Adhyaya 158

Verse 1

ऽध्यायः धन्वन्तरिरुवाच / अथातो मूत्रघातस्य निदानं शृणु सुश्रुत / बस्तिबस्तिशिरोमेढ्रकटीवृषणपायु च

ဓနွန္တရိက မိန့်ကြားသည်—ယခုမှစ၍၊ သုश्रုတ၊ ဆီးတားဆီးခြင်း (မူတြဃာတ) ၏ အကြောင်းရင်းကို နားထောင်လော့။ ၎င်းသည် ဆီးအိမ်၊ ဆီးအိမ်ခေါင်း/ဦးခေါင်းပိုင်း၊ လိင်အင်္ဂါ၊ ခါးပိုင်း၊ အဏ္ဍကပ်နှင့် အနယ် (ပယ်ယု) တို့နှင့် ဆိုင်၏။

Verse 2

एकसंवहनाः प्रोक्ता गुदास्थिविवराश्रयाः / अधोमुखो ऽपि बस्तिर्हि मूत्रवाहिशिरामुखैः

၎င်းတို့ကို သယ်ဆောင်ရာ လမ်းကြောင်းတစ်ခုတည်းရှိသည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ ဂုဒအസ്ഥိ၏ အပေါက်/အခေါင်း၌ တည်ရှိကြသည်။ ဆီးအိမ်သည် အောက်ဘက်သို့ မျက်နှာမူနေသော်လည်း ဆီးသယ်ဆောင်သည့် သွေးကြောများ၏ အပေါက်များမှတစ်ဆင့် ပြည့်ဝလာသည်။

Verse 3

पार्श्वेभ्यः पूर्यते श्लक्ष्णै (सूक्ष्मैः) स्यन्दमानैरनारतम् / तैस्तैरेव प्रविश्यैवन्दोषान्कुवन्ति विंशतिम्

ဘေးနှစ်ဖက်မှ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော စီးကြောင်းများက မပြတ်မနား စီးဆင်း၍ ၎င်းကို အမြဲတမ်း ပြည့်စေသည်။ ထိုလမ်းကြောင်းများအတိုင်းပင် ဝင်ရောက်ကာ ဒೋಷရောဂါ အမျိုးအစား နှစ်ဆယ်ကို ဖြစ်စေသည်။

Verse 4

मूत्राघातः प्रमेहश्च कृच्छ्रान्मर्म समाश्रयेत् / बस्तिवङ्क्षणमेढ्रार्तियुक्तोल्पाल्पं मुहुर्मुहुः

မူတြာဃာတ (ဆီးတားဆီးခြင်း) နှင့် ပ္ရမေဟတို့သည် မർമ (အသက်အရေးပါသော အချက်များ) ကို ထိခိုက်စေသော ဆီးသွားခက်၍ နာကျင်ခြင်း (ကೃચ્છ್ರ) မှ အခြေခံ၍ ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ လူနာသည် ဆီးအိမ်ပိုင်း၊ ခြံခါး/ပေါင်ခြံနှင့် လိင်အင်္ဂါတွင် နာကျင်ကာ ဆီးကို အနည်းငယ်စီသာ မကြာခဏ ထပ်ထပ်ထွက်စေသည်။

Verse 5

मूत्राण्यावातजे कृच्छ्रपीत्ते पीतं सदाहरुक् / रक्तं वा कफजो बस्तिमेढ्रगौरवशोथवान्

ဝါတကြောင့် ဆီးခက်ခြင်းတွင် ဆီးသည် တားဆီး၍ မမှန်မကန်ဖြစ်၏။ ပိတ္တအမျိုးအစားတွင် ဆီးအဝါရောင်ဖြစ်၍ အမြဲလောင်ကျွမ်းနာကျင်၏။ ကဖအမျိုးအစားတွင် ဆီးဖြူဖြူ သို့မဟုတ် သွေးရောနိုင်ပြီး ဆီးအိမ်နှင့် လိင်အင်္ဂါတွင် လေးလံခြင်း၊ ဖောင်းရောင်ခြင်းရှိ၏။

Verse 6

सपिच्छं सनिरुद्धं च सर्वैः सर्वात्मकं मलैः / यदा वायुर्मुखं बस्तेर्व्यावर्त्य पारिशोषयन्

အညစ်အကြေးများ (မလ) အမျိုးမျိုးကြောင့် ဆီးသည် စေးကပ်၍ တားဆီးကာ အညစ်အကြေးစုံလင်ရောနှောသွားပြီး၊ ဝါယုသည် ဆီးအိမ်၏ ထွက်ပေါက်ကို ပြန်လှန်ကာ ခြောက်သွေ့စေသော် ထိုအခါ ဆီးတားခြင်းနှင့် ဆီးခက်ခြင်း ပေါ်ပေါက်၏။

Verse 7

मूत्रं सपित्तं सकफं सशुक्रं वा तदा क्रमात् / संजायते ऽश्मरी घोरा पित्तं गोरिव रोचना

ဆီးသည် အစဉ်လိုက် ပိတ္တ၊ ကဖ သို့မဟုတ် သုက္က (သုတ်ရည်) နှင့်ပင် ရောနှောလာသောအခါ၊ အချိန်ကြာသဖြင့် ကြောက်မက်ဖွယ် အရှ္မရီ (ဆီးကျောက်) ပေါ်ပေါက်၏။ ပိတ္တသည် ဂိုရိုချနာ (gorocanā) ဟုခေါ်သော တောက်ပသော အဝါရောင်ကဲ့သို့ ဝါလင်းလာ၏။

Verse 8

श्लेष्माश्रया च सर्वा स्यादथास्याः पूर्वलक्षणम् / बस्त्याध्मानं तदासन्नदेशोहि परितो ऽतिरुक्

ဤအရာအားလုံးသည် ဆလေရှ္မ (ကဖ) ကို အခြေခံ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြ၏။ ယခု ၎င်း၏ အစောပိုင်းလက္ခဏာများမှာ—ဆီးအိမ်ဖောင်းတင်းခြင်းနှင့် ၎င်းအနီးအနားဒေသတစ်ဝိုက်တွင် ပြင်းထန်သော နာကျင်မှု ဖြစ်၏။

Verse 9

बस्तौ च मूत्रसङ्गित्वं मूत्रकृच्छ्रं ज्वरो ऽरुचिः / सामान्यलिङ्गं रुङ्नाभिसीवनीबस्तिमूर्धसु

ဆီးအိမ်ရောဂါများတွင် ဆီးတားခြင်း၊ ဆီးခက်ခြင်းတို့နှင့်အတူ ဖျားနာခြင်း၊ အစာမစားချင်ခြင်း ဖြစ်၏။ ဤတို့သည် အထွေထွေလက္ခဏာများဖြစ်ပြီး—နာဗိဒေသ၊ စီဝနီ (အင်္ဂါအကြား/ပေါင်ခြံ)၊ ဆီးအိမ်ဒေသနှင့် ခေါင်းတွင် နာကျင်မှုလည်း ပါဝင်၏။

Verse 10

विस्तीर्णवा सं मूत्रं स्यात्तथा मार्गनिरोधने / बद्धं बद्ध्वा सुखं मेहेदच्छं गोमेदकोपमम्

ဆီးလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့သွားသောအခါ ဆီးသည် ပြန့်နှံ့၍ တားဆီးနေသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ အင်္ဂါကို တင်းကျပ်စွာ ချည်နှောင်လျှင် ဆီးထွက်ရန် ခက်ခဲပြီး ဆီးသည် ကြည်လင်ကာ «ဂိုမေဒက» ကျောက် (ဟက်ဆိုနိုက်) ကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 11

तत्संक्षोभाद्भवेत्सासृङ्मांसमध्वनि रुग्भवेत् / तत्र बाताभिसृत्यार्तोदन्तान् खादति वेपते

ထိုအနှောင့်အယှက်ကြောင့် သွေးနှင့် အသားရောစပ်သော အရည်ယိုထွက်လာပြီး ဆီးလမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ ဝါတာလေ၏ လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ထိုနေရာ၌ ဒုက္ခရောက်သူသည် သွားကိုကြိတ်ကာ တုန်ယင်၏။

Verse 12

गृह्णाति मेहनं नाभिं पीडयत्यतिलक्षणम् / सानिलं मुञ्चति शकृन्मुहुर्मेहति बिन्दुशः

သူသည် ဆီးအင်္ဂါကို ဆုပ်ကိုင်ကာ နာဗီကို အလွန်အကျွံ ဖိနှိပ်၏။ လေပါ၍ ဝမ်းထွက်လာပြီး၊ ထပ်ခါထပ်ခါ ဆီးသည် တစ်စက်စက်သာ ထွက်၏။

Verse 13

श्यामरूक्षाश्मरी चास्य स्याच्चिता कण्टकैरिव / पित्तेन दह्यते बस्तिः पच्यमान इवोष्णवान्

သူ၏ဆီးသည် မဲညို၍ ကြမ်းတမ်းကာ ကျောက်စရစ်များ ပြည့်နေသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ ဆူးများချထားသော မီးပုံတစ်ပုံကဲ့သို့ ခံစားရ၏။ ပိတ္တ (pitta) ကြောင့် ဆီးအိမ်သည် လောင်ကျွမ်းကာ အပူပြင်းထဲတွင် ချက်ပြုတ်ခံရသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 14

भल्लातकास्थिसंस्थाना रक्ता पीता सिताश्मरा / बस्तिर्निस्तुद्यत इव श्लेष्मणा शीतलो गुरुः

ထိုရောဂါ၏ပုံသဏ္ဌာန်သည် ဘလ္လာတက သစ်ပင်၏ အရိုးကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ ကျောက်စရစ်ကဲ့သို့ အနီ၊ အဝါ၊ အဖြူရောင်များ ထင်ရှား၏။ ဆီးအိမ်သည် အမြဲတမ်း ထိုးစူးခံရသကဲ့သို့ ခံစားရပြီး၊ သလိပ် (śleṣman) ကြောင့် အေးမြ၍ လေးလံ၏။

Verse 15

अश्मरी महती श्लक्ष्णा मधुवर्णाथ वा सिता / एता भवन्ति बालनां तेषामेव च भूयसाम्

ဆီးကျောက် (အရှ္မရီ) သည် ကြီးမား၍ ချောမွေ့နိုင်ပြီး ပျားရည်ရောင် သို့မဟုတ် အဖြူရောင် ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုသို့သောအမျိုးအစားများသည် ကလေးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိပြီး အများအားဖြင့်လည်း ကလေးများတွင်ပင် ဖြစ်တတ်သည်။

Verse 16

आशयोपचयाल्पत्वाद्गहणाहरणे सुखी / सुक्राश्मरी तु महती जायते शुक्रधारणात्

ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အာသယ (အတွင်းခံရာ) တွင် စုပုံမှု နည်းပါးသဖြင့် ဖယ်ရှားရ လွယ်ကူ၍ သက်သာမှု ရစေသည်။ သို့သော် သုက္ကရအရှ္မရီ (śukrāśmarī) သည် သုက္ကရကို ထိန်းထား၍ မထုတ်လွှတ်သဖြင့် ကြီးမားလာသည်။

Verse 17

स्थानच्युतमभुक्तं वा अण्डयोरन्तरे ऽनिलः / शोषयत्युपसंगृह्य शुक्रं तच्छुक्रमश्मरी

သုက္ကရသည် မိမိနေရာမှ လွဲချော်သွားခြင်း သို့မဟုတ် မထုတ်လွှတ်ဘဲ ကျန်နေခြင်းရှိလျှင်၊ အဏ္ဍနှစ်ဖက်အကြားရှိ ကိုယ်လေ (ဝါယု vāyu) သည် ထိုသုက္ကရကို စုစည်းကာ ခြောက်သွေ့စေသည်။ ထိုခြောက်သွေ့သုက္ကရသည် သုက္ကရအရှ္မရီ (śukrāśmarī) ဖြစ်လာသည်။

Verse 18

बस्तिरुक्कृच्छ्रमूत्रत्वं शुक्ला श्वयथुकारिणी / तस्यामुत्पन्नमात्रायां शुष्कमेत्य विलीयते

၎င်းသည် ဘစ္တိ (ဆီးအိမ်) တွင် နာကျင်မှုနှင့် ဆီးသွားခက်ခဲမှုကို ဖြစ်စေသည်။ အဖြူရောင်ဖြစ်ပြီး ဖောင်းရောင်စေတတ်သည်။ စတင်ဖြစ်ပေါ်ခါစတွင် ခြောက်သွေ့သွားကာ ပျော်ဝင်၍ ပျောက်ကွယ်နိုင်သည်။

Verse 19

पीडिते ज्वरकासे ऽस्मिन्नश्मर्येव च शर्करा / असौ वा वायुना भिन्ना सा त्वस्मिन्नमुलोमगे

ဤသို့ ဖျားနာခြင်းနှင့် ချောင်းဆိုးခြင်းတို့ကြောင့် ဒုက္ခရောက်နေစဉ်၊ သဲကျောက် (śarkarā) သည် ဆီးကျောက် (aśmarī) ကဲ့သို့ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ သို့မဟုတ် ထိုကျောက်ကို ကိုယ်လေ (vāyu) က ခွဲကွဲစေ၍ သဲကျောက် ဖြစ်လာသည်။ ဤသည်မှာ ကိုယ်လေသည် သဘာဝအတိုင်း အောက်သို့ ဆင်းသည့် လမ်းကြောင်း (anuloma) ဖြင့် လှုပ်ရှားသောအခါ ဖြစ်သည်။

Verse 20

निरेति सह मूत्रेण प्रतिलोमे विपच्यते / मूत्रसंधारणं कुर्यात्क्रुद्धो बस्तेर्मुखे मरुत्

ဆီးနှင့်အတူ ထွက်လာသော်လည်း လမ်းကြောင်းပြန်လှန်သွားသော (pratiloma) အခါ အတွင်း၌ ပူလောင်၍ ဆိုးရွားလာသည်။ ဆီးအိမ်ပေါက်ဝ၌ မာရုတ်/ဝါယု ဒေါသထွက်ကာ တားဆီးသဖြင့် ဆီးကို အတင်းအကျပ် ထိန်းထားရသည်။

Verse 21

मूत्रसङ्गं रुजं कण्डूं कदाचिच्च सुवामतः / प्रच्छाद्य बस्तिमुद्धृत्य गर्मान्तं स्थूलविप्लुताम्

ဆီးတားဆီးခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း၊ ယားယံခြင်းတို့ ပေါ်ပေါက်လာပြီး တခါတရံ အလွန်ပြင်းထန်သော ဝေဒနာဖြစ်တတ်သည်။ ဆီးအိမ်အပိုင်းကို ပိတ်ကာ မြှောက်တင်သကဲ့သို့ ဖြစ်လာပြီး နောက်ဆုံးတွင် ပူလောင်ခြင်းနှင့် ဖောင်းပွ၍ တင်းကျပ်လာခြင်းသို့ ရောက်သည်။

Verse 22

करोति तत्र रुग्दाहं स्पन्दनोद्वेष्टनानि च / बिन्दुशश्च प्रवर्तेत मूत्रं बस्तौ तु पीडिते

အဲဒီနေရာ၌ နာကျင်ခြင်းနှင့် ပူလောင်ခြင်းကို ဖြစ်စေပြီး တုန်ခါခြင်းနှင့် တင်းကျပ်ချုပ်ကွေးသကဲ့သို့ ခံစားရသည်။ ဆီးအိမ် ပင်ပန်းနာကျင်လာသောအခါ ဆီးသည် တစ်စက်တစ်စက်သာ ထွက်လာသည်။

Verse 23

धारावरोधश्चाप्येष वातबस्तिरिति स्मृतः / दुस्तरो दुस्तरतरो द्वितीयः प्रबलो ऽनिलः

ဤရောဂါကို ဆီးစီးကြောင်းကို တားဆီးသောကြောင့် «ဝါတ-ဘஸတိ» ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ၎င်းကို ကျော်လွှားရန် ခက်ခဲပြီး—ထို့ထက်ပို၍ ခက်ခဲသည်—ဒုတိယအမျိုးအစားမှာ အင်အားကြီးသော ဝါယု (အနိလ) ကြောင့် ဖြစ်လာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 24

शकृप्मार्गस्य बस्तेश्च वायुरन्तरमाश्रितः / अष्ठीलाभं घनं ग्रन्थिं करोत्यच (ब) लमुन्नतम्

ဝါယုသည် အညစ်အကြေးလမ်းကြောင်း (အနူလမ်း) နှင့် ဆီးအိမ်ကြား အလယ်နေရာ၌ တည်နေသော် ခဲမာ၍ ထူထဲသော အကျိတ်ကဲ့သို့ အဖုကို ဖြစ်စေပြီး မြင့်ထောင်လာသော ထုကို «အဋ္ဌီလာ» ဟု ခေါ်သည်။

Verse 25

वाताष्ठीलेति सात्मानं विष्णूत्रानिल (ति) सर्गकृत् / विगुणः कुण्डलीभूतो बस्तौ तीव्रव्यथोनिलः

ဤရောဂါကို «ဝါတာဋ္ဌီလ» ဟု ခေါ်သည်။ ကိုယ်ခန္ဓာလုပ်ငန်းများကို စီမံဖန်တီးသော အသက်လေ (ဝါယု) ပျက်ယွင်းကာ ဆီးအိမ်အတွင်း လက်စွပ်ကဲ့သို့ ကွင်းလိမ်သွားလျှင် ထိုနေရာ၌ ပြင်းထန်သော နာကျင်မှု ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

Verse 26

आबध्य मूत्रं भ्रमति संस्तम्भोद्वेष्टगौरवम् / मूत्रमल्पाल्पमथवा विमुञ्चति सकृत्सकृत्

ဆီးပိတ်ကာ တားဆီးခံရသဖြင့် လူနာသည် စိတ်ဆင်းရဲစွာ လှည့်လည်နေပြီး ကိုယ်ခန္ဓာတင်းကျပ်မှု၊ ကြွက်တက်ကဲ့သို့ ချုပ်ကပ်မှုနှင့် ကိုယ်လေးလံမှုကို ခံစားရသည်။ ထို့ပြင် ဆီးကို အနည်းငယ်စီသာ ထုတ်လွှတ်နိုင်သော်လည်းကောင်း၊ မကြာခဏ ထပ်ခါထပ်ခါ ထုတ်လွှတ်သော်လည်းကောင်း ဖြစ်သည်။

Verse 27

वातकुण्डलिकेत्येव मूत्रं तु विधृते ऽचिरम् / न निरेति निरुद्धं वा मूत्रातीतं तदल्परुक्

ဆီးကို အချိန်တိုတောင်းတောင် ထိန်းထားရလျှင် «ဝါတကුණ္ဍလိကာ» ဟု ခေါ်သည်။ ထိုအခြေအနေတွင် ဆီးသည် အတားအဆီးကြောင့် မထွက်နိုင်ဘဲ ပိတ်ဆို့နေသည်; ထိုကို «မူထရာတီတ» ဟု ခေါ်ပြီး နာကျင်မှုမှာ အနည်းငယ်သာ ဖြစ်သည်။

Verse 28

विधारणात्प्रतिहतं वातादावर्तितं यदा / नाभेरधस्तादुदरं मूत्रमापूरयेत्तदा

ဆီးကို ထိန်းထားခြင်းကြောင့် ပိတ်ဆို့သွားပြီး ပျက်ယွင်းသော ဝါတ (လေ) က ပြန်လှန်တင်၍ အပေါ်သို့ လှည့်သွားသောအခါ၊ ချက်အောက်ပိုင်း ဝမ်းဗိုက်ဒေသသည် ဆီးဖြင့် ပြည့်နှက်လာသည်။

Verse 29

कुर्यात्तीव्ररुगाध्मानमशक्तिं मलसंग्रहम् / तन्मूत्रं जाठरच्छिद्रवैगुण्येनानिलेन वा

၎င်းသည် ပြင်းထန်သော နာကျင်မှုနှင့် ဝမ်းဗိုက်ဖောင်းအောင့်ခြင်း၊ အားနည်းခြင်းနှင့် ဝမ်းချုပ်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။ ထို့ပြင် အူလမ်းကြောင်းတွင် ချို့ယွင်းချက်ရှိခြင်းကြောင့် သော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ဝါယု (လေဓာတ်) ပျက်ယွင်းခြင်းကြောင့် သော်လည်းကောင်း ဆီးသည် မမှန်ကန်သွားသည်။

Verse 30

आक्षिप्तमल्पमूत्रस्य वस्तौ नाभौ च वा मले / स्थित्वा प्लवेच्छनैः पश्चात्सरुजं वाथवारुजम्

ဆီးထွက်နည်းသူ၌ တားဆီးနေသောအညစ်အကြေးသည် ဆီးအိမ်၌ သို့မဟုတ် ဗိုက်ခလုတ်အနီး၌ ကပ်တည်နေ၏။ ထိုနေရာ၌ နေပြီးနောက် တဖြည်းဖြည်း ပျံ့နှံ့ကာ တခါတရံ နာကျင်၍ တခါတရံ မနာကျင်ဘဲ ဖြစ်တတ်၏။

Verse 31

मूत्रोत्सर्गं सविच्छिन्नं तच्छ्रेयो गुरुशेफसोः / अन्तर्वस्ति मुखे तृष्णा स्थिराल्पं सहसा भवेत्

ဆီးထွက်ခြင်းသည် အပြတ်အတောက် ဖြစ်လာ၏။ ဤသည်မှာ လိင်အင်္ဂါ၌ လေးလံမှုနှင့် ဆက်စပ်သော လက္ခဏာဟု ဆိုကြ၏။ အတွင်းပိုင်း၌ (ဆီးအိမ်ကဲ့သို့) ပူလောင်ခြင်းနှင့် ပါးစပ်၌ ရေငတ်ခြင်း ဖြစ်ပြီး ဆီးစီးဆင်းမှုသည် နည်း၍ တည်ငြိမ်ကာ ရုတ်တရက် ဖြစ်ပေါ်တတ်၏။

Verse 32

अश्मरीतुल्यरुग्ग्रन्थिर्मूत्रग्रन्थिः स उच्यते / मूत्रितस्य स्त्रियं यातो वायुना शुक्रमुद्धृतम्

ဆီးကျောက်နာကဲ့သို့ နာကျင်စေသော အဖုကပ်ကပ် (ကြိုးကဲ့သို့) ဖြစ်ခြင်းကို «မူထရ-ဂရန်ထိ» (ဆီးအဖု) ဟု ခေါ်၏။ ယောက်ျားသည် ဆီးချပြီးနောက် မိန်းမထံ ချဉ်းကပ်လျှင် လေဓာတ် (ဝါယု) ၏ လှုပ်ရှားမှုကြောင့် သုက်ရည်သည် အပေါ်သို့ ဆွဲတင်ခံရ သို့မဟုတ် ရွေ့လျားသွားတတ်၏။

Verse 33

स्थानाच्च्युतं मूत्रयतः प्राक् पश्चाद्वा प्रवर्तते / भस्मोदकप्रतीकाशं मूत्रशुक्रं तदुच्यते

ဆီးချနေစဉ် သုက်ရည်သည် မူလနေရာမှ လျှောကျ၍ ရှေ့သို့ သို့မဟုတ် နောက်သို့ စီးထွက်လာပြီး ရေထဲတွင် ပြာရောသကဲ့သို့ မြင်ရလျှင် ထိုအရာကို «မူထရ-ရှုကရ» (ဆီး-သုက်) ဟု ခေါ်၏။

Verse 34

रूक्षदुर्बलयोर्वातेनोदावर्तं शकृद्यदा / मूत्रस्रोतो ऽनुपर्येति संसृष्टं शकृता तदा

ကိုယ်ခန္ဓာ ခြောက်သွေ့၍ အားနည်းသူ၌ ဝါတဒိုးရှ (လေဓာတ်) ကြောင့် အပေါ်သို့ ပြန်လှန်တက်ခြင်း (ဥဒာဝရတ) ဖြစ်လာပြီး ထို့နောက် အညစ်အကြေးသည် ဆီးလမ်းကြောင်းတလျှောက် လိုက်ပါသွားလျှင် ထိုအခါ မစင်သည် ဆီးနှင့် ရောနှောသွား၏။

Verse 35

मूत्रबिन्दुं तुल्यगन्धं स्याद्विघातं तमादिशेत् / पित्तव्यायामतीक्ष्णाम्लभोजनाध्मानकादिभिः

ဆီးသည် အစက်အစက်သာ ထွက်ပြီး အနံ့ဆိုးသည် တူညီစွာ မပြောင်းလဲလျှင် ဆီးလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့ခြင်းဟု ချမှတ်ရမည်။ ဤရောဂါသည် ပိတ္တတိုးခြင်း၊ အလွန်အကျွံအားထုတ်ခြင်း၊ စပ်ပြင်းချဉ်ပြင်း အစားအစာများ၊ ဝမ်းဖောင်းခြင်း စသည်တို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။

Verse 36

प्रवृद्धवायुना मूत्रे वस्तिस्थे चैव दाहकृत् / मूत्रं वर्तयते पूर्वं सरक्तं रक्तमेव वा

တိုးပွားသော ဝါယု (vāyu) သည် ဆီးအိမ် (ဗஸ்தိ) ထဲတွင် တည်နေသော ဆီးကို ထိခိုက်စေသော် မီးလောင်သကဲ့သို့ နာကျင်ပူလောင်မှု ဖြစ်စေသည်။ အစတွင် သွေးရောဆီး ထွက်ပြီး နောက်တစ်ခါတွင် သွေးသက်သက်ပင် ထွက်နိုင်သည်။

Verse 37

उष्णं पुनः पुनः कृच्छ्रादुष्णवातं वदन्ति तम् / रूक्षस्य क्लान्तदेहस्य बस्तिस्थौ पित्तमारुतौ

ပူနွေးမှုသည် ထပ်ခါထပ်ခါ တက်လာပြီး ဆီးထွက်ရန် ခက်ခဲလျှင် ထိုအခြေအနေကို «ဥෂ္ဏဝါတ» (uṣṇavāta) ဟု ခေါ်သည်၊ အပူပါသော ဝါတရောဂါဖြစ်သည်။ ခြောက်သွေ့၍ ကိုယ်ခန္ဓာပင်ပန်းနွမ်းနယ်သူတွင် ဒೋಷများဖြစ်သော ပိတ္တနှင့် ဝါတသည် ဆီးအိမ်ဒေသ (ဗஸ்தိ) တွင် တည်နေသည်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 38

मूत्रक्षयं सरुग्दाहं जनयेतां तदाह्वयम् / पित्तं कफो द्वादपि वा संहन्येतेनिलेनचेत्

ထိုအခြေအနေသည် ဆီးနည်းခြင်း (မူတြခ္ဆယ) နှင့် နာကျင်မှု၊ ပူလောင်မှုတို့ကို ဖြစ်စေသည်ဟု ဆိုသည်။ ဝါတ (vāta) သည် ပိတ္တ၊ ကဖ သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးလုံးကို ဖိနှိပ်လွှမ်းမိုးလျှင် ထိုသို့သော ရောဂါ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

Verse 39

कृच्छ्रान्मूत्रं तदा पीतं रक्तं श्वेतं घनं सृजेत् / सदाहं रोचनाशङ्खचूर्णवर्णं भवेच्च तत्

ထို့နောက် အလွန်ခက်ခဲစွာ ဆီးကို ထုတ်လွှတ်ရာတွင် အဝါ၊ အနီ၊ အဖြူ အရောင်များနှင့် ထူထဲသော ဆီး ဖြစ်လာသည်။ အမြဲတမ်း ပူလောင်နေပြီး ၎င်း၏အရောင်သည် ရောချနာ (အဝါရောင်ဆေး) သို့မဟုတ် သင်္ခခွံမှုန့်ကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်။

Verse 40

शुष्कं समस्तवर्णं वा मूत्रसादं वदन्तितम् / इति विस्तारतः प्रोक्ता रोगा मूत्रप्रवर्तिताः

ဆီးခြောက်သွားခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးအရောင်များ မမှန်ကန်စွာ အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲပေါ်လာခြင်းကို «မူထ္ရသာဒ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဆီးထွက်ပေါက်ချို့ယွင်းမှုမှ ဖြစ်ပေါ်သော ရောဂါများကို အသေးစိတ် ဖော်ပြပြီးဖြစ်သည်။