Adhyaya 114

Verse 1

ऽध्यायः सूत उवाच / न कश्चित्कस्यचिन्मित्रं न कश्चित्कस्यचिद्रिपुः / कारणादेव जायन्ते मित्राणि रिपवस्तथा

စူတက ပြောသည်—မည်သူမျှ မည်သူ၏ မိတ်ဆွေဟု မွေးရာပါ မဟုတ်၊ မည်သူမျှ မည်သူ၏ ရန်သူဟု မွေးရာပါ မဟုတ်။ အကြောင်းအရာနှင့် အခြေအနေကြောင့်သာ မိတ်ဆွေများ ပေါ်ပေါက်သကဲ့သို့ ရန်သူများလည်း ထိုနည်းတူ ဖြစ်လာသည်။

Verse 2

शोकत्राणं भयत्राणं प्रीतिविश्वासभाजनम् / केन रत्नांमदं सृष्टं मित्रमित्यक्षरद्वयम्

မိတ်ဆွေသည် ဝမ်းနည်းမှုမှ ကာကွယ်ရာ၊ ကြောက်ရွံ့မှုမှ ကာကွယ်ရာ၊ ချစ်ခင်မှုနှင့် ယုံကြည်မှုကို ခံယူရာ အိုးတစ်လုံးတည်း ဖြစ်သည်။ “မိတ္တ” ဟူသော အက္ခရာနှစ်လုံးပါ ရတနာစကားကို မည်သူ ဖန်ဆင်းခဲ့သနည်း။

Verse 3

सकृदुच्चरितं येन हरिरित्यक्षरद्वयम् / बद्धः परिकरस्तेन मोक्षाय गमनं प्रति

“ဟရီ” ဟူသော အက္ခရာနှစ်လုံးပါ ပရဘုနာမကို တစ်ကြိမ်တည်းပင် အသံထွက်ခဲ့သူအတွက် မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) သို့ သွားရာခရီးအတွက် လိုအပ်သမျှ အစီအစဉ်များ ချည်နှောင်ပြီးသား ဖြစ်သည်။

Verse 4

न मातरि न दारेषु न सोदर्ये न चात्मजे / विश्वासस्तादृशः पुंसां यादृङ्मित्रे स्वभावजे

ယောက်ျားတစ်ဦးသည် မိခင်၊ ဇနီး၊ ကိုယ်ပိုင်ညီမ၊ သားတောင်မဟုတ်ဘဲ—သဘာဝအလိုက် စိတ်သဘောတူညီသော မိတ်ဆွေတစ်ဦးအပေါ်ထားသည့် ယုံကြည်မှုကဲ့သို့ ယုံကြည်မှုကို မထားတတ်။

Verse 5

यदिच्छेच्छाश्वतीं प्रीतिं त्रीन्दोषान्परिवर्जयेत् / द्युतमर्थप्रयोगञ्च परोक्षे दारदर्शनम्

အမြဲတမ်းညီညွတ်ချစ်ခင်မှုကို လိုလားပါက အပြစ်သုံးပါးကို ရှောင်ကြဉ်ရမည်—လောင်းကစား၊ ငွေကြေးကို မတရားသုံးစွဲခြင်း၊ နှင့် ခင်ပွန်းမရှိချိန်တွင် အခြားသူ၏ဇနီးကို လျှို့ဝှက်တွေ့မြင်ပေါင်းသင်းခြင်း။

Verse 6

मात्रा स्वस्त्रा दुहित्रा वा न विविक्तासनो वसेत् / बलवानिन्द्रियग्रामो विद्वांसमपि कर्षति

မိခင်၊ ညီမ၊ သမီးတို့နှင့် တစ်နေရာတည်းတွင် သီးသန့်ထိုင်မနေသင့်။ အာရုံအင်္ဂါတို့၏ စုပေါင်းအားသည် အလွန်ပြင်းထန်၍ ပညာရှိတောင် လမ်းလွဲစေနိုင်သည်။

Verse 7

विपरीतरतिः कामः स्वायतेषु न विद्यते / यथोपायो वधो दण्डस्तथैव ह्यनु वर्तते

အလိုမတော်သော ရသာကို လိုက်ရှာသည့် ကာမတဏှာသည် ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်နိုင်သူတို့၌ မရှိ။ ထို့ပြင် မည်သည့်နည်းလမ်းကို ခံယူကျင့်သုံးစေကာမူ—သတ်ခြင်းဖြစ်စေ၊ ဒဏ်ပေးခြင်းဖြစ်စေ—ထိုအကျိုးဆက်သည် မလွဲမသွေ လိုက်ပါလာသည်။

Verse 8

अपि कल्पानिलस्यैव तुरगस्य महोदधेः / शक्यते प्रसरो बोद्धुं न ह्यरक्तस्ये चतसः

ကာလပေါင်းများစွာ တိုက်ခတ်သည့် လေ၏ အကျယ်အဝန်း၊ မြန်ဆန်သော မြင်း၏ အလျင်၊ သမုဒ္ဒရာကြီး၏ ကျယ်ပြန့်မှုကို သိမြင်နိုင်ကောင်းနိုင်သည်။ သို့သော် ဘက္တိမရှိသူ၏ အပြုအမူလမ်းစဉ်ကို အမှန်တကယ် နားလည်ရန် မလွယ်။

Verse 9

क्षणो नास्ति रहो नास्ति न स्ति प्रार्थयिता जनः / तेन शौनक नारीणां सतीत्वमुपजायते

ခဏတစ်ခဏတောင် သီးသန့်မရှိ၊ လျှို့ဝှက်ရာနေရာမရှိ၊ သူတို့အတွက် တောင်းပန်ပေးမည့်သူလည်း မရှိ။ ထို့ကြောင့် အို ရှောနကာ၊ မိန်းမတို့၏ သတီත්ව (စင်ကြယ်သစ္စာ) သည် ထူထောင်လာသည်။

Verse 10

एक वै सेवते नित्यमन्यश्चेतपि रोचते / पुरुषाणामलाभेन नारी चैव पतिव्रता

မိန်းမတစ်ယောက်သည် ခင်ပွန်းကို အမြဲတမ်း စေဝာပြုသော်လည်း၊ အခြားတစ်ယောက်သည် အခြားဘက်သို့ စိတ်လှည့်နိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ယောက်ျားမရရှိသည့်အခါ မိန်းမကိုပင် ပတိဝ္ရတာ (ခင်ပွန်းသစ္စာ) ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။

Verse 11

जननी यानि कुरुते रहस्यं मदनातुरा / सुतैस्तानि न चिन्त्यानि शीलविप्रतिपत्तिभिः

မိခင်သည် ကာမစိတ်ကြောင့် လျှို့ဝှက်စွာ ပြုလုပ်သမျှကို သားတို့သည် မစဉ်းစားမိစေရ၊ အကျင့်ပျက်ကွက်မှုဟုလည်း မဆုံးဖြတ်စေရ။

Verse 12

पराधीना निद्रा परदृदयकृत्यानुसरणं सदा हेला हास्यं नियतमपि शोकेन रहितम् / पणे न्यस्तः कायो विटजनखुरैर्दारितगलो बहूत्कण्ठवृतिर्जगति गणिक्राया बहुमतः

သူမ၏အိပ်စက်ခြင်းသည် အခြားသူတို့အပေါ် မူတည်ရ၏။ အခြားသူတို့၏နှလုံးသားလိုအင်ကို အမြဲလိုက်နာရန် အတင်းအကျပ် ခံရ၏။ ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ရယ်မောခြင်းနှင့် အတင်းအကျပ် ပျော်ရွှင်ဟန်ဆောင်ခြင်းသည် အစဉ်ရှိသော်လည်း စစ်မှန်သော ဝမ်းနည်းခြင်းမပါ။ သူမ၏ကိုယ်ခန္ဓာကို လောင်းကစားတွင် အပေါင်ထားကြ၏။ ကာမလောဘကြီးသော ယောက်ျားတို့၏ ခြေခွာများကြောင့် လည်ချောင်းပင် ပွဲကွဲရ၏။ များစွာသော “လည်ချောင်း” (ပံ့ပိုးသူများ) ဖြင့် အသက်မွေးရသော်လည်း၊ လောက၌ ဂဏိကာကို “တန်ဖိုးမြင့်” ဟု ထင်မြင်ကြသည်။

Verse 13

अग्निरापः स्त्रियो मूर्खाः सर्पा राजकुलानि च / नित्यं परोपसेव्यानि सद्यः प्राणहराणि षट्

မီး၊ ရေ၊ မိန်းမများ၊ မိုက်မဲသူများ၊ မြွေများနှင့် မင်းတော်အိမ်တော်တို့—ဤခြောက်ပါးကို အမြဲ သတိနှင့် နီးကပ်ရမည်၊ အခြားသူတို့၏ လမ်းညွှန်ချက်ကိုလည်း လိုက်နာရမည်။ အကြောင်းမူကား ၎င်းတို့သည် ချက်ချင်း အသက်ဆုံးရှုံးစေတတ်သော အရာများဖြစ်သည်။

Verse 14

किं चित्रं यदि वेद (शब्द) शास्त्रकुशलो विप्रो भवेत्पण्डितः किं चित्रं यदि दण्डनीतिकुशलो राजा भवेद्धार्मिकः / किं चित्रं यदि रूपयौवनवती साध्वी भवेत्कामिनी तच्चित्रं यदि निर्धनो ऽपि पुरुषः पापं न कुर्यात्क्रचित्

ဝေဒနှင့် သဒ္ဒဗေဒ စာသင်ပညာ၌ ကျွမ်းကျင်သော ဗြာဟ္မဏသည် ပဏ္ဍိတ်ဖြစ်လာခြင်းမှာ အံ့ဩစရာမဟုတ်။ ဒဏ္ဍနီတိနှင့် အုပ်ချုပ်ရေး၌ ကျွမ်းကျင်သော မင်းသည် ဓမ္မိကဖြစ်လာခြင်းလည်း အံ့ဩစရာမဟုတ်။ အလှနှင့် ယောဝနရှိသော သီလရှင်မိန်းမ၌ ကာမစိတ်ရှိခြင်းလည်း အံ့ဩစရာမဟုတ်။ အံ့ဩစရာအမှန်ကတော့ ဆင်းရဲသူတစ်ယောက်ပင် မည်သည့်အခါမျှ အပြစ်မလုပ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

Verse 15

नात्मच्छिद्रं परे दद्याद्विद्याच्छिद्रं परस्य च / गूहेत्कूर्म इवाङ्गानि परभावञ्च लक्षयेत्

မိမိ၏ ချို့ယွင်းချက်ကို အခြားသူများထံ မဖော်ပြသင့်။ သို့သော် အခြားသူ၏ ချို့ယွင်းချက်ကို သိမြင်သင့်သည်။ လိပ်ကဲ့သို့ ကိုယ်အင်္ဂါများကို ဆုတ်သိမ်းသကဲ့သို့ မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်၍ အခြားသူတို့၏ စိတ်ရည်နှင့် သဘောထားကိုလည်း စူးစမ်းကြည့်ရှုသင့်သည်။

Verse 16

पातालतलवा सिन्य उच्चप्राकारसंस्थिताः / यदि नो चिकुरोद्भेदाल्लभ्यन्ते कैः स्त्रियो न हि

အောက်လောက ပာတාලတွင်ပင် ဖုံးကွယ်ထားသော်လည်း၊ မြင့်မားသော ကာရံတံတိုင်းနောက်တွင်ပင် တည်ထားသော်လည်း၊ မိန်းမတို့ကို ဆံပင်ခွဲခြင်းတစ်ခုပဲဖြင့် မရနိုင်လျှင်၊ အမှန်တကယ် မည်သည့်နည်းဖြင့် မိန်းမတို့ကို ရနိုင်မည်နည်း။

Verse 17

समधर्मा हि मर्मज्ञस्तीक्ष्णः स्वजनकण्टकः / न तथा बाधते शत्रुः कृतवैरो बहिः स्थितः

ဓမ္မရှိသကဲ့သို့ ထင်ရသော်လည်း အားနည်းချက်ကို ထိခိုက်အောင် သိကျွမ်း၍ စကားပြင်းထန်ကာ ကိုယ့်အဖွဲ့အတွင်းက ဆူးတစ်ချောင်းဖြစ်သူသည် ပိုမိုနာကျင်စေတတ်သည်။ အပြင်ဘက်တွင် ရန်ကို ကြေညာထားသော ရန်သူသည် ထိုမျှ မနှောင့်ယှက်နိုင်။

Verse 18

स पण्डितो यो ह्यनुञ्जयेद्वै मिष्टेन बालं विनियेन शिष्टम् / अर्थेन नारीं तपसा हि देवान्सर्वांश्च लोकांश्च सुसंग्रहेण

အမှန်တကယ် ပညာရှိဟူသည် မုန့်ချိုဖြင့် ကလေးကို ဆွဲဆောင်နိုင်သူ၊ သင့်တော်သော အညွှန်းအကူဖြင့် စည်းကမ်းရှိသော ကျောင်းသားကို ဦးဆောင်နိုင်သူ၊ ငွေကြေးအထောက်အပံ့ဖြင့် မိန်းမကို ကျေနပ်စေနိုင်သူ၊ တပသ (အာစီတပ) ဖြင့် ဒေဝတို့ကို ပူဇော်အောင်မြင်နိုင်သူ၊ ထို့ပြင် စီမံခန့်ခွဲမှုကောင်းနှင့် သဟဇာတ အပြုအမူဖြင့် လူအပေါင်းနှင့် လောကအပေါင်းကို စုစည်းနိုင်သူ ဖြစ်သည်။

Verse 19

छलेन मित्रं कलुषेण धर्मं परोपतापेन समृद्धिभावनम् / सुखेन विद्यां पुरुषेण नारीं वाञ्छन्ति वै ये न च पण्डितास्ते

လှည့်ဖြားခြင်းဖြင့် မိတ်ဆွေကို ရှာသူ၊ မသန့်ရှင်းမှုဖြင့် ဓမ္မကို ရှာသူ၊ အခြားသူတို့ကို နာကျင်စေ၍ စည်းစိမ်ကို တိုးစေလိုသူ၊ အဆင်ပြေမှုဖြင့် ပညာကို ရှာသူ၊ ယောက်ျားဖြစ်ခြင်းသာဖြင့် မိန်းမကို လိုချင်သူ—ထိုသူတို့သည် ပညာရှိမဟုတ်ကြ။

Verse 20

फलार्थो फलिनं वृक्षं यश्छिन्द्याद्दुर्मतिर्नरः / निष्फलं तस्य वै कार्यां महादोषमवाप्नुयात्

အသီးလိုချင်၍ အသီးပင်ကို ဖြတ်ချသည့် မိုက်မဲသောလူသည် မိမိရည်ရွယ်ချက်ကို အကျိုးမဲ့စေပြီး ထိုကြောင့် အကြီးမားသော အပြစ်ကို ခံယူရသည်။

Verse 21

सधनो हि तपस्वी च दूरतो वै कृतश्रमः / मद्यप स्त्री सतीत्येवं विप्र न श्रद्दधाम्यहम्

ဗြာဟ္မဏာရေ၊ ဤအဆိုများကို ငါမယုံ—တပသီသည် တကယ်ချမ်းသာသည်ဟုဆိုခြင်း၊ အဝေးမှပင် ပင်ပန်းမှုကို ဖျက်နိုင်သည်ဟုဆိုခြင်း၊ သောက်ရည်သောက်သော မိန်းမကို ‘စတီ’ ဟုဆိုခြင်းတို့ကို ငါမယုံ။

Verse 22

न विश्वसेदविश्वस्ते मित्रस्यापि न विश्वसेत् / कदाचित्कुपितं मित्रं सर्वं गुह्यं प्रकाशयेत्

မယုံကြည်ထိုက်သူကို မယုံကြည်ပါနှင့်။ မိတ်ဆွေဖြစ်စေကာမူ အပြည့်အဝ မယုံကြည်သင့်။ တစ်ခါတစ်ရံ ဒေါသထွက်သော မိတ်ဆွေက လျှို့ဝှက်ချက်အားလုံးကို ဖော်ထုတ်နိုင်သည်။

Verse 23

सर्वभूतेषु विश्वासः सर्वभूतेषु सात्त्विकः / स्वबावमात्मना गूहेदेतत्साधोर्हि लक्षणम्

သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် ယုံကြည်မှုထားခြင်း၊ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် စာတ္တဝိက (သန့်ရှင်း၍ ကရုဏာပြည့်) စိတ်ထားခြင်း—ထို့ပြင် မိမိသဘာဝကို မိမိအတွင်း၌ ထိန်းသိမ်းဖုံးကွယ်ထားခြင်း—ဤသည်ပင် စာဓု၏ လက္ခဏာဖြစ်သည်။

Verse 24

यस्मिन्कस्मिन्कृते कार्ये कर्तारमनुवर्तते / सर्वथा वर्तमानो ऽपि धैर्यबुद्धिन्तु कारयेत्

မည်သည့်လုပ်ငန်းကိုမဆို စတင်ပြုလုပ်ရာတွင် လုပ်ငန်းကိုဦးဆောင်သူ၏ညွှန်ကြားမှုကို လိုက်နာသင့်သည်။ အလုပ်တွင် အပြည့်အဝပါဝင်နေသော်လည်း စိတ်တည်ငြိမ်မှုနှင့် သတ္တိပါသော ဉာဏ်ဖြင့် အလုပ်ကို ပြီးမြောက်စေသင့်သည်။

Verse 25

वृद्धाः स्त्रियो नवं मद्यं शुष्कं मांसं त्रिमूलकम् / रात्रौ दधि दिवा स्वप्नं विद्वान्षट् परिवर्जयेत्

ပညာရှိသည် ဤခြောက်ပါးကို ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်—အိုမင်းသောမိန်းမတို့နှင့် ပေါင်းသင်းခြင်း၊ အသစ်ချက်သောအရက်၊ ခြောက်သွေ့သောအသား၊ တြိမူလက (Trimūlaka) ဟုခေါ်သော ဆေးဖက်သုံးမျိုး၊ ညအချိန် ဒဿီ(ဒဟိ) စားသောက်ခြင်း၊ နေ့ခင်းအိပ်ခြင်း။

Verse 26

विषं गोष्ठी दरिद्रस्य वृद्धस्य तरुणी विषम् / विषं कुशिक्षिता विद्या अजीर्णे भोजनं विषम्

ဆင်းရဲသူအတွက် လူစုလူဝေးပေါင်းသင်းခြင်းသည် အဆိပ်ကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ အိုမင်းသူအတွက် မိန်းမငယ်သည် အဆိပ်ဖြစ်၏။ မကောင်းစွာသင်ယူထားသော ပညာသည် အဆိပ်ဖြစ်၏။ အစာမကြေချိန်တွင် စားသောက်ခြင်းလည်း အဆိပ်ဖြစ်၏။

Verse 27

प्रियं गानमकुण्ठस्य नीचस्योच्चासनं प्रियम् / प्रियं दानं दरिद्रस्य भूनश्चतरुणी प्रिया

အသံရှိုင်းသူအတွက် သီချင်းဆိုခြင်းသည် ချစ်မြတ်နိုးရာဖြစ်၏။ နိမ့်ကျသူအတွက် မြင့်သောထိုင်ခုံသည် ချစ်မြတ်နိုးရာဖြစ်၏။ ဆင်းရဲသူအတွက် ဒါနပြုခြင်းသည် ချစ်မြတ်နိုးရာဖြစ်၏။ အိုမင်းသူအတွက် မိန်းမငယ်သည် ချစ်မြတ်နိုးရာဖြစ်၏။

Verse 28

अत्यम्बुपानं कठिनाशनञ्च धातुक्षयोवेगविधारणञ्च / दिवाशयो जागरणञ्च रात्रौ षड्भिर्नराणां निवसन्ति रोगाः

လူတို့တွင် ရောဂါများ နေရာယူလာခြင်းသည် အလေ့အထခြောက်ပါးကြောင့်ဖြစ်သည်—ရေကို အလွန်အကျွံသောက်ခြင်း၊ အစာကြမ်း/မလွယ်ကူစွာမကြေသောအစာကိုစားခြင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာဓာတ်များ ချို့ယွင်းပျက်စီးခြင်း၊ သဘာဝအလိုဆန္ဒများကို တားဆီးခြင်း၊ နေ့ခင်းအိပ်ခြင်း၊ ညအချိန် မအိပ်ဘဲနိုးနေခြင်း။

Verse 29

बालातपश्चाप्यतिमैथुनञ्च श्मशानधूमः करतापनञ्च / रजस्वलावत्क्रनिरीक्षणञ्च सुदीर्घमायुर्ननु कर्षयेच्च

ကလေးဘဝကတည်းက နေရောင်ပြင်းထန်မှုကို ခံရခြင်း၊ ကာမလွန်ကဲခြင်း၊ သင်္ချိုင်းမီးခိုးကို ရှူရှိုက်ခြင်း၊ လက်ကို အပူလွန်ကဲစေခြင်း၊ နှင့် ရာသီလာနေသော မိန်းမ၏ လိင်အင်္ဂါကို ကြည့်ရှုခြင်း—ဤတို့သည် အလွန်ရှည်လျားသော အသက်တောင် လျော့နည်းစေသည်ဟု ဆို၏။

Verse 30

शुष्कं मांसं स्त्रियो वृद्धा बालार्कस्तरुणं दधि / प्रभाते मैथुनं निद्रा सद्यः प्राणहराणि षट्

အသက်ကို ချက်ချင်းဖျက်ဆီးတတ်သည်ဟု ဆိုသော အရာခြောက်ပါးမှာ—ခြောက်သွေ့သော အသား၊ အိုမင်းသော မိန်းမနှင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်း၊ မနက်စောစော နေရောင်(နုနယ်သော နေ)ကို ထိတွေ့ခြင်း၊ အသစ်တင်ထားသော ဒဟိ(ယိုဂတ်)၊ မိုးလင်းချိန် လိင်ဆက်ဆံခြင်း၊ နှင့် မိုးလင်းချိန် အိပ်နေခြင်း တို့ဖြစ်သည်။

Verse 31

सद्यः पक्रघृतं द्राक्षा बाला स्त्री क्षीरभोजनम् / उष्णोदकं तरुच्छाया सद्यः प्राणहराणि षट्

အခြေအနေအချို့တွင် ချက်ချင်းအသက်ကို ထိခိုက်စေသည်ဟု ဆိုသော အရာခြောက်ပါးမှာ—အသစ်ချက်ထားသော ဂျီ(ထောပတ်ဆီ)၊ စပျစ်သီး၊ မိန်းကလေးငယ်၊ နို့အခြေပြု အစားအစာများကို အလွန်စားသုံးခြင်း၊ ရေနွေးပူ၊ နှင့် သစ်ပင်အရိပ်အောက်တွင် အနားယူခြင်း တို့ဖြစ်သည်။

Verse 32

कूपादकं वटच्छाया नारीणाञ्च पयोधरः / शीतकाले भवेदुष्णमुष्णकाले च शीतलम्

ရေတွင်းမှ ဆွဲယူသော ရေ၊ ဗဋ္ဌ(ဘန်ယန်)ပင်၏ အရိပ်၊ နှင့် မိန်းမ၏ နို့အုံ—အေးရာသီတွင် နွေးထွေးသကဲ့သို့ ခံစားရပြီး၊ ပူရာသီတွင် အေးမြသကဲ့သို့ ခံစားရသည်။

Verse 33

त्रयो बलकराः सद्यो बालाभ्यङ्गसुभोजनम् / त्रयो बलहराः सद्यो ह्यध्वा वे मैथुनं ज्वरः

ချက်ချင်းအားတိုးစေသော အရာသုံးပါးမှာ—ကလေးကို ဆီလိမ်းနှိပ်နယ်ခြင်းနှင့် အာဟာရပြည့်ဝသော အစားအစာဖြစ်သည်။ ချက်ချင်းအားလျော့စေသော အရာသုံးပါးမှာ—ခရီးဝေးသွားခြင်း၊ လိင်ဆက်ဆံခြင်း၊ နှင့် ဖျားနာခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 34

शुष्कं मांसं पयो नित्यं भार्यामित्रैः सहैव तु / न भाक्तव्यं नृपैः सार्धं वियोगं कुरुते क्षणात्

အသားခြောက်ကို မစားပါနှင့်၊ နို့ကိုလည်း နေ့စဉ်အလေ့အထ မသောက်ပါနှင့်။ ဇနီး၏ မိတ်ဆွေများနှင့်အတူလည်း မစားပါနှင့်။ ထို့ပြင် မင်းများနှင့်အတူ ထမင်းမစားသင့်၊ ထိုသို့ပေါင်းသင်းခြင်းသည် ခဏချင်းကွဲကွာမှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

Verse 35

कुचेलिन दन्तमलोपधारिणं बह्वाशिनं निष्ठुरवाक्यभाषिणम् / सूर्योदये ह्यस्तमये ऽपि शायिनं विमुञ्चति श्रीरपि चक्रपाणिनम्

အဝတ်အစားမသန့်ရှင်းရိုင်းပြ၊ သွားပေါ်တွင် အညစ်အကြေးကပ်ထားသူ၊ အလွန်အကျွံစားသူ၊ ကြမ်းတမ်းသောစကားပြောသူ၊ နေထွက်ချိန်နှင့် နေဝင်ချိန်တွင်ပါ အိပ်လျက်နေသူကို—စက်ရပဏိ သခင် (ချကရကိုင်ရှင်) ကို ကိုးကွယ်သူဖြစ်စေကာမူ—သီရိ (ကံကောင်းခြင်းနှင့် စည်းစိမ်) သည်ပင် စွန့်ခွာသွားသည်။

Verse 36

नित्यं छेदस्तृणानं धरणिविलखनं पादयोश्चापमार्ष्टिः दन्तानामप्यशौचं मलिनवसनता रूक्षता मूर्धजानाम् / द्वे सध्ये चापि निद्रा विवसनशयनं ग्रासहासातिरेकः स्वाङ्गे पीठे च वाद्यं निधनमुपनयेत्केशवस्यापि लक्ष्मीम्

မြက်ကို အမြဲဖြတ်တောက်ခြင်း၊ မြေကို ခြစ်ထိုးတူးဖော်ခြင်း၊ ခြေထောက်ကို အလွန်အကျွံပွတ်တိုက်ခြင်း၊ သွားကို မသန့်ရှင်းထားခြင်း၊ အဝတ်အစားညစ်ပတ်ခြင်း၊ ဆံပင်ကို ခြောက်သွေ့ကြမ်းတမ်းစေခြင်း၊ မနက်ညနေ ဆန္ဓျာနှစ်ချိန်တွင် အိပ်ခြင်း၊ အဝတ်မဝတ်ဘဲ အိပ်ခြင်း၊ စားနေစဉ် အလွန်အကျွံရယ်မောခြင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာကိုယ်တိုင် သို့မဟုတ် ထိုင်ခုံ/အိပ်ရာကို ထိုးနှက်တီးခတ်ခြင်း—ဤအကျင့်များသည် ကေရှဝ၏ပင် သီရိ-လက္ခမီကိုပါ ပျက်စီးစေတတ်သည်။

Verse 37

शिरः सुधौतं चरणौ सुमार्जितौ वराङ्गनासेवनमल्पभोजनम् / अनग्नशायित्वमपर्वमैथुनं चिरप्रनष्टां श्रियमानयन्ति षट्

ခေါင်းကို သန့်စင်စွာ ဆေးကြောထားခြင်း၊ ခြေထောက်ကို ကောင်းစွာ သုတ်သင်ထားခြင်း၊ သီလကောင်းသော မိန်းမများနှင့် ပေါင်းသင်းနေထိုင်ခြင်း၊ အစားအစာကို ချွေတာစွာ စားသုံးခြင်း၊ မီးအပူအဆင်ပြေမှုမပါဘဲ အိပ်စက်ခြင်း၊ တားမြစ်သည့်နေ့များတွင် မေထုန်မပြုခြင်း—ဤခြောက်ပါးသည် ကြာရှည်ပျောက်ဆုံးခဲ့သော စည်းစိမ်ကို ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်လာသည်။

Verse 38

यस्य कस्य तु पुष्पस्य पाणाडरस्य विशेषतः / शिरसा धार्यमाणस्य ह्यलक्ष्मीः प्रतिहन्यते

မည်သည့်ပန်းမဆို—အထူးသဖြင့် pāṇāḍara ပန်းကို—ခေါင်းပေါ်တွင် ဆောင်းထားလျှင် အလက္ခမီ (ကံဆိုးမှု) သည် တားဆီးခံရ၍ ပယ်ဖျက်သွားသည်။

Verse 39

दीपस्य पश्चिमा छाया छाया शय्यासनस्य च / रजकस्य तु यत्तीर्थलक्ष्मीस्तत्र तिष्ठति

မီးအိမ်၏ အနောက်ဘက်အရိပ်၊ အိပ်ရာ သို့မဟုတ် ထိုင်ခုံ၏ အရိပ်၊ ထို့ပြင် အဝတ်လျှော်သမား၏ ပိုင်ဆိုင်ရာ အရာတို့ရှိရာ၌—တီရ္ထ၏ သာယာကံကောင်းခြင်း (tīrtha-lakṣmī) သည် ထိုနေရာတွင် တည်ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 40

बालातपः प्रेतधूमः स्त्री वृद्धा तरुणं दधि / आयुष्कामो न सेवेत तथा संमार्जनीरजः

အသက်ရှည်လိုသူသည် ကလေး၏ မပြည့်ဝသေးသော နေရောင်အပူ၊ သေသူနှင့် ဆက်စပ်သော မီးခိုး (ပရೇတဓూమ)၊ အိုမင်းသော မိန်းမ၊ အသစ်တင်သော ဒဟိ (ယိုဂတ်/နို့ချဉ်) နှင့် တံမြက်လှည်းရာမှ ထလာသော ဖုန်မှုန့်တို့ကို မသုံးဆောင် မနီးကပ်သင့်။

Verse 41

गजाश्वरथधान्यानां गवाञ्चैव रजः शुभम् / अशुभं च विजानीयात्खरोष्ट्रजाविकेषु च

ဆင်၊ မြင်း၊ ရထား၊ စပါးနှံနှင့် နွားတို့နှင့် ဆက်စပ်သော ဖုန်မှုန့်ကို မင်္ဂလာဟု သိရမည်။ သို့ရာတွင် မြည်း၊ ကုလားအုတ်နှင့် ဆိတ်/သိုးတို့နှင့် ဆက်စပ်သော ဖုန်မှုန့်ကို အမင်္ဂလာဟု သိရမည်။

Verse 42

गवां रजो धान्यरजः पुत्रस्याङ्गभवं रजः / एतद्रजो महाशस्तं महापातकनाशनम्

နွား၏ ဖုန်မှုန့်၊ စပါးနှံ၏ ဖုန်မှုန့်၊ သား၏ ကိုယ်ခန္ဓာမှ ထွက်ပေါ်သော ဖုန်မှုန့်—ဤဖုန်မှုန့်သည် အလွန်အကျိုးရှိ၍ အကြီးမားဆုံးသော အပြစ်များကိုပင် ဖျက်ဆီးနိုင်သည်ဟု ကြေညာထားသည်။

Verse 43

अजारजः खररजो यत्तु संमार्जनीरजः / एतद्रजो महापापं महाकिल्बिषकारकम्

ဆိတ်၏ ဖုန်မှုန့်၊ မြည်း၏ ဖုန်မှုန့်၊ ထို့ပြင် တံမြက်လှည်းရာမှ ထလာသော ဖုန်မှုန့်—ဤဖုန်မှုန့်သည် အကြီးမားသော အပြစ်ဖြစ်၍ အလွန်ပြင်းထန်သော အကုသိုလ်ကို ဖြစ်စေသည်ဟု ဆိုထားသည်။

Verse 44

शूर्पवातो नखाग्राम्बु स्नानवस्त्रमृजोदकम् / केशाम्बु मार्जनीरेणुर्हन्ति पुण्यं पुरा कृतम्

စပါးလှန်ရာမှ ထလာသော ဖုန်မှုန့်၊ လက်သည်းအဖျားမှ ရေ၊ ရေချိုးအဝတ်လျှော်ရေ၊ ကိုယ်အညစ်အကြေးသန့်စင်ရေ၊ ဆံပင်လျှော်ရေ၊ နှင့် တံမြက်လှည်းရာဖုန်—ဤအရာတို့သည် ယခင်က စုဆောင်းခဲ့သော ကုသိုလ်ကို ဖျက်ဆီးတတ်သည်။

Verse 45

विप्रयोर्विप्रवह्न्योश्च दम्पत्योः स्वामिनोस्तथा / अन्तरेण न गन्तव्यं हयस्य वृषभस्य च

ဗြာဟ္မဏနှစ်ဦးကြား၊ ဗြာဟ္မဏတို့၏ သန့်ရှင်းမီးနှစ်ခုကြား၊ လင်မယားကြား၊ သခင်နှစ်ဦး(သခင်နှင့် မိမိ)ကြားကို မဖြတ်သင့်။ ထို့အတူ မြင်းနှင့် နွားထီးကြားလည်း မသွားသင့်။

Verse 46

स्त्रीषु राजाग्निसर्पेषु स्वाध्याये शत्रुसेवने / भोगास्वादेषु विश्वासं कः प्राज्ञः कर्तुमर्हति

မိန်းမတို့၌၊ မင်းတို့၌၊ မီးနှင့် မြွေတို့၌၊ မိမိ၏ သာသနာစာ(သွာဓျာယ)၌၊ ရန်သူကို ဝန်ဆောင်ခြင်း၌၊ နှင့် အာရုံခံစားမှု၏ အပျော်အပါးအရသာ၌—ဘယ်ပညာရှိက ယုံကြည်မှုကို ထားနိုင်မည်နည်း။

Verse 47

न विश्वसेदविश्वस्तं विश्वस्तं विश्वस्तं नातिविश्वसेत् / विश्वासाद्भयमुत्पन्नं मूलादपि निकृन्तति

မယုံကြည်သင့်သူကို မယုံကြည်ရ; ယုံကြည်သင့်ဟန်ရှိသူကိုလည်း အလွန်အကျွံ မယုံကြည်ရ။ ယုံကြည်မှုမှားရာက ပေါက်ဖွားသော ကြောက်ရွံ့မှုသည် အမြစ်မှတိုင် ဖြတ်တောက်ပစ်နိုင်သည်။

Verse 48

वैरिणा सह सन्धाय विश्वस्तो यदि तिष्ठति / स वृक्षाग्रे प्रसुप्तो हि पतितः प्रतिबुध्यते

ရန်သူနှင့် သဘောတူစာချုပ်ချုပ်ပြီးနောက် ယုံကြည်ကာ မကာကွယ်မစောင့်ရှောက်ဘဲ နေရင်၊ ထိုသူသည် သစ်ပင်ထိပ်ပေါ်တွင် အိပ်ပျော်နေသူကဲ့သို့—ကျသွားပြီးမှသာ နိုးထလာတတ်သည်။

Verse 49

नात्यन्तं मृदुना भाव्यं नात्यन्तं कूरकर्मणा / मृदुनैव मृदुं हन्ति दारुणेनैव दारुणम्

အလွန်အမင်းနူးညံ့စွာ မပြုမူသင့်၊ အလွန်အမင်းကြမ်းတမ်းစွာလည်း မလုပ်ဆောင်သင့်။ နူးညံ့သူကို နူးညံ့မှုဖြင့်သာ ချုပ်ငြိမ်းစေပြီး၊ ကြမ်းတမ်းသူကို ကြမ်းတမ်းမှုဖြင့်သာ ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။

Verse 50

नात्यन्तं सरलैर्भाव्यं नात्यन्तं मृदुना तथा / सरलास्तत्र छिद्यन्ते कुब्जास्तिष्ठन्ति पादपाः

အလွန်အမင်းရိုးသားတည့်တည့် မပြုမူသင့်၊ အလွန်အမင်းနူးညံ့လွယ်လွယ် မလျော့လျော့သင့်။ ဤလောက၌ တည့်တည့်သစ်ပင်များကို ဖြတ်တောက်ကြသော်လည်း ကွေးကောက်သစ်ပင်များကတော့ ရပ်တည်နေတတ်သည်။

Verse 51

नमन्ति फलिनो वृक्षा नमन्ति गुणिनो जनाः / शुष्कवृक्षाश्च मूर्खाश्च भिद्यन्ते न नमन्ति च

အသီးအနှံပြည့်ဝသော သစ်ပင်များက နိမ့်နိမ့်ကွေးညွတ်သကဲ့သို့၊ ဂုဏ်သီလရှိသူများလည်း နှိမ့်ချစွာ ဦးညွတ်တတ်သည်။ သို့ရာတွင် ခြောက်သွေ့သစ်ပင်များနှင့် မိုက်မဲသူများကတော့ ကွဲပဲ့သော်လည်း မကွေးညွတ်ကြ။

Verse 52

अप्रार्थितानि दुः खानि यथैवायान्ति यान्ति च / मार्जार इव लुम्पेत तथा प्रार्थयितार नरः

မတောင်းဆိုဘဲ ရောက်လာသောဒုက္ခများသည် ကိုယ်တိုင်လာပြီး ကိုယ်တိုင်လည်း ပြန်သွားတတ်သည်။ သို့သော် အကျိုးအမြတ်အတွက် လှည့်လည်တောင်းခံသူသည် ကြောင်ကဲ့သို့ လုယူခံရတတ်သည်။

Verse 53

पूर्वं पश्चाच्चरन्त्यार्ये सदैव बहुसम्पदः / विपरीतमनार्ये च यथेच्छसि तथा चर

အာရျ (မြတ်သူ) အတွက် စည်းစိမ်ချမ်းသာသည် အမြဲတမ်း ရှေ့နောက်လိုက်ပါလာတတ်သည်။ အနာရျ (မမြတ်သူ) အတွက်တော့ ထိုသို့မဟုတ်ဘဲ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သင်နှစ်သက်သလို နေထိုင်ပါ—မြတ်သောလမ်းကို ရွေးချယ်လော့။

Verse 54

षट्कर्णो भिद्यते मन्त्रश्चतुः कर्णश्चधार्यते / द्विकर्णस्य तु मन्त्रस्य ब्रह्माप्यन्त न बुध्यते

မန္တရားသည် နားခြောက်ဖက်သို့ ပျံ့နှံ့သွားလျှင် “ပျက်ကွက်” သည်ဟု ဆို၏။ နားလေးဖက်အတွင်း ထိန်းသိမ်းထားသင့်၏။ နားနှစ်ဖက်တည်းတွင် ထိန်းသိမ်းထားသော မန္တရား၏ အာနုဘော်အဆုံးကို တောင် ပရဟ္မာတော်တောင် မသိနိုင်။

Verse 55

तया गवा किं क्रियते या न दोग्ध्री न गर्भिणी / कोर्ऽथ पुत्रेण जातेन यो न विद्वान्न धार्मिकः

နို့မပေးနိုင်၊ ကိုယ်ဝန်မဆောင်နိုင်သော နွားကို ဘာအကျိုးရှိသနည်း။ ထိုနည်းတူ မွေးဖွားလာသော်လည်း ပညာမရှိ၊ ဓမ္မမရှိသော သားကို ဘာအကျိုးရှိသနည်း။

Verse 56

एकेनापि सुपुत्रेण विद्यायुक्तेन धीमता / कुलं पुरुषसिंहेन चन्द्रेण गगनं यथा

ပညာပြည့်ဝ၍ ဉာဏ်ပညာရှိသော သားကောင်းတစ်ယောက်တည်းပင် မိသားစုတစ်စုလုံးကို မြှင့်တင်၍ ထွန်းလင်းစေနိုင်သည်။ လူတို့အနက် စင်္ဟာကဲ့သို့သော လမင်းက ကောင်းကင်ကို ထွန်းလင်းစေသကဲ့သို့။

Verse 57

एकेनापि सुवृक्षेण पुष्पितेन सुगन्धिना / वनं सुवासितं सर्वं सुपुत्रेण कुलं यथा

ပန်းပွင့်၍ မွှေးကြိုင်သော သစ်ပင်ကောင်းတစ်ပင်တည်းပင် တောတစ်တောလုံးကို မွှေးပျံ့စေနိုင်သည်။ ထိုနည်းတူ သားကောင်းတစ်ယောက်တည်းပင် မျိုးရိုးတစ်လျှောက်လုံးကို ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် ကောင်းမြတ်မှုဖြင့် ပြည့်စေသည်။

Verse 58

एको हि गुणवान्पुत्रो निर्गुणेन शतेन किम् / चन्द्रो हन्ति तमांस्येको न च ज्योतिः सहस्रकम्

ဂုဏ်သီလရှိသော သားတစ်ယောက်တည်းပင် လုံလောက်၏။ ဂုဏ်မဲ့သော သားတစ်ရာရှိလျှင် ဘာအကျိုးရှိသနည်း။ လမင်းတစ်စင်းတည်းက အမှောင်ကို ဖယ်ရှားတတ်၏; မီးအလင်းတစ်ထောင်က မတူညီနိုင်။

Verse 59

लालयेत्पञ्च वर्षाणि दश वर्षाणि ताडयेत् / प्राप्ते तु षोडशे वर्षे पुत्रं मित्रवदाचरेत्

ပထမ ငါးနှစ်တွင် ကလေးကို ချစ်ခင်ပျိုးထောင်ရမည်၊ နောက်တစ်ဆယ်နှစ်တွင် စည်းကမ်းတကျ သင်ကြားထိန်းမရမည်၊ ဆယ့်ခြောက်နှစ်ရောက်သော် သားကို မိတ်ဆွေကဲ့သို့ ဆက်ဆံရမည်။

Verse 60

जायमानो हरेद्दारान् वर्धमानो हरेद्धनम् / म्रियमाणो हरेत्प्राणान्नास्ति पुत्रसमो रिपुः

သားက မွေးဖွားလာသော် ယောက်ျား၏ မယားကို ယူဆောင်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏၊ ကြီးထွားလာသော် ငွေကြေးဥစ္စာကို ယူဆောင်၏၊ သေဆုံးချိန်တွင် အသက်ရှူသက်ကိုပင် ယူဆောင်၏—သားနှင့်တူသော ရန်သူ မရှိ။

Verse 61

केचिन्मृगमुखा व्याघ्राः केचिद्व्याघ्रमुखा मृगाः / तत्स्वरूपपहिज्ञाने ह्यविश्वासः पदेपदे

အချို့သည် သမင်မျက်နှာရှိသော ကျားများ၊ အချို့သည် ကျားမျက်နှာရှိသော သမင်များ ဖြစ်ကြ၏။ သူတို့၏ အမှန်တကယ်သော သဘောသဘာဝကို ခွဲမသိလွယ်သဖြင့် ခြေလှမ်းတိုင်းတွင် မယုံကြည်မှု ပေါ်ပေါက်၏။

Verse 62

एकः क्षमावतां दोषो द्वितीयो नोपपद्यते / यदेनं क्षमया युक्तमशक्तं मन्यते जनः

ခွင့်လွှတ်တတ်သူတွင် “အပြစ်” တစ်ခုပဲ ရှိသည်၊ ဒုတိယအပြစ်ဟူ၍ မရှိ။ အကြောင်းမှာ လူတို့သည် သည်းခံခွင့်လွှတ်မှုနှင့် ပြည့်စုံသူကို မြင်လျှင် အားနည်းသူဟု မှားယွင်းထင်မြင်ကြသဖြင့် ဖြစ်၏။

Verse 63

एतदेवानुमन्येत भोगा हि क्षणभङ्गिनः / स्निग्धेषु च विदग्धस्य मतयो वै ह्यनाकुलाः

ဤအရာကို အမှန်ဟု လက်ခံရမည်—လောကီအာရုံပျော်ရွှင်မှုတို့သည် ခဏတာပင် ပျက်စီးလျင်မြန်၏။ ချိုမြိန်၍ ဆွဲဆောင်သော အရာများအလယ်၌ပင် ပညာရှိ၏ စိတ်သည် တည်ငြိမ်၍ မရှုပ်ထွေး။

Verse 64

ज्येष्ठः पितृसमो भ्राता मृते पितरि शौनक / सर्वेषां स पिता हि स्यात्सर्वेषामनुपालकः

အို ရှောနကာ၊ အဖေ ကွယ်လွန်သွားသောအခါ အကြီးဆုံးအစ်ကိုသည် အဖေနှင့်တူညီ၍ အားလုံး၏ အဖေဖြစ်ကာ လူတိုင်းကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူ ဖြစ်လာ၏။

Verse 65

कनिष्ठेषु च सर्वेषु समत्वेनानुवर्तते / समापभोगजीवेषु यथैवं तनयेषु च

အငယ်များအားလုံးအပေါ်တွင်လည်း မ偏မလွဲ တန်းတူညီမျှစွာ ပြုမူရမည်။ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနှင့် အပျော်အပါးကို တန်းတူမျှဝေသူများအပေါ်တွင်လည်း ထိုနည်းတူ၊ ကိုယ့်သားများအပေါ်တွင်လည်း ထိုနည်းတူ ဖြစ်၏။

Verse 66

बहूनामल्पसाराणां समवायो हि दारुणः / तृणैरावेष्टिता रज्जुस्तया नागो ऽपि बध्यते

လူအများ၏ စုပေါင်းအားသည် တစ်ဦးချင်းအားနည်းသော်လည်း အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်၏။ မြက်ပင်များဖြင့် ပတ်ထားသော ကြိုးတစ်ချောင်းကပင် ထိုနည်းဖြင့် မြွေတစ်ကောင်ကိုပါ ချည်နှောင်နိုင်သကဲ့သို့။

Verse 67

अपहृत्य परस्वं हि यस्तु दानं प्रयच्छति / स दाता नरकं याति यस्यार्थास्तस्य तत्फलम्

သူတစ်ပါး၏ ဥစ္စာကို ခိုးယူပြီး ထိုဥစ္စာဖြင့် ဒါနပေးသူသည် ‘ဒါနရှင်’ မဟုတ်၊ နရကသို့ သွားရ၏။ ထိုကောင်းကျိုး၏ အကျိုးफलသည် ဥစ္စာ၏ အမှန်တကယ်ပိုင်ရှင်ထံသို့ သက်ဆိုင်၏။

Verse 68

देवद्रव्यविनाशेन ब्रह्मस्वहरणेन च / कुलान्यकुलतां यान्ति ब्राह्मणातिक्रमेण च

ဒေဝတားအတွက် အပ်နှံထားသော ဥစ္စာကို ဖျက်ဆီးခြင်း၊ ဗြာဟ္မဏတို့၏ ဥစ္စာကို ခိုးယူခြင်း၊ ဗြာဟ္မဏတို့ကို လွန်ကျူးစော်ကားခြင်းတို့ကြောင့် မျိုးရိုးကောင်းသော မိသားစုများပင် အရှက်အကြောက်သို့ ကျရောက်ကာ ဂုဏ်သိက္ခာ ပျက်စီးသွား၏။

Verse 69

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चोरे भग्नव्रते तथा / निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

ဗြာဟ္မဏကို သတ်သူ၊ မူးယစ်သောက်သူ၊ ခိုးသူ၊ သစ္စာဝတကို ချိုးဖောက်သူတို့အတွက် သဒ္ဓါရှိသူများက အပြစ်ဖြေကာရဏာကို သတ်မှတ်ထားသည်။ သို့သော် ကျေးဇူးမသိသူအတွက် အပြစ်ဖြေမရှိ။

Verse 70

नाश्रन्ति पितरो देवाः क्षुद्रस्य वृषलीपतेः / भार्याजितस्य नाश्रन्ति यस्याश्चोपपतिर्गृहे

ပိတၱရ်များနှင့် ဒေဝတားများသည် နိမ့်ကျသောမိန်းမ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်ရှိ နိမ့်ကျသူ၏ ပူဇော်သက္ကာကို မလက်ခံကြ။ မယား၏ အာဏာအောက်ကျသူ၏ ပူဇော်သက္ကာကိုလည်း မလက်ခံကြ၊ ထို့ပြင် မယားက အိမ်တွင် ချစ်သူထားသူ၏ ပူဇော်သက္ကာကိုလည်း မလက်ခံကြ။

Verse 71

अकृजज्ञमनार्यञ्च दीर्धरोषमनार्जवम् / चतुरो विद्धि चाण्डालाञ्जात्या जायेत पञ्चमः

အပြင်ပန်းကျသောသူ (ချဏ္ဍာလ) ဟူ၍ လူလေးမျိုးကို သိမှတ်လော့—ကျေးဇူးမသိသူ၊ မအရိယာသူ၊ အမျက်ရှည်သူ၊ မရိုးသားသူ။ ပဉ္စမတစ်မျိုးကတော့ မွေးရာပါ ချဏ္ဍာလ ဖြစ်သည်။

Verse 72

नोपेक्षितव्यो दुर्बद्धि शत्रुरल्पो ऽप्यवज्ञया / वह्निरल्पो ऽप्यसंहार्यः कुरुते भस्मसाज्जगत्

ဉာဏ်ဆိုးသော ရန်သူသည် နည်းနည်းသာရှိသော်လည်း မထီမဲ့မြင်ပြု၍ မလျစ်လျူရှုသင့်။ မီးလည်း နည်းနည်းသာရှိသော်လည်း မငြိမ်းသတ်လျှင် ဖျက်ဆီးမရဘဲ လောကကို ပြာဖြစ်စေနိုင်သည်။

Verse 73

नवे वयसि यः शान्तः स शान्त इति मे मतिः / धातुषु क्षीयमाणेषु शमः कस्य न जायते

ငါ၏အမြင်အရ၊ လူငယ်ဘဝ၏ လန်းဆန်းချိန်တွင်ပင် စိတ်ငြိမ်းချမ်းသူသည် တကယ့်ငြိမ်းချမ်းသူ ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ခန္ဓာဓာတ်များ လျော့နည်းလာသောအခါ မည်သူ့တွင် မငြိမ်းချမ်းမှု မပေါ်လာမည်နည်း။

Verse 74

पन्थान इव विप्रेन्द्र सर्वसाधारणाः श्रियः / मदीया इति मत्वा वै न हि हर्षयुतो भवेत्

အို ဗြာဟ္မဏအထူးမြတ်သူ၊ စည်းစိမ်နှင့် သာယာဝပြောမှုတို့သည် လူအားလုံးအတွက် အများပိုင်ဖြစ်၍ အများသုံးလမ်းကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ «ဤသည် ငါ့၏» ဟု ထင်မှတ်ကာ မာနဖြင့် များစွာ မပျော်ရွှင်သင့်။

Verse 75

चित्तायत्तं धातुवश्यं शरीरं चित्ते नष्टे धातवो यान्ति नाशम् / तस्माच्चित्तं सर्वदा रक्षणीयं स्वस्थे चित्ते धातवः सम्भवन्ति

ဓာတုတို့၏ အာဏာအောက်ရှိ ကိုယ်ခန္ဓာသည် စိတ်ပေါ်မူတည်သည်။ စိတ်ပျက်စီးသွားလျှင် ဓာတုတို့လည်း ပျက်စီးရာသို့ ရောက်သည်။ ထို့ကြောင့် စိတ်ကို အမြဲကာကွယ်ရမည်။ စိတ်ကျန်းမာလျှင် ဓာတုတို့လည်း တိုးတက်ကြသည်။