Adhyaya 179

Verse 1

ऽध्यायः हरिरुवाच / हरितालं यवक्षांरं पत्राङ्गं रक्तचन्दनम् / जातिहिङ्गुलकं लाक्षां पक्त्वा दन्तान्प्रलेपयेत्

ဟရီ (ဗိဿနု) မိန့်တော်မူသည်– “haritāla (orpiment)၊ ယဝက္ခာရ (barley-alkali)၊ pattāṅga (အနီရောင်ဆေးသစ်)၊ အနီစန္ဒကူး၊ jāti-hiṅgula (အနံ့ရည်/ရေဇင်) နှင့် လက် (lac) တို့ကို ပြင်ဆင်ချက်၍ သွားများပေါ်သို့ လိမ်းအုပ်ရမည်”။

Verse 2

हरीतकीकषायेण मृष्ट्वा दन्तान्प्रलेपयेत् / दन्ताः स्युर्लोहिताः पुंसः श्वेता रुद्र न संशयः

harītakī (chebulic myrobalan) ရည်ပြုတ်ဖြင့် သွားကို သန့်စင်ပြီးနောက် ထိုဆေးကို သွားပေါ် လိမ်းအုပ်ရမည်။ ယောက်ျား၏ သွားများသည် အနီရောင်သို့ ပြောင်းလဲမည်; အဖြူမဖြစ်—အို ရုဒြာ—သံသယမရှိ။

Verse 3

मूलकं स्विद्य मन्दाग्नौ रसं तस्य प्रपूरयेत् / कर्णयोः पूरणात्तेन कर्णस्त्रावो विनश्यति

မုလက (radish) ကို မီးနည်းနည်းဖြင့် နူးညံ့စွာ အပူပေးပြီး ထိုရည်ကို ထုတ်ယူကာ နားနှစ်ဖက်ထဲသို့ ပြည့်စုံအောင် ထည့်ရမည်။ ထိုရည်ဖြင့် နားကို ဖြည့်သွင်းခြင်းကြောင့် နားယိုခြင်း ပျောက်ကင်းသည်။

Verse 4

अर्कपत्रं गृहीत्वा तु मन्दाग्नौ तापयेच्छनैः / निष्पीड्य पूरयेत्कर्णौ कर्णशूलं विनश्यति

arka အရွက်ကို ယူ၍ မီးနည်းနည်းပေါ်တွင် တဖြည်းဖြည်း အပူပေးရမည်။ ထို့နောက် ညှစ်၍ ထွက်လာသောရည်ကို နားထဲသို့ ပြည့်စုံအောင် ထည့်ရမည်။ ဤနည်းဖြင့် နားကိုက်ခြင်း ပျောက်ကင်းသည်။

Verse 5

प्रियङ्गुमधुका चैव धातक्युत्पलपाङ्क्तिभिः / मञ्जिष्ठा लोध्रलाक्षाभिः कपित्थस्वरसेन च / पचेत्तैलं तथा स्त्रीणां नश्येत्क्लेदः प्रपूरणात्

priyaṅgu နှင့် madhukā ကို dhātakī နှင့် utpala ပန်းတန်းများနှင့်အတူ၊ ထို့ပြင် mañjiṣṭhā၊ lodhra၊ lākṣā နှင့် kapittha သီးရည်တို့ဖြင့် ဆေးဆီကို ချက်ပါ။ ထိုဆီကို မိန်းမတို့တွင် သုံးလျှင် စိုစွတ်ယိုစိမ့်ခြင်း (kleda) သည် အလွန်အကျွံဖြစ်လာသောအခါ ပျောက်ကင်းသွားသည်။

Verse 6

शुष्कमूलकशुण्ठीनां क्षारो हिङ्गुमहौषधम् / सतपुष्पावचा कुष्ठं दारु शिग्र रसाञ्जनम्

ခြောက်သွေ့သော မုန်လာဥမြစ်နှင့် ခြောက်သွေ့သော ဂျင်းမှ ပြုလုပ်သော ချား (alkali) ကို၊ ဟင်္ဂု (asafoetida) နှင့် အကြီးမားသော ဆေးဖက်ဝင်အပင်တို့နှင့်အတူ၊ ထို့ပြင် śatapuṣpā၊ vacā၊ kuṣṭha၊ dāru၊ śigru နှင့် rasāñjana တို့ကို ထည့်သုံးရမည်။ ဤတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော ဆေးနည်း၏ ပါဝင်ပစ္စည်းများ ဖြစ်သည်။

Verse 7

सौवर्चलं यवक्षारं तथा सर्जकसैन्धवम् / तथा ग्रन्थिर्विडं मुस्तं मधुयुक्तं चतुर्गुणम्

sauvarcala (ကျောက်ဆား)၊ yavakṣāra (မုယောချား) နှင့် saindhava ဆား (sarja နှင့်ဆိုင်သော) ကို၊ ထို့ပြင် granthi၊ viḍa နှင့် musta တို့ကို ပျားရည်နှင့် ရောစပ်၍ လေးဆအချိုးဖြင့် သောက်ယူရမည်။

Verse 8

मातुलुं गरसस्तद्वत्कदल्याश्च रसो हि तैः / पक्वतैलं हरेदाशु स्त्रावादींश्च न संशयः

mātuluṅga (citron) သီးရည်သည် အဆိပ်၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ဖယ်ရှားသည်။ ထိုနည်းတူ kadalī (ငှက်ပျော) ရည်လည်း ဖယ်ရှားနိုင်သည်။ ဤတို့ကြောင့် ချက်ပြီးသော ဆေးဆီတောင် လျင်မြန်စွာ ထုတ်ပယ်နိုင်ပြီး ယိုစိမ့်ခြင်းတို့နှင့် ဆက်စပ်ရောဂါများကို တားဆီးနိုင်သည်—သံသယမရှိ။

Verse 9

कर्णयोः कृमिनाशः स्यात्कटुतैलस्य पूरणात् / हरिद्रा निम्बपत्राणि पिप्पल्यो मरिचानि च

နားတွင် ပိုးဝင်ခြင်းသည် စပ်သောဆီကို နားထဲ ဖြည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ပျက်စီးပျောက်ကင်းမည်။ ထို့အတွက် ဟလိဒ္ရာ (နနွင်း)၊ နိမ်ရွက်၊ ပိပ္ပလီ (long pepper) နှင့် မရိချ (black pepper) တို့ကိုလည်း သုံးရသည်။

Verse 10

विडङ्गभद्रं मुस्तञ्च सप्तमं विश्वभेषजम् / गोमूत्रेण च पिष्ट्वैव कृत्वा च वटिकां हर ! / अजीर्णहृद्भवेच्चैकं द्वयं विषूचिकापहम्

အို ဂရုဍာ! ဗိဒင်္ဂ၊ ဘဒြ၊ မုစ္တာတို့နှင့် «ဝိශ්ဝဘေရှဇ» ဟူသော ခုနှစ်မြောက်ဆေးကို နွားဆီးဖြင့် ကြိတ်၍ ဆေးလုံးပြုလုပ်လော့။ နှလုံး/ရင်ဘတ်အနှောင့်အယှက်ကြောင့် ဖြစ်သော အစာမကြေတွင် တစ်လုံးသောက်; နှစ်လုံးသောက်လျှင် ဝိသူစိကာ (ကော်လရာတူ အူလမ်းကြောင်းရောဂါပြင်း) ကို ဖယ်ရှားသည်။

Verse 11

पटोलं मधुना हन्ति गोमूत्रेण तथाबुदम् / एषा च शङ्करी वर्तिः सर्वनेत्रामया पहा

ပတိုးလ (ချွန်လုံးသခွား) ကို ပျားရည်နှင့်ပေးလျှင် ရောဂါကို ဖျက်ဆီးသည်။ ထို့အတူ နွားဆီးဖြင့် အဘုဒ (ဖောရောင်) ကိုလည်း ကုသသည်။ ဤသည်မှာ «ရှင်ကရီ ဝတ္တိ» ဟူသော မျက်စိဆေးလိမ်းဖြစ်၍ မျက်စိရောဂါ အားလုံးကို ဖယ်ရှားသည်။