Adhyaya 113

Verse 1

द्वादशोत्तरकशततमो ऽध्यायः सूत उवाच / गुणवन्तं नियुञ्जीत गुणहीनं विवर्जयेत् / पण्डितस्य गुणाः सर्वे मूर्वे दोषाश्च केवलाः

စူတာက ဆို၏—ဂုဏ်သတ္တိရှိသူကို ခန့်အပ်သင့်ပြီး ဂုဏ်မဲ့သူကို ရှောင်ကြဉ်သင့်၏။ ပညာရှိ၌ ဂုဏ်ရည်အားလုံး ရှိသော်လည်း မိုက်မဲသူ၌ အပြစ်အနာအဆာသာ လွန်ကဲ၏။

Verse 2

सद्भिरासीत सततं सद्भिः कुर्वीत सङ्गतिम् / सद्भिर्विवादं मैत्रीञ्च नासद्भिः किञ्चिदाचरेत्

အမြဲတမ်း သုဂုဏ်ရှိသူတို့နှင့်အတူ နေထိုင်၍ သီလကောင်းသူတို့၏ အပေါင်းအသင်းကို ထိန်းသိမ်းရမည်။ သုဂုဏ်ရှိသူတို့နှင့် ဆွေးနွေးခြင်းနှင့် မိတ်သဟာယပြုခြင်း ပြုနိုင်သော်လည်း မကောင်းသူတို့နှင့် မည်သည့်အရာမျှ မပတ်သက်ရ။

Verse 3

पण्डितैश्च विर्नातैश्च धर्मशैः सत्यवादिभिः / बन्ध्स्थो ऽपि तिष्ठेच्च न तु राज्ये खलैः सह

ပညာရှိ၊ စည်းကမ်းရှိ၊ ဓမ္မကိုသိ၍ အမှန်တရားပြောသူတို့နှင့်အတူ နေထိုင်ရခြင်းသည်—အကျဉ်းချခံနေရသော်လည်း—မကောင်းသူတို့နှင့်အတူ နိုင်ငံတော်တွင် နေထိုင်ခြင်းထက် သာလွန်၏။

Verse 4

सावशेषाणि कार्याणि कुवत्रर्थे युज्यते / तस्मात्सर्वाणि कार्याणि सावशेषाणि कारयेत्

မပြီးဆုံးဘဲ ကျန်ရစ်သော အလုပ်ကိစ္စများသည် မူလရည်ရွယ်ချက်အတွက် အကျိုးမရှိတော့သည်။ ထို့ကြောင့် မိမိ၏ တာဝန်နှင့် အလုပ်အားလုံးကို ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ရမည်။

Verse 5

मधुहेव दुहेत्सारं कुसुमञ्च न घातयेत् / वत्सापेक्षी दुहेत्क्षीरं भूमिं गाञ्चैव पार्थिपः

ပန်းကို မထိခိုက်စေဘဲ ပျားရည်၏ အနှစ်ကို ယူသကဲ့သို့၊ ဘုရင်သည် မြေပြင်နှင့် ပြည်သူထံမှ အခွန်နှင့် အကျိုးကို ထုတ်ယူရာတွင် မထိခိုက်စေဘဲ ယူရမည်—နွားကလေးကို စောင့်ရှောက်သကဲ့သို့ သတိဖြင့် နွားနို့ညှစ်သလို။

Verse 6

यथाक्रमेण पुष्पेभ्यश्चिनुते मधु षट्पदः / तथा वित्तमु पादाय राजा कुर्वीत सञ्चयम्

ပျားသည် ပန်းပွင့်များထံမှ အစဉ်လိုက် အနည်းငယ်စီ ပျားရည်ကို စုဆောင်းသကဲ့သို့၊ ဘုရင်သည်လည်း ငွေကြေးကို တဖြည်းဖြည်း စုဆောင်း၍ خز خز (ဘဏ္ဍာ) ကို တည်ဆောက်ရမည်။

Verse 7

वल्मीकं मधुजालञ्च शुक्लण्क्षे तु चन्द्रमाः / राजद्रव्यञ्च भैक्ष्यञ्च स्तोकंस्तोकं प्रवर्धते

ပုရွက်ဆိတ်တောင်နှင့် ပျားရည်အုံသည် တဖြည်းဖြည်း ကြီးထွားသကဲ့သို့၊ လင်းလက်သော လဆန်းပိုင်း၌ လသည် တဖြည်းဖြည်း ပြည့်ဝလာသည်။ ထိုနည်းတူ မင်း၏ ဥစ္စာနှင့် ဆွမ်းခံရသော အလှူတော်ပင်လျှင် တစ်စက်တစ်စက် တဖြည်းဖြည်း တိုးပွားလာသည်။

Verse 8

अर्जितस्य क्षयं दृष्टा संप्रदत्तस्य सञ्चयम् / अवन्ध्यं दिवसं कुर्याद्दानध्ययनकर्मसु

ရရှိထားသောအရာသည် ပျက်စီးနိုင်ကြောင်းကို မြင်၍၊ သင့်တော်စွာ ပေးကမ်းထားသောအရာသည် ကုသိုလ်အဖြစ် စုဆောင်းတည်မြဲကြောင်းကို သိလျှင်၊ နေ့တိုင်းကို အလှူဒါန၊ သာသနာစာပေ လေ့လာခြင်းနှင့် တရားသဖြင့် လုပ်ငန်းများဖြင့် အကျိုးရှိအောင် ပြုလုပ်သင့်သည်။

Verse 9

वने ऽपि दोषाः प्रभवन्ति रागिणां गृहे ऽपि पञ्चेन्द्रियनिग्रहस्तपः / अकुत्सिते कर्मणि यः प्रवर्तते निवृत्तरागस्य गृहं तपोवनम्

တောထဲ၌ပင် စွဲလမ်းသူတို့အတွက် အပြစ်အနာအဆာများ ပေါက်ဖွားတတ်သည်။ အိမ်ထဲ၌ပင် အင်္ဂါငါးပါးကို ထိန်းချုပ်ခြင်းဟူသော တပဿာ ရှိနိုင်သည်။ အပြစ်ကင်းသော ကမ္မကို လိုက်နာ၍ ရာဂကို လွှတ်ထားသူအတွက် အိမ်တိုင်ပင် တပဿာတော ဖြစ်လာသည်။

Verse 10

सत्येन रक्ष्यते धर्मो विद्या योगेन रक्ष्यते / मृजया रक्ष्यते पात्रं कुलं शलिन रक्ष्यते

ဓမ္မသည် သစ္စာဖြင့် ကာကွယ်ခံရသည်။ ပညာသည် ယောဂ (စည်းကမ်းတကျ လေ့ကျင့်မှု) ဖြင့် ကာကွယ်ခံရသည်။ အိုးအခွက်သည် သန့်စင်ခြင်းဖြင့် သင့်တော်နေစေပြီး၊ မျိုးရိုးအိမ်ထောင်သည် အကျင့်ကောင်းဖြင့် ထိန်းသိမ်းခံရသည်။

Verse 11

वरं विन्ध्याटव्यां निवसनमभुक्तस्य मरणं वरं सर्पाकीर्णे शयनमथ कूपे निपतनम् / वरं भ्रान्तावर्ते सभयजलमध्ये प्रविशनं न तु स्वीये पक्षे हि धनमणु देहीति कथनम्

ဗိန္ဓျာတောအတွင်း နေထိုင်၍ မစားမသောက်ဘဲ သေသွားခြင်းက ပိုကောင်း၏။ မြွေများပြည့်နေရာ၌ အိပ်ခြင်းက ပိုကောင်း၏၊ သို့မဟုတ် ရေတွင်းထဲ ကျသွားခြင်းကပင် ပိုကောင်း၏။ ကြောက်မက်ဖွယ် လှိုင်းဝဲရေထဲ ဝင်သွားခြင်းကပင် ပိုကောင်း၏—ကိုယ့်ဆွေမျိုးဘက်ကို «ငွေ နည်းနည်းပေးပါ» ဟု ပြောရခြင်းထက်။

Verse 12

भाग्यक्षयेषु क्षीयन्ते नोपभोगेन सम्पदः / पूर्वार्जिते हि सुकृते न नश्यन्ति कदाचन

ကံကောင်းခြင်းကုန်သွားသောအခါ ပစ္စည်းဥစ္စာတို့သည် လျော့နည်းသွားသည်၊ သုံးစွဲပျော်ရွှင်ခြင်းကြောင့်သာ မဟုတ်။ အတိတ်က စုဆောင်းထားသော ကုသိုလ် (puṇya) သည် မည်သည့်အခါမျှ မပျက်စီး။

Verse 13

विप्राणां भूषणं विद्या पृथिव्या भूषणं नृपः / नभसो भूषणं चन्द्रः शीलं सर्वस्य भूषणम्

ဗြာဟ္မဏတို့၏ အလှဆင်သည် ပညာဖြစ်၏။ မြေကြီး၏ အလှဆင်သည် မင်းဖြစ်၏။ ကောင်းကင်၏ အလှဆင်သည် လဖြစ်၏။ လူအားလုံး၏ အလှဆင်သည် သီလကောင်းမြတ်ခြင်းဖြစ်၏။

Verse 14

एते ते चन्द्रतुल्याः क्षितिपतितनया भीमसेनार्जुनाद्याः शुराः सत्यप्रतिज्ञा दिनकरवपुषः केशवेनोपगूढाः / ते वै दुष्टग्रहस्थाः कृपणवशगता भैक्ष्यचर्यां प्रयाताः को वा कस्मिन्समर्थो भवति विधिवशाद्भ्रामयेत्कर्मरेखा

သူတို့ပင်—လကဲ့သို့တောက်ပသော မင်းသားများ၊ ဘီမစေနနှင့် အာర్జုနတို့ကဲ့သို့ သူရဲကောင်းများ၊ သစ္စာကတိတည်ကြည်၍ နေရောင်ကဲ့သို့တောက်လင်းကာ ကေရှဝ၏ အနမ်းအုပ်ချုပ်မှုအောက်ရှိသူတို့ပင်—မကောင်းသောကံကြမ္မာက ဖမ်းဆီး၍ ဆင်းရဲသူတို့၏ အာဏာအောက်သို့ကျကာ တောင်းစားဘဝသို့ မောင်းနှင်ခံရသည်။ ကံကြမ္မာအလိုက် လှည့်ပတ်ကာ မျက်နှာလှည့်စေသော ကမ္မရေခါးကြောင့် ဘယ်သူက ဘယ်အခြေအနေမှာ အမှန်တကယ် အာဏာရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်မည်နည်း။

Verse 15

ब्रह्मा येन कुलालवन्नियमितो ब्रह्माण्डभाण्डोदरे विष्णुर्येन दशावतारगहने क्षिप्तो महासङ्कटे / रुद्रोयेन कपालपाणिपुटके भिक्षाटनं कारितः सूर्यो भ्राम्यति नित्यमेव गगने तरमै नमः कर्णणे

ဗြဟ္မာကို စကြဝဠာဥအိုးအတွင်း၌ အိုးလုပ်သမားကဲ့သို့ စည်းကမ်းတကျ ထိန်းညှိထားသူ၊ ဗိဿဏုကို ဒသအဝတာရ၏ နက်ရှိုင်းသော အာရုံမိစ္ဆာအတွင်း မဟာအန္တရာယ်ကြားသို့ ပစ်ချသူ၊ ရုဒ္ဒရကို ခေါင်းခွံခွက်ကိုင်၍ ဘိက္ခုကဲ့သို့ လှည့်လည်တောင်းစားစေသူ၊ နေကိုလည်း ကောင်းကင်၌ အစဉ်လှည့်ပတ်စေသူ—ထို အမြင့်မြတ်ဆုံး အကြောင်းတရားတော်အား ငါနမস্কာရပြု၏။

Verse 16

दाता बलिर्याचकको मुरारिर्दानं मही विप्रमुखस्य मध्ये / दत्त्वा फलं बन्धनमेव लब्धं नमो ऽस्तु ते दैव यथेष्टकारिणे

ဘလိသည် ပေးသူဖြစ်၏; မုရာရီ (ဗိဿဏု) သည် တောင်းသူအဖြစ် လာ၏။ ပေးကမ်းသည့်အရာမှာ မြေကြီးဖြစ်ပြီး အမြင့်မြတ်ဆုံး ဗြာဟ္မဏ၏ ရှေ့မှောက်တွင် ဖြစ်၏။ ပေးပြီးနောက် ရရှိသည့်အကျိုးသည် အမှန်တကယ် ချည်နှောင်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ မိမိအလိုအတိုင်း ဆောင်ရွက်သော ဒေဝကံကြမ္မာတော်အား နမস্কာရ။

Verse 17

माता यदि भवेल्लक्ष्मीः पिता साक्षाज्जनार्दनः / कुबुद्धौ प्रतिपत्तिश्चैत्तस्मिन्दण्डः पतेत्सदा

မိခင်သည် လက္ခမီကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး ဖခင်သည် တကယ်တမ်း ဂျနာရဒန (ဗိဿဏု) ဖြစ်သော်လည်း၊ ဉာဏ်အမြင်သည် မကောင်းသော အတွေးအခေါ်သို့ လွဲသွားလျှင် ဒဏ်ခတ်မှုသည် ထိုသူအပေါ် အမြဲတမ်း ထပ်ခါထပ်ခါ ကျရောက်သည်။

Verse 18

येनयेन यथा यद्वत्पुरा कर्म सुनिश्चितम् / तत्तदेवान्तरा भुङ्क्ते स्वयमाहितमात्मना

မည်သို့မည်ပုံ၊ မည်သို့မည်နည်းနှင့် အတိအကျ အရင်က ခိုင်မာစွာ သတ်မှတ်ခဲ့သော ကံအလုပ်အတိုင်းပင်၊ အချိန်တန်လျှင် ထိုအကျိုးကို အမှန်တကယ် ခံစားရသည်—ကိုယ်တိုင်က ကိုယ်ပေါ်သို့ တင်ထားခဲ့သမျှကို ကိုယ်တိုင်ပင်။

Verse 19

आत्मना विहितं दुः खमात्मना विहितं सखम् / गर्भशय्यामुपादाय भुङ्क्ते वै पौर्वदैहिकम्

ကိုယ်တိုင် သတ်မှတ်ထားသော ဒုက္ခနှင့် ကိုယ်တိုင် သတ်မှတ်ထားသော သုခ—ဝမ်းအိပ်ရာကို ယူဆောင်ကာ၊ အရင်ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ဆိုင်သော အကျိုးရလဒ်ကို အမှန်တကယ် ခံစားရသည်၊ အတိတ်ဘဝ၏ ကံအကျိုးကို။

Verse 20

न चान्तरिक्षे न समुद्रमध्ये न पर्वतानां विवरप्रवेशे / न मातृमूर्ध्नि प्रधृतस्तथाङ्के त्यक्तुं क्षमः कर्म कृतं नरो हि

ကောင်းကင်ထဲ၌လည်း မဟုတ်၊ သမုဒ္ဒရာအလယ်၌လည်း မဟုတ်၊ တောင်တန်းအပေါက်အကြားသို့ ဝင်လျှင်လည်း မဟုတ်၊ မိခင်၏ ခေါင်းပေါ်တွင် ထမ်းထားသော်လည်းကောင်း၊ သူမ၏ ပေါင်ပေါ်တွင် ချီထားသော်လည်းကောင်း—လူသည် ကိုယ်ပြုခဲ့သော ကံကို စွန့်ပစ်၍ မလွတ်မြောက်နိုင်ပါ။

Verse 21

दुगस्त्रिकूटः परिखा समुद्रो रक्षांसि योधाः परमा च वृत्तिः / शास्त्रञ्च वै तूशनसा प्रदिष्टं स रावणः कालवशाद्विनष्टः

ကာကွယ်ရေးအင်အားကြီးမားသော်လည်း—ထရိကူဋာကို မြို့တော်ခံတပ်အဖြစ်ထား၍ သမုဒ္ဒရာကို ချောင်းကာအဖြစ်ထားကာ ရက္ခသများကို စစ်သည်အဖြစ်ထားပြီး အုပ်ချုပ်ရေးမူဝါဒလည်း အမြင့်ဆုံးဖြစ်သော်လည်း—ဉုကရ (ဥရှနသ) ထံမှ သင်ကြားပေးသော သာသနာရေးဗေဒနှင့် မဟာဗျူဟာများကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သော်လည်း၊ ထို ရာဝဏသည် အချိန်ကာလ၏ အာဏာကြောင့် နောက်ဆုံး ပျက်စီးသွား하였다။

Verse 22

यस्मिन्वयसि यत्काले यद्दिवा यच्च वा निशि / यन्मुहूर्ते क्षणे वापि तत्तथा न तदन्यथा

အသက်အရွယ်မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ အချိန်မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ—နေ့ဖြစ်စေ ညဖြစ်စေ၊ မုဟူရ္တတစ်ခါ၌ဖြစ်စေ ခဏတစ်ခဏ၌ဖြစ်စေ—ကံတရားက သတ်မှတ်ထားသမျှသည် ထိုအတိုင်းသာ ဖြစ်ပေါ်ပြီး အခြားမဖြစ်နိုင်။

Verse 23

गच्छन्ति चान्तरिक्षे वा प्रविशन्ति महीतले / धारयन्ति दिशः सर्वा नादत्तमुपलभ्यते

သူတို့သည် မိုးကောင်းကင်ထဲတွင် သွားလာနိုင်သော်လည်းကောင်း၊ မြေကြီးထဲသို့ ဝင်နိုင်သော်လည်းကောင်း၊ အရပ်အနှံ့ လှည့်လည်နိုင်သော်လည်း—မပေးအပ်ထားသောအရာကိုတော့ မည်သည့်အခါမျှ မရနိုင်။

Verse 24

पुराधीता च या विद्या पुरा दत्तञ्च यद्धनम् / पुरा कृतानि कर्माणि ह्यग्रे धावन्ति धावतः

အရင်က သင်ယူထားသော ပညာ၊ အရင်က လှူဒါန်းပေးကမ်းထားသော ဥစ္စာ၊ အရင်က ပြုလုပ်ထားသော ကုသိုလ်ကံများ—ဤအရာတို့သည် နောက်လောကသို့ ပြေးသွားသူ၏ ရှေ့တွင် အရင်ဆုံး ပြေးထွက်သွားကြသည်။

Verse 25

कर्माण्यत्र प्रधानानि सम्यगृक्षे शुभग्रहे / वसिष्ठकृतलग्नापि जानकी दुः खभाजनम्

ဤလောက၌ ကံအလုပ်သည် အဓိကဖြစ်သည်။ နက္ခတ်ကောင်း၍ ဂြိုဟ်ကောင်းသော်လည်း၊ ဝသိဋ္ဌက လဂ္နကို ချမှတ်ပေးထားသည့် ဇာနကီ (စီတာ) ပင်လျှင် ဒုက္ခကို ခံယူရသူ ဖြစ်ခဲ့သည်။

Verse 26

स्थूलजङ्घो यदा रामः शब्दगामी च लक्ष्मणः / घनकेशी यदा सीता त्रयस्ते दुः खभाजनम्

ရာမ၏ ခြေထောက်အောက်ပိုင်း ထူကြီးလာသောအခါ၊ လက္ခ္မဏသည် အသံနောက်လိုက်သွားသောအခါ၊ စီတာ၏ ဆံပင် ထူထဲ၍ ရှုပ်ထွေးလာသောအခါ—ထိုသုံးဦးလုံးသည် ဒုက္ခ၏ အိုးအိမ် ဖြစ်လာကြသည်။

Verse 27

न पितुः कर्मणा पुत्रः पिता वा पुत्रकर्मणा / स्वयं कृतेन गच्छन्ति स्वयं बद्धाः स्वकर्मणा

သားသည် ဖခင်၏ ကံကြမ္မာကြောင့် အကျိုးမရ၊ ဖခင်လည်း သား၏ ကံကြမ္မာကြောင့် အကျိုးမရ။ မိမိလုပ်ခဲ့သမျှအတိုင်း မိမိသွားရပြီး မိမိကံကြမ္မာဖြင့် မိမိပင် ချည်နှောင်ခံရသည်။

Verse 28

कर्मजन्यशरीरेषु रोगाः शरीरमानसाः / शरा इव पतन्तीह विमुक्ता दृढधन्विभिः

မိမိကံကြမ္မာမှ ပေါက်ဖွားလာသော ကိုယ်ခန္ဓာများ၌ ကိုယ်ရောဂါနှင့် စိတ်ရောဂါတို့သည် ဤလောက၌ လူပေါ်သို့ ကျရောက်လာသည်—ခိုင်မာသော လေးသမားတို့ လွှတ်လိုက်သော မြားများကဲ့သို့။

Verse 29

अन्यथा शास्त्रगार्भिण्या धिया धीरोर्ऽथमीहते / स्वामिवत्प्राक्कृतं कर्म विदधाति तदन्यथा

မဟုတ်လျှင် သာသနာကျမ်းတို့ဖြင့် ပြည့်ဝသော ဉာဏ်ရှိသည့် ပညာရှိသည် အဓိပ္ပါယ်မှန်ကို ရှာဖွေ၏။ သို့သော် အတိတ်က စုဆောင်းလာသော ကံသည် သခင်ကဲ့သို့ သူ့ကို ထိုအရာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်သို့ လုပ်ဆောင်စေသည်။

Verse 30

बालो युवा च वृद्धश्च यः करोति शुभाशुभम् / तस्यान्तस्यामवस्थायां भुङ्क्ते जन्मनिजन्मनि

ကလေးဖြစ်စေ၊ လူငယ်ဖြစ်စေ၊ အိုမင်းဖြစ်စေ—ကောင်းမှု မကောင်းမှု ပြုသူသည် ထိုဘဝ၏ နောက်ဆုံးအခြေအနေ၌ ၎င်း၏အကျိုးကို ခံစားရပြီး မွေးဖွားခြင်းမှ မွေးဖွားခြင်းသို့ ထပ်တလဲလဲ ခံရသည်။

Verse 31

अनीक्षमाणो ऽपि नरो विदेशस्थो ऽपि मानवः / स्वकर्मपातवातेन नीयते यत्र तत्फलम्

လူသည် မသိမမြင်သော်လည်း၊ နိုင်ငံခြား၌ နေထိုင်သော်လည်း၊ မိမိကံ၏ အကျိုးကျရောက်စေသော လေတံခွန်ကဲ့သို့သော အင်အားကြောင့် ထိုအကျိုးကို ခံရမည့် နေရာသို့ ဆောင်ယူခံရသည်။

Verse 32

प्राप्तव्यमर्थं लभते मनुष्यो देवो ऽपि तं वारयितुं न शक्तः / अतो न शोचामि न विस्मयो मे ललाटलेखा न पुनः प्रयाति (यदस्मदीयं न तु तत् परेषाम्

လူသည် ကံကြမ္မာက သတ်မှတ်ထားသည့် အရာကို ရယူရမည်သာ; နတ်တော်တစ်ပါးပင် ထိုအရာကို တားဆီးနိုင်ခြင်း မရှိ။ ထို့ကြောင့် ငါ မဝမ်းနည်း၊ မအံ့ဩ—နဖူးပေါ်က ကံစာကြောင်းသည် ပြန်လှန်မသွား။ (တကယ်တမ်း ငါတို့၏ အရာသည် အခြားသူ၏ အရာ မဖြစ်နိုင်။)

Verse 33

सर्पः कूपे गजः स्कन्धे बिल आखुश्च धावति / नरः शीघ्रतरादेव कर्मणः कः पलायते

မြွေသည် ရေတွင်းထဲသို့ ပြေးဝင်နိုင်၊ ဆင်သည် ပခုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်နိုင်၊ ကြွက်သည် အပေါက်ထဲသို့ လျင်မြန်စွာ ဝင်နိုင်သော်လည်း—လူသည် ထိုအရာများထက်ပင် မြန်ဆန်စေကာမူ မိမိကံ၏ အကျိုးဆက်မှ မည်သူ လွတ်မြောက်နိုင်မည်နည်း။

Verse 34

नाल्पा भवति सद्विद्या दीयमानापि वर्धते / कूपस्थमिव पानीयं भवत्येव बहूदकम्

စစ်မှန်သော ဗိဇ္ဇာပညာသည် မလျော့နည်းတတ်; ပေးဝေသော်လည်း ပို၍ တိုးပွားလာသည်—ရေတွင်းထဲက ရေကဲ့သို့၊ ခပ်ထုတ်သော်လည်း ပြန်လည် ပေါများလာ၏။

Verse 35

येर्ऽथा धर्मेण ते सत्या ये ऽधर्मेण गताः श्रियः / धर्मार्थो च महांल्लोके तत्स्मृत्वा ह्यर्थकारणात्

ဓမ္မဖြင့် ရရှိသော ဥစ္စာသည် အမှန်တကယ် တည်မြဲလုံခြုံ၏; အဓမ္မဖြင့် ရလာသော စည်းစိမ်သည် ပျောက်ကွယ်သွားတတ်၏။ ဤလောက၌ ဓမ္မတရားသည် အကျိုးချမ်းသာ၏ အကြောင်းရင်းကြီး—ထိုကို မှတ်သား၍ ဥစ္စာကိုလည်း တရားသော ရည်ရွယ်ချက်အတွက်သာ ရှာဖွေရမည်။

Verse 36

अन्नार्थो यानि दुः खानि करोति कृपणो जनः / तान्येव यदि धर्मार्थो न भूयः क्लेशभाजनम्

အစာအဟာရနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတွက် ကပ်စီးနည်းသောသူ ခံစားရသော ဒုက္ခပင်များကို—အကယ်၍ ထိုအားထုတ်မှုများကို ဓမ္မအတွက် ပြုလုပ်ခဲ့လျှင် နောက်ထပ် ဆင်းရဲဒုက္ခ၏ အကြောင်းမဖြစ်တော့ပေ။

Verse 37

सर्वेषामेव शौचानामन्नशौचं विशिष्यते / यो ऽन्नार्थैः शुचिः शौचान्न मृदा वारिणा शुचिः

သန့်ရှင်းမှုအမျိုးမျိုးတို့အနက် အစားအစာနှင့်ပတ်သက်သော သန့်ရှင်းမှုသည် အထူးအရေးကြီးဆုံးဟု ဆို၏။ အစားအစာ၌ သန့်ရှင်းသူသည် တကယ်သန့်ရှင်းသူဖြစ်ပြီး မြေမှုန့်(မြေကလေး) သို့မဟုတ် ရေဖြင့်သာ သန့်ရှင်းမှု မရနိုင်။

Verse 38

सत्यं शौचं मनः शौचं शौचमिन्द्रियनिग्रहः / सर्वभूते दया शौचं जलशौचञ्च पञ्चमम्

အမှန်တရားသည် သန့်ရှင်းမှုဖြစ်၏။ စိတ်၏ သန့်ရှင်းမှုလည်း သန့်ရှင်းမှုဖြစ်၏။ အင်္ဒြိယများကို ထိန်းချုပ်ခြင်းသည် သန့်ရှင်းမှုဖြစ်၏။ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် ကရုဏာမေတ္တာထားခြင်းသည် သန့်ရှင်းမှုဖြစ်ပြီး ပဉ္စမမှာ ရေဖြင့် သန့်ရှင်းခြင်း (ကိုယ်ခန္ဓာသန့်စင်ခြင်း) ဖြစ်၏။

Verse 39

यस्य सत्यञ्च शौचञ्च तस्य स्वर्गो न दुर्लभः / सत्यं हि वचनं यस्य सो ऽश्वमेधाद्विशिष्यते

အမှန်တရားနှင့် သန့်ရှင်းမှုကို ပိုင်ဆိုင်သူအတွက် ကောင်းကင်(သုခဘုံ) သို့ရောက်ခြင်း မခက်ခဲ။ အမှန်တရားကို ပြောသောသူ၏ စကားသည် အရှွမေဓ ယဇ္ဉာပြုခြင်း၏ ကုသိုလ်ထက်ပင် ထူးမြတ်၏။

Verse 40

मृत्तिकानां सहस्रेण चोदकानां शतेन हि / न शुध्यति दुराचारो भावोपहतचेतनः

သန့်စင်မြေ(မြေကလေး) တစ်ထောင်ကြိမ်နှင့် ရေဖြင့် အလှူတော်(ရေချိုး) တစ်ရာကြိမ် ပြုလုပ်သော်လည်း အကျင့်ဆိုးသူသည် မသန့်ရှင်းနိုင်။ အကြောင်းမှာ သူ၏စိတ်သဘောသည် မကောင်းသော အလိုဆန္ဒများကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 41

यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम् / विद्या तपश्च कीर्तिश्च स तीर्थफलमश्नुते

လက်နှစ်ဖက်၊ ခြေနှစ်ဖက်နှင့် စိတ်ကိုပါ ကောင်းစွာ ထိန်းချုပ်ထားပြီး ပညာ၊ တပဿ(တပသ်) နှင့် ကောင်းသောဂုဏ်သတင်း ရှိသူသည် တီရ္ထ(သန့်ရှင်းသောဘုရားဖူးနေရာ) သို့ သွားရောက်ခြင်းမှ ရသော အကျိုးကို အမှန်တကယ် ခံစားရ၏။

Verse 42

न प्रहृष्यति संमानैर्नावमानैः प्रकुप्यति / न क्रुद्धः परुषं ब्रूयादेतत्साधोस्तु लक्षणम्

သဒ္ဓါရှိသော သာဓုသည် ဂုဏ်ပြုချီးမြှောက်မှုကြောင့် မပျော်ရွှင်လွန်ကဲ၊ အရှက်ခွဲခံရသော်လည်း မဒေါသထွက်။ ဒေါသရှိသော်လည်း ကြမ်းတမ်းသောစကား မပြောသင့်—ဤသည် သာဓု၏ လက္ခဏာဖြစ်သည်။

Verse 43

दरिद्रस्य मनुष्यस्य प्राज्ञस्य मधुरस्य च / काले श्रुत्वा हितं वाक्यं न कश्चित्परितुष्यति

အချိန်တော်တော်မီ၍ အကျိုးရှိသောစကားကို ကြားရသော်လည်း မည်သူမျှ မကျေနပ်ကြ—ဆင်းရဲသူဖြစ်စေ၊ ပညာရှိဖြစ်စေ၊ ချိုမြိန်စကားပြောသူဖြစ်စေ ထိုနည်းတူပင်။

Verse 44

न मन्त्रबलवीर्येण प्रज्ञया पौरुषेण च / अलभ्यं लभ्यते मर्त्यैस्तत्र का परिवेदना

မန္တရအင်အားကြောင့်လည်း မဟုတ်၊ ခွန်အားကြောင့်လည်း မဟုတ်၊ ပညာကြောင့်လည်း မဟုတ်၊ လူ့ကြိုးပမ်းမှုကြောင့်လည်း မဟုတ်—မရနိုင်သောအရာကို သေမျိုးတို့ မရနိုင်။ ထို့ကြောင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးရန် အဘယ်အကြောင်းရှိသနည်း။

Verse 45

अयाचितो मया लब्धो पुनर्मत्प्रेषणाद्गतः / यत्रागतस्तत्र गतस्तत्र का परिवेदना

မတောင်းဆိုဘဲ ငါ့ထံသို့ ရလာခဲ့သူကို ငါရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ငါ့ကိုယ်တိုင် ပို့လိုက်သဖြင့် သူပြန်ထွက်သွားသည်။ သူလာခဲ့သည့်နေရာသို့ပင် သွားလေပြီ—ထို့ကြောင့် ဝမ်းနည်းရန် အဘယ်အကြောင်းရှိသနည်း။

Verse 46

एकवृक्षे सदा रात्रौ नानापक्षिसमागमः / प्रभाते ऽन्यदिशो यान्ति का तत्र परिवेदना

တစ်ပင်တည်းသော သစ်ပင်ပေါ်တွင် ညတိုင်း ငှက်မျိုးစုံ စုဝေးကြသည်။ မနက်မိုးလင်းသော် အမျိုးမျိုးသောအရပ်သို့ ပျံသန်းထွက်ခွာကြ၏—ထိုအရာ၌ ဝမ်းနည်းရန် အဘယ်ရှိသနည်း။

Verse 47

एकसार्थप्रयाताना सर्वेषान्तत्र गामिनाम् / यस्त्वेकस्त्वरितो याति का तत्र परिवेदना

လမ်းခရီးတစ်ခုတည်းသို့ ကာရဝန်တစ်စုတည်းဖြင့် အားလုံးအတူတကွ သွားနေကြရာ၌၊ တစ်ယောက်တည်း အလျင်အမြန် ရှေ့သို့ သွားလျှင် ထိုအရာအတွက် ငိုကြွေးဝမ်းနည်းရန် အကြောင်းအရာ မည်သို့ရှိနိုင်သနည်း။

Verse 48

अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि शौनक / अव्यक्तनिधनान्येनव का तत्र परिवेदना

အို ရှောနကာ၊ သတ္တဝါတို့သည် မဖော်ပြနိုင်သော အဝျက်တမှ စတင်၍ အလယ်၌ ဖော်ပြထင်ရှားသော အခြေအနေကို ဖြတ်သန်းကာ နောက်ဆုံးတွင် ထိုမဖော်ပြနိုင်သော အဝျက်သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ကြသည်—ထို့ကြောင့် ထိုအရာအတွက် ဝမ်းနည်းရန် အကြောင်းမည်သို့ရှိနိုင်သနည်း။

Verse 49

नाप्राप्तकालो म्रियते विद्धः शरशतैरपि / कुशाग्रेण तु संस्पृष्टं प्राप्तकालो न जीवति

ကံသတ်မှတ်ထားသော အချိန်မရောက်သေးသူသည် မြားတစ်ရာပင် ထိုးဖောက်ခံရသော်လည်း မသေကြောင်း သိလော့။ သို့ရာတွင် အချိန်ရောက်လာလျှင် ကုရှမြက် အစွန်အဖျားနှင့် ထိမိရုံသာဖြစ်စေကာမူ မရှင်နိုင်တော့။

Verse 50

लब्धव्यान्येव लभते गन्तव्यान्येव गच्छति / प्राप्तव्यान्येव प्राप्नाति दुः खानि च सुखानि च

လူသည် ရယူရမည့်အရာကိုသာ ရယူသည်၊ သွားရမည့်နေရာကိုသာ သွားသည်၊ ရောက်ရမည့်အရာကိုသာ ရောက်သည်—ဒုက္ခလည်းကောင်း သုခလည်းကောင်း။

Verse 51

तत्तत्प्राप्नोति पुरुषः कि प्रलापैः करिष्यति / आचोद्यमानानि यथा पुष्पाणि च फलानि च / स्वकालं नातिवर्तन्ते तथा कर्म पुराकृतम्

လူသည် မိမိကံ၏ အကျိုးကို ထိုအတိုင်း မလွဲမသွေ ရရှိမည်သာ။ ငိုကြွေးပူဆွေးခြင်းက ဘာကို ပြုနိုင်မည်နည်း။ သဘာဝနှင့် ရာသီက လှုံ့ဆော်သကဲ့သို့ ပန်းနှင့် အသီးတို့သည် မိမိအချိန်ကို မကျော်လွန်သကဲ့သို့၊ ယခင်က ပြုခဲ့သော ကံလည်း သတ်မှတ်အချိန်၌သာ အကျိုးပွင့်သည်။

Verse 52

शीलं कुलं नैव न चैव विद्या ज्ञानं गुणा नैव न बीजशुद्धिः / भाग्यानि पूर्वं तपसार्जितानि काले फलन्त्यस्य यथैव वृक्षाः

အကျင့်သီလ၊ မျိုးရိုး၊ ပညာသင်ယူမှု၊ ဉာဏ်ပညာ၊ ဂုဏ်သတ္တိများ—သို့မဟုတ် မျိုးစေ့သန့်ရှင်းမှုတောင်—တစ်ခုတည်းဖြင့် အကျိုးကို မသတ်မှတ်နိုင်။ အရင်က တပဿာဖြင့် စုဆောင်းထားသော ကံကောင်းခြင်းတို့သည် အချိန်တန်လျှင် သစ်ပင်များ ရာသီတန်သလို အသီးပွင့်သကဲ့သို့ အကျိုးပေးသည်။

Verse 53

तत्र मृत्युर्यत्र हन्ता तत्र श्रीर्यत्र सम्पदः / तत्र तत्र स्वयं याति प्रेर्यमाणः स्वकर्मभिः

သတ်သူရှိရာ၌ သေခြင်းလည်း ရှိ၏; စည်းစိမ်ရှိရာ၌ သီရိ (သုခကံကောင်းခြင်း) လည်း ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် မိမိကံအလုပ်တို့က တွန်းအားပေးသဖြင့် လူသည် မိမိအလိုလိုပင်—ထပ်ခါထပ်ခါ—ထိုအခြေအနေများသို့ သွားရ၏။

Verse 54

भूतपूर्वं कृतं कर्म कर्तारमनुतिष्ठति / यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो विन्दन्ति मातरम्

အတိတ်က ပြုခဲ့သော ကံသည် ပြုသူကို မလွဲမသွေ လိုက်နာတတ်၏။ နွားထောင်ချီအတွင်း၌ပင် နွားကလေးက မိမိမိခင်ကို ရှာတွေ့သကဲ့သို့။

Verse 55

एवं पूर्वकृतं कर्म कर्तारमनुतिष्ठाति / सुकृतं भुङ्क्ष्व चात्मीयं मूढ किं परितप्यसे

ထို့ကြောင့် အရင်က ပြုခဲ့သော ကံသည် ပြုသူကို မလွဲမသွေ လိုက်မီတတ်၏။ ထို့နောက် မိမိ၏ ကုသိုလ်ကံကို ကိုယ်တိုင် ခံစားလော့—အမိုက်သားရေ၊ အဘယ်ကြောင့် ဤမျှ ဝမ်းနည်းပူပန်နေသနည်း။

Verse 56

यथा पूर्वकृतं कर्म शुभं वा यदि वाशुभम् / तथा जन्मान्तरे तद्वै कर्ता रमनुगच्छति

အတိတ်က ပြုခဲ့သော ကံသည် ကောင်းကံဖြစ်စေ မကောင်းကံဖြစ်စေ ထိုအတိုင်းပင် နောက်ဘဝတွင်လည်း ထိုကံသည် ပြုသူကို အမှန်တကယ် လိုက်ပါလိမ့်မည်။

Verse 57

नीचः सर्षपमात्राणि परच्छिद्राणि पश्यति / आत्मनो बलिवमात्राणि पश्यन्नपि न पश्यति

စိတ်နိမ့်သူသည် အခြားသူ၏ အပြစ်ကို မုန်ညင်းစေ့အရွယ်လောက်သေးသေးလေးတောင် မြင်တတ်သော်လည်း၊ ကိုယ့်အပြစ်သည် ဘိလွာသီးအရွယ်ကြီးကြီးဖြစ်နေသော်လည်း ကြည့်နေရင်းပင် မမြင်တတ်။

Verse 58

रागद्वेषादियुक्तानां न सुखं कुत्रचिद्द्विज / विचार्य खलु पश्यामि तत्सुखं यत्र निर्वृतिः

အို ဒွိဇာ (နှစ်ကြိမ်မွေးသူ)၊ ရာဂနှင့် ဒွေသတို့ကဲ့သို့သော ကပ်ငြိမှုများဖြင့် ချည်နှောင်ခံရသူတို့အတွက် မည်သည့်နေရာတွင်မျှ သုခမရှိ။ စဉ်းစားသုံးသပ်ကြည့်လျှင် သုခအမှန်သည် နိရ္ဝෘတိ—အတွင်းစိတ်ငြိမ်သက်၍ လွတ်မြောက်ခြင်း—ရှိရာ၌သာ ဖြစ်သည်ဟု ထင်ရှားစွာ မြင်သည်။

Verse 59

यत्र स्नेहो भयं तत्र स्नेहो दुः खस्य भाजनम् / स्नेहमूलानि दुः खानि तस्मिस्त्यक्ते महत्सुखम्

ကပ်ငြိမှုရှိရာ၌ ကြောက်ရွံ့မှုရှိ၏; ကပ်ငြိမှုသည် ဒုက္ခ၏ အိုးအိမ်ဖြစ်၏။ ဒုက္ခတို့၏ အမြစ်သည် ကပ်ငြိမှုမှ ဖြစ်လာသဖြင့်၊ ထိုကပ်ငြိမှုကို စွန့်လွှတ်လျှင် မဟာသုခ ပေါ်ထွန်းသည်။

Verse 60

शरीरमेवायतनं दुः खस्य च सुखस्य च / जीवितञ्च शरीरञ्च जात्यैव सह जायते

ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုတည်းသည် ဒုက္ခနှင့် သုခ နှစ်မျိုးလုံး၏ အခြေတည်ရာဖြစ်၏။ အသက်နှင့် ကိုယ်ခန္ဓာသည် မွေးဖွားခြင်းနှင့်အတူ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 61

सर्वं परवशं दुः खं सर्व मात्मवशं सुखम् / एतद्विद्यात्समासेन लक्षणं सुखदुः खयोः

အခြားသူ၏ အာဏာအောက်တွင် ရှိသမျှသည် ဒုက္ခဖြစ်၏; ကိုယ့်အာဏာအောက်တွင် ရှိသမျှသည် သုခဖြစ်၏။ ဤသည်ကို အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် သုခဒုက္ခ၏ လက္ခဏာဟု သိမှတ်လော့။

Verse 62

सुखस्यानन्तरं दुः खं दुः खस्यानन्तरं सुखम् / शुखं दुः खं मनुष्याणां चक्रवत्परिवर्तते

ချမ်းသာပြီးနောက် ဒုက္ခလာတတ်၍၊ ဒုက္ခပြီးနောက်လည်း ချမ်းသာလာတတ်သည်။ လူတို့အတွက် ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဝေဒနာသည် ဘီးကဲ့သို့ လှည့်လည်ပြောင်းလဲနေသည်။

Verse 63

यद्गतं तदतिक्रान्तं यदि स्यात्तच्च दूरतः / वर्तमानेन वर्तेत न स शोकेन बाध्यते

သွားပြီးသောအရာသည် အတိတ်ဖြစ်ပြီးသား; ပြန်လာမည်ဆိုလည်း အဝေးကသာ ဖြစ်မည်။ ပစ္စုပ္ပန်ကို အာရုံပြု၍ နေထိုင်သူသည် ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် မနှိပ်စက်ခံရ။