Adhyaya 177
Netra–Nāsa–Mukha Cikitsā, Vraṇa/Bhasma Prayoga, Jvara–Vāta Remedies, and Protective/Uccāṭana Procedures
ဤအধ্যာယသည် ဘြဟ္မခဏ္ဍ၏ လက်တွေ့ညွှန်ကြားသဘောကို ဆက်လက်ထိန်းထားပြီး ဆေးနည်းနှင့် မန္တရားပေါင်းစပ်အသုံးချမှုများကို စုစည်းဖော်ပြသည်။ အစတွင် မျက်စိရောဂါအတွက် añjana နှင့် lepa ဆေးဖော်မြူလာများဖြင့် timira/paṭala ကဲ့သို့ မြင်ကွင်းမရှင်းမှုကို ဖယ်ရှားကာ နာကျင်မှုလျော့စေပြီး မျက်စိရှိ vāta ကို သက်သာစေသည့်နည်းများနှင့် နေ့စဉ် မျက်စိဆေးကြောပုံကို ဆိုသည်။ ထို့နောက် နှာခေါင်းရောဂါနှင့် ခေါင်း/လည်ချောင်းရောဂါများအတွက် nasya ကို ဖော်ပြပြီး၊ ပါးစပ်နှင့် သွားဆိုင်ရာ—ခံတွင်းနံ့ဆိုး၊ သွားလျော့ခြင်း၊ “သွားပိုး” ဟုခေါ်သော ပုပ်ပျက်မှု—အတွက် ကုထုံးများကို ဆက်တင်ပြသည်။ ထို့ပြင် အသားအရေတောက်ပစေသည့် လိမ်းဆေးများနှင့် အတွင်းသောက်ဆေးများဖြင့် agni ကို တိုးစေကာ အလှည့်ကျဖျားနာခြင်း၊ vāta-ကြောင့် ဝမ်းဗိုက်ကိုက်ခဲခြင်းနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာတင်းကျပ်မှုကို သက်သာစေပြီး အိပ်ပျော်စေသည့် အသုံးချမှုများပါဝင်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အနာနှင့် မီးလောင်ဒဏ်ရာအတွက် ghee၊ ဆီ၊ သစ်စေး၊ ပျားဖယောင်း၊ ဆားနှင့် ဆေးပင်လိမ်းဆေးများကို ဖော်ပြကာ အနာမြန်မြန်ပြည့်စေသည်ဟု ဆိုသည်။ နိဂုံးတွင် မန္တရားနှင့် uccāṭana/vaśya အမျိုးအစား ရိတုအခမ်းအနားများ၊ မြွေ/ပိုးမွှားကာကွယ်နည်းများနှင့် အချို့ပူဇော်မှုများသည် အကျိုးမရှိကြောင်း သတိပေးကာ ကာကွယ်ရေး၊ သန့်ရှင်းမှုနှင့် အိမ်ထောင်ရေးကျန်းမာရေးကို အလေးထားသည့် ပုရာဏသဘောကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Shlokas
Verse 1
नाम षट्सप्तत्युत्तरशततमो ऽध्यायः हरिरुवाच / सोभाञ्जनपत्ररसं मधुयुक्तं हि चक्षुषोः / भ (च) रणाद्रोगहरणं भवेन्नास्त्यत्र संशयः
အခန်း တစ်ရာခုနစ်ဆယ်ခုနစ်။ ဟရိက မိန့်တော်မူသည်—“ရှိုဘ္ဟာဉ္ဇန အရွက်ရည်ကို ပျားရည်နှင့် ရောစပ်၍ မျက်စိ၌ လိမ်းလျှင် ရောဂါကို ဖယ်ရှားပေးမည်၊ ဤအပေါ် သံသယမရှိ” ဟု။
Verse 2
अशीतितिलपुष्पाणि जात्याश्च कुसुमापि च / उषानिम्बामलाशुण्ठीपिप्पलीतण्डुलीयकम्
နှမ်းပန်း ရှစ်ဆယ်နှင့် စံပယ်ပန်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ထို့ပြင် uṣā၊ နီမ်၊ āmalā၊ ချင်းခြောက်၊ ပိပ္ပလီ (ငရုတ်ကောင်းရှည်) နှင့် taṇḍulīyaka (ရွက်ပင်) တို့ကို အသုံးပြုရမည်။
Verse 3
छायासुष्कां वटीं कुर्यात्पिष्ट्वा तण्डुलवारिणा / मधुना सहसा चाक्ष्णोरञ्जनात्तिमिरादिनुत्
အရိပ်ထဲတွင် ခြောက်သွားသော ဆေးပင်ကို ဆန်ရည်ဖြင့် ကြိတ်၍ လုံးဆေးလုပ်ရမည်။ ထိုကို ပျားရည်နှင့် ရောကာ မျက်စိတွင် အန်ဇန (collyrium) အဖြစ် လိမ်းလျှင် မျက်စိမဲမှောင်ခြင်း၊ ကာတာရက်ကဲ့သို့သော တိမိရနှင့် ဆိုင်ရာရောဂါများကို လျင်မြန်စွာ ဖယ်ရှားပေးသည်။
Verse 4
बिभीतकास्थिमज्जा तु शङ्खनाभिर्मनः शिला / निम्बपत्रमरीचा नि अजामूत्रेण पेषयेत्
bibhītaka အစေ့အတွင်းသားကို śaṅkha-nābhi၊ manaḥśilā၊ နီမ်ရွက်နှင့် ငရုတ်ကောင်းမဲတို့နှင့်အတူ ယုန်မဟုတ်ဘဲ ဆိတ်ဆီးကို ကြိတ်ရည်အဖြစ် သုံး၍ ကြိတ်ရမည်။
Verse 5
पुष्पं रात्र्यन्धतां हन्ति तिमिरं पटलं तथा / चतुर्भागानि शङ्खस्य तदर्धेन मनः शिला
ဤပန်းဆေးသည် ညအမြင်မကောင်းခြင်းကို ဖျက်ဆီးပြီး timira နှင့် paṭala (မျက်စိပေါ်အလွှာဖုံး) ကိုလည်း ဖယ်ရှားသည်။ śaṅkha ကို လေးပိုင်းယူ၍ manaḥśilā ကို ထို၏ တစ်ဝက်ပမာဏယူရမည်။
Verse 6
सैन्धवं च तदर्धेनत्वेतत्पिष्ट्वादकेन तु / छायाशुष्कां तु वटिकां कृत्वा नयनमञ्जयेत्
ကျောက်ဆား (saindhava) ကို အတူပါဝင်သော ပစ္စည်း၏ တစ်ဝက်ပမာဏနှင့် ရေဖြင့် ကြိတ်ရမည်။ ထို့နောက် လုံးဆေးလုပ်၍ အရိပ်ထဲတွင် ခြောက်အောင်ထားပြီး၊ ထိုလုံးဆေးဖြင့် မျက်စိကို အန်ဇနအဖြစ် လိမ်းရမည်။
Verse 7
तिमिरं पटलं हन्ति पिचिटं च महौषधम् / त्रिकटु त्रिफलां चैव करं जस्य फलानि च
ဤအထူးကြီးမားသော ဆေးဖော်စပ်မှုသည် မျက်စိအမြင်မှိန်ခြင်း (timira)၊ မျက်လုံးပေါ် အဖုံးအလွှာကပ်ခြင်းနှင့် piciṭa ဟုခေါ်သော မျက်စိနာကျင်ယားယံရောဂါကို ဖျက်ဆီးသည်။ ၎င်းကို trikatu၊ triphala နှင့် karañja သီးတို့ဖြင့် ပြုလုပ်သည်။
Verse 8
सैन्धवं रजनीद्वे व भृङ्गराजरसेन हि / पिष्ट्वा तदञ्जनादेव तिमिरादिविनाशनम्
ကျောက်ဆား (saindhava) နှင့် ‘rajanī’ နှစ်မျိုး (နနွင်းမျိုးကွဲနှစ်ပါး) ကို bhṛṅgarāja အရည်နှင့်အတူ ကြိတ်ဖျော်ပါ။ ထိုအည္ဇန (collyrium) ကိုလိမ်းသော် timira နှင့် ဆက်စပ်သော မျက်စိရောဂါများ ပျောက်ကင်းစေသည်။
Verse 9
आटरूषकमूलं तु काञ्जिकापिष्टमेव तु / तेनाक्षिबूमिलेपाच्च चक्षुः शूलं विनश्यति
āṭarūṣaka အမြစ်ကို kāñjika (ချဉ်ရည်ဂျုံ/ဆန်ရည်) နှင့် ကြိတ်ဖျော်၍ မျက်စိပတ်ဝန်းကျင်တွင် လိမ်းကပ်ပါ။ ထိုလိမ်းဆေးကြောင့် မျက်စိနာကျင်မှု ပျောက်ကင်းသည်။
Verse 10
सतक्रं बदरीमूलं पीतं वाक्षिव्यथां हरेत् / सैन्धंवं कटुतैलं च अपामार्गस्य मूलकम्
နို့ချဉ်ရည် (satakra) နှင့် badarī (ဇူဇူဘ်) အမြစ်ကို သောက်သုံးလျှင် မျက်စိနာကျင်မှုကို ဖယ်ရှားသည်။ ထို့ပြင် ကျောက်ဆား (saindhava)၊ စပ်ဆီ (kaṭu-taila) နှင့် apāmārga အမြစ်ကိုလည်း အသုံးပြုရသည်။
Verse 11
क्षीरकाञ्जिकसंघृष्टं ताम्रपात्रे तु तेन च / अञ्जनात्पिञ्जटस्यैव नाशो भवति शङ्कर
နို့နှင့် kāñjika ကို ကြေးအိုး (တாமရပাত্র) ထဲတွင် ကောင်းစွာ ကြိတ်ဖျော်ပြီး၊ ထိုကို အည္ဇန (añjana) အဖြစ် မျက်စိတွင် လိမ်းသော် piñjaṭa ဟုခေါ်သော ရောဂါ ပျက်စီးပျောက်ကင်းသည်—အို Śaṅkara။
Verse 12
ॐ दद्रु सर क्रों ह्रीं ठः ठः दद्रु सर ह्रीं ह्रीं ॐ उं ऊ सर क्रीं क्रीं ठः ठः / आद्या हि वशामायान्ति मन्त्रेणानेन चाञ्जनात्
ဤမန္တရ—အဉ္ဇန (မျက်စိလိမ်းဆေး) နှင့်တွဲ၍အသုံးပြုသော—အားဖြင့် မူလအမျိုးသမီးသက္တိများသည် အမှန်တကယ် ထိန်းချုပ်ခံရ၍ နာခံလာကြသည်။
Verse 13
बिल्वकनीलिकामूलं पिष्टमभ्यञ्जनेन च / अनेनाञ्जितमात्रेण नश्यन्ति तिमिराणि हि
ဘိလ္ဝနှင့် နီလိကာ၏ အမြစ်ကို ကြိတ်၍ အဉ္ဇနအဖြစ် လိမ်းသော်၊ ထိုသို့ လိမ်းရုံဖြင့်ပင် မျက်စိအမှောင်တိမ်များ အမှန်တကယ် ပျောက်ကွယ်သည်။
Verse 14
कटुकं (पिप्पली) तगरं चैव हरिद्रामलकं वचा / खदिरपिष्टवात्तश्च अञ्जनान्नेत्ररोगनुत्
ပိပ္ပလီ (ရှည်ငရုတ်ကောင်း)၊ တဂရ၊ နနွင်း၊ အာမလက၊ ဝစာတို့ကို ခဒိရပိဿတဖြင့် ပြုလုပ်သော အဉ္ဇနနှင့်ပေါင်းသော် မျက်စိရောဂါများကို ဖယ်ရှားသည်။
Verse 15
नीरपूर्णमुखो धौति बृहन्मानेन यो ऽक्षिणी / प्रभाते नेत्ररोगैश्च नित्यं सर्वैः प्रमुच्यते
မနက်စောစော ရေကို ပါးစပ်ပြည့်အောင် ထည့်၍ ရေများများဖြင့် မျက်စိကို ဆေးကြောသူသည် မျက်စိရောဂါအမျိုးမျိုးမှ နေ့စဉ် လွတ်ကင်းလာသည်။
Verse 16
शुक्लैरण्डस्य मूलेन पत्रेणापि प्रसाधितम् / छगदग्धसेकमौष्ण्याच्चक्षुषोर्वातशलनत्
အဖြူရောင် အဲရဏ္ဍ (castor) အပင်၏ အမြစ် သို့မဟုတ် အရွက်ဖြင့် ပြုလုပ်သော ကုထုံးသည် အကျိုးရှိသည်။ ထို့ပြင် မီးပူပူဖြင့် နွေးအောင်လုပ်ထားသော ဆိတ်နို့ရည်ဖြင့် မျက်စိကို စိမ့်စိမ့်လောင်းပေးလျှင် မျက်စိရှိ ဝါတဒോഷ အနှောင့်အယှက်သည် သက်သာငြိမ်းသည်။
Verse 17
चन्दनं सैन्धवं वृद्धपालाशश्च हरीतकी / पटलं कुसुमं नीली च (व) क्रिकां हरते ऽञ्जनम्
စန္ဒန၊ ကျောက်ဆား၊ အိုမင်းပလာရှ၊ ဟရိတကီတို့နှင့် ပဋလ၊ ကုသုမ၊ နီလီတို့ကို ပေါင်းစပ်ပြုလုပ်သော အဉ္ဇန (မျက်စိလိမ်းဆေး) သည် ကရိကာ စသည့် မျက်စိရောဂါများကို ဖယ်ရှားပေးသည်။
Verse 18
गुञ्जामूलं छागमूत्रे घृष्टं तिमिरनुच्च तत् रौप्यताम्रसुवर्णानां हस्तघृष्टशलाकया
ဂုဉ္ဇာအမြစ်ကို ဆိတ်ဆီးဖြင့် ကြိတ်လိမ်းလျှင် မျက်စိတွင် တိမိရ (ကာတာရက်ကဲ့သို့ အမှောင်) ကို ဖယ်ရှားနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ငွေ၊ ကြေးနီ သို့မဟုတ် ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်သော လက်ဖြင့်ပွတ်ထားသည့် သလားကာ (တံသေး) ဖြင့် လိမ်းရသည်။
Verse 19
घृष्टमुद्वर्तनं रुद्र कामलाव्याधिनाशनम् / घोषाफलमपाघ्रातं पीतकामलनाशनम्
အို ရုဒြာ၊ ဤဥဒ္ဝရ္တန (ပွတ်လိမ်းဆေး) ဖြင့် ပွတ်တိုက်လိမ်းခြယ်ခြင်းသည် ကာမလာ (အသားဝါ) ရောဂါကို ဖျက်ဆီးသည်။ ထို့ပြင် ဂိုဿာဟု ခေါ်သော အသီး၏ အနံ့ကိုသာ ရှူမိလျှင်ပင် ပီတကာမလာ (အဝါရောင် အသားဝါ) ကို ပျောက်ကင်းစေသည်။
Verse 20
दूर्वादाडिमपुष्पं तु अलक्तकहरीतकी / नासार्शवातरक्तनुन्नस्याद्वै स्वरसेन हि
ဒူರ್ವာမြက်၊ သလဲပန်းနှင့် အလက္တကာ၊ ဟရိတကီ ဆေးပင်တို့၏ လတ်ဆတ်သောရည်ကို နာသျ (နှာခေါင်းထဲသွင်းဆေး) အဖြစ် အသုံးပြုရမည်။ ၎င်းသည် အရှ် (အူလမ်းကြောင်းအဖု/လိပ်ခေါင်း)၊ ဝါတ မညီမျှမှုနှင့် သွေးဆိုင်ရာ အနာရောဂါများကြောင့် ဖြစ်သော နှာခေါင်းရောဂါများကို သက်သာစေသည်။
Verse 21
आपिष्ट्वा जाङ्गली मू (तू) लं तद्रसेन वृषध्वज / नस्यादाराद्विनश्येत नाशार्शो नीललोहित
အို ဝೃಷဓွဇ (ရှီဝ)၊ ဇာင်္ဂလီအမြစ်ကို ကြိတ်ထောင်း၍ ၎င်း၏ရည်ဖြင့် နာသျ (နှာခေါင်းထဲသွင်းဆေး) ပြုလုပ်လျှင် နှာခေါင်းအတွင်းရှိ အရှ် (အဖု/သွေးယိုပေါလိပ်) သည် အပြာမဲနှင့် အနီရောင်ဖြစ်သော်လည်း လျင်မြန်စွာ ပျောက်ကင်းသွားမည်။
Verse 22
गव्यं घृतं सर्जरसं रुद्र धन्याकसैन्धवम् / धुत्तूरकं गैरिकं च एतैः साधितसिक्थकम्
နွားဂျီ (ghee)၊ စာရ္ဇ သစ်စေး၊ ရုဒြ (ဆေးပစ္စည်း)၊ နံနံစေ့နှင့် ကျောက်ဆား၊ ဓတ္တူရာ နှင့် အနီရောင်အိုခါ—ဤတို့ဖြင့် စိက္ထက (ဆေးဝါးလိမ်းမုန့်/မုန့်တံဆိပ်) ကို ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 23
सतैलं व्रणनुत्स्याच्च स्फुटितोद्धटिताधरे / जातीपत्रं च चर्वित्वा विधृतं मुखरोगनुत्
ဆီနှင့်အတူ လိမ်းလျှင် အနာကို သက်သာစေပြီး နှုတ်ခမ်းကွဲပြားခြင်းတွင်လည်း အသုံးဝင်သည်။ ထို့ပြင် ဇာတီ (မယ်လီ) ရွက်ကို ကိုက်ဝါးကာ ပါးစပ်ထဲတွင် ထိန်းထားလျှင် ပါးစပ်ရောဂါများကို သက်သာစေသည်။
Verse 24
भक्षात्केसरबीजस्य दन्ताः स्युश्चलिताःस्थिराः / मुष्टकं कुष्ठमेला च यष्टिकं मधुवालकम्
ကေသရ (kesara) စေ့ကို ကိုက်ဝါးလျှင် လှုပ်ယမ်းနေသော သွားများသည် ပြန်လည်တည်ငြိမ်ခိုင်မာလာသည်။ ထို့ပြင် သွားအတွက် အကျိုးရှိသော ဆေးရောစပ်မှုမှာ မုဋ္ဌက (muṣṭaka)၊ ကုဋ္ဌ (kuṣṭha)၊ မေလာ (melā)၊ ယဿ္ဋိကာ (yaṣṭikā) နှင့် မဓု-ဝာလက (madhu-vālaka) တို့ဖြစ်သည်။
Verse 25
धन्याकमेतददनान्मुखदुर्गन्धनुद्धर / कषायं कटुकं वापि तिक्तशाकस्य भक्षणात्
ဤနံနံ (dhanyāka) ကို ကိုက်ဝါးခြင်းဖြင့် ပါးစပ်နံ့ဆိုးကို ဖယ်ရှားနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ခါးသီးသော အရွက်ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ စားပြီးနောက် ဖြစ်လာသော ချဉ်တင်းတင်း သို့မဟုတ် စပ်သော အရသာကိုလည်း သက်သာစေသည်။
Verse 26
तलयुक्तस्य नित्यं स्यान्मुखदुर्गन्धताक्षयः / दन्तव्रणानि सर्वाणि क्षयं गच्छन्त्यनेन तु
တလာ (tala) ပါဝင်သော ပြင်ဆင်မှုကို နေ့စဉ်အသုံးပြုသူ၏ ပါးစပ်နံ့ဆိုးသည် ပျက်စီးသွားမည်။ အမှန်တကယ် ဤအရာကြောင့် သွားနှင့် သွားဖုံးရှိ အနာအဆာ အားလုံးသည် လျော့နည်းကာ ပျောက်ကွယ်သွားသည်။
Verse 27
काञ्जिकस्य सतैलस्य गण्डूषकवलास्थितिः / ताम्बूलचूर्णदग्धस्य मुखस्य व्याधिनुच्छिव !
အို ရှိဝါဘုရား၊ ဆီနှင့်ရောထားသော ချဉ်ရည်ကန်ဇိကာကို ပါးစပ်တွင် ဂန်ဒူးရှ (ပါးစပ်ဆေး/ဂါဂယ်) အဖြစ် ထားခြင်းသည် တမ်းဘူလ်အမှုန့်ကြောင့် မီးလောင်နာကျင်လာသော ပါးစပ်ရောဂါများကို သက်သာစေသည်။
Verse 28
परित्यक्तश्लेष्मणश्च शुण्ठीचर्वणतो यथा / मातुलुङ्गदलान्येला यष्टी मधु च पिप्पली
ထို့အပြင် ခြောက်သွေ့သော ရှုဏ္ဍီ (ဂျင်းခြောက်) ကို ကိုက်စားခြင်းက အလွန်အကျွံ ချွဲကို လျော့ချ၍ ထုတ်ပယ်သကဲ့သို့၊ မာတုလုင်ဂ (စစ်ထရွန်) အရွက်၊ အဲလာ (ကတ်ဒါမမ်)၊ ယရှ္ဍီ (လိကော်ရစ်)၊ ပျားရည်နှင့် ပိပ္ပလီ (လောင်းပဲပါ) တို့လည်း အကျိုးရှိသည်။
Verse 29
जातीपत्रमथैषां च चूर्णं लीढ्वा तथा कृतम् / शेफालिकजटायाश्च चर्वणं गलशुण्ठिनुत्
ထို့အတူ ဤအရာများနှင့်အတူ ဇာတီ အရွက်ကိုပါ ထည့်ပြုလုပ်ထားသော အမှုန့်ကို လျှာဖြင့် လိမ်းလျက် လျက်စားခြင်းလည်း အကျိုးရှိသည်။ ထို့ပြင် ရှေဖာလိကာ၏ ဂျဋာ (အမျှင်တန်းတံ) ကို ကိုက်စားခြင်းက လည်ချောင်းခြောက်သွေ့ယားယံမှုကို သက်သာစေသည်။
Verse 30
नासाशिरारक्तकर्षान्नश्येच्छंशकर जिह्विका / रसः शिरीषबीजानां हरिद्रायाश्चतुर्गुणः
နှာခေါင်းလမ်းကြောင်းများတွင် ပိတ်ဆို့ခြင်း သို့မဟုတ် သွေးအညစ်အကြေးကြောင့် ဖြစ်သော ရောဂါများတွင်၊ လည်ချောင်းအတွင်း လျှာကဲ့သို့ ထွက်နေသော အူဗျူလာ (jihvikā) ဖောင်းရောင်ခြင်းသည် လျော့ကျမည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုရည်ကို ရှိရီရှ (śirīṣa) မျိုးစေ့များမှ ဖျော်ထုတ်၍ နနွင်းကို လေးဆ အချိုးဖြင့် ထည့်ရမည်။
Verse 31
तेन पक्वेन भूतेश नस्यं मस्तकरोगनुत् / गलरोगा विनश्यन्ति नस्यमात्रेण तत्क्षणात्
အို ဘူတေရှ (သတ္တဝါတို့၏ အရှင်)၊ ထိုဆေးရည်ကို ကောင်းစွာ ချက်ပြုတ်ပြီး နာသျ (နှာခေါင်းမှ ဆေးထည့်ကုသခြင်း) အဖြစ် ပေးလျှင် ဦးခေါင်းရောဂါများကို ဖယ်ရှားသည်။ နာသျ တစ်မျိုးတည်းဖြင့်ပင် လည်ချောင်းရောဂါများသည် ချက်ချင်း ပျောက်ကင်းကြသည်။
Verse 32
दन्तकीटविनाशः म्याद्गुञ्जामूलस्य चर्वणात् / काकजङ्घास्नुहीनीलीकवायो मधुमोजितः
သွားပုပ်ပျက်စေသော “သွားပိုး” ကို guñjā အမြစ်ကို ကိုက်ဝါးခြင်းဖြင့် ဖျက်ဆီးနိုင်သည်။ ထို့ပြင် kākajaṅghā၊ snuhī၊ nīlī နှင့် kavā ကို ပျားရည်နှင့် ရောစပ်ပြုလုပ်သော ဆေးရည်လည်း ကုထုံးအဖြစ် ညွှန်ပြထားသည်။
Verse 33
दन्ताक्रान्तान्दन्तजांश्च कृमीन्नाशयते शिव / घतं कर्कटपादेन दुग्धोन्मिश्रेण साधितम्
အို မင်္ဂလာရှိသူရေ၊ ကဏန်းခြေဖြင့် ပြုလုပ်ကာ နို့နှင့် ရောစပ်ထားသော ဂhee သည် သွားကို ကပ်လျက်ဝင်ရောက်သော ပိုးများနှင့် သွားအတွင်းမှ ပေါက်ဖွားသော ပိုးများကိုပါ ဖျက်ဆီးသည်။
Verse 34
तेन चाम्यङ्गितादन्ताः कुर्युः कटकटान्न हि / लिप्त्वा कर्कटपादेन केवलेनाथवाशिव
ထိုအရာကြောင့် သွားများသည် နာကျင်တုန်ခါလာ၍ “ကတကတ” ဟူသော ကိုက်ဝါးသံဖြင့် မကိုက်နိုင်တော့။ ကဏန်းခြေ/လက်သည်းကိုသာ လိမ်းထားခြင်းကြောင့်—အို သီဝရှင်—ထိုသို့ ခံစားရသည်။
Verse 35
त्रिसप्ताहं वाः पिष्टानि ज्योतिष्मत्याः फलानि हि / शुक्लाभयामज्जलेपाद्दन्तस्याङ्ककलङ्कनुत्
သို့မဟုတ် သုံးပတ်ကြာ Jyotiṣmatī အသီးများကို ထောင်း၍ လိမ်းပတ်အသုံးပြုရမည်။ ထို့ပြင် Śuklā Abhayā ၏ အတွင်းသား (pulp) ကို လိမ်းပေးလျှင် သွားပေါ်ရှိ အစက်အပြောက်နှင့် အမဲစက်အလက်များ ပျောက်ကင်းသည်။
Verse 36
लोध्रकुङ्कुममञ्जिष्ठालोहका लेयकानि च / यवतण्डुलमेतैश्च यष्टी मधुसमन्वितैः
lodhra၊ saffron၊ mañjiṣṭhā နှင့် lohaka (သံ) တို့ကို ယဝ (barley) နှင့် ဆန်တို့နှင့်အတူ ပေါင်းစပ်၍ လိမ်းစားဆေး (linctus) ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့နောက် yaṣṭī (licorice) ကို ပျားရည်နှင့် ရောစပ်ကာ တွဲဖက်သုံးစွဲရမည်။
Verse 37
वारिपिष्टैर्वक्त्रलेपः स्त्रीणां शोभनवक्त्रकृत् / द्विभागं छागदुग्धेन तैलप्रस्थं तु साधितम्
ရေဖြင့်ကြိတ်ထားသော အမှုန့်များဖြင့် ပြုလုပ်သည့် မျက်နှာလိမ်းပစ္စည်းသည် မိန်းမ၏ မျက်နှာအလှကို တိုးစေသည်။ ဆီ တစ်ပရස්ထာကို ဆိတ်နို့ နှစ်ပိုင်းနှင့်အတူ ချက်၍ ပြင်ဆင်ရမည်။
Verse 38
रक्तवन्दनमञ्जिष्ठालक्षाणां कर्षकेण वा / यष्टीमधुकुङ्कुमाभ्यां सप्ताहान्मुखकान्तिकृत्
အနီရောင် စန္ဒကူး၊ မဉ္ဇိဋ္ဌာ၊ လက်(လက်ခ) ကို ကရ္ရှ တစ်ချိန်ယူ၍ သို့မဟုတ် ယဿတီမဓု(လိကော်ရစ်) နှင့် ကုင်ကူမ(ဇာဖရန်) ကို သုံး၍ ခုနစ်ရက် ဆက်တိုက်ပြုလုပ်လျှင် မျက်နှာတောက်ပစေသည်။
Verse 39
शुण्ठीपिप्पलिचूर्णं तु गुडूची कण्टकारिका / एभिश्च क्वथितं वारि पीतं चाग्निं करोति वै
ခြောက်သွေ့ဂျင်း(ရှုဏ္ဍီ) နှင့် ပိပ္ပလီ အမှုန့်ကို ဂုဒူချီ နှင့် ကဏ္ဍကာရီ တို့နှင့်အတူ ထည့်၍ ရေကိုပြုတ်ကာ သောက်လျှင် အစာချေမီးကို အမှန်တကယ် တောက်လောင်စေသည်။
Verse 40
वातशूलक्षयं चैव कगेति प्रथमेश्वर / करञ्जपर्पटोशीरं बहती कटुरोहिणी
အို ပရထမေရှဝရ၊ «ကဂေတိ» ဟူသည် ဝါတကြောင့်ဖြစ်သော ဝမ်းဗိုက်ကိုက်ခဲမှုကိုလည်း သက်သာစေပြီး ပိန်လှုပ်ခြင်း/ခွဲယွင်းခြင်းကိုလည်း လျော့စေသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ၎င်းကို ကရဉ္ဇ၊ ပရပဋ၊ ဥရှီရ၊ ဘဟတီ နှင့် ကဋုရောဟိဏီ တို့နှင့်အတူ သုံးစွဲရသည်။
Verse 41
गोक्षुरं क्वथितं त्वभिर्वारि पीतं श्रमापहन् / दाहं पित्तं ज्वरं शोषं मूर्छां चैव क्षयं नयेत्
ဂိုက္ရှုရ (gokṣura) ကိုပြုတ်၍ရသော ဆေးရည်ကို သောက်လျှင် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကို ဖယ်ရှားပြီး ပူလောင်ခြင်း၊ ပိတ္တဒုက္ခ၊ ဖျားနာခြင်း၊ ပိန်လှုပ်ခြင်း၊ မူးလဲခြင်းနှင့် အားနည်းခြင်းတို့ကို သက်သာစေသည်။
Verse 42
मध्वाज्यपिप्पलीचूर्णं क्वथितं क्षीरसंयुतम् / पीतं हृद्रोगकासस्य विषमज्वरनुद्भवेत्
ပိပ္ပလီမှုန့်ကို ပျားရည်နှင့် ဂီ (ထောပတ်ဆီ) ဖြင့်ရောကာ ပြုတ်ပြီး နို့နှင့်ပေါင်းစပ်၍ သောက်လျှင် နှလုံးရောဂါနှင့် ချောင်းဆိုးကို ဖယ်ရှားကာ မမှန်ကန်သော အလှည့်ကျဖျားကိုလည်း ပျောက်ကင်းစေသည်။
Verse 43
क्वाथौपधीनां सर्वासां कर्षार्धं ग्राह्यमेव च / वयो ऽनुरूयतो ज्ञेयो विशेषो वृषभध्वज
ဆေးပြုတ်ရည်နှင့် အထောက်အကူဆေးပစ္စည်း အားလုံးအတွက် ကာရှ (karṣa) တစ်ဝက်ကိုသာ ယူရမည်။ ထို့ပြင် အသက်အရွယ်နှင့် ကိုက်ညီအောင် အထူးချိန်ညှိရမည်ကို သိထားရမည်၊ နွားတံဆိပ်တော်ရှင် (ဝೃಷဘဓွဇ) အို။
Verse 44
दुग्धं पीतं तु संयुक्तं गोपुरीषरसेन च / विषमज्वरनुत्स्याच्च काकजन्धारसस्तथा
နို့ကို နွားချေးရည်၏ အနှစ်နှင့် ရောစပ်ပြီး သောက်လျှင်လည်းကောင်း၊ ထို့အတူ ကာကဇန္ဓာရ (kākajandhāra) အရည်ကို ရော၍ သောက်လျှင်လည်းကောင်း၊ မမှန်ကန်သော အလှည့်ကျဖျားကို တားဆီးနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 45
मशुण्ठि क्वथितं क्षीग्मजाया ज्वरनुद्भवेत् / यष्टीमधुकमुस्तं च सैन्धवं बृहतीफलम्
မရှုဏ္ဍ္ဟီ (maśuṇṭhī) ကို နို့ဖြင့်ပြုတ်၍ ပြင်ဆင်သောက်လျှင် ဖျားနာကို သက်သာစေသည်။ ထို့အပြင် ယஷ္ဋီမဓုက (licorice)၊ မုစ္တ (nut-grass)၊ ဆိုင်န္ဓဝ (ကျောက်ဆား) နှင့် ဘೃಹတီ သီးတို့ကိုလည်း ဖျားပျောက်ဆေးအဖြစ် သုံးနိုင်သည်။
Verse 46
एतैर्नस्वप्रिदानाच्च निद्रा स्यात्पुरुपस्य च / मरीचप्रध्वश्वलालानस्यान्निद्रा भवेच्छिव
ဤနည်းလမ်းတို့ကြောင့်လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ချစ်မြတ်နိုးသည့်အရာကို မပေးခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း လူ၏ အိပ်စက်ခြင်းသည် ချို့ယွင်းလာနိုင်သည်။ နှာချေခြင်း၊ နှာရည်ယိုခြင်း၊ ပါးစပ်ရည်ယိုခြင်းနှင့် နှာခေါင်းမှ အရည်ထွက်ခြင်းတို့ကြောင့်လည်း အိပ်ရေးပျက်တတ်သည်၊ အို ရှိဝ (Śiva)။
Verse 47
मूलं तु काकजङ्घाया निद्राकृत्स्याच्छिरस्थितम् / सिद्धं तैलं काञ्जिकेन तथा सर्जरसेन च
ကာကဇင်္ဃာ (kākajaṅghā) ဟုခေါ်သော ဆေးပင်၏ အမြစ်ကို ခေါင်းပေါ်လိမ်းလျှင် အိပ်ငိုက်စေသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့အတူ ကာဉ္ဇိက (kāñjika) အချဉ်ရည်နှင့် သာရ္ဇ (śarja) သစ်၏ ရေစေး/ရည်ဖြင့် ဆေးဖက်ဝင်အောင် ပြုလုပ်ထားသော ဆီလည်း ထိုသို့ အသုံးပြုသည်။
Verse 48
शीतोदकसमायुक्तं लेपात्सन्तापनाशनम् / शोणितज्वरदाहेभ्यो जातसन्तापनुत्तथा
အေးသောရေနှင့် ရောစပ်ပြုလုပ်သော လိမ်းဆေးသည် မီးလောင်သကဲ့သို့သော ပူလောင်နာကျင်မှုကို ဖျောက်ပစ်သည်။ ထို့ပြင် ဖျားနာခြင်း၊ သွေးယိုခြင်းနှင့် အပူလောင်ခြင်းတို့မှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဒုက္ခကိုလည်း သက်သာစေသည်။
Verse 49
शृकशैवालमन्थश्च शुण्ठीपापाणभेदकम् / शौवाञ्जनं गोक्षुरं वा वरुणच्छन्नमेव च
သြရ္က (śṛka)၊ သိုင်းဝါလ (śaivāla)၊ မန္ထ (mantha)၊ ခြောက်ဂျင်း သုဏ္ဍီ (śuṇṭhī) နှင့် ပါပါဏဘေဒက (pāpāṇabhedaka)။ ထို့အတူ သော်ဝါဉ္ဇန (śauvāñjana)၊ ဂိုက္ရှုရ (gokṣura) နှင့် ဝရုဏချ္ဆန္န (varuṇacchanna) — ဤတို့ကို ဆေးဝါးအဖြစ် အသုံးပြုရမည်။
Verse 50
सौभाञ्जनस्य मूलं च एतैः क्वथितवारि च / दत्त्वा हिङ्गुयवक्षारं पीतं वातविनाशनम्
ဆော်ဘားဉ္ဇန (saubhāñjana) ၏ အမြစ်ကို ရေတွင် ပြုတ်၍ ဆေးရည်လုပ်ပါ။ ထို့နောက် ဟိင်္ဂု (hiṅgu) နှင့် ယဝခ္ရှာရ (yava-kṣāra) ကို ထည့်ပါ။ ဤဆေးရည်ကို သောက်လျှင် ဝါတ (vāta) အနှောင့်အယှက်ကို ဖျက်ဆီးသည်။
Verse 51
पिप्पली पिप्पलीमूलं तथा भल्लातकं शिव / वार्येतैः क्वथितं पीतं वरशूलापहारकृत्
အို မင်္ဂလာရှိသူ (śiva) ရေတွင် ပိပ္ပလီ (pippalī)၊ ပိပ္ပလီအမြစ် နှင့် ဘ္ဟလ္လာတက (bhallātaka) ကို ပြုတ်၍ ထိုဆေးရည်ကို သောက်လျှင် ဝမ်းဗိုက်ကိုက်ခဲခြင်းနှင့် ထိုးစူးနာကျင်မှုကြီးကို ဖယ်ရှားပေးသော အထူးကောင်းမွန်သည့် ဆေးဖြစ်သည်။
Verse 52
अश्वगन्धामूलकाभ्यां सिद्धा वल्मीकमृत्तिका / एतया मर्दनाद्रुद्र ऊरुस्तम्भः प्रशाम्यति
အရှွဝဂန္ဓာ အမြစ်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ပုရွက်ဆိတ်တောင်မြေကို လိမ်းနှိပ်လျှင် ပေါင်အရိုးအဆစ်များ၏ ပြင်းထန်သော တင်းကျပ်မှုကို သက်သာစေသည်။
Verse 53
बृहतीकस्य वै मूलं संपिष्टमुदकेन च / पीतं संघातवातस्य विपाटनकृदेव च
ဘృဟတီကာ အမြစ်ကို ရေဖြင့် ကြိတ်ဖျော်၍ သောက်လျှင် စုပုံကပ်တင်းနေသော ဝါတ (လေဓာတ်) ကို ခွဲဖောက်သက်သာစေသော ဆေးဖြစ်သည်။
Verse 54
पीतं तक्रेण मूलं च आर्द्रस्य तगरस्य च / हरेत् झिञ्जिनीवातं?वै वृक्षमिन्द्राशनिर्यथा
စိုစွတ်သစ်လတ်သော တဂရ အမြစ်ကို နို့ချဉ် (buttermilk) နှင့်အတူ သောက်လျှင် ဂျိဉ္ဇိနီ-ဝါတ ရောဂါကို အင်ဒြာ၏ မိုးကြိုးတံ (vajra) က သစ်ပင်ကို လဲချသကဲ့သို့ ဖယ်ရှားပစ်သည်။
Verse 55
अस्थिसंहारमेकेन भक्तेन सह वादितम् / पतिं मांसरसेनापि वातनुच्चास्थिभङ्गनुत्
သဒ္ဓါဖြင့် ပြုသော တစ်ကြိမ်တည်းသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုဖြင့် အရိုးများကို စုဆောင်းပေါင်းစည်းသည့် ကရိယာကို မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်ပြီး၊ အသားရည်ဖြင့် ပူဇော်သော်လည်း ကွယ်လွန်သွားသော အရှင် (ပရేత) သည် ကျေနပ်သည်—ထို့ကြောင့် ဝါတအနှောင့်အယှက်ကို တားဆီးကာ အရိုးကွဲပျက်မှုကို ကာကွယ်သည်။
Verse 56
घृतलिप्तं सशुष्कं च छागीक्षीरेण संयुतम् / तल्लोपात्पादयार्नंश्येत्सक्षेप्ये चात्र संशयः
ဂျီ (ghee) ဖြင့် လိမ်းထား၍ ခြောက်သွားအောင်လုပ်ကာ ဆိတ်နို့နှင့် ရောစပ်ထားသော အရာကို စားသောက်လျှင် ခြေထောက်၏ ဝေဒနာကို ဖျက်ဆီးနိုင်သည်—အကျဉ်းချုပ်သုံးစွဲသော်လည်း ထိရောက်မှုအပေါ် သံသယမရှိ။
Verse 57
मध्वाज्यसैन्धवं सिक्थं गुडकैरिकगुग्गुलैः / ससर्जरसस्फुटितः क्लोमशुद्धिश्च लेपनात्
ပျားရည်၊ ဂီ (ထောပတ်ဆီ)၊ ကျောက်ဆား၊ ပျားဖယောင်း၊ ဂျဂ္ဂရီ (အချိုတင်)၊ အနီရောင်အိုခါ၊ ဂုဂ္ဂုလုတို့ကို ရောနှော၍ လိမ်းကပ်လျှင် ကိုယ်ရည်များ ယိုစိမ့်ပေါက်ကွဲသည့် ရောဂါကို သက်သာစေပြီး «ကလိုမ» (စိုစွတ်မှု၏ အတွင်းအင်္ဂါ) ကိုလည်း အပြင်လိမ်းခြင်းဖြင့် သန့်စင်စေသည်။
Verse 58
कटुतैलेन लिप्तो वै विधूमाग्नौ प्रतापितः / मृत्तिकारखादितः पादः समः स्याद्वृषभध्वज
အနံ့ပြင်းသော ဆီဖြင့် လိမ်းကပ်၍ မီးခိုးမရှိသော မီးပေါ်တွင် အပူတင်လျှင်၊ မြေညစ်နှင့် ပြာက ခြေကို ကိုက်စားသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသော်လည်း—အို နွားတံဆိပ်တော်ရှင် (ရှီဝ)၊ ထိုခြေသည် ညီညာသွားမည်။
Verse 59
सर्जरसाः सिक्थकं च जीरकं च हरीतकी / उत्साधितघृताभ्यङ्गो ह्यग्निदग्धव्यथापनुत्
ရှာရ္ဇ သစ်ရည်၊ ပျားဖယောင်း၊ ဇီရာ (cumin) နှင့် ဟရိတကီတို့ကို ပျစ်ပျစ်ရောနှော၍ ဂီဖြင့် နှိပ်နယ်လိမ်းကပ်လျှင် မီးလောင်ဒဏ်ကြောင့် ဖြစ်သော နာကျင်မှုကို အမှန်တကယ် ဖယ်ရှားပေးသည်။
Verse 60
तिलतैलं चाग्निदग्धं यवभस्मसमन्वितम् / अग्निदग्धव्रणं नश्येद्ब्रहुशः कृतलेपतः
မီးဖြင့် လောင်ကျွမ်းထားသော မုန်ညင်းမဟုတ်ဘဲ နှမ်းဆီနှင့် မီးလောင်ထားသော မုယောပြာကို ရောစပ်၍ ပျစ်ပျစ်လိမ်းကပ်ကို မကြာခဏ ပြုလုပ်လျှင် မီးလောင်ဒဏ်ကြောင့် ဖြစ်သော အနာကို ပျောက်ကင်းစေသည်။
Verse 61
नवनीतं माहिषं च दग्धपिष्टतिलानि च / सभल्लाकं व्रणं नश्येद्धृच्छूलं नस्यलेपनात्
နို့ထောပတ်သစ် (နဝနီတ)၊ ကျွဲနို့မှ ထုတ်ယူသော အဆီဓာတ်၊ မီးကင်ပြီး ထောင်းထားသော နှမ်းနှင့် ဘ္ဟလ္လာတကကို ရောစပ်၍ နှာခေါင်းဆေး (နသျ) အဖြစ်လည်းကောင်း အပြင်လိမ်းအဖြစ်လည်းကောင်း အသုံးပြုလျှင် အနာပျောက်ကင်းပြီး နှလုံးဘက် နာကျင်မှုလည်း သက်သာသည်။
Verse 62
कर्पूरगव्यसर्पिर्भ्यां प्रहारः पूरितो हर / शस्त्रोद्भवः सबद्धश्च शुक्लवर्णेन शङ्कर ! / पाकं च वेदनां चैव संस्पृशेद्वृषभध्वज
အို ဟရ၊ အို ရှင်ကရာ—ကမ္ဖော်နှင့် နွားနို့ဆီ(ဂီ)ဖြင့် ပြည့်နေသော ဤဒဏ်ရာသည် လက်နက်ကြောင့် ဖြစ်ပြီး တင်းကျပ်စွာ ချည်နှောင်ထားသော်လည်း အဖြူရောင်ထင်ရှားနေစဉ်တောင် ပုပ်ရည်ထွက်ခြင်းနှင့် နာကျင်မှုတို့က ထိတွေ့လာသည်၊ အို နွားအလံတော်ရှင်။
Verse 63
आम्र (तस्य) मूलरसेनैव शस्त्रघातः प्रपूरितः / ढौकते शस्त्रघाताभ्यां निर्व्रणो घृपूरितः
သရက်ပင်၏ အမြစ်မှ ထုတ်ယူသော ရည်ဖြင့် လက်နက်ဖြတ်ဒဏ်ကို အပြည့်အဝ ဖြည့်တင်းနိုင်သည်။ ထို့ပြင် လက်နက်ဒဏ်များ ထပ်မံထိခိုက်သော်လည်း အဖွင့်ဒဏ်ရာမရှိသကဲ့သို့ ပြန်လည်နီးကပ်လာကာ ဂီဖြင့် ဖြည့်ထားသလို ဖြစ်လာသည်။
Verse 64
शरपुङ्खा लज्जालुका पाठा चैषां तु मूलकम् / जलपिष्टं तस्य लेपाच्छस्त्रघातः प्रशाम्यति
ရှရပုင်ခါ၊ လဇ္ဇာလူကာ နှင့် ပါဋ္ဌာ တို့၏ အမြစ်များကို ရေနှင့် ကြိတ်၍ လိမ်းပတ်လျှင် လက်နက်ကြောင့် ဖြစ်သော ဒဏ်ရာ၏ အကျိုးဆက်များကို သက်သာစေသည်။
Verse 65
मूलं च काकजङ्घायास्त्रिरात्रेणैव शोषितः / पाकपूतिं वेदनां च हन्ति वै रोहितो व्रणे
ကာကဇင်္ဃာ ဟုခေါ်သော ဆေးပင်၏ အမြစ်ကို သုံးညတိုင်တိုင် ခြောက်အောင်ထားပြီး ဒဏ်ရာပေါ် လိမ်းပတ်လျှင် ပုပ်ရည်ထွက်ခြင်း၊ အနံ့ဆိုးသော ပုပ်ပွခြင်းနှင့် နာကျင်မှုတို့ကို အမှန်တကယ် ဖျက်ဆီးသည်။
Verse 66
सजलं तिलतैलं च अपामार्गस्य मूलकम् / तत्सेकदानान्नश्येच्च प्रहारोद्भववेदना
ရေနှင့် ရောစပ်ထားသော နှမ်းဆီနှင့် အပာမာရ္ဂ အမြစ်ကို အသုံးပြု၍ စိမ့်ချခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးကြောခြင်းပြုလျှင် ထိုးနှက်ဒဏ်မှ ဖြစ်သော နာကျင်မှု ပျောက်ကင်းသွားသည်။
Verse 67
अभयां सैन्धवं शुण्ठीमेतत्पिष्ट्वोदकेन तु / भक्षयित्वा ह्यजीर्णस्य नाशो भवति शङ्कर !
အဘယာ (ဟရိတကီ)၊ စိုင်န္ဓဝ (ကျောက်ဆား) နှင့် ရှုဏ္ဌီ (ခြောက်ဂျင်း) ကို ရေနှင့်ကြိတ်၍ သောက်စားလျှင် အစာမကြေခြင်း ပျောက်ကင်းစေသည်၊ ဟေ့ ရှင်ကရ (သင်္ကရာ)။
Verse 68
कटिबद्धं निम्बमूलमक्षिसूलहरं भवेत् / शणमूलं सताम्बूलं दग्धमिन्द्रियकस्य (ल्प) हृत्
နိမ် (neem) အမြစ်ကို ခါးပတ်ကဲ့သို့ ချည်ထားလျှင် မျက်စိနာကျင်မှု ပျောက်ကင်းစေသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ရှဏ (śaṇa) အမြစ်ကို မီးဖြင့်လောင်ကျွမ်းအောင်လုပ်၍ ကောင်းသော တမ္ဗူလ (betel) နှင့်ယူသောက်လျှင် အင်္ဒြိယများကို ထိခိုက်စေသော ရောဂါများနှင့် အနည်းငယ်သော နှလုံးဆိုင်ရာ အနှောင့်အယှက်ကို သက်သာစေသည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 69
अन्नस्विन्नहरिद्रा च श्वेतसर्षपमूलकम् / बीजानि मातुलुङ्गस्य एषामुद्वर्तनं समम् / सप्तरात्रप्रयोगेण शुभदेहकरं भवेत्
ထမင်းချက်ထားသော ဆန်ထဲတွင် အပူငွေ့ဖြင့် ပြုတ်နှပ်ထားသော နနွင်း၊ အဖြူမုန်ညင်းအမြစ်နှင့် မာတုလုင်္ဂ (citron) အစေ့တို့ကို တူညီအချိုးဖြင့် ရောစပ်၍ ကိုယ်လုံးလိမ်းပွတ်သည့် ဥဒ္ဝရ္တန အဖြစ် သုံးပါက၊ ခုနှစ်ည ဆက်တိုက်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ကောင်းမြတ်၍ ကျန်းမာလှပသော ကိုယ်ခန္ဓာ ဖြစ်စေသည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 70
श्वेतापराजितापत्रं निम्बपत्ररसेन तु / नस्यदानाड्डाकिनीनां मातॄणां ब्रह्मरक्षसाम् / मोक्षः स्यान्मधुसारेण नस्याच्च वृषभध्वज
အဖြူ အပရာဇိတာ (Aparājitā) ရွက်ကို နိမ်ရွက်ရည်နှင့် ရော၍ နှာခေါင်းဆေး (nasya) အဖြစ် ထည့်ပေးလျှင် ḍākinī များ၊ မာတೃ (Mātṛs) များနှင့် ဘြဟ္မ-ရက္ရှသ (brahma-rākṣasa) များကြောင့် ဖြစ်သော အနှောင့်အယှက်မှ လွတ်မြောက်စေသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ပြင် ဝೃಷဘဓ္ဝဇ (ရှီဝ) ရေ၊ ပျားရည်အနှစ်ဖြင့် nasya ပေးလျှင် ထိုညှဉ်းပန်းမှုမှ မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ရရှိသည်ဟု ဆို၏။
Verse 71
मूलं श्वेतजयन्त्याश्च पुष्यर्क्षे तु समाहृतम् / श्वेतापराजितार्कस्य चित्रकस्य च मूलकम् / कृत्वा तु वटिकां नारी तिलकेन वशी भवेत्
ပုရှျ (Puṣya) နက္ခတ်နေ့တွင် အဖြူ ဂျယန္တီ အမြစ်ကို စုဆောင်း၍ အဖြူ အပရာဇိတာ အမြစ်၊ အာရ္က (arka) အမြစ်နှင့် စိတ္ရက (citraka) အမြစ်တို့နှင့်အတူ ယူကာ သေးငယ်သော ဆေးလုံး (vaṭikā) ပြုလုပ်ရမည်။ ထိုကို တီလက (tilaka) အဖြစ် လိမ်းလျှင် မိန်းမသည် လိုက်နာနာခံလာသည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 72
पिप्पलीलोहचूर्णं तु शुण्ठीश्चामलकानि च / समानि रुद्र जानीयात्सैन्धवं मधुशर्करा
အို ရုဒြာ၊ ပိပ္ပလီ(ငရုတ်ကောင်းရှည်)၊ သံမှုန့်၊ ဆုဏ္ဍီ(ဂျင်းခြောက်) နှင့် အာမလကာတို့ကို အချိုးညီညီ ယူရမည်ဟု သိလော့။ ထို့နောက် ဆိုင်န္ဓဝ(ကျောက်ဆား) နှင့် ပျားရည်ရောသကြားကို အကူပစ္စည်းအဖြစ် ထည့်ရမည်။
Verse 73
उदुम्बरप्रमाणेन सप्ताहं भक्षणात्समम् / पुमांश्च बलवान्स स्याज्जीवेद्वर्षशतद्वयम् / ॐ ठ ठ ठ इति सर्ववश्यप्रयोगेषु प्रयुक्तः सर्वकामकृत्
ဥဒုမ္ဗရသီးအရွယ်အစားနှင့် တူသောပမာဏဖြင့် တစ်ပတ်တိုင်တိုင် စားသုံးလျှင် ယောက်ျားသည် အားကောင်းလာ၍ နှစ်ရာနှစ်တိုင် အသက်ရှင်နိုင်သည်။ «အိုံ ṭha ṭha ṭha» ဟူသော မန္တရသည် ဝသျ(vaśya) အာဏာသက်ရောက်စေသော ကర్మများတွင် အသုံးပြု၍ ဆန္ဒအားလုံးကို ပြည့်စုံစေသည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 74
संगृह्य विद्वान्काकस्य निलयं प्रदहेच्च तत् / चिताग्नौ भस्म तच्छत्रोर्दत्तं शिरसि शङ्कर
ပညာရှိသည် ကာက(ကျီး)၏ နေရာအိမ်ကို စုဆောင်းယူ၍ မီးရှို့ရမည်။ ထို့နောက် ချိတားမီး(သင်္ချိုင်းမီး)မှ ထွက်သော ပြာကို ရန်သူ၏ ခေါင်းပေါ်တွင် တင်ရမည်ဟု သင်္ကရ(ရှီဝ)က မိန့်ကြားသည်။
Verse 75
तमुच्चाटयते रुद्र शृणु तद्योगमुत्तमम् / निः क्षिप्तं च पुरीषं वै वनमूषिकचर्मणि
အို ရုဒြာ၊ သူကို မောင်းထုတ်နိုင်သော အမြင့်မြတ်ဆုံး ယောဂနည်းကို နားထောင်လော့။ အညစ်အကြေး(မစင်)ကို ထုတ်ပစ်၍ တောကြွက်၏ အရေထဲသို့ ထည့်ရမည်။
Verse 76
कटितन्तुनिबद्धं वै कुर्यान्मलनिरोधनम् / कृष्णकाकस्य रक्तेन यस्य नाम प्रलिप्य च
ခါးပတ်ကြိုးကို ခါးတွင် ချည်နှောင်၍ အညစ်အကြေးကို တားဆီးသည့် အကာအကွယ် ပြုရမည်။ ထို့ပြင် ကာကအနက်(ကျီးနက်)၏ သွေးဖြင့် ထိုသူ၏ အမည်ကို ရေးလိမ်းရမည်။
Verse 77
च्युतदले मध्यमध्ये ततो निः क्षिप्यते हर ! / स खाद्यते काकवृन्दैर्नारी पुरुष एव च
အို ဟရာ (Hara) ရေ၊ ရွက်ကွာကျသွားပြီးနောက် ထိုသူကို အလယ်ဗဟိုသို့ ပစ်ချလိုက်ကြသည်။ ထိုနေရာတွင် ကျီးအုပ်များက စားသောက်ကြသည်—မိန်းမဖြစ်စေ ယောက်ျားဖြစ်စေ အတူတူပင်။
Verse 78
शर्करामध्वजाक्षीरं तिलगोक्षुरकं समम् / स शत्रुं नाशयेद्रुद्र ! उच्चाटितमिदं हर !
သကြား၊ ပျားရည်၊ ဆိတ်နို့၊ နှမ်းနှင့် ဂိုက္ရှုရ (gokṣura) ကို အချိုးတူရောစပ်ခြင်း—အို ရုဒြ (Rudra) ရေ၊ ရန်သူကို ဖျက်ဆီးသည်။ အို ဟရာ၊ ဤသည်မှာ အုတ်ချာတန (uccāṭana) ဟူသော ထုတ်ပယ်ပွဲဖြစ်သည်။
Verse 79
उलूककृष्णकाकस्य बिल्वस्याथ समिच्छतम् / रुधिरेण समायुक्तं ययोर्नाम्ना तु हूयते / तयोर्मध्ये महावैरं भवेन्नास्त्यत्र संशयः
ဘီလ္ဝ (bilva) သစ်ပင်၏ စမိဓ် (samidh) ကို ရှာယူ၍၊ အူလူက (owl) နှင့် အမည်းကျီး (black crow) ၏ အမည်များကို ခေါ်ဆိုကာ သွေးနှင့်ရောစပ်သော ပူဇော်ဟောမကို ပြုလျှင်—သူတို့နှစ်ဦးအကြား မဟာရန်ငြိုး ပေါ်ပေါက်မည်၊ သံသယမရှိ။
Verse 80
भावितं ऋक्षदुग्धेन मत्स्यस्य रोहितस्य च / मांसं तत्साधितं तैलं तदभ्यङ्गाच्च रोगनुत् / चन्दनोदकनस्यात्तु रोमोत्थानं भवेत्पुनः
ဝက်ဝံနို့ဖြင့် စိမ့်ဝင်အောင် ပြုလုပ်ပြီး ရိုဟိတ (Rohita) ငါးအသားနှင့်အတူ ချက်သိမ်းထားသော ဆီကို ကိုယ်လက်နှိပ်နယ်လိမ်းလျှင် ရောဂါပျောက်စေသည်။ ထို့ပြင် စန္ဒနရေကို နှာခေါင်းထဲသို့ ထည့်သုံးသော နာස්ယ (nasya) ဖြင့် ကိုယ်မွှေး ပြန်ပေါက်လာသည်။
Verse 81
हस्ते लाङ्गलिकाकन्दं गृहीतं तेन लेपितम् / शरीरं येन स पुमान्वृद्धेर्दर्पं व्यपोहति
လက်ထဲတွင် လာင်္ဂလိကာ (lāṅgalikā) အမြစ်ကို ကိုင်ထား၍ ထိုအရာဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာကို လိမ်းသုတ်လျှင်—ထိုယောက်ျားသည် စည်းစိမ်နှင့် ကြီးထွားမှုကြောင့် ဖြစ်လာသော မာန်မာနကို ဖယ်ရှားပစ်သည်။
Verse 82
मयूररुधिरेणैव जीवं संहरते शिव / ज्वलतां तु भुजङ्गानां बिलस्थानामपीश्वर
ဒေါင်းသွေးတစ်မျိုးတည်းဖြင့်ပင် သီဝဘုရားသည် အသက်ကို ဆုတ်ယူတော်မူ၏။ အပေါက်အုံများတွင် နေထိုင်၍ မီးလောင်တောက်ပသော မြွေတို့ကိုပါ အရှင်သည် အုပ်စိုး၍ နှိမ်နင်းနိုင်သော အရှင်တော်ဖြစ်၏။
Verse 83
देहश्चिताग्नौ दग्धश्च सर्पस्याजगरस्य हि / तद्भस्म संमुखे क्षिप्तं शत्रणां भङ्गकृद्भवेत्
မြွေ၏ကိုယ်ခန္ဓာ—အထူးသဖြင့် အဇဂရ (python) ၏ကိုယ်—ကို စိတမီးတွင် မီးရှို့ပြီးလျှင် ထိုပြာကို မျက်နှာရှေ့သို့ ပစ်ချရာ၌ ရန်သူတို့ ပျက်စီးကျဆုံးစေသည်ဟု ဆိုကြ၏။
Verse 84
मन्त्रेणानेन तत्क्षिप्तं महाभङ्गकरं रिपोः / ॐ ठ ठ ठ चाहीहिचाहीहि स्वाहा / ॐ उदरं पाहिहि पाहिहिस्वाहा
ဤမန္တရဖြင့် ချက်ချင်း ပစ်ချလျှင် ရန်သူအပေါ် အကြီးမားဆုံး ပျက်စီးမှုကို ဖြစ်စေသည်ဟု ဆို၏။ “Oṁ ṭha ṭha ṭha—cāhīhi cāhīhi—svāhā।” “Oṁ—udarṃ pāhihi pāhihi—svāhā।”
Verse 85
सुदर्शनाया मलं तु पुष्यर्क्षे तु समाहृतम् / निः क्षिप्तं गृहमध्ये तु भुजङ्गा वर्जयन्ति तत्
သုဒർശနာ၏ အညစ်အကြေးကို ပုရှျ (Puṣya) နက္ခတ်နေ့တွင် စုဆောင်း၍ အိမ်အလယ်၌ ပစ်ချလျှင် မြွေတို့သည် ထိုနေရာကို ရှောင်ကြဉ်ကြသည်ဟု ဆို၏။
Verse 86
अर्कमूलेन रविणा अर्काग्निज्वलिता शिव / युक्ता सिद्धार्थतैलेन वर्तिर्मार्गाहिनाशिनी
အို မင်္ဂလာရှိသူ၊ အာရက (arka) အပင်၏ အမြစ်ဖြင့် ပြုလုပ်သော မီးတိုင်ကို အာရကမီးဖြင့် ထွန်းညှိ၍ နေရောင်ဘုရား၏ အာသီသဖြင့် သန့်စင်ကာ စိဒ္ဓာရ္ထ (မုန်ညင်း) ဆီတွင် စိမ်ထားလျှင် လမ်းခရီးတွင် တွေ့သော မြွေတို့ကို ဖျက်ဆီးနိုင်၏။
Verse 87
मार्जारपललं विष्ठा हरितालं च भावितम् / छाग मूत्रेण तल्लिप्तो मूषिको मूषिकान्हरेत्
ကြောင်အညစ်၊ မစင်နှင့် ဟာရီတာလ် (orpiment) ကို ပြင်ဆင်၍ ဆိတ်ဆီးဖြင့် လိမ်းထားလျှင် ကြွက်တစ်ကောင်က အခြားကြွက်များကို မောင်းထုတ်နိုင်သည်။
Verse 88
मुक्तो हि मन्दिरे रुद्र नात्र कार्या विचारणा / विफलार्जुनपुष्पाणि भल्लातकशिरीषकम्
အို ရုဒြာ၊ မန္ဒိရအတွင်း၌ ချည်နှောင်မှုမှ လွတ်မြောက်သူအပေါ် ထပ်မံစဉ်းစားရန် မလို။ သို့ရာတွင် မဖွံ့ဖြိုးသော အာర్జုနပန်းများနှင့် ဘ္ဟလ္လာတက၊ ရှီရီရှ စသည့် ပူဇော်ပစ္စည်းများသည် အကျိုးမရှိဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
Verse 89
लाक्षा सर्जरसश्चैव विडङ्गश्चैव गुग्गुलुः / एतैर्धूपो मक्षिकाणां मशकाणां विनाशनः
လက္ခာ (lac)၊ စာర్జသစ်ရည်၊ ဝိဒင်္ဂ နှင့် ဂုဂ္ဂုလု—ဤအရာများဖြင့် ပြုလုပ်သော မီးခိုးပူဇော် (ဓူပ) သည် ယင်နှင့် ခြင်တို့ကို ဖျက်ဆီးသည်။
Frequently Asked Questions
The chapter repeatedly targets timira (dimness/obscuration of vision), paṭala (film-like covering), night-blindness, cataract-like darkness, and pain/irritative conditions, prescribing añjana (collyrium), lepa around the eye, irrigation, and vāta-pacifying measures such as warm goat-milk irrigation.
Nasya is presented as a direct route to relieve disorders of the nasal channels and to clear diseases of the head and throat, with cooked preparations and specific juices administered through the nose; the text claims rapid benefit for śiras (head) and kaṇṭha (throat) ailments through nasya alone.
Within this Purāṇic prayoga style, health, protection, and social conflict are treated as overlapping domains. The chapter therefore pairs dravya-based treatments with mantra-vidhi and expulsion/subjugation rites, reflecting a worldview where bodily affliction, unseen influences, and hostile intent can all be addressed through regulated substances (dravya), speech (mantra), and ritual action (karma).