
Bhīma-Dvādaśī (Ekādaśī) Māhātmya and Varāha-Pūjā Vidhi
ခဏ္ဍ ၁ ၏ ဓမ္မသင်ကြားမှုကို ဆက်လက်၍ ဘြဟ္မာသည် မာဃ-ရှုကလ ပက္ခ၌ ဘီမက ထိန်းသိမ်းကျင့်သုံးသော ဧကာဒသီကို မော်ဒယ်ဝရတအဖြစ် ဖော်ပြကာ ပိတೃ-ऋဏ ကို ဖြေရှင်းပေးပြီး ပုဏ္ဏကို တိုးပွားစေသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် ဧကာဒသီ၏ အာနိသင်ကို အထွေထွေပြု၍ နက္ခတ်တွက်ချက်မှုမရှိသော်လည်း မဟာပာတကအထိ အပြစ်များကို ဖျက်နိုင်ကြောင်း ပြောသည်။ ထို့ပြင် ဓမ္မဟန်ဆောင်သော အဓမ္မ၊ မုသာ၊ လောဘ၊ ဂုဏ်မာန်ကြောင့် တပသ၊ စည်းကမ်းမဲ့ အကျင့်တို့သည် ကောင်းကျိုးနှင့် ပုဏ္ဏကို ပျက်စီးစေကြောင်း ဥပမာများဖြင့် သတိပေးသည်။ ဧကာဒသီကို နာမည်ကြီး တီရ္ထများနှင့် ယဇ္ဉ၊ ဇပ၊ ဒါနတို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်ကာ ဟရိ၏နေ့သည် အထက်မြတ်ဆုံးဟု ကြေညာသည်။ ထို့နောက် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းသို့ ပြောင်း၍ ရွှေဝရားဟ-ပုရုෂကို အိုးပေါ်တင်တပ်ဆင်ကာ အင်္ဂါအလိုက် နမസ്കာရဖြင့် ပူဇော်၊ ညလုံးနိုး၍ ပုရာဏနားထောင်၊ ပူဇော်ပစ္စည်းများကို ဒက္ခိဏာနှင့်အတူ လှူဒါန်းပြီး တိုင်းတာထားသော ပါရာဏာ ပြုလုပ်ရန် ဆိုသည်။ အဆုံးတွင် သုံးမျိုးသော ऋဏ မှ လွတ်မြောက်ခြင်းနှင့် ကလေးဘဝ ပြန်လည်မွေးဖွားမှု မကြုံရဟု ကတိပေးကာ အတွင်းစည်းကမ်းကို ရိတုအကျိုးသက်ရောက်မှုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။
Verse 1
ब्रह्मोवाच / माघमासे शुक्लपक्षे सूर्यर्क्षेण युता पुरा / एकादशी तथा चैका भीमेन समुपोषिता
ဗြဟ္မာက ပြောသည်—ရှေးက မာဃလတွင်၊ လပြည့်ဘက်(သုက္လပက္ခ)၌၊ နေ၏ နက္ခတ်နှင့် တွဲညီသော အခါ၊ ဧကာဒသီ တစ်ရက်ကို ဘီမ သည် စည်းကမ်းပြည့်စုံစွာ အုပ်ဝါသ (အစာရှောင်) ပြုခဲ့သည်။
Verse 2
आश्चर्य तु व्रतं कृत्वा पितॄणामनृणो ऽभवत् / भीमद्वादशी विख्याता प्राणिनां पुण्यवर्धिनी
ဤအံ့ဩဖွယ် ဝ్రတ ကို ကျင့်သုံးခြင်းဖြင့် ပိတೃ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်) များအပေါ် အကြွေးမရှိသူ ဖြစ်လာသည်။ “ဘီမ-ဒွာဒသီ” ဟု ကျော်ကြားသော ဤအကျင့်သည် သတ္တဝါတို့၏ ပုဏ္ဏားကို တိုးပွားစေသည်။
Verse 3
नक्षत्रेण विनाप्येषा ब्रह्महत्यादि नाशयेत् / विनिहन्ति महापापं कुनृपो विषयं यथा
နက္ခတ် (nakṣatra) ကိုမစဉ်းစားဘဲပင် ဤဝတ္ထု/အကျင့်သည် ဘြဟ္မဟတ္ယာ (brahma-hatyā) စသော အပြစ်များကို ဖျက်ဆီးနိုင်၏။ မဟာအပြစ်ကို မကောင်းသောဘုရင်က နိုင်ငံကို ဖျက်သကဲ့သို့ အမြစ်မှ ပျက်စီးစေ၏။
Verse 4
कुपुत्त्रस्तु कुलं यद्वत्कुभार्या च पतिं यथा / अधर्मं च यथा धर्मः कुमन्त्री च यथा नृपम्
မကောင်းသောသားက မိသားစုကို ဖျက်သကဲ့သို့၊ မကောင်းသောမယားက ခင်ပွန်းကို ပျက်စီးစေသကဲ့သို့။ အဓမ္မကို ဓမ္မဟု မှားယွင်းယူဆလျှင် ဖျက်ဆီးသကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ မကောင်းသောအကြံပေးက ဘုရင်ကို ပျက်စီးစေ၏။
Verse 5
अज्ञानेन यथा ज्ञानं शौचमाशौचकं यथा / अश्रद्धया यथा श्रद्धा सत्यञ्चैवानृतैर्यथा
အဗိဇ္ဇာကြောင့် ဉာဏ်ပညာ ပျက်စီးသကဲ့သို့၊ အရှုချကြောင့် သန့်ရှင်းမှု ကလေးကလေးဖြစ်သကဲ့သို့။ အယုံအကြည်မရှိခြင်းကြောင့် သဒ္ဓါ ပျက်စီးသကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ မုသာကြောင့် သစ္စာလည်း ချိုးဖောက်ခံရ၏။
Verse 6
हिमं यथोष्णमाहन्यादनर्थं चार्थसंचयः / यथा प्रकर्तिनाद्दानं तपो वै विस्मयाद्यथा
အပူက နှင်းခဲကို ဖျက်သကဲ့သို့၊ ငွေကြေးကို စုဆောင်းသိုလှောင်ခြင်းက အနတ္ထကို ဖြစ်စေ၏။ ထိုနည်းတူ အလေ့အထသာဖြင့် ပြုသော ဒါနနှင့် အံ့ဩဝံ့ကြွားမှုကြောင့် ပြုသော တပစ် (tapas) တို့သည် အကျိုးမဲ့ ဖြစ်သွား၏။
Verse 7
अशिक्षया यथा पुत्रो गावो दूरगतैर्यथा / क्रोधेन च यथा शान्तिर्यथा वित्तमवद्धनात्
သင်ကြားထိန်းသိမ်းမှုမရှိလျှင် သားသည် လမ်းလွဲသကဲ့သို့၊ နွားများသည် အဝေးသို့ မောင်းနှင်လျှင် လမ်းပျောက်သကဲ့သို့။ ဒေါသဖြင့် ငြိမ်းချမ်းမှု မရနိုင်၊ အရင်းအနှီးမရှိသူထံမှလည်း ဥစ္စာမပေါ်ပေါက်နိုင်။
Verse 8
ज्ञानेनैयथा विद्या निष्कामेन यथा फलम् / तथैव पापनाशाय प्रोक्तेयं द्वादशी शुभा
စစ်မှန်သော ဉာဏ်ဖြင့် ပညာသည် ပြည့်စုံသကဲ့သို့၊ ဆန္ဒမဲ့စွာ ပြုလုပ်သော ကర్మ၏ အကျိုးသည် သန့်စင်သကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ မင်္ဂလာရှိသော ဒွာဒသီကို အပြစ်များ ပျက်စီးစေရန် ဟောကြားထားသည်။
Verse 9
ब्रह्महत्या सुरा पान स्तेयं गुर्वङ्गनागमः / युगपत्तुप्रजातानिहन्ति त्रिपुष्करम्
ဗြာဟ္မဏသတ်ခြင်း၊ အရက်သောက်ခြင်း၊ ခိုးယူခြင်း၊ ဆရာ၏ ဇနီးနှင့် မသင့်လျော်သော ဆက်ဆံခြင်း—ဤအပြစ်ကြီးများ တပြိုင်နက် ဖြစ်ပေါ်လာလျှင် တြိပုෂ္ကရ (Tripuṣkara) အခမ်းအနားမှ ရရှိသော ကုသိုလ်တောင် ဖျက်ဆီးပစ်သည်။
Verse 10
न चापि नैमिषं क्षेत्रं कुरुक्षेत्रं प्रभासकम् / कालिन्दी यमुना गङ्गा न चैव न सरस्वती
နိမိဿ သန့်ရှင်းရာဒေသလည်း မဟုတ်၊ ကုရုက္ခေတ္တရလည်း မဟုတ်၊ ပရဘာသလည်း မဟုတ်၊ ကာလိန္ဒီ (ယမုနာ) လည်း မဟုတ်၊ ဂင်္ဂါလည်း မဟုတ်၊ ထို့ပြင် စရஸဝတီလည်း (ဤနေရာ၌) မဟုတ်။
Verse 11
चैव सर्वतीर्थानि एकादश्याः समानि हि / न दानं न जपो होमो न चान्यत्सुकृतं क्रचित्
အမှန်တကယ်ပင် သန့်ရှင်းသော တီရ္ထများအားလုံးသည် ဧကာဒသီ၏ ကုသိုလ်နှင့် တူညီသည်။ ထိုနှင့် ယှဉ်နိုင်သော ဒါနမရှိ၊ ဇပမရှိ၊ ဟောမမရှိ၊ အခြား ကုသိုလ်ကောင်းမှု တစ်စုံတစ်ရာလည်း မရှိ။
Verse 12
एकतः पृथिवीदानमेकतो हरिवासरः / ततो ऽप्येका महापुण्या इयमेकादशी वरा
တစ်ဖက်တွင် မြေကြီးတစ်လုံးလုံးကို လှူဒါန်းခြင်းရှိပြီး၊ တစ်ဖက်တွင် ဟရီ၏ သန့်ရှင်းသော နေ့ရှိသည်။ သို့သော် ထိုနှစ်ခုထက်ပင် ကျော်လွန်၍ ဤတစ်နေ့တည်းသော အမြတ်ဆုံး ဧကာဒသီသည် မဟာကုသိုလ်ကို ပေးတတ်သည်ဟု ကြေညာထားသည်။
Verse 13
अस्मिन्वराहपुरुषं कृत्वा देवं तु हाटकम् / घटोपरि नवे पात्रे कृत्वा वै ताम्रभाजने
ဤအစီအစဉ်၌ ဝရာဟပုရုရှ (ဝက်တောပုံသဏ္ဌာန်) ကို ရွှေဖြင့် တည်ဆောက်သော ဒေဝတားအဖြစ် ပြုလုပ်၍ အိုးပေါ်တင်ကာ အသစ်သော ပန်းကန်၌—အမှန်တကယ် ကြေးအိုး/ကြေးပုံးအတွင်း ထားရမည်။
Verse 14
सर्वबीजभृते विप्राः सितवस्त्रावगण्ठिते / सहिरण्यप्रदीपाद्यैः कृत्वा पूजां प्रयत्ननः
အို ဗြာဟ္မဏတို့၊ အမျိုးမျိုးသော မျိုးစေ့များကို ထိန်းသိမ်းထားပြီး အဖြူရောင်အဝတ်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသော ပူဇော်ရာအရာအတွက် ရွှေနှင့်အတူ မီးအိမ်နှင့် အခြားပူဇော်ပစ္စည်းများဖြင့် ကြိုးစား၍ ပူဇော်ကြလော့။
Verse 15
वराहाय नमः पादौ क्रोडाकृतये नमः कटिम् / नाभिं गंभीरघोषया उरः श्रीवत्सधारिणे
ဝရာဟာသို့ နမော—အရှင်၏ ခြေတော်တို့ကို ဦးညွှတ်ပါ၏။ ဝက်တောပုံသဏ္ဌာန်ရှိတော်မူသော အရှင်သို့ နမော—ခါးတော်ကို ဦးညွှတ်ပါ၏။ နက်ရှိုင်းသံမြည်သော နာဘိတော်နှင့် «ශ්ရီဝတ္စ» အမှတ်ကို ဆောင်သော ရင်ဘတ်တော်ကိုလည်း ဦးညွှတ်ပူဇော်ပါ၏။
Verse 16
बाहुं सहस्रशिरसे ग्रीवां सर्वेश्वराय च / मुखं सर्वात्मने पूज्यं ललाटं प्रभवाय च
လက်တော်တို့ကို ခေါင်းတစ်ထောင်ရှိတော်မူသော အရှင်ထံ ပူဇော်ရမည်။ လည်ပင်းတော်ကို အရာအားလုံး၏ အရှင်ထံ ပူဇော်ရမည်။ မျက်နှာတော်—လေးစားထိုက်သော—ကို အရာအားလုံး၏ အတ္တမန် (အတ္မာ) ထံ ပူဇော်ရမည်။ နဖူးတော်ကိုလည်း ပေါ်ထွန်းမှုအားလုံး၏ မူလအရင်းအမြစ်ထံ ပူဇော်ရမည်။
Verse 17
केशाः शतमयूखाय पूज्या देवस्य चक्रिणः / विधिना पूजयित्वा तु कृत्वा जागरणं निशि
ကိရိယာတော်၏ ဆံတော်/ဆံမြီးတို့ကို ရောင်ခြည်တစ်ရာရှိတော်မူသော၊ စက်ရားကိုင်တော်မူသော ဒေဝအရှင်အတွက် ပူဇော်ထိုက်၏။ နည်းလမ်းအတိုင်း ပူဇော်ပြီးနောက် ညတစ်ညလုံး နိုးကြားစောင့်ကြပ်ရမည်။
Verse 18
श्रुत्वा पुराणं देवस्य माहात्म्यप्रतिपादकम् / प्रातर्विप्राय दत्त्वा च याचकाय शुभाय तत्
ဘုရား၏ မဟာတန်ခိုးကို ဖော်ပြသော ပုရာဏကို ကြားနာပြီးနောက် မနက်ခင်းတွင် ဘရာဟ္မဏ်တစ်ဦးအား ပူဇော်လှူဒါန်းရမည်၊ သို့မဟုတ် သင့်တော်သော တောင်းခံသူအား မင်္ဂလာကောင်းကျိုးအတွက် အလှူအဖြစ် ပေးအပ်ရမည်။
Verse 19
कनकक्रोडसहितं सन्निवेद्य परिच्छदम् / पश्चात्तु पारणं कुर्यान्नातितृप्तः सकृद्व्रतः
သတ်မှတ်ထားသော လှူဒါန်းပစ္စည်းများနှင့် အလှူအတန်များကို ရွှေဒင်္ဂါးတစ်ပြားနှင့်အတူ သေချာစွာ ပူဇော်ပြီးနောက် ပာရဏ (အစာရှောင်ခြင်းကို ဖြုတ်ခြင်း) ကို ပြုရမည်။ တစ်နေ့တည်းသော ဝရတကို စောင့်သူသည် အလွန်အကျွံ မစားသင့်။
Verse 20
एवं कृत्वा नरो विद्यान्न भूय स्तनपो भवेत् / उपोष्यैकादशीं पुण्यां मुच्यते वै ऋणत्रयात् / मनो ऽभिलषितावाप्तिः कृत्वा सर्वव्रतादिकम्
ဤသို့ ပြုလုပ်ပြီးနောက် လူသည် မိမိသည် နောက်တစ်ဖန် နို့စို့ကလေးအဖြစ် မဖြစ်တော့ကြောင်း သိရမည်။ သန့်ရှင်းသော ဧကာဒသီနေ့တွင် အစာရှောင်ခြင်းဖြင့် သုံးမျိုးသော အကြွေးမှ အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်သည်။ ထိုကဲ့သို့ ဝရတနှင့် အကျင့်အကြံများအားလုံးကို ဆောင်ရွက်လျှင် စိတ်နှလုံးက လိုလားသော ဆန္ဒ ပြည့်စုံရသည်။
The installation functions as a concrete devotional focus (mūrti/ādhāra) for the vrata, aligning the observance with Viṣṇu’s Varāha form. By placing the deity on a prepared vessel and worshipping with lamps, seeds, and a white covering, the rite integrates purity (śauca), abundance symbolism (sarva-bīja), and formal offering (upacāra), culminating in dāna to transfer merit and complete the observance.
The chapter explicitly links fasting on the holy Ekādaśī with release from the threefold debt, presenting the vrata as a concentrated act of restraint, devotion, and gift-giving. In karma-vipāka logic, disciplined niyama (fasting, vigil), bhakti (Hari/Varāha worship), and dāna (donation with dakṣiṇā) collectively counterbalance prior obligations and impurities, yielding ṛṇa-nivṛtti as a stated fruit.