Adhyaya 28
Upodghata PadaAdhyaya 28114 Verses

Adhyaya 28

Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation

ဤအခန်းသည် Lalitopākhyāna (ဟယဂ္ရီဝ–အဂஸ္တျ စကားဝိုင်း) အတွင်း၌ စစ်မြေပြင် စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် Bhaṇḍāsura ဘက်၏ အမိန့်ပေးဖွဲ့စည်းပုံကို ရွှေ့ပြောင်းဖော်ပြသည်။ စစ်တွင် အရှုံးအနာဂတ်များနှင့် ဒိုင်တျတပ်ကြီး ပျက်ကွက်သွားကြောင်း ကြားသိပြီးနောက် Bhaṇḍa နှင့် သူ၏ ညီအစ်ကို/မိတ်ဖက်များက စစ်မှူးသစ်များကို စုစည်းထုတ်လွှတ်သည်။ အဓိက ရန်သူနှစ်ဦး Viṣaṅga နှင့် Viśukra ကို တိုက်ပွဲသို့ ညွှန်ကြားပြီး Viśukra ကို yuvarāja (မင်းသား) အဖြစ် မင်းထီး၊ ချော်ရီ စသည့် ရာဇသင်္ကေတများဖြင့် အလှဆင်ကာ akṣauhiṇī တပ်ဖွဲ့ကြီးများဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ စစ်အော်သံ၊ လေးသံ၊ ခြင်္သေ့ဟောက်သံတို့ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်မှု၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြဇာတ်ကို ထင်ရှားစေပြီး Dhūminī ၏ သားများ/ဆွေမျိုးများကိုပါ (မိခင်ဘက် ဦး Bhaṇḍa က လက်နက်ပညာ သင်ပေးထားသူများ) စုရုံးစေသည်။ နောက်တစ်ကြိမ် ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှုတွင် ဒေဝီ၏ တပ်များ (Gaṇanātha/ဂဏေရှ အပါအဝင်) က အဟင်္ကာရအဆူရတို့ကို တန်ပြန်ကာ စက္တ ကမ္ဘာဗေဒအရ စည်းကမ်းတကျ အာဏာက မာနအလွန်ကို အနိုင်ယူမည်ဟု အခြေခံတည်ဆောက်သည်။

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डपुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने गणनाथपराक्रमो नाम सप्तविंशो ऽध्यायः रणेभग्नं महादैत्यं भण्डदैत्यः सहोदरम् / सेनानां कदनं श्रुत्वा सन्तप्तो बहुचिन्तया

ဤသို့ သီရိဗြဟ္မာဏ္ဍပုရာဏ အထက်ပိုင်း၌ ဟယဂရီဝ–အဂස්တျ သံဝါဒ၊ လလိတောပాఖ్యာနတွင် «ဂဏနာထပရာက్రమ» ဟူသော အခန်း ၂၇ ဖြစ်၏။ စစ်မြေ၌ အနိုင်ကျသွားသော မဟာဒೈတျာ အစ်ကိုကိုယ်တော်ကို ကြားသိ၍၊ စစ်တပ်များ ပျက်စီးသွားကြောင်းလည်း ကြားသိသဖြင့် ဘဏ္ဍဒೈတျာသည် စိတ်ပူပန်ကာ အတွေးများစွာဖြင့် မီးလောင်သကဲ့သို့ ဖြစ်လေ၏။

Verse 2

उभावपि समेतौ तौ युक्तौ सर्वैश्चसैनिकैः / प्रेषयामास युद्धाय भण्डदैत्यः सहोदरौ

သူတို့နှစ်ဦးလုံးသည် စစ်သည်အပေါင်းတို့နှင့်အတူ စုဝေးလာကြပြီး၊ ဘဏ္ဍဒൈတျာသည် ထိုညီအစ်ကိုနှစ်ဦးကို စစ်ပွဲသို့ စေလွှတ်လိုက်၏။

Verse 3

तावुभौ परमक्रुद्धौ भण्डदैत्येन देशितौ / विषङ्गश्च विशुक्रश्च महोद्यम मवापनुः

သူတို့နှစ်ဦးသည် အလွန်အမင်းဒေါသထွက်ကာ ဘဏ္ဍဒೈတျ၏ အမိန့်ညွှန်ကြားမှုဖြင့် ထွက်ခွာကြ၏။ ဝိသင်္ဂနှင့် ဝိသုက္ရတို့သည် မဟာကြိုးပမ်းမှုကို ရရှိကြ၏။

Verse 4

कनिष्ठसहितं तत्र युवराजं महाबलम् / विशुक्रमनुवव्राज सेना त्रैलोक्यकम्पिनी

အဲဒီနေရာတွင် အငယ်ညီနှင့်အတူ အင်အားကြီးသော ယုဝရာဇကို တြိလောကကိုတုန်လှုပ်စေသော စစ်တပ်က ဝိသုက္ရ၏နောက်သို့ လိုက်ပါသွားသည်။

Verse 5

अक्षौहिणीचतुःशत्या सेनानामावृतश्च सः / युवराजः प्रववृधे प्रतापेन महीयसा

သူသည် စစ်တပ် အက္ခေါဟိဏီ လေးရာဖြင့် ဝန်းရံခံရ၏။ ထို ယုဝရာဇသည် မဟာတန်ခိုးတေဇောဖြင့် ပိုမိုကြီးထွားတိုးတက်လာ၏။

Verse 6

उलूकजित्प्रभृतयो भागिनेया दशोद्धताः / भण्डस्य च भगिन्यान्तु धूमिन्यां जातयोनयः

ဦလူကဇစ်တို့အစရှိသော မာန်တက်သည့် တူတော်သား ဆယ်ဦးသည် ဘဏ္ဍ၏ အစ်မ/ညီမ ဖြစ်သော ဓူမိနီမှ မွေးဖွားလာသော မျိုးရိုးတူများ ဖြစ်ကြ၏။

Verse 7

कृतास्त्रशिक्षा भण्डेन मातुलेन महीयसा / विक्रमेण वलन्तस्ते सेनानाथाः प्रतस्थिरे

သူတို့သည် မဟာဂုဏ်ရှိသော မာတုလ ဘဏ္ဍထံမှ လက်နက်ပညာကို သင်ယူပြီး၊ စစ်တပ်ခေါင်းဆောင်များအဖြစ် သတ္တိဗီရိယဖြင့် ထွက်ခွာကြ၏။

Verse 8

प्रोद्गतैश्चापनिर्घोषैर्घोषयन्तो दिशो दश / द्वयोर्मातुलयोः प्रीतिं भागिनेया वितेनिरे

လက်နက်သံကြီးများ ပေါက်ကွဲသံဖြင့် တစ်ဆယ်ပါးအရပ်တို့ကို ဟိန်းဟောက်စေကြ၍၊ အမေဘက်ဦးလေးနှစ်ဦး၏ ပျော်ရွှင်ခြင်းကို အစ်မ၏သားတို့က တိုးပွားစေ하였다။

Verse 9

आरूढयानाः प्रत्येकगाढाहङ्कारशालिनः / आकृष्टगुरुधन्वानो विशुक्रमनुवव्रजुः

သူတို့သည် ယာဉ်များပေါ် တက်စီး၍ တစ်ဦးချင်းစီ အဟင်္ကာရကြီးမားစွာ ထင်ရှားကြသည်။ လေးကြီးများကို တင်းတင်းဆွဲကာ ဝိရှုက్రమကို လိုက်ပါသွားကြ၏။

Verse 10

यौवराज्यप्रभाचिह्नच्छत्रचामरशोभितः / आरूढवारणः प्राप विशुक्रो युद्धमेदिनीम्

ယုဝရာဇ်၏ တောက်ပမှုကို ပြသသော အလံအမှတ်တံဆိပ်၊ ထီးနှင့် ချာမရ (ယက်ပန်) တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်လျက်၊ ဆင်ပေါ်တက်စီးသော ဝိရှုက్రమသည် စစ်မြေပြင်သို့ ရောက်လာ၏။

Verse 11

ततः कलकलारावकारिण्या सेनया वृतः / विशुक्रः पटु दध्वान सिंहनादं भयङ्करम्

ထို့နောက် ကလကလအော်ဟစ်သံဖြင့် ဆူညံနေသော စစ်တပ်က ဝိုင်းရံလျက်၊ ဝိရှုက్రమသည် ထက်မြက်စွာ ကြောက်မက်ဖွယ် စင်္ဟနာဒ (ခြင်္သေ့ဟိန်းသံ) ကို ဟိန်းဟောက်လေ၏။

Verse 12

तत्क्षोभात्क्षुभितस्वान्ताः शक्तयः संभ्रमोद्धताः / अग्निप्राकारवलयान्निर्जगमुर्बद्धपङ्कयः

ထိုလှုပ်ရှားမှုကြောင့် စိတ်အတွင်းတုန်လှုပ်သွားသော သက္တိကိုင်သူတို့သည် ရှုပ်ထွေးလှုပ်ရှားကာ၊ မီးတံတိုင်းကွင်းများထဲမှ ပိတ်ကပ်နေသော ပဒုမ္မာပန်းကဲ့သို့ ထွက်ပေါ်လာကြ၏။

Verse 13

तडिन्मयमिवाकाशं कुर्वन्त्यः स्वस्वरोचिषा / रक्ताम्वुजावृतमिव व्योमचक्रं रणोन्मुखाः

သူတို့၏ကိုယ်ပိုင်တောက်ပမှုဖြင့် ကောင်းကင်ကို မိုးကြိုးအလင်းပြည့်သကဲ့သို့ ပြုလုပ်ကြ၏။ စစ်ပွဲသို့ မျက်နှာမူသူတို့ကြောင့် မိုးဝန်းသည် နီရောင်ကြာပန်းများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းသကဲ့သို့ ထင်ရ၏။

Verse 14

अथ भण्डकनीयांसावागतौ युद्धदुर्मदौ / निशम्य युगपद्योद्धं मन्त्रिणीदण्डनायके

ထို့နောက် စစ်ပွဲအမူးအမောဖြင့် မာန်တက်နေသော ဘဏ္ဍကနီယာံသာ နှစ်ဦး ရောက်လာကြ၏။ မန္တရိဏီနှင့် ဒဏ္ဍနာယကတို့က တပြိုင်နက်တည်း တိုက်ခိုက်မည်ဟု ကြားသိကြ၏။

Verse 15

किरिचकं ज्ञेयचक्रमारूढे रथशेखरम् / धृतातपत्रवलये चामराभ्यां च वीजिते

«ကိရိစက» ဟု သိမှတ်ရသော စက်ဝိုင်းပေါ်သို့ တက်ရောက်ထားသည့် ရထားအထွဋ်အမြတ်၌ ရထား၏မဟာသရဖူကဲ့သို့သော အလှတရားရှိ၏။ ထီးဝိုင်းကို ကိုင်ဆောင်ထားပြီး၊ ချာမရ နှစ်ဖက်ဖြင့်လည်း လေညှင်းပေးကာ ပန်ကာခတ်လျက်ရှိ၏။

Verse 16

अप्सरोभिः प्रनृत्ताभिर्गीयमानमहोदये / निर्जगमतू रणं कर्तुमुभाभ्यां ललिताज्ञया

အပ်ဆရာတို့က ကပြ၍ မဟောဒယကို သီဆိုချီးမွမ်းနေစဉ်၊ လလိတာ၏ အမိန့်တော်အရ နှစ်ဦးလုံး စစ်ပွဲပြုရန် ထွက်ခွာသွားကြ၏။

Verse 17

श्रीचक्ररथराजस्य रक्षणार्थं निवेशिते / शताक्षौहिणिकां सेनां वर्जयित्वास्त्रभीषणम्

သီရိချက္ရ ရထားမဟာရာဇ၏ ကာကွယ်ရေးအတွက် အကွောဟိဏီ တစ်ရာသော စစ်တပ်ကို တပ်စွဲထား၏။ သို့ရာတွင် အစတြာတို့၏ ကြောက်မက်ဖွယ် အင်အားကိုမူ ရှောင်လွှဲထား၏။

Verse 18

अन्यत्सर्वं चमुजालं निर्जगाम रणोन्मुखी / पुरतः प्राचलद्दण्डनाथा रथनिषेदुषी

အခြားတပ်ဖွဲ့အားလုံးလည်း စစ်ပွဲသို့ မျက်နှာမူကာ ထွက်ခွာသွားကြ၏။ ရှေ့တန်းတွင် ဒဏ္ဍနာထာသည် ရထားပေါ်ထိုင်လျက် ရှေ့သို့ ချီတက်သွား၏။

Verse 19

एकयैव कराङ्गुल्या घूर्णयन्ती हलायुधम् / मुसलं चान्यहस्तेन भ्रामयन्ती मुहुर्मुहुः

လက်တစ်ဖက်၏ လက်ချောင်းတစ်ချောင်းတည်းဖြင့် ဟလာယုဓကို လှည့်ပတ်စေ၍၊ အခြားလက်ဖြင့် မုဆလကိုလည်း ထပ်ခါထပ်ခါ လှည့်ဝိုင်းလျက်ရှိ၏။

Verse 20

तरलेन्दुकलाचूडास्फुरत्पोत्रमुखाम्बुजा / पुरः प्रहर्त्री समरे सर्वदा विक्रमोद्धता / अस्या अनुप्रचलिता गेयचक्ररथस्थिता

လှုပ်ရှားသည့် လမင်းကလားကို မ冠အဖြစ်ဆောင်းထား၍ မျက်နှာပန်းကန်သည် တောက်ပလျက်ရှိ၏။ စစ်မြေတွင် အမြဲတမ်း ရဲရင့်သတ္တိထက်သန်ကာ ရှေ့တန်းမှ ထိုးနှက်သူဖြစ်၏။ သူမနောက်သို့ ဂేయစက်ကရ ရထားပေါ်ရှိ တပ်ဖွဲ့တို့လည်း လိုက်လံချီတက်ကြ၏။

Verse 21

धनुषो ध्वनिना विश्वं पूरयन्ती महोद्धता / वेणीकृतकचन्यस्तविलसच्चन्द्रपल्लवा

လေးသံဖြင့် ကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံးကို ပြည့်နှက်စေကာ၊ သူမသည် အလွန်ရဲရင့်ထက်သန်၏။ ဆံပင်ကို ဝေးနီကဲ့သို့ ချည်ကာ ထိုပေါ်တွင် တောက်ပသော လမင်းပင်ပေါက်ကို တင်ထား၏။

Verse 22

स्फुरत्त्रितयनेत्रेण सिन्दूरतिलकत्विषा / पाणिना पद्मरम्येण मणिकङ्कणचारुणा

တောက်ပသော သုံးမျက်စိ၏ အလင်းနှင့် စင်ဒူးရတီလက၏ နီရောင်တောက်ပမှုဖြင့်၊ ပဒ္မကဲ့သို့ လှပသော လက်နှင့် မဏိကင်ကဏ်၏ အလှတရားဖြင့် တင့်တယ်လျက်ရှိ၏။

Verse 23

तूणीरमुखतः कृष्टं भ्रामयन्ती शिलीमुखम् / जय वर्धस्ववर्धस्वेत्यतिहर्षसमाकुले

သူမသည် မြှားအုံ၏ပါးစပ်မှ မြှားကို ဆွဲထုတ်ကာ မြှားကို လှည့်ဝိုင်းလှုပ်ရှားစေ၍ အလွန်ဝမ်းမြောက်စိတ်လှုပ်ရှားလျက် «အောင်မြင်ပါစေ၊ တိုးတက်ပါစေ၊ တိုးတက်ပါစေ» ဟု ကြွေးကြော်하였다။

Verse 24

नृत्यद्भिर्दिव्यमुनिभिर्वर्द्धिताशीर्वचो ऽमृतैः / गेयचक्ररथेन्द्रस्य चक्रनेमिविघट्टनैः

ကောင်းကင်မုနိများက ကပြ၍ အမృతကဲ့သို့ ချိုမြိန်သော အာသီရဝါဒစကားများဖြင့် ချီးမြှောက်ကြသည်။ ထို့ပြင် စက်ရထားအရှင်၏ သီချင်းသံနှင့် ဘီးအနား (နီမိ) တိုက်ခတ်သံတို့လည်း ထပ်တူမြည်ဟည်း하였다။

Verse 25

दारयन्ती क्षितितलं दैत्यानां हृदयैः सह / लोकातिशायिता विश्वमनोमोहनकारिणा / गीतिबन्धेनामरीभिर्बह्वीभिर्गीतवैभवा

သူမသည် မြေပြင်ကို ခွဲဖောက်၍ ဒೈత్యတို့၏ နှလုံးသားများနှင့်အတူ ပျက်စီးစေသည်။ ကမ္ဘာလောကထက်လွန်ကဲသော၊ စကြဝဠာ၏ စိတ်ကို မောဟနာစေသော သီချင်းချည်ကွက်ဖြင့်၊ အမရီများ အများအပြားက သီဆိုကာ သီတိဗဟုသုတ၏ ဂုဏ်ရောင်ကို ထင်ရှားစေ하였다။

Verse 26

अक्षौहिणीसहस्राणामष्टकं समरोद्धतम् / कर्षती कल्पविश्लेषनिर्मर्यादाब्धिसंनिभम्

စစ်မြေပြင်၌ ထကြွသော အက္ရှೌဟိဏီတပ်သောင်းများ၏ အရှစ်စုကို သူမ ဆွဲငင်လျက်၊ ကလ္ပပျက်ကွက်ချိန်၏ စည်းကမ်းမဲ့ သမုဒ္ဒရာကဲ့သို့ ကြမ်းတမ်းလှသည်။

Verse 27

तस्याः शक्तिचमूचक्रे काश्चित्कनकरोचिषः / काश्चिद्दाडिमसंकाशाः काश्चिज्जीमूतरोचिषः

သူမ၏ သက္တိတပ်ဖွဲ့အဝိုင်း၌ အချို့သည် ရွှေရောင်တောက်ပကြပြီး၊ အချို့သည် ဒါဍိမသီးကဲ့သို့ နီရဲကြကာ၊ အချို့သည် မိုးတိမ်ရောင်ကဲ့သို့ မှောင်ပြာတောက်လက်ကြသည်။

Verse 28

अन्याः सिंदूररुचयः पराः पाटलपाटलाः / काचाद्रिकाम्बराः काश्चित्पराः श्यामलकोमलाः

အချို့မှာ စင်ဒူးရ်ကဲ့သို့ အနီရောင်တောက်ပ၍၊ အချို့မှာ ပာဋလပန်းရောင်နှစ်ထပ်ကဲ့သို့ နူးညံ့လှပကြသည်။ အချို့မှာ ကာချာဒြိတောင်ကဲ့သို့ အဝတ်အစားဝတ်ဆင်၍၊ အချို့မှာ အစိမ်းမဲနူးညံ့သဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။

Verse 29

अन्यास्तु हीरकप्रख्याः परा गारुत्मतोपमाः / विरुद्धैः पञ्चभिर्बाणैर्मिश्रितैः शतकोटिभिः

အချို့မှာ ဟီရက (စိန်) ကဲ့သို့ တောက်ပ၍၊ အချို့မှာ ဂါရုတ်မတ (မြ) ကဲ့သို့ စိမ်းပြာလှပကြသည်။ ဆန့်ကျင်သဘောရှိသော မြားငါးမျိုးကို ရာကုဋိများစွာနှင့် ရောနှောထားကြ၏။

Verse 30

व्यञ्जयन्त्यो देहरुचं कतिचिद्विविधायुधाः / असंख्याः शक्तयश्चेलुर्दण्डिन्यास्सैनिके तथा

အချို့မှာ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အလင်းရောင်ကို ထင်ရှားစေကာ အမျိုးမျိုးသော လက်နက်များကို ကိုင်ဆောင်ကြသည်။ စစ်တပ်အတွင်း၌ မရေတွက်နိုင်သော သက္တိ (လှံ) များနှင့် ဒဏ္ဍိနီ (တံတားကိုင်သူ) စစ်သည်များလည်း ရှိကြ၏။

Verse 31

तथैव सैन्यसन्नाहो मन्त्रिण्याः कुम्भसम्भव / यथा भूषणवेषादि यथा प्रभावलक्षणम्

အို ကုಂಭသမ္ဘဝ (အဂஸ္တျ) ရေ၊ ထိုနည်းတူပင် မန္တ្រីနီ၏ စစ်တပ်ပြင်ဆင်မှုသည် အလှဆင်အဆင်တန်ဆာ၊ ဝတ်စုံအလှအပနှင့် တန်ခိုးအာနုဘော်၏ လက္ခဏာတို့အတိုင်း ထင်ရှားလှ၏။

Verse 32

यथा सद्गुणशालित्वं यथा चाश्रितलक्षणम् / यथा दैत्यौघसंहारो यथा सर्वैश्च पूजिता

ထိုနည်းတူပင် သူမ၏ သဒ္ဂုဏ်ပြည့်စုံမှုနှင့် အားကိုးသူတို့၏ လက္ခဏာများလည်း ထင်ရှား၏။ ထိုနည်းတူပင် ဒೈత్యအုပ်စုတို့ကို သုတ်သင်ဖျက်ဆီးနိုင်မှုရှိ၍၊ အားလုံးက ပူဇော်ကန်တော့ကြ၏။

Verse 33

यथा शक्तिर्महाराज्ञ्या देडिन्यश्च तथाखिलम् / विशेषस्तु परं तस्याः साचिव्ये तत्करे स्थितम् / महाराज्ञीवितीर्णं तदाज्ञामुद्राङ्गुलीयकम्

မဟာမိဖုရား၏ အာဏာတန်ခိုးကဲ့သို့၊ ဒေဍိနီ၏ အရာအားလုံးလည်း ထိုသို့ပင် ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် သူမ၏ အထူးထူးခြားချက်မှာ လက်ထဲ၌ တည်ရှိသော အမတ်ရေးရာ အခွင့်အာဏာဖြစ်ပြီး၊ မဟာမိဖုရားက ပေးအပ်ထားသော အမိန့်တံဆိပ် လက်စွပ်ဖြစ်သည်။

Verse 34

इत्थं प्रचलिते सैन्ये मन्त्रिणीदण्डनाथयोः / तद्भारभङ्गुरा भूमिर्देलालीलामलंबत

ဤသို့ စစ်တပ်ကြီး လှုပ်ရှားလာသောအခါ မန္တရိနီနှင့် ဒဏ္ဍနာထ၏ အမိန့်အောက်တွင်၊ ထိုအလေးချိန်ကြောင့် မြေပြင်သည် ပျက်ကွဲလွယ်သကဲ့သို့ ဖြစ်ကာ လှုပ်ယမ်းကစားသကဲ့သို့ တုန်လှုပ်နေ하였다။

Verse 35

ततः प्रववृते युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् / उद्धूतधूलिजंबालीभूतसप्तार्णवीजलम्

ထို့နောက် ကြောက်ရွံ့ဖွယ် တုမုလ စစ်ပွဲကြီး ပေါက်ကွဲလာ၍ ကိုယ်အမွှေးတောင် ထောင်စေ၏။ လှုပ်ထုတ်တက်လာသော ဖုန်မှုန့်ကြောင့် သမုဒ္ဒရာ ခုနစ်စင်း၏ ရေသည် လက်ပံ့ရေကဲ့သို့ မဲညစ်သွားသကဲ့သို့ ဖြစ်하였다။

Verse 36

हयस्थैर्हयसादिन्यो रथस्थै रथसंस्थिताः / आधोरणैर्हस्तिपकाः खड्गैः पद्गाश्च सङ्गताः

မြင်းပေါ်တက်သူတို့သည် မြင်းစီးသူတို့နှင့် တိုက်ခိုက်ကြ၏။ ရထားပေါ်ရှိသူတို့သည် ရထားတပ်နှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ကြ၏။ ဆင်စီးသူတို့သည် ဆင်ထိန်းချွန် (အာဓောရဏ) ဖြင့် ရင်ဆိုင်ကြပြီး၊ ခြေလျင်သူတို့သည် ဓားဖြင့် ဆုံတွေ့တိုက်ခိုက်ကြ၏။

Verse 37

दण्डनाथाविषङ्गेण समयुध्यन्त सङ्गरे / विशुक्रेण समं श्यामा विकृष्टमणिकार्मुका

စစ်မြေပြင်၌ ဒဏ္ဍနာထသည် အနီးကပ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်လျက် ရင်ဆိုင်ကြ၏။ မဏိအလှဆင်ထားသော လေးကို တင်းကျပ်စွာ ဆွဲထားသည့် ရှျာမာသည် ဝိသုကရေနှင့် တန်းတူ တိုက်ခိုက်하였다။

Verse 38

अश्वरूढा चकारोच्चैः सहोलूकजिता रणम् / सम्पदीशाच जग्राह पुरुषेण युयुत्सया

မြင်းစီးသောသူမသည် အူလူကဇိတာနှင့် အလွန်ပြင်းထန်စွာ စစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲ၏။ ထို့နောက် စမ္ပဒိဣရှာသည် တိုက်လိုစိတ်ဖြင့် ယောကျာ်းတစ်ဦးကို ဖမ်းယူ၏။

Verse 39

विषेण नकुली देवी समाह्वास्त युयुत्सया / कुन्तिषेणेन समरं महामाया तदाकरोत्

နကူလီ ဒေဝီသည် အဆိပ်ဖြင့် တိုက်လိုစိတ်ဖြင့် ခေါ်ယူ၏။ ထိုအခါ မဟာမာယာသည် ကုန္တိစေနနှင့် စစ်မြေပြင်ကို ဆင်နွှဲ၏။

Verse 40

मलदेन समं चक्रे युद्धमुन्मत्तभैरवी / लघुश्यामा चकारोच्चैः कुशूरेण समं रणम्

အုန်မတ္တဘဲရဝီသည် မလဒနှင့် တန်းတူ စစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲ၏။ လဂ္ဃုရှျာမာသည်လည်း ကုရှူရနှင့် အလွန်ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲကို ပြု၏။

Verse 41

स्वप्नेशी मङ्गलाख्येन दैत्येन्द्रेण रणंव्यधात् / वाग्वादिनी तु जघटे द्रुघणेन समं रणे

စွပ်ပနေရှီသည် မင်္ဂလဟု အမည်ရသော ဒೈတျအင်္ဒြနှင့် စစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲ၏။ ဝါဂ္ဝါဒိနီသည်လည်း ရန်မြေပြင်တွင် ဒြုဃဏနှင့် တိုက်ခိုက်၏။

Verse 42

कोलाटेन च दुष्टेन चण्डकाल्यकरोद्रणम् / अक्षौहिणीभिर्दैत्यानां शताक्षौहिणिकास्तथा / महान्तं समरे चक्रुरन्योन्यं क्रोधमूर्छिताः

ချဏ္ဍကာလီသည် ဆိုးယုတ်သော ကိုလာဋနှင့် စစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲ၏။ ထို့ပြင် ဒೈတျတို့၏ အက္ရှောဟိဏီတပ်များ—တစ်ရာအက္ရှောဟိဏီတိုင်—အမျက်မူး၍ အချင်းချင်း ကြီးမားသော စစ်ပွဲကို ဖြစ်စေကြ၏။

Verse 43

प्रवर्तमाने समरे विशुक्रो दुष्टदानवः / वर्धमानां शक्तिचमूं हीयमानां निजां चमूम्

စစ်ပွဲကြီး ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေစဉ်၊ မကောင်းသော ဒာနဝ အဆုရ “ဝိသုကရ” သည် သက္တိ၏ စစ်တပ်က တိုးပွားလာသော်လည်း မိမိ၏ စစ်တပ်က လျော့နည်းသွားသည်ကို မြင်၏။

Verse 44

अवलोक्य रुषाविष्टः स कृष्टगुरुकार्मुकः / शक्तिसैन्ये समस्ते ऽपि तृषास्त्रं प्रमुमोच ह

ထိုအရာကို မြင်လျှင် သူသည် ဒေါသဖြင့် လွှမ်းမိုးကာ အလေးကြီးသော သန်မာသည့် လေးကို ဆွဲတင်ပြီး၊ သက္တိ၏ စစ်တပ်တစ်ခုလုံးအပေါ်သို့ “ရေငတ်အာစတြ” ကို လွှတ်လိုက်၏။

Verse 45

तेन दावानलज्वालादीप्तेन मथितं बलम् / तृतीये युद्धदिवसे याममात्रं गते रवौ / विशुक्रमुक्ततर्षास्त्रव्याकुलाः शक्तयो ऽवन्

တောမီးလျှံကဲ့သို့ တောက်လောင်သော ထိုအာစတြကြောင့် စစ်အင်အားသည် လှုပ်ခတ်ပျက်စီးသွား၏။ စစ်ပွဲ၏ တတိယနေ့တွင် နေမင်းက တစ်ယာမသာ လွန်သေးစဉ်၊ ဝိသုကရ လွှတ်သော ရေငတ်အာစတြကြောင့် သက္တိတို့သည် စိတ်လှုပ်ရှားဝေဝါးသွားကြ၏။

Verse 46

क्षोभयन्निन्द्रियग्रामं तालुमूलं विशोषयन् / रूक्षयन्कर्णकुहरमङ्गदौर्वल्यमाहवन्

ထိုအာစတြသည် အာရုံခံအင်္ဂါစုကို လှုပ်ခတ်စေ၍ လည်ချောင်းအမြစ်ကို ခြောက်သွေ့စေကာ နားအတွင်းကိုပါ ခြောက်ကပ်စေပြီး စစ်မြေပြင်၌ ကိုယ်အင်္ဂါများ အားနည်းစေ၏။

Verse 47

पातयन्पृथिवीपृष्ठे देहं विस्रंसितायुधम् / आविर्बभूव शक्तीनामतितीव्रस्तृषाज्वरः

ကိုယ်ခန္ဓာသည် မြေပြင်ပေါ်သို့ လဲကျကာ လက်နက်များလည်း လက်မှ လျှောကျသွား၏။ ထိုအခါ သက္တိတို့အတွင်း၌ အလွန်ပြင်းထန်သော ရေငတ်ဖျားနာမှု ပေါ်ပေါက်လာ၏။

Verse 48

युद्धेष्वनुद्यमकृता सर्वोत्साहविरोधिना / तर्षेण तेन क्वथितं शक्तिसैन्यं विलोक्यसा / मन्त्रिणी सह पोत्रिण्या भृशं चिन्तामवाप ह

စစ်မြေတွင် အားထုတ်မရအောင် လှုပ်ရှားမှုကိုတားဆီးသော «တရ္ရှာ» ၏ဆာလောင်မီးကြောင့် ပူလောင်နေသော သက္တိတပ်ကိုမြင်လျှင်၊ မန္တရိနီနှင့် ပိုထရိနီတို့နှင့်အတူ သူမသည် အလွန်စိုးရိမ်ပူပန်သွား၏။

Verse 49

उवाच तां दण्डनाथामत्याहितविशङ्किनीम् / रथस्थिता रथगता तत्प्रती कारकर्मणे / सखि पोत्रिणि दुष्टस्य तर्षास्त्रमिदमागतम्

ရထားပေါ်၌ ရပ်နေသော ဒဏ္ဍနာထာသည် တန်ပြန်လုပ်ဆောင်ရန် ပြင်ဆင်ကာ စိုးရိမ်သံသယဖြစ်နေသော မန္တရိနီအား ပြော၏— «မိတ်ဆွေ ပိုထရိနီ၊ မကောင်းသူ၏ ‘တရ္ရှာ’ လက်နက်သည် ဤသို့ ရောက်လာပြီ»။

Verse 50

शिथिलीकुरुते सैन्यमस्माकं हा विधेः क्रमः / विशुष्कतालुमूलानां विभ्रष्टायुधतेजसाम् / शक्तीनां मण्डलेनात्र समरे समुपेक्षितम्

«အို၊ ကံကြမ္မာ၏အစီအစဉ်ပင်! ဤအရာက ကျွန်ုပ်တို့တပ်ကို အားနည်းစေသည်—ပါးစပ်အမြစ်ခြောက်သွေ့၍ လက်နက်တောက်ပမှု ပျောက်ကွယ်သွားသူများကို။ ဤစစ်ပွဲတွင် သက္တိတို့သည် ထိုဝိုင်းကွင်းကြောင့် လျစ်လျူရှုခံနေရ၏»။

Verse 51

न कापि कुरुते युद्धं न धारयति चायुधम् / विशुष्कतालुमूलत्वा द्वक्तुमप्यालि न क्षमाः

«ဘယ်သူမျှ စစ်မတိုက်နိုင်၊ လက်နက်လည်း မကိုင်နိုင်။ ပါးစပ်အမြစ်ခြောက်သွေ့လွန်းသဖြင့် မိတ်ဆွေ၊ စကားတောင် မပြောနိုင်ကြ»။

Verse 52

ईदृशीन्नो गतिं श्रुत्वा किं वक्ष्यति महेश्वरी / कृता चापकृतिर्दैत्यैरुपायः प्रविचिन्त्यताम्

«ဤသို့သော ကျွန်ုပ်တို့အခြေအနေကို ကြားလျှင် မဟေရှ္ဝရီသည် ဘာပြောမည်နည်း။ ဒೈတျတို့က အပြစ်အနာတရ ပြုလုပ်ပြီးပြီ—နည်းလမ်းကို စဉ်းစားကြစို့»။

Verse 53

सर्वत्र द्व्यष्टसाहस्राक्षौहिण्यमत्र पोत्रिणि / एकापि शक्तिर्नैवास्ति या तर्षेण न पीडिता

နေရာအနှံ့ ဤနေရာ၌ အက္ရှောဟိဏီတပ်အင်အား ထောင်ပေါင်းများစွာ ရှိ၏။ သို့ရာတွင် ဆာလောင်ခြင်းကြောင့် မနှိပ်စက်ခံရသော အင်အားတစ်စုံတစ်ရာမျှ မရှိ။

Verse 54

अत्रैवावसरे दृष्ट्वा मुक्तशस्त्रां पताकिनीम् / रन्ध्रप्रहारिणो हन्त बाणैर्निघ्नन्ति दानवाः

ထိုအခါပင် အလံတင်ထားပြီး လက်နက်ချထားသောသူမကို မြင်လျှင်၊ အပေါက်အကွာကို ရှာထိုးတတ်သော ဒာနဝတို့က “ဟာ!” ဟုဆိုကာ မြားဖြင့် ထိုးသတ်ကြ၏။

Verse 55

अत्रोपायस्त्वया कार्यो मया च समरोद्यमे / त्वदीयरथपर्वस्थो यो ऽस्ति शीतमहार्णवः

ဤနေရာ၌ သင်ကလည်း နည်းလမ်းတစ်ရပ် ပြုရမည်၊ ငါကလည်း စစ်ပွဲစတင်ရာတွင် ထိုသို့ပင်။ သင်၏ရထား၏ အစိတ်အပိုင်းပေါ်၌ အေးမြသော မဟာသမုဒ္ဒရာတစ်စင်း ရှိသည်။

Verse 56

तमादिश समस्तानां शक्तीनां तर्षनुत्तये / नाल्पैः पानीयपानाद्यैरेतासां तर्षसंक्षयः

အင်အားအားလုံး၏ ဆာလောင်ခြင်းကို သက်သာစေရန် ထိုအရာကို အမိန့်ပေးလော့။ ရေအနည်းငယ် သောက်ခြင်းစသည့်အရာများဖြင့် သူတို့၏ ဆာလောင်ခြင်း မပျောက်နိုင်။

Verse 57

स एव मदिरासिंधुः शक्त्यौघं तर्पयिष्यति / तमादिश महात्मानं समरोत्साहकारिणम् / सर्वतर्षप्रशमनं महाबलविवर्धनम्

ထိုမဒိရာသမုဒ္ဒရာတည်းဟူသောအရာက အင်အားအစုအဝေးကို တင်းတိမ်စေမည်။ စစ်ရင်ဆိုင်ရာ စိတ်အားထက်သန်မှုကို ဖြစ်စေသော မဟာတ္မာကို အမိန့်ပေးလော့—သူသည် ဆာလောင်ခြင်းအားလုံးကို သက်သာစေ၍ မဟာဗလကို တိုးပွားစေ၏။

Verse 58

इत्युक्ते दण्डनाथा सा सदुपायेन हर्षिता / आजुहाव सुधासिंधुमाज्ञां चक्रेश्वरी रणे

ထိုသို့ဆိုရာတွင် ဒဏ္ဍနာထာမဟာမယ်သည် ကောင်းမွန်သောနည်းလမ်းကြောင့် ဝမ်းမြောက်၍ စစ်မြေပြင်၌ စက္ကရေရှွရီက အမృతသမုဒ္ဒရာကို ခေါ်ယူကာ အမိန့်တော်ကို ထုတ်ပြန်하였다။

Verse 59

स मदालसरक्ताक्षो हेमाभः स्रग्विभूषितः

သူသည် မာနမူး၍ မျက်စိနီရဲကာ ရွှေရောင်တောက်ပပြီး ပန်းကုံးဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။

Verse 60

प्रणम्य दण्डनाथां तां तदाज्ञापरिपारकः

သူသည် ဒဏ္ဍနာထာမဟာမယ်ကို ဦးချကန်တော့၍ သူမ၏ အမိန့်တော်ကို ပြည့်စုံစွာ လိုက်နာသူဖြစ်하였다။

Verse 61

आत्मानं बहुधा कृत्वा तरुणादित्यपाटलम् / क्वचित्तापिच्छवच्छ्यामं क्वचिच्च धवलद्युतिम्

သူသည် ကိုယ်ကို အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲ၍ တစ်ခါတစ်ရံ နေဦးရောင်နီနုကဲ့သို့၊ တစ်ခါတစ်ရံ တောင်ပံတောငန်းကဲ့သို့ မဲနက်၍၊ တစ်ခါတစ်ရံ ဖြူစင်တောက်ပသော အလင်းရောင်ဖြင့် ဖြစ်လာ하였다။

Verse 62

कोटिशो मधुराधारा करिहस्तसमाकृतीः / ववर्ष सिंधुराजो ऽयं वायुना बहुलीकृतः

လေကြောင့် အားတိုးလာသော ဤသမုဒ္ဒရာမင်းသည် ချိုမြိန်သော ရေစီးများကို ကုဋိပေါင်းများစွာ၊ ဆင်လက်ပုံသဏ္ဌာန်ဖြင့် မိုးကဲ့သို့ သွန်းလောင်း하였다။

Verse 63

पुष्कलावर्तकाद्यैस्तु कलपक्षयबलाहकैः / निषिच्यमानो मध्ये ऽब्धिः शक्तिसैन्ये पपात ह

ပုဿကလာဝရ္တက စသော ကလ္ပအဆုံးပျက်ကာလ မိုးတိမ်ကြီးများက မိုးရေကို သွန်းလောင်းသဖြင့်၊ အလယ်ဗဟိုရှိ သမုဒ္ဒရာသည် စိုစွတ်လျက် «သက္တိ» တပ်ဖွဲ့အတွင်းသို့ ကျရောက်သွား၏။

Verse 64

यद्गन्धाघ्राममात्रेण मृत उत्तिष्ठते स्फुटम् / दुर्बलः प्रबलश्च स्यात्तद्ववर्ष सुरांबुधिः

အနံ့ကို တစ်ခါသာ ရှူမိလျှင်ပင် သေသူသည် ထင်ရှားစွာ ထလာ၏; အားနည်းသူသည် အားကောင်းလာ၏—ထိုကြောင့်ပင် «သုရာသမုဒ္ဒရာ» သည် ထိုအရာကို မိုးကဲ့သို့ ရွာချ၏။

Verse 65

परार्द्धसंख्यातीतास्ता मधुधारापरंपराः / प्रपिबन्त्यः पिपासार्तैर्मुखैः शक्तय उत्थिताः

ပရားအာဒ္ဓ အရေအတွက်ကို ကျော်လွန်သည့် ပျားရည်စီးကြောင်းများ အဆက်မပြတ် ဖြစ်လာ၏; «သက္တိ» များသည် ထ၍ ရေငတ်နာကျင်သော ပါးစပ်များဖြင့် ထိုပျားရည်ကို သောက်လျက်ရှိ၏။

Verse 66

यथा सा मदिरासिंधुवृष्टिर्दैत्येषु नो पतेत् / तथा सैन्यस्य परितो महाप्राकारमण्डलम्

ထိုအရက်သမုဒ္ဒရာ၏ မိုးရွာမှုသည် ဒೈတျများပေါ် မကျစေရန်အတွက်၊ တပ်ဖွဲ့၏ ပတ်လည်တွင် မဟာကာရံတံတိုင်းဝိုင်းကြီးကို တည်ဆောက်ထား၏။

Verse 67

लघुहस्ततया मुक्तैः शरजातैः सहस्रशः / चकार विस्मयकरी कदंबवनवासिनी

ကဒမ္ဗတောတွင် နေထိုင်သူမသည် လက်မြန်သဖြင့် လွှတ်လိုက်သော မြားအစုများကို ထောင်ပေါင်းများစွာ ပစ်ခတ်ကာ အံ့ဩဖွယ်ရာကို ဖန်တီးခဲ့၏။

Verse 68

कर्मणा तेन सर्वे ऽपि विस्मिता मरुतो ऽभवन् / अथ ताः शक्तयो भूरि पिबन्ति स्म रणान्तरे

ထိုကံလုပ်ရပ်ကြောင့် မာရုတ်တို့အားလုံး အံ့ဩသွားကြ၏။ ထို့နောက် ထိုရှက္တိလက်နက်တို့သည် စစ်မြေကြား၌ အလွန်များစွာ သောက်လျက်ရှိကြ၏။

Verse 69

विविधा मदिराधारा बलोत्साहविवर्धनीः / यस्या यस्या मनःप्रीती रुचिः स्वादो यथायथा

အမျိုးမျိုးသော မദိရာရေစီးများသည် အားနှင့်စိတ်ဓာတ်ကို တိုးပွားစေ၏။ မည်သူမည်ဝါ၏ စိတ်နှစ်သက်မှု၊ အရသာနှင့် ချိုမြိန်မှုတို့သည် မိမိနှစ်သက်သလို ဖြစ်၏။

Verse 70

तृतीये युद्धदिवसे प्रहरद्वितयावधि / संततं मध्यधाराभिः प्रववर्ष सुरांबुधिः

စစ်ပွဲ၏ တတိယနေ့တွင် ပရဟာရနှစ်ခါအထိ၊ သုရာသမုဒ္ဒရာသည် အလယ်ရေစီးများဖြင့် မပြတ်မတောက် မိုးကဲ့သို့ သွန်းလောင်းလေ၏။

Verse 71

गौडी पैष्टी च माध्वी च वरा कादंबरी तथा / हैताली लाङ्गलेया च तालजातास्तथा सुराः

ဂေါဍီ၊ ပိုင်ရှ္ဋီ၊ မာဓွီ၊ အထူးကောင်းသော ကာဒမ္ဗရီတို့နှင့်၊ ဟိုက်တာလီ၊ လာင်္ဂလေးယာ၊ ထို့ပြင် တာလပင်မှ ဖြစ်သော သုရာတို့လည်း ရှိ၏။

Verse 72

कल्पवृक्षोद्भवा दिव्या नानादेशसमुद्भवाः / सुस्वादुसौरभाद्याश्च शुभगन्धसुखप्रदाः

ကလ္ပဝೃက္ษမှ ပေါက်ဖွားသော ဒိဗ္ဗသုရာများနှင့် နိုင်ငံအမျိုးမျိုးမှ ထွက်ပေါ်လာသော အရာများဖြစ်၏။ အရသာချိုမြိန်၍ မွှေးရနံ့ကောင်းကာ မင်္ဂလာရနံ့ဖြင့် သုခပေး၏။

Verse 73

बकुलप्रसवामोदा ध्वनन्त्यो बुद्बुदोज्ज्वलाः / कटुकाश्च कषायाश्च मधुरास्तिक्ततास्पृशः

ဘကူလပန်းပွင့်၏ မွှေးရနံ့နှင့်အတူ မြည်ဟည်းသံထွက်ကာ ပူဖောင်းများ တောက်ပလင်းလက်၏; အချို၊ ခါး၊ စပ်နှင့် ခါးချဉ်ရသာတို့လည်း ရောနှောထိတွေ့၏။

Verse 74

बहुवर्मसमाविष्टाश्छेदिनीः पिच्छलास्तथा / ईषदम्लाश्च कट्वम्ला मधुराम्लास्तथा पराः

အလွှာများစွာဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသည့်အရာများ၊ ဖြတ်တောက်နိုင်သည့်အရာများ၊ ချောမွေ့လျှောသောအရာများလည်းရှိ၏; အနည်းငယ်ချဉ်သော၊ စပ်ချဉ်သော၊ ချိုချဉ်သော အမျိုးမျိုးလည်း ရှိ၏။

Verse 75

शस्त्रक्षतरुगाहन्त्री चास्थिसंधानदायिनी / रणभ्रमहरा शीता लघ्व्यस्तद्वत्कवोष्ठकाः

အချို့သည် လက်နက်ဒဏ်ရာ၏ နာကျင်မှုကို ဖယ်ရှားကာ နက်ရှိုင်းသော အနာကိုလည်း သက်သာစေ၏; အချို့သည် အရိုးနှင့် အဆစ်တို့ကို ပြန်လည်ဆက်စပ်ပေး၏; အချို့သည် စစ်မြေပြင်၌ မူးဝေခြင်းကို ဖယ်ရှားကာ အေးမြ၍ ပေါ့ပါးလျင်မြန်၊ ကဝိုဋ္ဌကာ၏ နှုတ်ခမ်းကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 76

संतापहारिणीश्चैव वारुणीस्ता जयप्रदाः / नानाविधाः सुराधारा ववर्ष मदिरार्णवः

ထို့ပြင် အပူဒုက္ခကို ဖယ်ရှားသော ဝါရုဏီတို့သည် အောင်မြင်မှုကို ပေး၏; မဒိရာသမုဒ္ဒရာသည် အမျိုးမျိုးသော သုရာစီးကြောင်းများကို မိုးကဲ့သို့ ရွာချလိုက်၏။

Verse 77

अविच्छिन्नं याममात्रमेकैका तत्र योगिनी / ऐरावतकर प्रख्यां सुराधारां मुदा पपौ

ထိုနေရာ၌ ယောဂိနီတစ်ဦးချင်းစီသည် တစ်ယာမအချိန်တိုင်အောင် မပြတ်မတောက် ပျော်ရွှင်စွာ သုရာစီးကြောင်းကို သောက်၏; အဲရာဝတ၏ လက်တံကဲ့သို့ ထင်ရှားသော သုရာဓာရာကိုလည်း ဝမ်းမြောက်စွာ သောက်လေ၏။

Verse 78

उत्तानं वदनं कृत्वा विलोलरसनाश्चलम् / शक्तयः प्रपपुः सीधु मुदा मीलितलोचनाः

သက္တိတို့သည် မျက်နှာကို အထက်သို့မော့ကာ ပါးစပ်ကို ကျယ်ဖွင့်၍ လျှာလှုပ်ရှားကာ၊ မျက်စိပိတ်၍ ဝမ်းမြောက်စွာ စီဓုကို သောက်ကြ၏။

Verse 79

इत्थं बहुविधं माध्वीधारापातैः सुधांबुधिः / आगतस्तर्पयित्वा तु दिव्यरूपं समास्थितः

ဤသို့ မာဓွီရည်စီးများ အမျိုးမျိုးကျဆင်းသဖြင့်၊ အမృతသမုဒ္ဒရာသည် ရောက်လာကာ အားလုံးကို ပြည့်ဝစေပြီးနောက် ဒိဗ္ဗရုပ်ကို ခံယူ၍ တည်နေ၏။

Verse 80

पुनर्गत्वा दण्डनाथां प्रणम्य स सुरांबुधिः / स्निग्धगंभीरघोषेण वाक्यं चेदमुवाच ताम्

ထို့နောက် စုရာသမုဒ္ဒရာသည် ပြန်သွား၍ ဒဏ္ဍနာထာကို ဦးချကန်တော့ပြီး၊ နူးညံ့၍ နက်ရှိုင်းသော အသံဖြင့် ဤစကားကို သူမအား ပြောကြား၏။

Verse 81

देवि पश्य महाराज्ञि दण्डमण्डलनायिके / मया संतर्पिता मुग्धरूपा शक्तिवरूथिनी

ဒေဝီ မဟာရာဇ္ဍနီ၊ ဒဏ္ဍမဏ္ဍလ၏ အုပ်ချုပ်မိခင်ရေ—ကြည့်ပါ၊ လှပသော ရုပ်သဏ္ဍာန်ရှိ သက္တိတပ်ဖွဲ့ကို ကျွန်ုပ်က ပြည့်ဝစေပြီးပြီ။

Verse 82

काश्चिन्नृत्यन्ति गायन्त्यो कलक्वणितमेखलाः / नृत्यन्तीनां पुरः काश्चित्करतालं वितन्वते

အချို့သည် ကခုန်၍ သီချင်းဆိုကြပြီး ခါးပတ်သံလေးများ မြည်တမ်း၏; ကခုန်သူတို့၏ ရှေ့တွင် အချို့က လက်ခုပ်တီးကာ တာလကို ချဲ့ထွင်ပေးကြ၏။

Verse 83

काश्चिद्धसंति व्यावल्गद्वल्गुवक्षोजमण्डलाः / पतन्त्यन्योन्यमङ्गेषु काश्चिदानन्दमन्थराः

အချို့က ရယ်မောပျော်ရွှင်၍ ရင်ဘတ်ဝိုင်းဝန်းလှပစွာ တုန်လှုပ်နေကြ၏။ အချို့ကလည်း အာနန္ဒကြောင့် လှုပ်ရှားမှုနှေးကွေးကာ တစ်ယောက်၏ ကိုယ်အင်္ဂါပေါ် တစ်ယောက်ကျရောက်ထိတွေ့နေကြ၏။

Verse 84

काश्चिद्वल्गन्ति च श्रोणिविगलन्मेखलांबराः / काश्चिदुत्थाय संनद्धा घूर्णयन्ति निरायुधाः

အချို့က ခါးပတ်လျော့ကျ၍ အဝတ်အစားလည်း လွတ်လပ်နေသဖြင့် ကခုန်လှုပ်ရှားကြ၏။ အချို့ကတော့ ထ၍ ကိုယ်ကိုတင်းကျပ်စွာ ပြင်ဆင်ကာ လက်နက်မရှိသော်လည်း လှည့်ပတ်ဝိုင်းဝန်းကြ၏။

Verse 85

इत्थं निर्दिश्यमानास्ताः शक्ती मैरेय सिंधुनां / अवलोक्य भृशं तुष्टा दण्डिनी तमुवाच ह

ထိုသို့ ပြသခံရသော မဲရေယာသရက်ရည်နှင့် သောက်ရည်ပင်လယ်တို့၏ အင်အားကို မြင်၍ ဒဏ္ဍိနီသည် အလွန်ပင် ကျေနပ်ဝမ်းမြောက်ကာ ထိုသူအား ပြောဆိုလေ၏။

Verse 86

परितुष्टास्मि मद्याब्धे त्वया साह्यमनुष्ठितम् / देवकार्यमिद किञ्च निर्विघ्नितमिदं कृतम्

အို သောက်ရည်ပင်လယ်ရေ၊ သင်က ကူညီဆောင်ရွက်ပေးသဖြင့် ငါ အလွန်ပင် ကျေနပ်၏။ ဤသည်မှာ ဒေဝတို့၏ ကိစ္စဖြစ်၍ အတားအဆီးမရှိဘဲ ပြီးစီးသွားပြီ။

Verse 87

अतः परं मत्प्रसादाद्द्वापरे याज्ञिकैर्मखे / सोमपानवदत्यन्तमुपयोज्यो भविष्यसि

ထို့နောက် ငါ၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် ဒွာပရယုဂ၌ ယာဇ္ဍိကတို့ မခေယဇ္ဍတွင် သင်သည် ဆိုမပန်သကဲ့သို့ အလွန်အမင်း အသုံးချခံရမည်။

Verse 88

मन्त्रेण पूतं त्वां यागे पास्यन्त्यखिलदेवताः / यागेषु मन्त्रपूतेन पीतेन भवता जनाः

မန္တရဖြင့် သန့်စင်ထားသော သင်ကို ယာဂပူဇာ၌ ဒေဝတားအားလုံး သောက်ကြလိမ့်မည်။ ယာဂများတွင် မန္တရသန့်စင်သော သင်ကို သောက်သုံးခြင်းဖြင့် လူတို့သည် အကျိုးရလိမ့်မည်။

Verse 89

सिद्धिमृद्धिं बलं स्वर्गमपवर्गं च बिभ्रतु / महेश्वरी महादेवो बलदेवश्च भार्गवः / दत्तात्रेयो विधिर्विष्णुस्त्वां पास्यन्ति महाजनाः

စိဒ္ဓိ၊ စည်းစိမ်၊ အင်အား၊ ကောင်းကင်ဘုံနှင့် မောက္ခကို ဆောင်ကြဉ်းစေပါစေ။ မဟေရှဝရီ၊ မဟာဒေဝ၊ ဘလဒေဝနှင့် ဘာရ္ဂဝ၊ ဒတ္တာတြေယ၊ ဗိဓိ (ဗြဟ္မာ) နှင့် ဗိဿဏုတို့က မဟာဇနတို့နှင့်အတူ သင်ကို သောက်ကြလိမ့်မည်။

Verse 90

यागे समर्चितस्त्वं तु सर्वसिद्धिं प्रदास्यसि

ယာဂပူဇာ၌ ကောင်းစွာ ပူဇော်ခံရသော သင်သည် စိဒ္ဓိအားလုံးကို ပေးသနားလိမ့်မည်။

Verse 91

इत्थं वरप्रदानेन तोषयित्वा सुरांबुधिम्

ဤသို့ ကောင်းချီးပေးခြင်းဖြင့် စူရာမ်ဗုဓိ (ဒေဝတို့၏ မဟာသမုဒ္ဒရာ) ကို ကျေနပ်စေခဲ့သည်။

Verse 92

मन्त्रिणीं त्वरयामास पुनर्युद्धाय दण्डिनी / पुनः प्रववृते युद्धं शक्तीनां दानवैः सह

ဒဏ္ဍိနီသည် မန္တရိဏီကို စစ်ပြန်တိုက်ရန် အလျင်အမြန် လှုံ့ဆော်하였다။ ထို့နောက် ရှက္တိများနှင့် ဒာနဝတို့အကြား စစ်ပွဲသည် ထပ်မံ ဖြစ်ပွားလာသည်။

Verse 93

मुदाट्टहासनिर्भिन्नदिगष्टकधरा धरम् / प्रत्यग्रमदिरामत्ताः पाटलीकृतलोचनाः / शक्तयो दैत्यचक्रेषु न्यपतन्नेकहेलया

ပျော်ရွှင်စွာ အော်ဟစ်ရယ်မောသံကြောင့် အရပ်ရှစ်မျက်နှာကွဲထွက်သကဲ့သို့ မြေကြီးတုန်လှုပ်၏။ သစ်သစ်လတ်လတ် သောက်ရည်မူးယစ်ကာ မျက်လုံးများ ပာဋလီပန်းကဲ့သို့ နီရဲလာသော သက္တိအာဏာတော်တို့သည် အသူရစစ်ဝိုင်းထဲသို့ လွယ်ကူစွာ ကျရောက်ကြ၏။

Verse 94

द्वयेन द्वयमारेजे शक्तीनां समदश्रियाम् / मदरागेण चक्षूंषि दैत्यरक्तेन शस्त्रिका

မူးယစ်မှုတူညီသော သက္တိအာဏာတော်တို့သည် နှစ်နှစ်စုံစီ တန်းစီကာ တစ်စုံနှင့်တစ်စုံ ထင်ရှားလှပ၏။ မူးယစ်ရမ္မက်ရောင်ကြောင့် မျက်လုံးများ နီရဲပြီး၊ လက်နက်များသည် အသူရ၏ သွေးဖြင့် လိမ်းကျံထားသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 95

तथा बभूव तुमुलं युद्धं शक्तिसुरद्विषाम् / यथा मृत्युरवित्रस्तः प्रजाः संहरते स्वयम्

ထို့ကြောင့် သက္တိတို့နှင့် နတ်ဘုရားတို့၏ ရန်သူများအကြား စစ်ပွဲသည် အလွန်တုန်လှုပ်ဖွယ် ကြမ်းတမ်းလှ၏။ ထိုသို့ပင် မရဏာသည် မကြောက်မရွံ့ဘဲ သတ္တဝါများကို ကိုယ်တိုင် သိမ်းယူသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 96

संस्खलत्पदविन्यासा मदेनारक्तदृष्टयः / स्खलदक्षरसंदर्भवीरभाषा रणोद्धताः

ခြေရာချရာတွင် ယိမ်းယိုင်လဲလှယ်ကာ၊ မူးယစ်မှုကြောင့် မျက်စိနီရဲ၏။ စစ်မြေပြင်၌ ပြောသော သူရဲကောင်းစကားများသည် အက္ခရာချိတ်ဆက်မှု မပြတ်သားဘဲ ချော်လဲသော်လည်း၊ စစ်ရင်ဆိုင်ရာတွင် မာန်တက်ကြမ်းတမ်းလျက်ရှိ၏။

Verse 97

कदंबगोलकाकारा दृष्टसर्वाङ्गदृष्टयः / युवराजस्य सैन्यानि शक्त्यः समानाशयन्

ကဒမ္ဗသီးလုံးကဲ့သို့ ဝိုင်းဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော သက္တိတို့သည် ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို မြင်သကဲ့သို့ စူးစမ်းကြည့်ရှု၍၊ ယုဝရာဇ၏ စစ်တပ်များကို တပြိုင်နက်တည်း ဖျက်ဆီးစားသုံးသွားကြ၏။

Verse 98

अक्षौहिणीशतं तत्र दण्डिनी सा व्यदारयत् / अक्षौहिणीसार्द्धशत नाशयामास मन्त्रिणी

ထိုနေရာ၌ ဒဏ္ဍိနီသည် အက္ရှောဟိဏီတပ်တစ်ရာကို ခွဲဖောက်ဖျက်ဆီးခဲ့၏။ မန္တ្រីနီသည် အက္ရှောဟိဏီတပ် တစ်ရာခွဲကိုလည်း ပျက်စီးစေခဲ့၏။

Verse 99

अश्वारूढाप्रभृतयो मदारुणविलोचनाः / अक्षौहिणीसार्धशतं नित्युरन्तकमन्दिरम्

မြင်းစီးသူတို့အစရှိသည့် စစ်သည်များသည် စစ်မူးယစ်မှုကြောင့် မျက်လုံးနီရဲကြမ်းတမ်း၏။ အက္ရှောဟိဏီတပ် တစ်ရာခွဲသည် အန္တက၏ အိမ်တော်သို့ သွားရောက်ခဲ့၏။

Verse 100

अङ्कुशेनातितीक्ष्णेन तुरगा रोहिणी रणे / उलूकजितमुन्मथ्य परलोकातिथिं व्यधात्

စစ်မြေပြင်၌ မြင်းစီး ရိုဟိဏီသည် ထက်မြက်လွန်သော အင်္ကူရှဖြင့် တိုက်ခိုက်၍ ဥလူကဇိတကို ချေမွဖျက်ဆီးကာ ပရလောက၏ ဧည့်သည်အဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့၏။

Verse 101

सम्पत्करीप्रभृतयः शक्तिदण्डाधिनायिकाः / परुषेण मुखान्यन्यान्यवरुद्धाव्यदारयन्

သမ္ပတ်ကရီတို့အစရှိသည့် ရှက္တိနှင့် ဒဏ္ဍကို အုပ်စိုးသော မဟာခေါင်းဆောင်မများသည်၊ တားဆီးခံရသော ရန်သူတို့၏ မျက်နှာများကို ကြမ်းတမ်းသော အင်အားဖြင့် ခွဲဖောက်ခဲ့ကြ၏။

Verse 102

अस्तं गते सवितरि ध्वस्तसर्वबलं ततः / विशुक्रं योधयामास श्यामला कोपशालिनी

နေဝင်ချိန်၌ အင်အားအားလုံး ပျက်စီးသွားပြီးနောက်၊ ဒေါသပြည့်ဝသော ရှျာမလာသည် ဝိသုကြကို စစ်တိုက်စေခဲ့၏။

Verse 103

अस्त्रप्रत्य स्त्रमोक्षेण भीषणेन दिवौकसाम् / महता रणकृत्येन योधयामास मन्त्रिणी

မန်တရီနီသည် ဒေဝတားတို့ကို ကြောက်မက်ဖွယ် အာစတြာတုံ့ပြန်ပစ်လွှတ်ခြင်းနှင့် မဟာစစ်ကာရိယာဖြင့် တိုက်ခိုက်စေ하였다။

Verse 104

आयुधानि सुतीक्ष्णानि विशुक्रस्य महौजसः / क्रमशः खण्डयन्ती सा केतनं रथसारथिम्

အင်အားကြီးသော ဝိရှုကရ၏ ထက်မြက်သော လက်နက်များကို နားလည်စွာ တစ်ဆင့်တစ်ဆင့် ခွဲဖျက်ကာ၊ အလံနှင့် ရထားမောင်းသူကိုပါ ဖျက်ဆီး하였다။

Verse 105

धनुर्गुणं धनुर्दण्डं खण्डयन्ती शिलीमुखैः / अस्त्रेण ब्रह्मशिरसा ज्वलत्पावकरोचिषा

သူမသည် ရှီလီမုခ မြားများဖြင့် လေးကြိုးနှင့် လေးတံကို ခွဲဖျက်ကာ၊ မီးတောက်ရောင်တောက်ပသော “ဗြဟ္မရှီရ” အာစတြာဖြင့် ထိုးနှက်하였다။

Verse 106

विशुक्रं मर्दयामास सो ऽपतच्छूर्णविग्रहः / विषङ्गं च महादैत्यं दण्डनाथा मदोद्धता

မာနထကြွသော ဒဏ္ဍနာထာသည် ဝိရှုကရကို ဖိနှိပ်ကာ ကိုယ်ခန္ဓာချိုးကြေသဖြင့် လဲကျစေပြီး၊ မဟာဒೈတျ ဝိရှင်ဂကိုလည်း နှိမ်နင်း하였다။

Verse 107

योधयामास चण्डन मुसलेन विनिघ्नती / सचापि दुष्टो दनुजः कालदण्डनिभां गदाम् / उद्यम्य बाहुना युद्धं चकाराशेषभीषणम्

သူမသည် မုဆလတံဖြင့် ချန်ဒနကို ထိုးနှက်ကာ တိုက်ခိုက်နေစဉ်၊ ဆိုးယုတ်သော ဒနုဇသည် ကာလဒဏ္ဍတူသော ဂဒါကို လက်ဖြင့် မြှောက်၍ အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် စစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲ하였다။

Verse 108

अन्योन्यमङ्गं मृद्नन्तौ गदायुद्धप्रवर्तिनौ / चण्डाट्टहासमुखरौ परिभ्रमणकारिणौ

သူတို့နှစ်ဦးသည် တစ်ယောက်၏ကိုယ်အင်္ဂါကို တစ်ယောက်နှိပ်ချေကာ ဂဒါ (လက်နက်တုတ်ကြီး) စစ်ပွဲကို စတင်လှုပ်ရှားကြသည်။ ကြမ်းတမ်းသော အတ္တဟာသသံဖြင့် မြည်ဟည်းကာ အပြန်အလှန် လှည့်ပတ်နေကြသည်။

Verse 109

कुर्वाणौ विविधांश्चारान्घूर्णन्तौ तूर्मवेष्टिनौ / अन्योन्यदण्डहननैर्मोहयन्तौ मुहुर्मुहुः

သူတို့သည် လှုပ်ရှားပုံစံမျိုးစုံကို ပြုလုပ်ကာ လေမုန်တိုင်းကဲ့သို့ လှည့်ဝိုင်း၍ အပြန်အလှန် ပတ်လည်ကာလှည့်ကြသည်။ တုတ်ဖြင့် တစ်ယောက်တစ်ယောက် ထိုးနှက်ခြင်းကြောင့် အကြိမ်ကြိမ် မူးမောစေကြသည်။

Verse 110

अन्योन्यप्रहृतौ रन्ध्रमीक्षमाणौ महोद्धतौ / महामुसलदण्डाग्रघट्टनक्षोभितांबरौ / अयुध्येतां दुराधर्षौं दण्डिनीदैत्यशेखरौ

သူတို့သည် အပြန်အလှန် ထိုးနှက်ကာ အားနည်းချက်ကို စူးစမ်းကြည့်ရှုနေသော မာနကြီးသူများဖြစ်သည်။ မဟာမုဆလတုတ်ကြီး၏ အဖျားများ ထိခိုက်တိုးတိုက်သံကြောင့် မိုးကောင်းကင်တောင် တုန်လှုပ်သွားသည်။ တုတ်ကိုင် ဒေတ္တမင်းကြီးနှစ်ဦးသည် မလွယ်ကူစွာ မနိုင်မနင်း တိုက်ခိုက်နေကြသည်။

Verse 111

अथार्द्धरात्रिसमयपर्यन्तं कृतसंगरा / संक्रुद्धा हन्तुमारेभे विषङ्गं दण्डनायिका

ထို့နောက် အလယ်ညအချိန်အထိ စစ်ပွဲကို ဆက်လက်ပြုလုပ်ပြီးနောက်၊ ဒဏ္ဍနာယိကာသည် အလွန်ဒေါသထွက်ကာ ဝိသင်္ဂကို သတ်ရန် စတင်ကြံစည်လှုပ်ရှား하였다။

Verse 112

तं मूर्धनि निमग्नेन हलेनाकृष्य वैरिणम् / कठोरं ताडनं चक्रे मुसलेनाथ पोत्रिणी

သူမသည် ရန်သူ၏ ခေါင်းပေါ်တွင် နစ်ဝင်နေသော ဟလ (လယ်ထွန်) ဖြင့် ဆွဲထုတ်ကာ၊ ထို့နောက် ပိုတြိဏီသည် မုဆလ (တုတ်ကြီး) ဖြင့် ခက်ခဲကြမ်းတမ်းစွာ ထိုးနှက်하였다။

Verse 113

ततो मुसलघातेन त्यक्तप्राणो महासुरः / चूर्णितेन शताङ्गेन समं भूतलमाश्रयत्

ထို့နောက် ကျည်ပွေ့ဖြင့် ရိုက်နှက်ခံရသဖြင့် ကြီးမြတ်သော အသူရာသည် အသက်ကုန်ဆုံးကာ ကြေမွနေသော ရထားနှင့်အတူ မြေပြင်ပေါ်သို့ လဲကျသွားလေသည်။

Verse 114

इति कृत्वा महत्कर्म मन्त्रिणीदण्डनायिके / तत्रैव तं निशा शेषं निन्यतुः शिबिरं प्रति

ဤကြီးမြတ်သော အမှုကို ပြုပြီးနောက် မန္တရိဏီ နှင့် ဒဏ္ဍနာယိကာ တို့သည် ကျန်ရှိသော ညဉ့်အချိန်ကို ထိုစခန်း၌ပင် ကုန်ဆုံးစေကြသည်။

Frequently Asked Questions

Bhaṇḍāsura responds to battlefield losses by ordering fresh commanders—especially Viṣaṅga and the yuvarāja Viśukra—into combat, with detailed descriptions of army scale (akṣauhiṇī), insignia, and war-sounds that escalate the conflict.

The frame is the Hayagrīva–Agastya dialogue; this matters because it fixes the transmission context (who narrates to whom), enabling consistent indexing of sub-episodes (like Gaṇanātha-parākrama) inside the larger Brahmāṇḍa Purāṇa.

The royal insignia and massive escort symbolize concentrated asuric authority and pride; narratively, it sets up a theologically charged reversal where Devī’s order (often through Gaṇas/Gaṇanātha) subdues the inflated ego-power embodied by Bhaṇḍa’s commanders.