
Harivaṁśa-saṅkṣepa: Kṛṣṇa’s Avatāra Deeds, Dynastic Continuity, and Post-departure Succession
ဗြဟ္မာသည် ဟရိ၏ဝంశစဉ်ကို ကြေညာ၍ ဝါစုဒေဝနှင့် ဒေဝကီမှ ကృష్ణ မွေးဖွားကြောင်းဆိုပြီး ဓမ္မကိုကာကွယ်ရန် အဝတာရကာရိယများကို ရှင်းလင်းသည်—ပူတနာကိုဖျက်ဆီးခြင်း၊ ဗြဇာကိုကာကွယ်သည့် လီလာများ (လှည်းလှန်ခြင်း၊ အာရ္ဂျုနသစ်ပင်နှစ်ပင်ကိုချိုးခြင်း)၊ ကာလိယကိုနှိမ်နင်းခြင်းနှင့် ဒေဟနုကကိုသတ်ခြင်း။ ထို့နောက် ဂోవර්ဓနတောင်ကိုမြှောက်ကာ အင်ဒြာ၏ဂုဏ်ပြုခြင်းကိုခံယူသဖြင့် အာဏာတော်ကိုထင်ရှားစေပြီး အရိဋ္ဌ၊ ကေရှီတို့ကိုဖယ်ရှားကာ လူထုဝမ်းမြောက်မှုကိုတည်မြဲစေသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် နွားကျောင်းလီလာမှ ရာဇဝင်တရားမျှတမှုသို့ကူးပြောင်းကာ ခာဏူရ၊ မုဋ္ဌိကတို့ကိုသတ်ပြီး ကံဆကိုဖြုတ်ချသည်။ ဗြဟ္မာသည် ကృష్ణ၏ မဟာမိဖုရားများနှင့် မိသားစုကြီးကိုရေတွက်ကာ ဘုရားမင်းအာဏာနှင့် ဝంశတိုးချဲ့မှုကိုချိတ်ဆက်သည်—ပရဒျုမနသည် ရှမ္ဗရကိုသတ်ခြင်း၊ အနိရုဒ္ဓသည် ဥရှာနှင့်လက်ထပ်ခြင်း၊ ဘာဏမြို့တွင် သီဝနှင့် ဓမ္မအတွက်တိုက်ပွဲဖြစ်ကာ ဘာဏ၏လက်များကိုဖြတ်ချခြင်း။ အဆုံးတွင် နရကသေဆုံးမှုနှင့် ပါရိဇာတအဖြစ်အပျက်ကိုသတိရစေပြီး ကൃഷ്ണ၏ထွက်ခွာမှုနောက် Vajra ၏မင်းအာဏာကိုညွှန်ပြကာ မထုရာတွင် ဥဂ္ဂရစေနက အုပ်ချုပ်မှုတည်ငြိမ်ပြီး ဘုရားကာကွယ်မှုကို ထပ်မံအတည်ပြုသည်။
Verse 1
त्रिचत्वारिंशदुत्तरशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच / हरिवंशं प्रवक्ष्यामि कृष्णमाहात्म्यमुत्तमम् / वसुदेवात्तु देवक्यां वासुदेवो बलो ऽभवत्
ဗြဟ္မာမိန့်တော်မူသည်— «ဟရိ၏ ဝంశစဉ်ကို ငါဟောပြောမည်၊ ကృష్ణ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး မဟာတ్మျကိုလည်း ထုတ်ဖော်မည်။ ဝసုဒေဝမှ၊ ဒေဝကီ၏ ဝမ်း၌၊ အင်အားကြီးသော ဝါစုဒေဝ (ကృష్ణ) မွေးဖွားလာ၏»။
Verse 2
धर्मादिरक्षणार्थाय ह्यधर्मादिविनष्टये / कृष्णः पीत्वा स्तनौ गाढं पूतनामनयत्क्षयम्
ဓမ္မကို ကာကွယ်ရန်နှင့် အဓမ္မတို့ကို ဖျက်ဆီးရန်အတွက်၊ ကృష్ణသည် ပူတနာ၏ နို့အုံကို တင်းကျပ်စွာ စုပ်ယူကာ သူမကို အဆုံးသတ်သို့ ပို့ဆောင်하였다။
Verse 3
शकटः परिवृत्तो ऽथ भग्नौ च यमलार्जुनौ / दमितः कालियो नागो धेनुको विनिपातितः
ထို့နောက် လှည်းသည် လှန်ကျသွားပြီး၊ ယမလာရ္ဇုန သစ်ပင်နှစ်ပင်လည်း ကျိုးပဲ့သွားသည်။ ကာလိယ နာဂကို နှိမ်နင်းခဲ့ပြီး၊ ဓေနုကကိုလည်း လဲကျအောင် ချေမှုန်း하였다။
Verse 4
धृतो गोवर्धनः शैल इन्द्रेण परिपूजितः / भारावतरणं चक्रे प्रतिज्ञां कृतवान्हरिः
ဟရိသည် ဂోవර්ဓန တောင်ကို ထမ်းမြောက်ကာ အိန္ဒြာ၏ သင့်လျော်သော ပူဇော်ကန်တော့ခြင်းကို ခံယူ하였다။ ထို့ပြင် မြေကြီး၏ ဘာရကို လျော့ချရန် တာဝန်ကို ဆောင်ရွက်၍ မိမိပြုထားသော ကတိသစ္စာကိုလည်း ပြည့်စုံစေ하였다။
Verse 5
रक्षणायार्जुनादेश्च ह्यरिष्टादिर्निपातितः / केशी विनिहतो दैत्यो गोपाद्याः परितोषिताः
ကာကွယ်ရန်နှင့် အာర్జုန၏ တောင်းဆိုချက်အရ အရိဋ္ဌနှင့် အခြားသူတို့ကို ချေမှုန်းခဲ့သည်။ ဒေဝတမန် အဆုရ ကေရှီလည်း သတ်ဖြတ်ခံရ၍ နွားထိန်းသူတို့နှင့် အခြားသူတို့ ဝမ်းမြောက်ကြသည်။
Verse 6
चाणूरो मुष्टिको मल्लः कंसो मञ्चान्निपातितः / रुक्मिणीसत्यभामाद्याः ह्यष्टौ पत्न्यो हरेः पराः
မল্লသမား ချာဏူရနှင့် မုဋ္ဌိကတို့ သတ်ဖြတ်ခံရပြီး ကံဆကို မဏ္ဍပစင်မြင့်မှ လှဲချခဲ့သည်။ ရုက္မိဏီ၊ သတ္တျဘာမာတို့နှင့် အခြားသူတို့သည် ဟရီ (သရီကృష్ణ) ၏ မြတ်သော မယားရှစ်ပါး ဖြစ်ကြသည်။
Verse 7
षोढश स्त्रीसहस्राणि ह्यन्यान्यास महात्मनः / तासां पुत्राश्च पौत्राद्याः शतशो ऽथ सहस्रशः
မဟာသတ္တဝါတော်၌ အခြားသော မိန်းမ ဆယ့်ခြောက်ထောင် ရှိခဲ့သည်။ ထိုသူတို့ထံမှ သားများ၊ မြေးများနှင့် အခြားမျိုးဆက်များသည် ရာချီ၊ ထောင်ချီ ပေါ်ပေါက်လာ하였다။
Verse 8
रुक्मिण्याञ्चैव प्रद्युम्नो न्यवधीच्छंबरञ्च यः / तस्य पुत्रो ऽनिरुद्धो ऽभूदुषाबाणसुतापतिः
ရုက္မိဏီထံမှ ပရဒျုမ္န ပေါ်ပေါက်လာပြီး သူသည် ရှမ္ဗရကိုလည်း သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ သူ၏သား အနိရုဒ္ဓသည် ဘာဏ၏ သမီး ဥෂာ၏ ခင်ပွန်း ဖြစ်လာ하였다။
Verse 9
हरिशकरयोर्यत्र महायुद्धं बभूव ह / बाणबाहुसहस्रञ्च च्छिन्नं बाहुद्वयं ह्यभूत्
ထိုနေရာ၌ ဟရီ (ဗိෂ္ဏု) နှင့် ရှင်ကရ (ရှီဝ) တို့အကြား မဟာစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွား하였다။ ဘာဏ၏ လက်တစ်ထောင်ကို ဖြတ်တောက်၍ နောက်ဆုံး လက်နှစ်ဖက်သာ ကျန်ရစ်하였다။
Verse 10
नरको निहतो येन पारिजातं जहार यः / बलश्च शिसुपालश्च हतश्च द्विविदः कपिः
နရကကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သူ၊ ပါရိဇာတ သစ်ပင်ကို ယူဆောင်ခဲ့သူ၊ ဘလနှင့် ရှိရှုပာလကို ချေမှုန်းခဲ့သူ၊ ထို့ပြင် မျောက် ဒွိဝိဒကိုပါ သတ်ခဲ့သူ—ထို အမြင့်မြတ်သော ဟရိ (သခင်) ကို ဂုဏ်ပြုချီးမွမ်းကြသည်။
Verse 11
अनिरुद्धादभूद्वज्रः स च राजा गते हरौ / सन्दीपनिं गुरुञ्चक्रे सपुत्रञ्च चकार सः / मथुरायां चोग्रसेनं पालनं च दिवौकसाम्
အနိရုဒ္ဓမှ ဝဇ္ရ မွေးဖွားလာ၏။ ဟရိ ထွက်ခွာသွားပြီးနောက် သူသည် မင်းဖြစ်လာ၏။ သူသည် ဆန္ဒီပနိကို ဂုရုအဖြစ် လက်ခံကာ ဂုရု၏ သားနှင့်အတူ ဆည်းပူးခဲ့၏။ မထုရာတွင် ဥဂ္ရစေနကို အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် တင်မြှောက်၍ ဒေဝတားတို့ကိုလည်း ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခဲ့၏။
These acts are presented as protective interventions (rakṣaṇa) where Hari removes immediate threats to the innocent and restores moral-spiritual balance in the community, illustrating avatāra as compassionate governance rather than mere violence.
Purāṇic narration typically uses such conflicts to show dharma’s resolution through divine agency; the episode underscores functional roles within cosmic order, not sectarian rivalry—Bāṇa is restrained, and balance is restored.