Adhyaya 149

Verse 1

नामाष्टचत्वारिंशदुत्तरशततमो ऽध्यायः धन्वन्तरिरुवाच / आशुकारी यतः कासः स एवातः प्रवक्ष्यते / पञ्च कासाः स्मृता वातपित्तश्लेष्मक्षतक्षयैः

အခန်း တစ်ရာလေးဆယ့်ကိုး စတင်သည်။ ဓနွန္တရီက မိန့်တော်မူသည်– ချောင်းဆိုးသည် လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပေါ်၍ လျင်မြန်စွာ ပြင်းထန်နိုင်သဖြင့် ယခု ရှင်းလင်းမည်။ ချောင်းဆိုးသည် ငါးမျိုးရှိသည်ဟု မှတ်သားကြသည်– ဝါတ၊ ပိတ္တ၊ ရှလေရှ္မန် (ကဖ)၊ ခ္စတ (ဒဏ်ရာ) နှင့် ခ္စယ (ခန္ဓာပျက်ယွင်း/စားသုံးရောဂါ) ကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 2

क्षयायोपेक्षिताः सर्वे बलिनश्चोत्तरोत्तरम् / तेषां भविष्यतां रूपं कण्ठे कण्डूररोचकः

အကုန်လုံးသည် အားကောင်းသော်လည်း တဖြည်းဖြည်း လျစ်လျူရှုခံရလျှင် အဆင့်ဆင့် ဆုတ်ယုတ်သို့ ဦးတည်သွားသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဖြစ်လာမည့် ပုံသဏ္ဌာန်မှာ လည်ချောင်းတွင် ယားယံ၍ မနှစ်သက်ဖွယ် အနှောင့်အယှက် ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။

Verse 3

शुष्ककर्णास्यकण्ठत्वं तत्राधोविहितो ऽनिलः / ऊर्ध्वं प्रवृत्तः प्राप्यो रस्तस्मिन्कण्ठे च संसृजन्

ထိုနေရာတွင် နား၊ ပါးစပ်နှင့် လည်ချောင်းတို့ ခြောက်သွေ့လာပြီး၊ အသက်လေ (အနိလ) သည် အောက်သို့ ဖိနှိပ်ခံရသည်။ ထို့နောက် အပေါ်သို့ တက်ရန် ကြိုးစားကာ လည်ချောင်းသို့ ရောက်ပြီး၊ ထိုနေရာတွင် လှုပ်ရှားသဖြင့် ခြစ်ခြစ်မြည်သံကဲ့သို့ အသံကို ဖြစ်စေသည်။

Verse 4

शिरास्रोतांसि संपूर्य ततो ऽङ्गान्युत्क्षिपन्ति च / क्षिपन्निवाक्षिणी क्लिष्टस्वरः पार्श्वे च पीडयन्

ဦးခေါင်းရှိ သွေးကြောလမ်းကြောင်းများကို ပြည့်စုံစေပြီးနောက်၊ ကိုယ်အင်္ဂါများကို အပေါ်သို့ ကန့်ကွက်ကန့်ကွက် လှုပ်ရှားစေသည်။ လှန်လှောသကဲ့သို့ မျက်လုံးများ လှိမ့်ကာ၊ အသံတင်းကျပ်၍၊ ကိုယ်ဘက်ခြမ်းများတွင် ဖိနှိပ်နာကျင်မှု ဖြစ်ပေါ်သည်။

Verse 5

प्रवर्तते सवक्रेण भिन्नकांस्योपमध्वनिः / हृत्पार्श्वेरुशिरः शूलमोहक्षोभस्वरक्षयान्

ထို့နောက် ကိုယ်လှုပ်ရှားမှုက ကွေ့ကောက်ပျက်ပြားလာပြီး၊ ကွဲသွားသော ကြေးဝါသံကဲ့သို့ အသံတစ်ခု ပေါ်ထွက်သည်။ ထိုသံနှင့်အတူ နှလုံး၊ ကိုယ်ဘက်ခြမ်း၊ ပေါင်နှင့် ဦးခေါင်းတို့တွင် ထိုးဖောက်နာကျင်မှုများ ဖြစ်ကာ၊ မောဟ၊ စိတ်လှုပ်ရှားမှု၊ အသံပျောက်ခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်ယိုယွင်းခြင်းတို့လည်း ဖြစ်ပေါ်သည်။

Verse 6

करोति शुष्ककासञ्च महावेगरुजास्वनम् / सोंगहर्षो कफं शुष्कं कृछ्रान्मुक्त्वाल्पतां व्रजेत्

၎င်းသည် ချောင်းဆိုးခြောက်ကို ဖြစ်စေပြီး၊ ပြင်းထန်သောနာကျင်မှုနှင့် အားတင်းမှုကြောင့် အသံ/အသက်ရှူသံ တင်းကျပ်လာသည်။ ကိုယ်အမွှေးများ ထောင်တက်လာပြီး၊ ချွဲသည် ခြောက်သွားကာ အလွန်ခက်ခဲစွာ ထုတ်လွှတ်ပြီးနောက် အနည်းငယ်သာ ထွက်လာသည်။

Verse 7

पित्तात्पीताक्षिकत्वं च तिक्तास्यत्वं ज्वरो भ्रमः / पित्तासृग्वमनं तृष्णा वैस्वर्यं धूमको मदः

ပိတ္တ (pitta) တိုးပွားလာသဖြင့် မျက်လုံးဝါခြင်း၊ ပါးစပ်တွင် ခါးသက်ရသာ ဖြစ်ခြင်း၊ ဖျားနာခြင်းနှင့် မူးဝေခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်သည်။ ထို့ပြင် သည်းရည်နှင့် သွေးအန်ခြင်း၊ ပြင်းထန်သော ရေငတ်ခြင်း၊ အသံရှိုင်းခြင်း၊ မျက်စိရှေ့တွင် မီးခိုးကဲ့သို့ မြင်ရခြင်းနှင့် မူးယစ်သကဲ့သို့ မောဟခြင်းတို့လည်း ဖြစ်သည်။

Verse 8

प्रततं कासवेगे च ज्योतिषामिव दर्शनम् / कफादुरो ऽल्परुङ्मूर्धि हृदयं स्तिमिते गुरु

ချောင်းဆိုးခြင်းသည် အမြဲတမ်းဖြစ်နေပြီး၊ ချောင်းဆိုးတက်ချိန်တွင် ကြယ်ရောင်တောက်ပသကဲ့သို့ အလင်းတန်းများ မြင်ရသည်။ ကဖ (kapha) ကြောင့်ဖြစ်လာလျှင် ဦးခေါင်းနာကျင်မှု အနည်းငယ်သာရှိပြီး၊ နှလုံးသည် လေးလံတင်းကျပ်သကဲ့သို့ ခံစားရကာ ကိုယ်ခန္ဓာသည် မောပန်းလေးလံလာသည်။

Verse 9

कण्ठे प्रलेपमदजं पीनसच्छर्द्यरोचकाः / रोमहर्षो धनस्निग्धंश्लेष्मणाञ्च प्रवर्तनम्

လည်ချောင်းတွင် စေးကပ်သော အလွှာတစ်လွှာကပ်နေ၍ မအီမသာဖြစ်သည်။ နှာခေါင်းပိတ်၊ အန်ခြင်း၊ အစာမစားချင်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အမွှေးထောင်ထပြီး ကဖ (သလိပ်) သည် ထူထဲ၍ ဆီပြန်ကာ လှုပ်ရှားထွက်လာသည်။

Verse 10

युद्धाद्यैः साहसैस्तैस्तैः सेवितैरयथाबलम् / उपस्यन्तः क्षतो वायुः पित्तेनानुगतो बली

မိမိအားအင်မတော်သေးဘဲ စစ်ပွဲနှင့် အန္တရာယ်ကင်းမဲ့မဟုတ်သော ရဲရင့်မှုများကို ထပ်တလဲလဲ လုပ်ဆောင်လျှင်၊ အသက်လေ (ဝါယု) သည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသည်။ ထို့ပြင် ပိတ္တ (အပူ/အသည်းရည်) နှင့် အားကောင်းစွာ တွဲလာသောအခါ ပို၍ ပြင်းထန်စွာ နှိပ်စက်သည်။

Verse 11

कुपितः कुरुते कासं कफं तेन सशोणितम् / पीतं श्यावञ्च शुष्कञ्च ग्रथितं कुपितं बहु

၎င်းက ပိုမိုကွဲပြား၍ ကုပိတဖြစ်လာသောအခါ ချောင်းဆိုးကို ဖြစ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် ကဖ (သလိပ်) သည် သွေးနှင့် ရောနှောလာပြီး အဝါရောင် သို့မဟုတ် မဲညိုရောင်၊ ခြောက်သွေ့၍ ထူထဲကပ်ကပ် ဖြစ်ကာ ပမာဏလည်း အလွန်အမင်း မတည်ငြိမ်လာသည်။

Verse 12

ष्ठीवेत्कण्ठेन रुजता विभिन्नेनैव चोरसा / सूचीभिरिव तीक्ष्णाभिस्तुद्यमानेन शूलिना

လည်ချောင်းနာကျင်လျက် တံတွေး/ချွဲကို ထွေးထုတ်ရသည်။ ရင်ဘတ်သည် ခိုးသူတစ်ယောက်က ခွဲဖောက်သလို ခံစားရပြီး၊ ချွန်ထက်သော အပ်များဖြင့် ထိုးဆွသကဲ့သို့၊ တိုင်ပေါ်တွင် ထိုးတင်ထားသကဲ့သို့ စူးရှသော နာကျင်မှုက နှိပ်စက်သည်။

Verse 13

दुः खस्पर्शेन शूलेन भेदपीडाहितापिना / पर्वभेदज्वरश्वासतृष्णावैस्वर्यकम्पवान्

နာကျင်စေသော ထိတွေ့မှုနှင့် စူးရှသော ဝေဒနာတို့ကြောင့်—ခွဲကွဲနာကျင်မှုနှင့် အပူလောင်သော ဖျားနာမှုကြောင့်—အဆစ်အမြစ်ကွဲသလို နာကျင်ခြင်း၊ ဖျားခြင်း၊ အသက်ရှူခက်ခြင်း၊ ရေငတ်ခြင်း၊ အသံပျောက်ခြင်းနှင့် တုန်ခါခြင်းတို့ကို ခံစားရသည်။

Verse 14

पारावत इवोत्कूजन्पार्श्वशूली ततो ऽस्य च / कफाद्यैर्वमनं पक्तिबलवर्णञ्च हीयते

ထို့နောက် သူသည် ခိုကဲ့သို့ အော်မြည်လာ၍ ဘေးဖက်တွင် နာကျင်မှု ခံရသည်။ ချွဲစသည်တို့ကို အန်ထုတ်ရပြီး အစာချေစွမ်းအား၊ အင်အားနှင့် အရောင်အဆင်းတို့လည်း လျော့နည်းသွားသည်။

Verse 15

क्षीणस्य सासृङ्मूत्रत्वं श्वासपृष्टकटिग्रहः / षायुप्रधानाः कुपिता धावतो राजयक्ष्मणः

ကိုယ်ခန္ဓာ ပိန်လှီသွားသူတွင် သွေးရောဆီးထွက်ခြင်း၊ အသက်ရှူခက်ခြင်း၊ ကျောနှင့် ခါးတွင် တင်းကျပ်နာကျင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုယ်တွင်းလေ (ဝါယု) များ အထူးကျပ်တည်းကာ ရုတ်တရက် ပြင်းထန်စွာ လှုပ်ရှားလာခြင်းကို ရာဇယက္ခမာ (စားလောင်ရောဂါ) ဟု ခေါ်သည်။

Verse 16

कर्वन्ति यक्ष्मायतने कासं ष्ठीवत्कफं ततः / पूतिपूयोपमं वीतं मिश्रं हरितलोहितम्

ယက္ခမာ (စားလောင်ရောဂါ) အခြေအနေတွင် ချောင်းဆိုးဖြစ်လာပြီး ထို့နောက် ချွဲကို ထွေးထုတ်သည်။ ထွေးထုတ်သောအရာသည် အနံ့ဆိုး၍ ပြည်ကဲ့သို့ ဖြစ်ကာ အစိမ်းနှင့် အနီရောင် ရောနှောနေသည်။

Verse 17

सुप्यते तुद्यत इव हृदयं पचतीव च / अकस्मादुष्णशीतेच्छा बह्वाशित्वं बलक्षयः

သူသည် ထိုးနှက်ခံရသကဲ့သို့ အိပ်ပျော်ကျသွားပြီး၊ နှလုံးသည် ထိုးဖောက်ခံရသကဲ့သို့လည်းကောင်း မီးလောင်သကဲ့သို့လည်းကောင်း ခံစားရသည်။ အကြောင်းမဲ့စွာ အပူ သို့မဟုတ် အအေးကို တောင့်တခြင်း၊ အလွန်အကျွံ စားချင်ခြင်းနှင့် အင်အားလျော့ပါးခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

Verse 18

स्निग्धप्रसन्नवक्रत्वं श्रीमद्दर्शननेत्रता / ततो ऽस्य क्षयरूपाणि सर्वाण्याविर्भवन्ति च

မျက်နှာအမူအရာ နူးညံ့သိမ်မွေ့၍ တည်ငြိမ်ကြည်လင်ကာ၊ မင်္ဂလာတောက်ပသော မြင်ကွင်းကြောင့် မျက်လုံးများလည်း ရောင်ပြန်ထွန်းလင်းနေသည်။ ထို့နောက် သူ၏ ချို့ယွင်းပျက်စီးခြင်းနှင့် အင်အားကုန်ခမ်းခြင်း၏ လက္ခဏာများ အားလုံး ပေါ်ထွက်လာသည်။

Verse 19

इत्येष क्षयजः कास क्षीणानां देहनाशनः / याप्यौ वा बलिनां तद्वत्क्षतजो ऽपि नवौ तु तौ

ဤသို့ပင် ချွတ်ယွင်းခြင်း(ခ္ရှယ)မှ ဖြစ်သော ချောင်းဆိုးသည် ပိန်လှီသူတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို ဖျက်ဆီးတတ်၏။ သန်မာသူတို့တွင်မူ ထိန်းချုပ်၍ ရနိုင်၏။ ထိုနည်းတူ ဒဏ်ရာမှ ဖြစ်သော ချောင်းဆိုးလည်းရှိပြီး—ဤနှစ်မျိုးကို သေချာစီမံထိန်းသိမ်း၍သာ ကုသနိုင်သည်ဟု သိရမည်။

Verse 20

सिध्येतामपि सामर्थ्यात्साध्यादौ च पृथक्क्रमः / मिश्रा याप्याश्च ये सर्वे जरसः स्थविरस्य च

ကုသမှုကို မိမိစွမ်းအားဖြင့် ပြီးမြောက်စေနိုင်သော်လည်း၊ “ကုသ၍ပျောက်နိုင်သော” အရာနှင့် အခြားအရာတို့အတွက် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို သီးခြားစီ အစဉ်လိုက် လိုက်နာရမည်။ သဘောသဘာဝ ရောနှောနေသော ရောဂါများ၊ ထိန်းသိမ်းကုသရုံသာ ဖြစ်သော ရောဂါများနှင့် အိုမင်းခြင်း၊ အသက်ကြီးခြင်းမှ ဖြစ်သော အရာများအားလုံးကိုလည်း ထိုသို့ သင့်တော်သလို ကုသရမည်။

Verse 21

कासश्वासक्षयच्छर्दिस्वरसादादयो गदाः / भवन्त्युपेक्षया यस्मात्तस्मात्तास्त्वरया जयेत्

ချောင်းဆိုး၊ အသက်ရှူခက်ခြင်း၊ ခ္ရှယ(အလွန်ပျက်ယွင်းခြင်း)၊ အန်ခြင်း၊ အသံကျခြင်း စသည့် ရောဂါများသည် လျစ်လျူရှုခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုရောဂါတို့ကို အလျင်အမြန် အနိုင်ယူရမည်။