခဲမှုကို အမှန်တကယ် ဖျက်ဆီးသည်။ ထို့အတူ ရှုဏ္ဌီ (ခြောက်ဂျင်း)၊ ဆော်ဝရ္စလ (အမဲဆား) နှင့် ဟိင်္ဂု (asafoetida) ကို စားသုံးလျှင် နှလုံးအနီးဒေသ၏ ရောဂါများကို သက်သာစေသည်။
Frequently Asked Questions
The chapter mentions a kuṣṭha-oriented intake involving pathyā/harītakī proportions and separately states that Triphalā powder taken with ghee is a destroyer of kuṣṭha, reflecting a rasāyana/śodhana-leaning approach within the text’s framework.
It prescribes a paste (lajjālo and śarapuṅkhā mixed with ghee) and explicitly pairs it with a spoken mantra invoking the Lord to ‘cut’ and ‘destroy’ the blazing fire, presenting mantra as the subtle-force counterpart to the material application.
It recommends a gruel-like preparation with ajājī and dry ginger and then states that salt-based combinations, along with yava-kṣāra (barley alkali) and sugar, function as agents to remove difficulty in passing urine.
While the chapter is primarily procedural, its devotional address to Hari/Śiva implies that protection and healing are pursued under divine sanction; efficacy is presented as aligned with sacred order rather than merely as secular technique.