Adhyaya 109

Verse 1

नामाष्टोत्तरशततमो ऽध्यायः सूत उवाच / आपदर्थे धनं रक्षेद्दारान्रक्षेद्धनैरपि / आत्मानं सततं रक्षेद्दारैरपि धनैरपि

စူတက ပြောသည်—ဘေးအန္တရာယ်အချိန်တွင် ငွေကြေးဥစ္စာကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရမည်။ ငွေကြေးဖြင့်ပင် မိသားစု (ဇနီးနှင့် မှီခိုသူများ) ကိုလည်း ကာကွယ်ရမည်။ သို့သော် မိသားစုနှင့် ဥစ္စာကို စွန့်လွှတ်ရသော်လည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို အမြဲတမ်း ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရမည်။

Verse 2

त्यजेदकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत् / ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्

မိသားစုအကျိုးအတွက် လူတစ်ယောက်ကို စွန့်နိုင်သည်။ ရွာအကျိုးအတွက် မိသားစုကို စွန့်နိုင်သည်။ တိုင်းပြည်အကျိုးအတွက် ရွာကို စွန့်နိုင်သည်။ အတ္တမ (အတွင်းအတ္တ) အကျိုးအတွက်တော့ ကမ္ဘာမြေတစ်လုံးလုံးကိုတောင် စွန့်လွှတ်ရမည်။

Verse 3

वरं हि नरके वासो न तु दुश्चरिते गृहे / नरकात्क्षीयते पाप कुगृहान्न निवर्तते

နရကမှာ နေရတာကတောင် အကျင့်ဆိုးပြုသော အိမ်ထဲမှာ နေရတာထက် ကောင်း၏။ နရကတွင် အပြစ်က ကုန်ခမ်းသွားနိုင်သော်လည်း အကျင့်ပျက်အိမ်ထောင်မှတော့ အောက်ဆွဲအားမှ လွတ်မြောက်၍ မပြန်နိုင်။

Verse 4

चलत्येकेन पादेन तिष्ठत्येकेन बुद्धिमान् / न परीक्ष्य परं स्थानं पूर्वमायतनं त्यजेत्

ပညာရှိသည် ခြေတစ်ဖက်ဖြင့် ရှေ့တိုးသော်လည်း အခြားခြေတစ်ဖက်ကို တည်ငြိမ်စွာ ထားတတ်၏။ အထက်မြင့်ရာနေရာကို မစိစစ်မီ မိမိ၏ ယခင်အိမ်ရာကို မစွန့်လွှတ်သင့်။

Verse 5

त्यजेद्देशमसद्वृत्तं वासं सोपद्रवं त्यजेत् / त्यजेत्कृपणराजानं मित्रं मायामयं त्यजेत्

အကျင့်ပျက်သောလူများနေထိုင်ရာ တိုင်းပြည်ကို စွန့်လွှတ်သင့်၏။ အန္တရာယ်နှင့် ဒုက္ခများပြည့်နေသော အိမ်ရာကိုလည်း ထွက်ခွာသင့်၏။ ကပ်စေးနည်းသော မင်းကို စွန့်ပစ်သင့်ပြီး လှည့်စားမှုဖြင့် ပြည့်သော မိတ်ဆွေကိုလည်း လက်လွှတ်သင့်၏။

Verse 6

अर्थेन किं कृपणहस्तगतेन केन ज्ञानेन किं बहुशठाग्रहसंकुलेन / रूपेण किं गुणपराक्रमवर्जितेन मित्रेण किं व्यसनकालपराङ्मुखेन

ကပ်စေးနည်းသူ၏ လက်ထဲတွင် ရှိနေသော ငွေကြေးသည် ဘာအကျိုးရှိသနည်း။ လှည့်စားသော အတင်းအကျပ်စွဲမြဲမှုများတွင် ရောထွေးနေသော ပညာသည် ဘာအကျိုးရှိသနည်း။ သီလနှင့် သတ္တိမရှိသော အလှသည် ဘာအကျိုးရှိသနည်း။ ကပ်ဘေးအချိန်တွင် မျက်နှာလွှဲသွားသော မိတ်ဆွေသည် ဘာအကျိုးရှိသနည်း။

Verse 7

अदृष्टपूर्वा बहवः सहायाः सर्वे पदस्थस्य भवन्ति मित्राः / अर्थैर्विहीनस्य पदच्युतस्य भवत्यकाले स्वजनो ऽपि शत्रुः

မမြင်ဖူးသေးသော အကူအညီပေးသူများ အများအပြား ပေါ်လာတတ်၏။ အာဏာတည်နေသူအတွက် လူတိုင်း မိတ်ဆွေဖြစ်လာကြ၏။ သို့သော် ငွေကြေးမရှိဘဲ အဆင့်အတန်းကျသွားသောအခါ မသင့်တော်သောအချိန်တွင် ကိုယ့်လူမျိုးသားချင်းတောင် ရန်သူဖြစ်လာတတ်၏။

Verse 8

आपत्सु मित्रं जानी याद्रणे शूरं रहः शुचिम् / मार्या च विभवे क्षीणे दुर्भिक्षे च प्रियातिथिम्

ကပ်ဘေးအချိန်တွင် မိတ်ဆွေကို သိရ၏။ စစ်မြေပြင်တွင် သူရဲကောင်းကို သိရ၏။ တိတ်တဆိတ်နေရာတွင် လူ၏ သန့်ရှင်းမှုကို သိရ၏။ စည်းစိမ်ကုန်ခမ်းသောအခါ ဇနီးကို သိရ၏။ အစာရှားပါးသောအခါ ချစ်ခင်ရသော ဧည့်သည်ကို သိရ၏။

Verse 9

वृक्षं क्षीणफलं त्यजन्ति विहगाः शुष्कं सरः सारसानिर्द्रव्यं पुरुषं त्यजन्ति गणिका भ्रष्टं नृपं मन्त्रिणः / पुष्पं पर्युषितं त्यजन्ति मधुपाः दर्ग्ध वनान्तं मृगाः सर्वः कार्यवशाज्जनो हि रमते कस्यास्ति को वल्लभः

အသီးကုန်သွားသော သစ်ပင်ကို ငှက်တို့ စွန့်ခွာကြသည်။ ရေခန်းသွားသော ရေကန်ကို စာရသငှက်တို့ လွှတ်ထားကြသည်။ ငွေမရှိသော ယောက်ျားကို အပျော်မိန်းမ စွန့်ခွာသည်။ အာဏာကျသွားသော ဘုရင်ကို မန်တရီတို့ ပစ်ထားကြသည်။ ပန်းညှိုးသွားလျှင် ပျားတို့ လွှတ်သည်။ မီးလောင်သွားသော တောကို သမင်တို့ ထွက်ပြေးသည်။ လူတို့သည် အကျိုးလိုအပ်သမျှသာ ချစ်ခင်ကပ်လျက်—အမှန်တကယ် ဘယ်သူက ဘယ်သူ၏ ချစ်သူနည်း?

Verse 10

लुब्धमर्थप्रदानेन श्लाध्यमञ्जलिकर्मणा / मूर्खं छन्दानुवृत्त्या च याथातथ्येन पण्डितम्

လောဘကြီးသူကို ငွေဥစ္စာပေးခြင်းဖြင့် အနိုင်ယူလော့။ ချီးမွမ်းခံလိုသူကို လက်အုပ်ချီကန်တော့သည့် အကျင့်ဖြင့် စိတ်ကျေနပ်စေ။ မိုက်မဲသူကို သူ့ဆန္ဒအတိုင်း လိုက်လျောခြင်းဖြင့် ဆွဲဆောင်လော့။ ပညာရှိကိုတော့ အရာအတိုင်း အမှန်တရားကို ပြောခြင်းဖြင့် ရယူလော့။

Verse 11

सद्भावेन हि तुष्यन्ति देवाः सत्पुरुषा द्विजाः / इतरेः खाद्यपानेन मानदानेन पण्डिताः

စိတ်ရင်းစေတနာကောင်းဖြင့်သာ ဒေဝတားတို့၊ သတ္ပုရုသတို့၊ ဒွိဇတို့ (နှစ်ကြိမ်မွေးသူ) ပျော်ရွှင်ကြသည်။ အခြားသူတို့သည် အစားအသောက်နှင့် သောက်ရေဖြင့် ကျေနပ်ကြပြီး၊ ပညာရှိတို့သည် ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် လက်ဆောင်တန်ဖိုးဖြင့် ကျေနပ်ကြသည်။

Verse 12

उत्तमं प्रणिपातेन शठं भेदेन योजयेत् / नीचं स्वल्पप्रदानेन समं तुल्यपराक्रमैः

မြင့်မြတ်သူကို ဦးချကန်တော့ခြင်းဖြင့် ရယူလော့။ လိမ်လည်သူကိုတော့ မဟာဗျူဟာနှင့် ခွဲခြားနည်းဖြင့် ကိုင်တွယ်လော့။ နိမ့်ကျသူကို အနည်းငယ်ပေးကမ်းခြင်းဖြင့် ထိန်းလော့။ တန်းတူသူနှင့်မူ တန်းတူအင်အားဖြင့် ရင်ဆိုင်ဆက်ဆံလော့။

Verse 13

यस्ययस्य हि यो भावस्तस्यतस्य हितं वदन् / अनुप्रविश्य मेधावी क्षिप्रमात्मवशं नयेत्

မည်သူမည်ဝါ၏ စိတ်သဘောထား မည်သို့ရှိစေကာမူ—ပညာရှိသည် ထိုသူ၏ စိတ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ သူ့အတွက် အကျိုးရှိသော စကားကို ပြောဆိုလျက် မကြာခင် မိမိအာဏာအောက်သို့ ဆွဲယူနိုင်ရမည်။

Verse 14

नदीनां च नखीनां च शृङ्गिणां शस्त्रपाणिनाम् / विश्वासो नैव गन्तव्यः स्त्रिषु राजकुलेषु च

မြစ်များ၊ လက်သည်းပါသောတိရစ္ဆာန်များ၊ ချိုရှိသောတိရစ္ဆာန်များ၊ လက်နက်ကိုင်သူများကို ယုံကြည်မထားသင့်။ ထို့အတူ မိန်းမများနှင့် မင်းတော်အိမ်တော်တို့၌လည်း ယုံကြည်မထားသင့်။

Verse 15

अर्थनाशं मनस्तापं गृहे दुश्चरितानि च / वञ्चनं चाप मानं च मतिमान्न प्रिकाशयेत्

ပညာရှိသည် ဥစ္စာဆုံးရှုံးမှု၊ စိတ်ပူပန်နာကျင်မှု၊ အိမ်တွင်း၌ ဖြစ်သော မကောင်းမှုများ၊ လှည့်ဖြားခြင်းနှင့် အရှက်ရမှုတို့ကို မဖော်ပြသင့်။

Verse 16

हीनदुर्जनसंसर्ग अत्यन्तविरहादरः / स्नेहो ऽन्यगेहवासश्च नारीसच्छीलनाशनम्

နိမ့်ကျ၍ မကောင်းသောသူများနှင့် ပေါင်းသင်းခြင်း၊ မိမိတာဝန်နှင့် ဆက်ဆံရေးမှ အလွန်အကျွံ ခွဲခွာလိုခြင်း၊ အခြားသူ၏အိမ်၌ နေထိုင်ရန် စွဲလမ်းခြင်း၊ မိန်းမများနှင့် အလွန်ရောနှောခြင်း—ဤအရာတို့သည် သီလနှင့် အကျင့်စာရိတ္တကို ဖျက်ဆီးသည်။

Verse 17

कस्य दोषः कुले नास्ति व्याधिना को पीडितः / केन न व्यसनं प्राप्तं श्रियः कस्य निरन्तराः

အပြစ်မရှိသော မိသားစုသည် မည်သူ့မှာရှိသနည်း။ ရောဂါမခံစားရသူ မည်သူရှိသနည်း။ ဒုက္ခအပျက်အစီး မကြုံဖူးသူ မည်သူရှိသနည်း။ စည်းစိမ်သည် မည်သူ့အတွက် အစဉ်မပြတ်တည်မြဲသနည်း။

Verse 18

कोर्ऽथं प्राप्य न गर्वितो भुवि नरः कस्यापदोनागताः स्त्रीभिः कस्य न खण्डितं भुवि मनः को नाम राज्ञां प्रियः / कः कालस्य न गोचरान्तरगतः कोर्ऽथो गतो गौरवं को वा दुर्जनवागुरानिपतितः क्षेमेण यातः पुमान्

လောက၌ စည်းစိမ်ရလျှင် မာနမထောင်သူ မည်သူနည်း။ ဘေးအန္တရာယ် မရောက်ဖူးသူ မည်သူနည်း။ မိန်းမတို့ကြောင့် စိတ်မကျိုးပဲ့သူ မည်သူနည်း။ မင်းတို့အတွက် အမှန်တကယ် ချစ်ခင်ရသူ မည်သူနည်း။ ကာလ၏ အာဏာအတွင်း မကျရောက်ဘဲ အခြားအခြေအနေသို့ မရွှေ့ပြောင်းရသူ မည်သူနည်း။ မည်သည့်ဥစ္စာက ဂုဏ်သိက္ခာကို အစဉ်တည်မြဲစေသနည်း။ မကောင်းသူတို့၏ လှည့်ကွက်အကွင်းထဲ ကျပြီးနောက် လုံခြုံစွာ ထွက်ခွာနိုင်သူ မည်သူနည်း။

Verse 19

सुहृत्स्वजनबन्धुर्न बुद्धिर्यस्य न चात्मनि / यस्मिन्कर्मणि सिद्धे ऽपि न दृश्येत फलोदयः / विपत्तौ च महद्दुःखं तद्वुधः कथमाचरेत्

အကယ်၍ လူတစ်ယောက်တွင် စိတ်ကောင်းစေလိုသူ မရှိ၊ ဆွေမျိုးမရှိ၊ မိတ်ဆွေမရှိ၊ ခွဲခြားသိမြင်နိုင်သော ဉာဏ်မရှိ၊ အတ္တမ၌ တည်ငြိမ်မှုမရှိ၊ လုပ်ငန်းပြီးစီးသော်လည်း အကျိုးဖလ မပေါ်ထွက်လျှင်—ကပ်ဘေးရောက်လာ၍ ဒုက္ခကြီးပေါ်လာသောအခါ ပညာရှိသည် မည်သို့ အကျင့်ပြုရမည်နည်း။

Verse 20

यस्मिन्देशे न संमानं न प्रीतिर्न च बान्धवाः / न च विद्यागमः कश्चित्तं देशं परिवर्जयेत्

လေးစားမှုမရှိ၊ ချစ်ခင်မှုမရှိ၊ ဆွေမျိုးမရှိ၊ ပညာသင်ယူရန် အခွင့်အလမ်းလည်း မရှိသော နေရာကို နေထိုင်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်။

Verse 21

धनस्य यस्य राजतो भयं न चास्ति चौरतः / मृतं च यन्न मुच्यते समर्जयस्व तद्धनम्

ဘုရင် (အာဏာပိုင်) ထံမှလည်း မကြောက်ရ၊ သူခိုးထံမှလည်း မကြောက်ရ၊ သေသွားသော်လည်း မကျန်ရစ်သော ဓနကို ရယူစုဆောင်းလော့။

Verse 22

यदर्जितं प्राणहरैः परिश्रमैर्मृतस्य तं वै विभजन्तिरिक्थिनः / कृतं च यद्दुष्कृतमर्थलिप्सया तदेव दोषोपहतस्य यौतुकम्

အသက်ကိုပင် ချွတ်ယူသကဲ့သို့ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်၍ ရှာဖွေစုဆောင်းထားသော ဓနသည်—သူသေသွားသောအခါ အမွေဆက်ခံသူတို့က ခွဲဝေယူကြသည်။ သို့သော် ဓနလိုချင်လောဘကြောင့် ပြုခဲ့သော မကောင်းမှုတို့သည်သာ အပြစ်ထိခိုက်သူ၏ ‘ယောတုက်’ (နောက်ဘဝသို့ ယူဆောင်သွားသော အမွေ) ဖြစ်လာသည်။

Verse 23

सञ्चितं निहितं द्रव्यं परामृश्यं मुहुर्मुहुः / आखोरिव कदर्यस्य धनं दुः खाय केवलम्

စုဆောင်း၍ ဖုံးကွယ်ထားသော ဓနကို မကြာခဏ ထုတ်ထိ၍ ရေတွက်နေခြင်းသည်—ကပ်ကပ်လှသောသူ၏ ကြွက်ကဲ့သို့—ဒုက္ခပင် ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းသာ ဖြစ်လာသည်။

Verse 24

नग्ना व्यसनिनो रूक्षाः कपालाङ्कितपाणयः / दर्शयन्तीह लोकस्य अदातुः फलमीदृशम्

အဝတ်မဝတ်၊ ဒုစရိုက်အလေ့အထနှင့် စွဲလမ်း၍ သဘောကြမ်းတမ်းကာ—လက်များတွင် ခေါင်းခွံအမှတ်အသားရှိသူတို့ကို—ဤလောက၌ ပြသထားသည်၊ ဒါနမပေးသူ၏ အကျိုးဆက်သည် ဤသို့ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြရန်။

Verse 25

शिक्षयन्ति च याचन्ते देहीति कृपणा जनाः / अवस्थेयमदानस्य मा भूदेवं भवानपि

ကပ်စေးနည်းသူတို့သည် ဆူပူသင်ခန်းစာပေးလည်းကောင်း တောင်းလည်းကောင်း «ပေးပါ» ဟုဆိုကြ၏။ ဒါနမပေးသူ၏ အဆုံးသတ်သည် ဤသို့ပင် သနားဖွယ်ဖြစ်သည်။ သင်လည်း ဤသို့ မဖြစ်ပါစေနှင့်။

Verse 26

सञ्चितं क्रतुशतैर्न युज्यते याचितं गुणवते न दीयते / तत्कदर्यपरिरक्षितं धनं चोरपार्थिवगृहे प्रयुज्यते

စုဆောင်းထားသော ငွေကြေးကို ယဇ်ပူဇော်မှု ရာချီအတွက်တောင် မသုံးကြ၊ အရည်အချင်းရှိသူ တောင်းလာသော်လည်း မပေးကြ။ ကပ်စေးနည်းစွာ ကာကွယ်ထားသော ထိုဓနသည် နောက်ဆုံးတွင် သူခိုး၏အိမ် သို့မဟုတ် မင်း၏အိမ်၌ သုံးစွဲသွားရသည်။

Verse 27

न देवेभ्यो न विप्रोभ्यो बन्धुभ्यो नैव चात्मने / कदर्यस्य धनं याति त्वग्नितस्करराजसु

ကပ်စေးနည်းသူ၏ ဓနသည် နတ်တို့အတွက်လည်း မဟုတ်၊ ဗြာဟ္မဏတို့အတွက်လည်း မဟုတ်၊ ဆွေမျိုးတို့အတွက်လည်း မဟုတ်၊ ကိုယ်တိုင်အတွက်တောင် မဟုတ်။ နောက်ဆုံးတွင် အရေပြားရောဂါ၊ မီး၊ သူခိုးနှင့် မင်းထံသို့သာ ရောက်သွားသည်။

Verse 28

अतिक्लेशेन ये ऽप्यर्था धर्मस्यातिक्रमेण च / अरेर्वा प्रणिपातेन मा भूतस्ते कदाचन

အလွန်အမင်းပင်ပန်းဆင်းရဲခြင်းဖြင့်ရသော အမြတ်၊ ဓမ္မကို လွန်ကျူးခြင်းဖြင့်ရသော အမြတ်၊ သို့မဟုတ် ရန်သူအား ဦးညွှတ်ပူဇော်ခြင်းဖြင့်ရသော အမြတ်—ထိုသို့သော အမြတ်များသည် သင့်ထံသို့ မည်သည့်အခါမျှ မရောက်ပါစေနှင့်။

Verse 29

विद्याघातो ह्यनभ्यासः स्त्रीणां घातः कुचैलता / व्याधीनां भोजनं जीर्णं शत्रोर्घातः प्रपञ्चता

လေ့ကျင့်မှုမရှိခြင်းသည် ပညာကိုဖျက်ဆီးသည်။ မိန်းမတို့အတွက် အဝတ်အစားမသန့်မရှင်း ဝတ်ဆင်ခြင်းသည် ပျက်စီးရာအကြောင်းဖြစ်သည်။ နာမကျန်းသူအတွက် အဟောင်းအစားသည် အန္တရာယ်ဖြစ်သည်။ ရန်သူအတွက်တော့ ကိုယ့်လှည့်ကွက်စကားများပင် ကျဆုံးရာအကြောင်းဖြစ်လာသည်။

Verse 30

तस्करस्य वधो दण्डः कुमित्रस्याल्पभाषणम् / पृथक् शय्या तु नारीणां ब्राह्मणस्यानिमन्त्रणम्

သူခိုးအတွက် ဒဏ်ခတ်ခြင်းမှာ သတ်ဒဏ်ဖြစ်သည်။ မကောင်းသောမိတ်ဆွေနှင့်တော့ စကားနည်းနည်းသာ ပြောသင့်သည်။ မိန်းမတို့သည် သီးခြားအိပ်ရာတွင် အိပ်သင့်ပြီး၊ ဗြာဟ္မဏကိုလည်း အခမ်းအနားနှင့်ကာလတော်တော်တွင် မဖိတ်မခေါ်ဘဲ မထားသင့်။

Verse 31

दुर्जनाः शिल्पिनो दासा दुष्टाश्च पटहाः स्त्रियः / ताडिता मार्दवं यान्ति न ते सत्कारभाजनम्

လူဆိုးများ၊ အလုပ်ခယူလုပ်သော လက်မှုပညာရှင်များ၊ ကျွန်များ၊ မကောင်းသော တီးဝိုင်းတီးသူများနှင့် ထိုသို့သော မိန်းမများသည် ရိုက်နှက်ခံရမှသာ နူးညံ့လိုက်နာလာကြသည်။ ထိုသူတို့သည် ဂုဏ်ပြုလေးစားမှုကို ခံယူထိုက်သူ မဟုတ်ကြ။

Verse 32

जानीयात्प्रेषणे भृत्यान्बान्धवान्व्यसनागमे / मित्रमापदि काले च भार्याञ्च विभवक्षये

အလုပ်တာဝန်ပို့ခိုင်းရာတွင် အလုပ်သမားကို သိမြင်ရသည်။ အကျပ်အတည်းရောက်လာသော် ဆွေမျိုးကို သိမြင်ရသည်။ အန္တရာယ်ကာလတွင် မိတ်ဆွေကို သိမြင်ရသည်။ ငွေကြေးစည်းစိမ် လျော့နည်းသော် ဇနီးကို သိမြင်ရသည်။

Verse 33

स्त्रीणां द्विगुण आहारः प्रज्ञा चैव चतुर्गुणा / षड्गुणो व्यवसायश्च कामश्चाष्टगुणः स्मृतः

မိန်းမတို့အတွက် အစားအစာသည် နှစ်ဆဟု ဆိုကြသည်။ ဉာဏ်ခွဲခြားသိမြင်မှုသည် လေးဆ၊ ကြိုးပမ်းလုပ်ဆောင်မှုသည် ခြောက်ဆ၊ ကာမဆန္ဒသည် ရှစ်ဆဟု မှတ်သားထားကြသည်။

Verse 34

न स्वप्नेन जयेन्निद्रां न कामेन स्त्रियं जयेत् / न चेन्धनैर्जयेद्वह्निं न मद्येन तृषां जयेत्

အိပ်မက်မက်ခြင်းဖြင့် အိပ်စက်ခြင်းကို အောင်နိုင်ရန် မကြိုးစားသင့်သကဲ့သို့၊ တပ်မက်ခြင်းဖြင့် အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို အောင်နိုင်ရန် မကြိုးစားသင့်ပေ။ လောင်စာထည့်ခြင်းဖြင့် မီးကို ငြှိမ်းသတ်ရန် မကြိုးစားသင့်သကဲ့သို့၊ မူးယစ်ဆေးဝါး သောက်သုံးခြင်းဖြင့် ရေငတ်ပြေရန် မကြိုးစားသင့်ပေ။

Verse 35

समांसैर्भोजनैः स्निग्धैर्मद्यैर्गन्धविलेपनैः / वस्त्रैर्मनोरमैर्माल्यैः कामः स्त्रीषु विजृम्भते

အသားများသော အစားအစာများ၊ ဆီများသော ဟင်းလျာများ၊ မူးယစ်စေသော အဖျော်ယမကာများ၊ မွှေးကြိုင်သော ရေမွှေးများနှင့် လိမ်းဆေးများ၊ နှစ်လိုဖွယ် အဝတ်အစားများနှင့် ပန်းကုံးများကြောင့် အမျိုးသမီးများအကြား တပ်မက်မှုသည် ကြီးထွားလာပြီး ပြင်းထန်လာသည်။

Verse 36

ब्रह्मचर्ये ऽपि वक्तव्यं प्राप्तं मन्मथचेष्टितम् / हृद्यं हि पुरुषं दृष्ट्वा योनिः प्रक्लिद्यते स्त्रियाः

အိမ်ထောင်ပြုခြင်းမရှိသော အခြေအနေတွင်ပင် ကာမ (အချစ်နတ်ဘုရား) ၏ လုပ်ဆောင်မှုများ ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ဆိုရမည်။ အကြောင်းမူကား ဆွဲဆောင်မှုရှိသော အမျိုးသားတစ်ဦးကို မြင်လိုက်ရသောအခါ အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ သားအိမ်သည် စိုစွတ်လာသည်။

Verse 37

सुवेषं पुरुषं दृष्ट्वा भ्रातरं यदि वा सुतम् / योनिः क्लिद्यति नारीणां सत्यंसत्यं हि शौनक !

ကောင်းစွာ ဝတ်စားဆင်ယင်ထားသော အမျိုးသားတစ်ဦးကို မြင်လျှင် (မိမိ၏) မောင်နှမ သို့မဟုတ် သားဖြစ်လင့်ကစား အမျိုးသမီးများ၏ လိင်အင်္ဂါသည် စိုစွတ်လာသည်။ အို ရှောင်နက၊ ဤသည်ကား အမှန်တရားပင် ဖြစ်သည်။

Verse 38

नद्यश्च नार्यश्च समस्वभावाः स्वतन्त्रभावे गमनादिकेच / तोयैश्च दोषैश्च निपातयन्ति नद्यो हि कूलानि कुला नि नार्यः

မြစ်များနှင့် အမျိုးသမီးများသည် သဘောသဘာဝ တူညီကြသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ၎င်းတို့၏ စီးဆင်းမှုနှင့် အခြားသော လှုပ်ရှားမှုများတွင် လွတ်လပ်စွာ ပြုမူသောအခါ ပျက်စီးခြင်းကို ဖြစ်စေသည် - မြစ်များသည် ရေများနှင့် ကမ်းပါးပြိုခြင်းများဖြင့် ဖြစ်စေပြီး၊ အမျိုးသမီးများသည် မိသားစုများနှင့် ဆွေစဉ်မျိုးဆက်များကို ကျဆင်းစေခြင်းဖြင့် ဖြစ်စေသည်။

Verse 39

नदी पातयते कूलं नारी पातयते कुलम् / नारीणाञ्च नदीनां च स्वच्छन्दा ललिता गतिः

မြစ်သည် ကမ်းပါးကို ပြိုကျစေနိုင်သကဲ့သို့၊ မိန်းမသည် မိသားစုမျိုးရိုးကိုလည်း ကျဆင်းစေနိုင်သည်။ မြစ်နှင့် မိန်းမတို့၏ လှုပ်ရှားမှုသည် လွတ်လပ်၍ နူးညံ့လှပသော်လည်း ထိန်းချုပ်ရန် မလွယ်။

Verse 40

नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां नापगानां महोदधिः / नान्तकः सर्वभूतानां न पुंसां वामलोचनाः

မီးသည် လောင်စာသစ်သားဖြင့် မည်သည့်အခါမျှ မပြည့်တင်း၊ မဟာသမုဒ္ဒရာသည် မြစ်ရေများဖြင့် မည်သည့်အခါမျှ မပြည့်စုံ။ အန္တက (သေမင်း) သည် သတ္တဝါအားလုံးဖြင့် မည်သည့်အခါမျှ မကျေနပ်—ထိုနည်းတူ လှပသောမျက်စိရှိ မိန်းမတို့အပေါ် ယောက်ျားလည်း မည်သည့်အခါမျှ မကျေနပ်။

Verse 41

न तृप्तिरस्ति शिष्टानामिष्टानां प्रियवादिनाम् / सुखानाञ्च सुतानाञ्च जीवितस्य वरस्य च

ယဉ်ကျေးသိက္ခာရှိသူများ၊ ချစ်ခင်ရသူများ၊ ချိုသာစွာပြောဆိုသူများ၏ အဖော်အပေါင်းအပျော်အပါးအပေါ် မည်သည့်အခါမျှ အပြည့်အဝကျေနပ်မှု မရှိ။ ထို့အတူ သက်သာချမ်းသာမှု၊ သားသမီး၊ အသက်ရှင်ခြင်းနှင့် ဥစ္စာပစ္စည်းတို့အပေါ်လည်း အဆုံးသတ်ကျေနပ်မှု မရှိ။

Verse 42

राजा न तप्तो धनसंचयेन न सागरस्तृप्तिमगाज्जलेन / न पण्डितस्तृप्यति भाषितेन तृप्तं न चक्षुर्नृपदर्शनेन

ဘုရင်သည် ဥစ္စာစုဆောင်းခြင်းဖြင့် မကျေနပ်၊ သမုဒ္ဒရာသည် ရေဖြင့် မပြည့်တင်း။ ပညာရှိသည် စကားပြောခြင်းသာဖြင့် မတင်းတိမ်၊ မျက်စိသည်လည်း ဘုရင်တို့ကို မြင်ခြင်းဖြင့် မကျေနပ်။

Verse 43

स्वकर्म धर्मार्जितजीवितानां शास्त्रेषु दारेषु सदा रतानाम् / जितेन्द्रियाणामतिथिप्रियाणां गृहे ऽपि मोक्षः पुरुषोत्तमानाम्

ကိုယ့်ကံကို ကိုယ့်တာဝန်ဓမ္မအတိုင်း ဆောင်ရွက်၍ ဓမ္မဖြင့် အသက်မွေးသူများ၊ သာသနာကျမ်းများနှင့် မိမိ၏ ဇနီး/ခင်ပွန်းအပေါ် သစ္စာရှိ၍ အမြဲမေတ္တာထားသူများ၊ အာရုံခံအင်္ဂါတို့ကို အနိုင်ယူပြီး ဧည့်သည်ကို ချစ်မြတ်နိုးကာ ဧည့်ဝတ်ပြုသူများ—ထိုကဲ့သို့သော မြင့်မြတ်သူတို့သည် အိမ်ထောင်ဘဝ၌ပင် ပုရုရှောတ္တမ၏ ကရုဏာဖြင့် မောက္ခကို ရရှိကြသည်။

Verse 44

मनो ऽनुकूलाः प्रमदारूपवत्यः स्वलङ्कृताः / वसः प्रासादपृष्ठेषु स्वर्गः स्याच्छुभकर्मणः

ကောင်းမြတ်သော ကုသိုလ်ကံကို ပြုလုပ်သူအတွက် ကောင်းကင်ဘုံကို ရောက်ရှိသည်—စိတ်ကို နှစ်သက်စေသော အလှတန်ဆာဆင်ထားသည့် ကညာသဏ္ဍာန် မိတ်ဖော်များရှိပြီး၊ ခမ်းနားသော နန်းတော်များ၏ အမိုးပေါ်ရင်ပြင်များတွင် နေထိုင်ရသည်။

Verse 45

न दानेन न मानेन नार्जवेन न सवया / न शस्त्रेण न शास्त्रेण सर्वथा विषमा स्त्रियः

လှူဒါန်းခြင်းဖြင့်မဟုတ်၊ ဂုဏ်သိက္ခာဖြင့်မဟုတ်၊ ဖြောင့်မတ်မှုဖြင့်မဟုတ်၊ ဝန်ဆောင်မှုဖြင့်လည်းမဟုတ်; လက်နက်ဖြင့်မဟုတ်၊ သာသနာစာပေဖြင့်လည်းမဟုတ်—မိန်းမတို့သည် အစုံအလင် အလွန်ခက်ခဲစွာ နားလည်ရသည်။

Verse 46

शनैर्विद्या शनैर्थाः शनैः पर्वतमारुहेत् / शनैः कामं च धर्मं च पञ्चैतानि शनैः शनैः

ပညာသည် တဖြည်းဖြည်း ရရှိသည်၊ ဥစ္စာသည် တဖြည်းဖြည်း စုဆောင်းရသည်၊ တောင်တက်ခြင်းလည်း တဖြည်းဖြည်း ဖြစ်သည်။ ထိုနည်းတူ ကာမနှင့် ဓမ္မလည်း တဖြည်းဖြည်း ပြည့်စုံသည်—ဤငါးပါးကို အဆင့်ဆင့်၊ နည်းနည်းချင်း လိုက်နာရသည်။

Verse 47

शाश्वतं देवपूजादि विप्रदानं च शाश्वतम् / शाश्वतं सगुणा विद्या सुहृन्मित्रं च शाश्वतम्

ဒေဝတားပူဇာ စသည့် ကုသိုလ်ကိစ္စများသည် အမြဲတမ်းတည်မြဲ၏; ဗြာဟ္မဏတို့အား လှူဒါန်းခြင်းလည်း အမြဲတမ်းတည်မြဲ၏။ ဂုဏ်သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံသော ပညာလည်း အမြဲတမ်းတည်မြဲ၏; စိတ်ကောင်းရှိသော မိတ်ဆွေမှန်လည်း အမြဲတမ်းတည်မြဲ၏။

Verse 48

ये बालभावान्न पठन्ति विद्यां ये यौवनस्था ह्यधनात्मदाराः / ते शोचनीया इह जीवलोके मनुष्यरूपेण मृगाश्चरन्ति

ကလေးဘဝတွင် ပညာမသင်သူတို့၊ နှင့် လူငယ်ဘဝတွင်ပင် ဥစ္စာမရှိ၊ ကိုယ်တိုင်ထိန်းသိမ်းမှု (သို့) မိသားစုတာဝန်မရှိဘဲ နေထိုင်သူတို့—ဤအသက်ရှင်လောက၌ အလွန်သနားဖွယ်ကောင်းကြသည်၊ လူရုပ်ကို ဆောင်လျက် တိရစ္ဆာန်ကဲ့သို့ လှည့်လည်နေကြသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 49

पठने भोजने चित्तं न कुर्याच्छास्त्रसेवकः / सुदूरमपि विद्यार्थो व्रजेद्गरुडवेगवान्

သမ္မာကျမ်းစာကို ဆည်းပူးသော ရှာဖွေသူသည် စားသောက်ပျော်ပါးမှု၌ စိတ်မကပ်စေသင့်။ ပညာအတွက် ကျောင်းသားသည် အဝေးတောင် သွားရမည်၊ ဂရုဍကဲ့သို့ လျင်မြန်၍ မယိမ်းမယိုင်။

Verse 50

ये बालभावे न पठन्ति विद्यां कामातुरा यौवननष्टवित्ताः / ते वृद्धबावे परिभूयमानाः संदह्यमानाः शिशिरे यथाब्जम्

ကလေးဘဝ၌ ပညာမလေ့လာသူ၊ လူငယ်ဘဝ၌ ကာမတဏှာကြောင့် ပူလောင်၍ ငွေကြေးကို ဖြုန်းတီးသူတို့သည် အိုမင်းလာသော် အပြစ်တင်နှိမ့်ချခံရကာ နောင်တမီးဖြင့် လောင်ကျွမ်းကြသည်—ဆောင်းရာသီ၌ ကြာပန်းညှိုးသကဲ့သို့။

Verse 51

तर्के ऽप्रतिष्ठा श्रुतयो विभिन्नाः नासावृषिर्यस्य मतं न भिन्नम् / धर्मस्य तत्त्वं निहितं गुहायां महाजनो येन गतः स पन्थाः

တర్కသည် အဆုံးသတ်အခြေခံမရှိ၊ သုတများလည်း မျိုးစုံကွဲပြားသည်။ မိမိအမြင်မကွဲပြားသူကို ရှင်ရသီဟု မခေါ်နိုင်။ ဓမ္မ၏ အမှန်တရားသည် လျှို့ဝှက်သော အတွင်းဂူ၌ နိဟိတ်နေသဖြင့်—မဟာပုဂ္ဂိုလ်တို့ လျှောက်ခဲ့သော လမ်းပင် ထိုလမ်းဖြစ်သည်။

Verse 52

आकारैरिङ्गितैर्गत्या चेष्टया भाषितेन च / नेत्रवक्रविकाराभ्यां लक्ष्यते ऽन्तर्गतं मनः

အပြင်ပန်းရုပ်သဏ္ဌာန်၊ အမူအရာ၊ လမ်းလျှောက်ပုံ၊ လှုပ်ရှားမှု၊ ပြောဆိုသံနှင့် မျက်လုံး၏ လှည့်ကွေ့ပြောင်းလဲမှုတို့မှ အတွင်း၌ ဖုံးကွယ်နေသော စိတ်ကို သိမြင်နိုင်သည်။

Verse 53

अनुक्तमप्यूहति पण्डितो जनः परेङ्गितज्ञानफला हि बुद्धयः / उदीरितोर्थः पशुनापि गृह्यते हयाश्च नागाश्च वहन्ति दर्शितम्

မပြောထားသေးသည့်အရာကိုပင် ပညာရှိသည် ခန့်မှန်းနားလည်တတ်သည်။ အခြားသူ၏ အမူအရာကို သိမြင်သော ဉာဏ်သည် မပြောမိသော ရည်ရွယ်ချက်ကို သိခြင်းဟူသော အကျိုးကို ပေးသည်။ သို့သော် အဓိပ္ပါယ်ကို ထင်ရှားစွာ ပြောထားလျှင် တိရစ္ဆာန်တောင် နားလည်နိုင်သည်—မြင်းနှင့် ဆင်တို့သည် ပြသထားသမျှကို သယ်ဆောင်တတ်ကြသည်။

Verse 54

अर्थाद्भ्रष्टस्तीर्थयात्रां तु गच्छेत्सत्याद्भ्रष्टो रौरवं वै व्रजेच्च / योगाद्भ्रष्टः सत्यघृतिञ्च गच्छेद्राज्याद्भ्रष्टो मृगयायां व्रजेच्च

ဥစ္စာပျက်သူသည် သီလသန့်ရှင်းသော တီရ္ထယာထရာ (ဘုရားဖူးခရီး) သို့ သွားရမည်။ သစ္စာပျက်သူသည် ရောရဝ (Raurava) နရကသို့ အမှန်တကယ် ကျရောက်မည်။ ယောဂပျက်သူသည် စတျယဃြတိ (Satyaghṛti) သို့ သွားမည်။ မင်းအာဏာပျက်သူသည် အမဲလိုက်ဘဝသို့ သွားရမည်။