Adhyaya 106
Āśauca and Udaka-kriyā: Post-Cremation Conduct, Eligibility, and Purifiers
Preta-kalpa ၏ သေဆုံးပြီးချက်ချင်းကာလအတွက် လက်တွေ့ညွှန်ကြားချက်ကို ဆက်လက်ဖော်ပြကာ ယာဇ္ဉဝလ္ကယ သည် ဆွေမျိုးများ မီးသင်္ဂြိုဟ်ရာသို့ သွားပုံ၊ Yama-sūkta ကို ရွတ်ဆိုပုံနှင့် စည်းကမ်းအလိုက် ၇ ရက်မြောက် သို့မဟုတ် ၁၀ ရက်မြောက်မှ udaka-kriyā (ရေလှူပူဇော်) ကို စတင်ပုံကို ရှင်းပြသည်။ ရေလှူရာတွင် မျက်နှာမူရမည့်ဦးတည်ချက်နှင့် မန္တရားများကို သတ်မှတ်ပြီး မိခင်ဘက်အဘိုး၊ ဆရာ၊ ဆရာမတို့ကဲ့သို့ အချို့ဆက်နွယ်သူများနှင့် kāmodakā လက်ခံသူများ (သား၊ မိတ်ဆွေ၊ အစ်မ၏သား၊ ယောက္ခမ/ယောက္ခထီး၊ ပုရောဟိတ်) ထံသို့လည်း ချဲ့ထွင်သတ်မှတ်သည်။ ထို့ပြင် သာသနာပျက်ကွက်သူ၊ vrātya အဖြစ်ကျရောက်သူ၊ မူးယစ်သူ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သေသူတို့ကဲ့သို့ ပူဇော်ရေးအရ မသင့်လျော်သူများကို ဖယ်ရှားထားသည်။ အိမ်ပြန်ဝင်ရာတွင် သန့်စင်နည်းများ—နီမ်ကို ကိုက်စားခြင်း၊ ācamana ပြုခြင်း၊ မီးနှင့်ရေကို ယူဆောင်ခြင်း၊ gomaya နှင့် မုန်ညင်းကို ထိခြင်း၊ ကျောက်ပေါ်တက်ခြင်း—ကို ညွှန်ပြပြီး မျက်မြင်သာဖြင့်ပင် အညစ်အကြေးပျောက်မည့်အခါနှင့် ရေချိုးကာ ထိန်းသိမ်းမှုလိုအပ်သည့်အခါကို ခွဲခြားဖော်ပြသည်။ piṇḍa တာဝန်နှင့်ဆိုင်သော preta အစာကျွေးခြင်းကို ၃ ရက်ပြုလုပ်ရန်၊ Naiśikī စောင့်ထိန်းမှုနှင့် အသက်အရွယ်၊ သေဆုံးပုံအလိုက် āśauca ကာလကွာခြားမှုတို့ကိုလည်း ထည့်သွင်းထားသည်။ နောက်ဆုံးတွင် śauca အခြေခံသဘောတရားများ—အချိန်၊ မီး၊ tapas၊ japa၊ အစာရှောင်ခြင်းတို့ကဲ့သို့ သန့်စင်ပေးသူများ၊ လက်ခံနိုင်သော ပူဇော်ပစ္စည်းများနှင့် ကုန်သွယ်ရေး/အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပေါ်ရှိ ဓမ္မကန့်သတ်ချက်များ—ကို ဖော်ပြကာ နောက်လာမည့် preta rites နှင့် śrāddha စီမံချက်များအတွက် အရည်အချင်း၊ အချိန်နှင့် အိမ်ထောင်စည်းကမ်းကို အခြေခံတည်ဆောက်ပေးသည်။
Shlokas
Verse 1
नाम पञ्चोत्तरशततमो ऽध्यायः याज्ञवल्क्य उवाच / प्रेता (त) शौचं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुध्वं यतव्रताः / ऊनद्विवर्षं निखनेन्न कुर्यादु दकं ततः
ယာဇ္ဉဝလ్కျက ပြောသည်— «ကွယ်လွန်သူနှင့် ဆိုင်သော သန့်ရှင်းရေး စည်းကမ်းကို ငါဟောမည်။ ဝရတကို ထိန်းသိမ်းသူတို့၊ နားထောင်ကြလော့။ အသက်နှစ်နှစ်မပြည့်သေးသော ကလေးကို မမြှုပ်ရ; ထိုကိစ္စတွင် ရေကပ်ပူဇော်ခြင်း (ဥဒက) ကိုလည်း မပြုရ»။
Verse 2
आ श्मशानादनुव्रज्य इतरैर्ज्ञातिभिर्युतः / यमसूक्तं तथा जप्यं जपद्भिर्लौकिकाग्निना
အခြားဆွေမျိုးများနှင့်အတူ လိုက်ပါ၍ သင်္ချိုင်းမီးသဂြိုဟ်ရာ (श्मशान) ထိ သွားရမည်။ ထိုနေရာ၌ လောကီမီးဖြင့် အခမ်းအနားကို ဆောင်ရွက်သူတို့သည် «ယမ-သုက္တ» ကိုလည်း ရွတ်ဆို (ဇပ) ရမည်။
Verse 3
स दग्धव्य उपेतश्चैदाहिताग्न्यावृतार्थवत् / सप्तमाद्दशमाद्वापि ज्ञातयो ऽभ्युपयान्त्यपः
သူ့ကို သင့်တော်စွာ မီးသဂြိုဟ်ရန် ခေါ်ဆောင်ရမည်၊ သန့်ရှင်းသော မီးများကို ထိန်းသိမ်းထားသူက သတ်မှတ်ထားသကဲ့သို့ အခမ်းအနားကို ဆောင်ရွက်လျက်။ ခုနစ်ရက်မြောက်နေ့မှ—သို့မဟုတ် ဆယ်ရက်မြောက်နေ့မှ—ဆွေမျိုးတို့လည်း ရေကပ်ပူဇော်ရန် ချဉ်းကပ်လာကြ၏။
Verse 4
अपनः शोशुचदघमनेन पितृदिङ्मुखाः / एवं मातामहाचार्यपत्नीनां चोदकक्रियाः
ပိတೃ (Pitṛ) တို့၏ဦးတည်ရာသို့ မျက်နှာမူ၍ သန့်စင်မန်တရား «apanaḥ śośucad agham anena» ဖြင့် ရေဘူဇာပူဇော်ပွဲကို ပြုရမည်။ ထိုနည်းတူ မိခင်ဘက်အဘိုး၊ ဆရာအာచာရျ၊ ဆရာ၏ဇနီးတို့အတွက်လည်း udaka-kriyā ရေသွန်းပူဇော်ကို ပြုရမည်။
Verse 5
कामोदकाः पुत्रसखिस्वस्त्रीयश्वशुरर्त्विजः / नामगोत्रेण ह्युदकं सकृत्सिञ्चन्ति वाग्यताः
«kāmodakāḥ» ဟုခေါ်သောသူများ—သား၊ မိတ်ဆွေ၊ အစ်မ၏သား (ညီမ၏သား)၊ ယောက္ခမ/ယောက္ခထီး (ဖခင်မက်) နှင့် ပုရောဟိတ်—တို့အတွက် ရေဘူဇာကို ပေးရမည်။ စကားမပြောဘဲ ငြိမ်သက်စွာ နာမနှင့် gotra (မျိုးရိုး) ကိုဆိုကာ ရေကို တစ်ကြိမ်သာ သွန်းရမည်။
Verse 6
पाषण्डपतितानां तु न कुर्युरुदकक्रियाः / नब्रह्मचारिणो व्रात्या योषितः कामगास्तथा
ပာෂဏ္ဍ (အယူမှား) လမ်းသို့ကျသွားသူများနှင့် ဓမ္မမှကျဆုံးသူများအတွက် udaka-kriyā ရေဘူဇာဆိုင်ရာ အခမ်းအနားများကို မပြုရ။ ထို့အတူ brahmacarya မထိန်းသိမ်းသူများ၊ vrātya (ဝေဒဝိနယအပြင်ဘက်) များနှင့် ကာမတဏှာအလိုလိုက်သော မိန်းမများအတွက်လည်း ထိုကဲ့သို့သော ရိတုများကို မပြုရ။
Verse 7
सुराप्यस्त्वात्मघातिन्यो नाशौचोदकभाजनाः / ततो न रोदितव्यं हि त्वनित्या जीवसं स्थितिः
အရက်သောက်သူများနှင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သေသူများသည် သန့်စင်ပွဲ၏ ရေတောင်မှ လက်ခံရန် မသင့်တော်သူများ ဖြစ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် မငိုကြွေးရ၊ ကိုယ်ခန္ဓာရှိ သတ္တဝါ၏ အနေအထားသည် မတည်မြဲသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 8
क्रिया कार्या यथाशक्ति ततो गच्छेद्गृहान्प्रति / विदश्य निम्बपत्राणि नियता द्वारि वेश्मनः
အခမ်းအနားများကို ကိုယ့်စွမ်းအားအတိုင်း ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့နောက် နိမ် (neem) ရွက်ကို ကိုက်စားပြီး အကျင့်သိက္ခာထိန်းကာ အိမ်တံခါးဝ၌ တည်နေ၍ အိမ်သို့ ပြန်သွားရမည်။
Verse 9
आचम्याथाग्निमुदकं गोमयं गौरसर्षपान् / प्रविशेयुः समालभ्य कृत्वाश्मनि पदं शनैः
အာစမန ပြုလုပ်ပြီးနောက် မီးနှင့်ရေ၊ နွားချေးနှင့် အဝါရောင် မတ်စတာစေ့တို့ကို ယူကာ သန့်စင်ပစ္စည်းများကို ထိကပ်လျက် အဝင်တံခါးသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ကျောက်ပေါ်တွင် ခြေတင်ကာ ဖြည်းဖြည်းချင်း လှမ်းဝင်ရမည်။
Verse 10
प्रवेशनादिकं कर्म प्रेतसंस्पर्शनादपि / ईक्षतां तत्क्षणाच्छुद्धिः परेषां स्नानसंयमात्
မသန့်ရှင်းရာသို့ ဝင်ခြင်းစသည့် အမှုများနှင့် ပရေတာ (သေသူ၏ဝိညာဉ်) ကို ထိမိခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော မသန့်ရှင်းမှုတောင်၊ ထိုအခိုက်အတန့်တွင် မြင်ရုံသာရှိသူတို့အတွက် ချက်ချင်း သန့်စင်သွားသည်။ အခြားသူတို့အတွက်တော့ ရေချိုးခြင်းနှင့် ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် သန့်စင်ရသည်။
Verse 11
क्रीतलब्धाशना भूमौ स्वपेयुस्ते पृथक्पृथक् / पिण्डयज्ञकृता देयं प्रेतायान्नं दिनत्रयम्
အစားအစာကို ဝယ်ယူခြင်းဖြင့်သာ ရရှိကာ သူတို့သည် မြေပေါ်တွင် တစ်ဦးချင်း သီးသန့် အိပ်ယာချကြသည်။ ထို့ကြောင့် ပိဏ္ဍယဇ္ဉ (piṇḍa-offering) အခမ်းအနားအဖြစ် ပရေတာအတွက် အစာကို သုံးရက်ပေးလှူရမည်။
Verse 12
जलमेकाहमाकाशे स्थाप्यं क्षीरं तु मृन्मये / वैतानोपासनाः कार्याः क्रियाश्च श्रुतिचोदिताः
ရေကို လေထုအောက်တွင် တစ်နေ့ထားရမည်၊ နို့ကိုတော့ မြေခွက် (မြေအိုး) ထဲတွင် ထားရမည်။ ဝေဒပူဇာဖြစ်သော ဝိုင်တာန-ဩပာသနာ (vaitāna-upāsanā) နှင့် ရှရုတိ (Śruti) မှ အမိန့်ပြုထားသော အခမ်းအနားများကို ဆောင်ရွက်ရမည်။
Verse 13
आदन्तजन्मनः सद्यः आचूडं नैशिकी स्मृता / त्रिरात्रमा व्रतादेशाद्दशरात्रमतः परम्
မွေးဖွားချိန်မှ စတင်၍ ပထမဆုံး သွားပေါက်ချိန်အထိ—ထို့အပြင် ခေါင်းရိတ်ပွဲ (tonsure) အထိလည်း—နိုက်ရှီကီ (Naiśikī) ဟုခေါ်သော အခမ်းအနားကို ချက်ချင်း စောင့်ထိန်းရမည်။ သာသနာကျမ်းညွှန်ချက်အရ သုံးညဖြစ်ပြီး၊ ထို့နောက်တွင် ဆယ်ညအထိ စောင့်ထိန်းရမည်။
Verse 14
त्रिरात्रं दशरात्रं वा शावमाशौचमुच्यते / ऊनद्विवर्ष उभयोः सूतकं मातुरेव हि
သေဆုံးမှုကြောင့် ဖြစ်သော အာရှောချ (အညစ်အကြေး) သည် သုံးည သို့မဟုတ် ဆယ်ည ကြာသည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် ကလေးသည် နှစ်နှစ်မပြည့်သေးလျှင် မည်သည့်ကိစ္စမဆို စူတက (မွေးဖွားအညစ်) သည် မိခင်ပေါ်တွင်သာ သက်ရောက်သည်။
Verse 15
अन्तरा जन्ममरणे शेषाहोभिर्विशुध्यति / दश द्वादश वर्णानां तथा पञ्चदशैव च
သေခြင်းနှင့် မွေးဖွားခြင်းအသစ်ကြားတွင် သတ္တဝါသည် မိမိအတွက် သတ်မှတ်ထားသော ကာလ၏ ကျန်ရက်များဖြင့် သန့်စင်လာသည်။ ဤသဘောတရားသည် အမျိုးအစား ဆယ်၊ ဆယ့်နှစ် နှင့် ထို့အတူ ဆယ့်ငါး မျိုးတို့တွင် သက်ဆိုင်သည်။
Verse 16
त्रिंशद्दिनानि च तथा भवति प्रेतसूतकम् / अहस्त्वदत्तकन्यासु बालेषु च विशोधनम्
ထို့ကြောင့် ပရေတာနှင့် ဆက်နွယ်သော စူတက (preta-sūtaka) သည် ရက်သုံးဆယ် ကြာသည်။ သို့သော် မင်္ဂလာမဆောင်ရသေး၍ မပေးအပ်ရသေးသော မိန်းကလေးနှင့် ကလေးငယ်များအတွက် သန့်စင်ခြင်းသည် တစ်ရက်တည်းဖြင့် ပြီးစီးသည်။
Verse 17
गुर्वन्तेवास्यनूचानमातुलश्रोत्रियेषु च / अनौरसेषु पुत्रेषु भार्यास्वन्यगतासु च
ထို့အတူ (အဆိုပါ အခွင့်အရေး/တောင်းဆိုမှု မတည်မြဲ) ဂုရု၊ ဆရာ၏ အိမ်တွင်နေသော သင်တန်းသား၊ ဝေဒသင်ကြားတတ်သော ရွတ်ဖတ်သူ (śrotriya)၊ မိခင်ဘက် ဦးလေးတို့တွင်လည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် သွေးသားမဟုတ်သော သားများနှင့် အခြားအိမ်ထောင်သို့ သွားရောက်နေသော ဇနီးများတွင်လည်း ထိုသို့ပင် ဖြစ်သည်။
Verse 18
निवासराजनि तथा तदहः शुद्धिकार(ण)म् / हतानां नृपगोविप्रैरन्वक्षं चात्मघातिनाम्
မင်းကြီးကြောင့်၊ နွားကြောင့်၊ သို့မဟုတ် ဘြာဟ္မဏကြောင့် သတ်ဖြတ်ခံရသူတို့အတွက် ထိုနေထိုင်ရာအရပ်၌ တစ်ညအိပ်ခြင်းနှင့် ထို့နောက်နေ့တစ်နေ့သည် သန့်စင်ခြင်း၏ အကြောင်းတရား ဖြစ်သည်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သူတို့အတွက်လည်း နောက်တစ်နေ့အထိ (anvakṣa) သန့်စင်ကာလကို သတ်မှတ်ထားသည်။
Verse 19
विषाद्यैश्च हतानां च नाशौचं पृथिवीपतेः / सत्रिव्रतिब्रह्मचारिदातृब्रह्मविदां तथा
အို မြေကြီး၏အရှင်တော်၊ အဆိပ်နှင့်တူသောအရာများကြောင့် သေဆုံးသူတို့အတွက် အာရှောချ (āśauca) ဟူသော အညစ်အကြေးကာလ မရှိပါ။ ထို့အတူ သီလဝတ် (vrata) ကိုတည်ကြည်စွာထိန်းသူ၊ ဘြဟ္မချာရီ၊ ဒါနပေးသူနှင့် ဘြဟ္မန်ကို သိမြင်သူတို့အတွက်လည်း မရှိပါ။
Verse 20
दाने विवाहे यज्ञे च संग्रामे देशविप्लवे / आपद्यपि च कष्टायां सद्यः शौचं विधीयते
ဒါနပြုရာ၌၊ မင်္ဂလာအိမ်ထောင်ပြုရာ၌၊ ယဇ္ဉ၌၊ စစ်ပွဲ၌၊ နိုင်ငံမြေဒေသ ပျက်ပြားကပ်ဘေးကျရောက်ရာ၌—အလွန်ခက်ခဲသော အရေးပေါ်အခြေအနေတွင်ပင်—ချက်ချင်း သန့်စင်ခြင်း (śauca) ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
Verse 21
कालो ऽग्निः कर्ममृद्वायुर्मनो ज्ञानं तपो जपः (लम्) / पश्चात्ताषो निराहारः सर्वेषां शुद्धिहेतवः
ကာလ၊ မီး (အဂ္နိ)၊ ကမ္မ၊ မြေ (မృဒ်)၊ လေ (ဝါယု)၊ စိတ် (မနော)၊ ဉာဏ်၊ တပ (အာစတေရ) နှင့် ဇပ (မந்திரကို ထပ်ထပ်ရွတ်ဆိုခြင်း—«လမ်»); ထို့နောက် ရေငတ်ခြင်းနှင့် အစာရှောင်ခြင်း—ဤအရာအားလုံးသည် သတ္တဝါတို့၏ သန့်စင်ခြင်းအကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 22
अकार्यकारिणां दानं वेगो नद्यास्तु शुद्धिकृत् / क्षात्त्रेण कर्मणा जीवेद्विशां वाप्यापदि द्विजः
မသင့်လျော်သောအကျင့်ကို ပြုသူတို့အား ပေးသော ဒါနသည် မသင့်တော်ဟု မှတ်ယူရမည်။ မြစ်၏ လျင်မြန်သော စီးဆင်းမှုသည် သန့်စင်စေသူ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အကျပ်အတည်းကာလ၌ ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) သည် က္ෂတ္တရိယသဘောဖြင့် ဝန်ထမ်းခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ဝိုင်ရှျယတို့၏ နည်းလမ်းဖြင့်ပင်လည်းကောင်း အသက်မွေးနိုင်သည်။
Verse 23
फलसोमक्षौमवीरुद्दधि क्षीरं घृतं जलम् / तिलोदनरसक्षारमधु लाक्षा शृतं हविः
အသီးအနှံ၊ ဆိုမ (soma)၊ လင်နင်အဝတ် (kṣauma)၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် ဆေးပင်၊ ဒဓိ (နို့ချဉ်)၊ နို့၊ ဂျီ (ghṛta) နှင့် ရေ; နှမ်းဆန်၊ အရည်များ (रस)၊ အယ်လ်ကာလီပြင်ဆင်မှုများ (kṣāra)၊ ပျားရည်၊ လက် (lac) နှင့် ချက်ပြုတ်ထားသော ဟဝိ (havis)—ဤတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော ပူဇော်ပဏ္ဏာများ ဖြစ်သည်။
Verse 24
वस्त्रोपलासवं पुष्पं शाकमृच्चर्मपादुकम् / एणत्वचं च कौशेयं लवणं मासमेव च
ဓမ္မအရ ပူဇော်/လှူဒါန်းရန် ဖော်ပြထားသော အရာများမှာ—အဝတ်အထည်၊ ပူဇော်ပန်းကန်/ခွက်၊ ပန်းတစ်ပွင့်၊ အရွက်ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ မြေထည်နှင့် သားရေဖိနပ်၊ သမင်အရေ၊ ပိုးထည်၊ ဆား၊ ထို့ပြင် မာသ (အနက်ရောင်ပဲ) တို့ဖြစ်သည်။
Verse 25
पिण्याकमूलगन्धांश्च वैश्यवृत्तो न विक्रयेत् / धर्मार्थं विक्रयं नेयास्तिला धान्येन तत्समाः
ဝိုင်ရှျယ (Vaiśya) အလုပ်အကိုင်ဖြင့် အသက်မွေးသူသည် ဆီဖျော်ကျန် (oil-cake)၊ အမြစ်များ၊ နံ့သာ/အမွှေးအကြိုင်တို့ကို မရောင်းသင့်။ ဓမ္မအတွက်ဟုဆိုသော်လည်း ထိုကဲ့သို့သော ကုန်သွယ်မှုမပြုရ; နှမ်းစေ့ကိုလည်း သီးနှံနှင့်တူညီသကဲ့သို့ သဘောထားရသည်။
Verse 26
लवणादि न विक्रीयात्तथा चापद्गतो द्विजः / हीनाद्विप्रो विगृह्णंश्च लिप्यते नार्कवद्द्विजः
အခက်အခဲကြုံရသော်လည်း ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) သည် ဆားနှင့် ထိုသဘောတူသော အရာများကို မရောင်းသင့်။ ထို့ပြင် ဗြာဟ္မဏသည် မသင့်လျော်သောသူထံမှ လက်ခံရသော်လည်း အပြစ်ကပ်မလာ—နေမင်းသည် မိမိအလင်းရောင်ကျသည့်အရာကြောင့် မညစ်ပတ်သကဲ့သို့။
Verse 27
कुर्यात्कृष्यादिकं तद्वदविक्रेया हयास्तथा / बुभुक्षितस्त्र्यं स्थित्वा दृष्ट्वा वृत्तिविवर्जितम् / राजा धर्म्यां प्रकुर्वीत वृत्तिं विप्रादिकस्य च
သူသည် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ထိုကဲ့သို့သော အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို လုပ်ဆောင်သင့်သည်; ထို့အတူ မြင်းကိုလည်း မရောင်းသင့်။ ဗိုက်ဆာသူတစ်ဦး မိမိရှေ့တွင် ရပ်နေပြီး အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမရှိသူကို မြင်လျှင်၊ ဘုရင်သည် ဓမ္မနှင့်ကိုက်ညီစွာ ဗြာဟ္မဏနှင့် အခြားသူတို့အတွက် တရားသဖြင့် ထောက်ပံ့စရိတ်ကို စီမံပေးရမည်။
Frequently Asked Questions
The text treats very young children as a special case with altered ritual obligations, restricting standard udaka-kriyā and shifting the impurity framework toward sūtaka focused on the mother, indicating a differentiated dharma for early childhood death.
These acts form a liminal purification protocol at the threshold: neem and mustard are traditional disinfectant/purificatory substances, gomaya is a classical śauca agent, fire and water symbolize cleansing and reconstitution of household order, and stepping on stone signifies firmness and stabilization after contact with death-impurity.
It explicitly allows immediate śauca in contexts where dharma must proceed without delay—charity, marriage, sacrifice, battle, and land-wide calamity—showing a principle of situational priority while still affirming purification as necessary.