Adhyaya 11
मोहिनी-प्रादुर्भावः (Mohinī’s Manifestation) — Narrative Prelude to the Bhandāsura Cycle
ဤအဓ್ಯಾಯသည် Hayagrīva–Agastya ဆံဝါဒ၏ Uttara-bhāga တွင်ရှိပြီး Lalitopākhyāna စစ်ပွဲသမိုင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန် အကြောင်းရင်းပုဒ်မအဖြစ် တည်ရှိသည်။ Agastya သည် Bhaṇḍāsura ၏ မူလဖြစ်ပေါ်မှုနှင့် Tripurāmbikā/Lalitā ၏ အဆုံးအဖြတ်အောင်ပွဲကို စနစ်တကျ မေးမြန်းသဖြင့် Hayagrīva က အကြောင်းတရားဆက်စပ်မှုကို စတင်ဖော်ပြသည်။ Dakṣāyaṇī ထွက်ခွာခြင်းနှင့် Dakṣa ယဇ်ပူဇော်ပွဲ ပျက်ကွက်ခြင်းကို ရည်ညွှန်း၍ Śaiva–Śākta အကြောင်းရင်းကို ချိတ်ဆက်ကာ၊ ဘုရားကို jñāna-ānanda ရသအဖြစ် ဉာဏ်ရှိသူများက ပူဇော်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဟိမဝန္တ/ဂင်္ဂါကမ်းပါးတွင် Śaṅkara ကို ရှည်လျားစွာ ဘက္တိပြုခြင်း၊ ယောဂဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာစွန့်ခြင်းနှင့် Himavat အတွင်း သမီးတော် မွေးဖွားခြင်း၊ Nārada ၏ သတင်းပို့မှုနှင့် Śaṅkara ကို စေဝာကြောင့် “Rudrāṇī” ဟု ခေါ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ထို့နောက် Tāraka ကြောင့် ဒုက္ခရောက်သော ဒေဝတများက Brahmā ထံ သွားရာ Brahmā သည် တပသ္စရိယာ ပြု၍ Janārdana ထံမှ ပရသဒ်ရသည်။ အဆုံးတွင် လောကကို မောဟစေသော Mohinī ရုပ်သဏ္ဍာန် ပေါ်ထွန်းကာ ပန်းမြားနှင့် ကြံတံမြား(သကြားကိန်း) သင်္ကေတများ ပေးအပ်ပြီး၊ ကမ္မကြောင့် ဖန်ဆင်းမှု ဖြစ်ပေါ်ကြောင်းနှင့် ပရသဒ်၏ အာနုဘော် မပျက်မကွက်ကြောင်း အတည်ပြုသည်။
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने मोहिनीप्रादुर्भावमलकासुरवधो नाम दशमो ऽध्यायः समाप्तश्चोपोद्धातखण्डः / अगस्त्य उवाच कथं भण्डासुरो जातः कथं वा त्रिपुरांबिका / कथं बभञ्ज तं संख्ये तत्सर्वं वद विस्तरात्
ဤသို့ သီရိ ဘြဟ္မာဏ္ဍ မဟာပုရာဏ အုတ္တရဘဂ၌၊ ဟယဂ္ရီဝ–အဂஸ္တျ စကားဝိုင်းရှိ လလိတောပాఖ్యာနတွင် “မိုဟိနီ ပေါ်ထွန်းခြင်းနှင့် မလ္ကာသူရ သတ်ဖြတ်ခြင်း” ဟူသော ဒသမ အခန်းနှင့် အဖွင့်ပိုင်းလည်း ပြီးဆုံး၏။ အဂஸ္တျက မေးသည်—ဘဏ္ဍာသူရ မည်သို့ မွေးဖွားသနည်း? တြိပုရာမ္ဘိကာ မည်သို့နည်း? စစ်ပွဲတွင် သူမက သူ့ကို မည်သို့ ချိုးဖျက်သနည်း? အားလုံးကို အသေးစိတ် ပြောပါ။
Verse 2
हयग्रीव उवाच पुरा दाक्षायणीं त्यक्त्वा पितुर्यज्ञविनाशनम्
ဟယဂ္ရီဝက ဆိုသည်—ရှေးကာလ၌ ဒာက္ရှာယဏီကို စွန့်၍ (ရှီဝ) သူမ၏ ဖခင်၏ ယဇ္ဉ်ကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။
Verse 3
आत्मानमात्मना पश्यञ्ज्ञानानन्दरसात्मकः / उपास्यमानो मुनिभिरद्वन्द्वगुणलक्षणः
သူသည် မိမိအတ္တကို မိမိအတ္တဖြင့်ပင် မြင်တော်မူ၍ ဉာဏ်နှင့် အာနန္ဒရသ၏ သဘောတရားဖြစ်သည်။ မုနိတို့က ပူဇော်ရာ၊ ဒွန္ဒွကင်းသော ဂုဏ်လက္ခဏာရှိသည်။
Verse 4
गङ्गाकूले हिमवतः पर्यन्ते प्रविवेश ह / सापि शङ्करमा राध्य चिरकालं मनस्विनी
သူသည် ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်း၌ ဟိမဝတ်တောင်၏ အစွန်းဒေသသို့ ဝင်ရောက်하였다။ စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာသော သူမလည်း ရှင်ကရကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ အာရాధနာပြု하였다။
Verse 5
योगेन स्वां तनुं त्यक्त्वा सुतासीद्धिमभूभृतः
ယောဂအားဖြင့် မိမိကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်လွှတ်ပြီး ဟိမဘူဘෘတ် (ဟိမဝတ်) မင်း၏ သမီးအဖြစ် မွေးဖွားလာ하였다။
Verse 6
स शैलो नारदाच्छ्रुत्वा रुद्राणीति स्वकन्याकाम् / तस्य शुश्रूषणार्थाय स्थापयामास चान्तिके
တောင်မင်းသည် နာရဒထံမှ မိမိသမီးသည် ‘ရုဒြာဏီ’ ဟု ကြားသိပြီး၊ သူမ၏ စေဝါပြုရန်အတွက် (ရှင်ကရ၏) အနီး၌ ထားရှိ하였다။
Verse 7
एतस्मिन्नन्तरे देवास्तारकेण हि पीडिताः / ब्रह्मणोक्ताः समाहूय मदनं चेदमब्रुवन्
ထိုအချိန်တွင် တာရကကြောင့် နှိပ်စက်ခံရသော ဒေဝတို့သည် ဘြဟ္မာ၏ အမိန့်အရ စုဝေးကာ မဒနအား ဤသို့ ပြောကြ하였다။
Verse 8
सर्गादौ भगवान्ब्रह्म सृजमानो ऽखिलाः प्रजाः / न निर्वृतिरभूत्तस्य कदाचिदपि मानसे / तपश्चचार सुचिरं मनोवाक्कायकर्मभिः
ဖန်ဆင်းခြင်းအစတွင် ဘဂဝန် ဘြဟ္မာသည် သတ္တဝါအပေါင်းကို ဖန်ဆင်းနေသော်လည်း စိတ်တွင် မည်သည့်အခါမျှ အေးချမ်းတင်းတိမ်မှု မရခဲ့; ထို့ကြောင့် စိတ်၊ စကား၊ ကိုယ်၊ လုပ်ရပ်တို့ဖြင့် ရှည်လျားစွာ တပသ်ကျင့်တော်မူ၏။
Verse 9
ततः प्रसन्नो भगवान्सलक्ष्मीको जनार्दनः / वरेण च्छन्दयामास वरदः सर्वदेहिनाम्
ထို့နောက် သရီလက္ရှမီနှင့်အတူရှိသော ဘဂဝန် ဇနာဒနသည် ပျော်ရွှင်ကျေနပ်တော်မူ၍ ကိုယ်ရှိသတ္တဝါအားလုံး၏ အပေးအယူရှင်အဖြစ် ဆုတောင်းပေးတော်မူ၏။
Verse 10
ब्रह्मोवाच / यदि तुष्टो ऽसि भगवन्ननायासेन वै जगत् / चराचरयुतं चैतत्सृजामि त्वत्प्रसादतः
ဘြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည်— “အို ဘဂဝန်၊ သင် ပျော်ရွှင်ကျေနပ်တော်မူပါက သင်၏ ကရုဏာကြောင့် လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာတို့ပါဝင်သော ဤလောကကို အခက်အခဲမရှိ ဖန်ဆင်းမည်”။
Verse 11
एवमुक्तो विधात्रा तु महाल क्ष्मीमुदैक्षत / तदा प्रादुरभूस्त्वं हि जगन्मोहनरूपधृक्
ဖန်ဆင်းရှင် (ဘြဟ္မာ) ထိုသို့ဆိုသောအခါ မဟာလက္ရှမီကို ကြည့်ရှုလေ၏; ထိုအချိန်တွင် သင်သည် လောကကို မောဟစေသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ဆောင်၍ ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 12
तवायुधार्थं दत्तं च पुष्पबाणेक्षुकार्मुकम् / विजयत्वमजेयत्वं प्रादा त्प्रमुदितो हरिः
သင်၏ လက်နက်အဖြစ် ပန်းမြားများနှင့် ကြံတံခွန် (ကြံတံပစ်) ကို ပေးအပ်ခဲ့သည်; ပျော်ရွှင်သော ဟရီသည် အောင်ပွဲနှင့် မရှုံးနိုင်ခြင်းကိုလည်း ပေးတော်မူ၏။
Verse 13
असौ सृजति भूतानि कारणेन स्वकर्मणा / साक्षिभूतः स्वजनतो भवान्भजतु निर्वृन्तिम्
ထိုသူသည် မိမိကံ၏အကြောင်းကြောင့် သတ္တဝါတို့ကို ဖန်ဆင်း၏။ မိမိဆွေမျိုးတို့အလယ်၌ သက်သေဖြစ်၍ သင်သည် မြတ်သော နိဗ္ဗြတိ (ငြိမ်းချမ်းမှု) ကို ရယူပါစေ။
Verse 14
एष दत्तवरो ब्रह्मा त्वयि विन्यस्य तद्भरम् / मनसो निर्वृतिं प्राप्य वर्तते ऽद्यापि मन्मथ
အို မန္မထ! အပေးအပ်သော အာနုဂ्रहရရှိသည့် ဗြဟ္မာသည် ထိုတာဝန်ကို သင်ပေါ်သို့ အပ်နှံ၍ စိတ်၏ နိဗ္ဗြတိကို ရပြီး ယနေ့တိုင် တည်ရှိနေ၏။
Verse 15
अमोघं बलवीर्यं ते न ते मोघः पराक्रमः
သင်၏ အင်အားနှင့် ဝီရိယသည် မလွဲမသွေ; သင်၏ သတ္တိပြုမှုသည် မဖြုန်းတီး။
Verse 16
सुकुमाराण्यमोघानि कुसुमास्त्राणि ते सदा / ब्रह्मदत्तवरो ऽयं हि तारको नाम दानवः
သင်၏ နူးညံ့သော ပန်းလက်နက်များပင် အမြဲမလွဲမသွေ ဖြစ်၏။ အကြောင်းမှာ ‘တာရက’ ဟုခေါ်သော ဤ ဒါနဝသည် ဗြဟ္မာပေးသော အာနုဂ्रहရရှိသူ ဖြစ်သည်။
Verse 17
बाधते सकलांल्लोकानस्मानपि विशेषतः / शिवपुत्रादृते ऽन्यत्र न भयं तस्य विद्यते
သူသည် လောကအားလုံးကို နှိပ်စက်၍ အထူးသဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ကိုပါ ပို၍ နှောင့်ယှက်၏။ ရှိဝ၏ သားတော်မှတပါး သူ့တွင် ကြောက်ရွံ့စရာ မရှိ။
Verse 18
त्वां विनास्मिन्महाकार्ये न कश्चित्प्रवदेदपि / स्वकराच्च भवेत्कार्यं भवतो नान्यतः क्वचित्
အရှင်ဘုရား၊ ဤမဟာကိစ္စတွင် အရှင်မရှိလျှင် မည်သူမျှ ပြောဆိုနိုင်ခြင်းမရှိပါ။ ဤကိစ္စသည် အရှင်၏ ကိုယ်တိုင်လက်ဖြင့်သာ ပြီးမြောက်မည်၊ အခြားနေရာမှ မဟုတ်ပါ။
Verse 19
आत्म्यैक्यधयाननिरतः शिवो गौर्या समन्वितः / हिमाचलतले रम्ये वर्तते मुनिभिर्वृतः
အတ္တမန်၏ တစ်လုံးတည်းဖြစ်ခြင်းကို သမาธိဖြင့် စူးစိုက်နေသော ရှီဝသည် ဂေါရီနှင့်အတူ လှပသော ဟိမာချလ တောင်ခြေ၌ ရှင်မုနိများ ဝိုင်းရံလျက် နေထိုင်သည်။
Verse 20
तं नियोजय गौर्यां तु जनिष्यति च तत्सुतः / ईषत्कार्यमिदं कृत्वा त्रायस्वास्मान्महाबल
သူကို ဂေါရီထံသို့ ခန့်အပ်ပါ; ထိုမှ သူ၏သားလည်း မွေးဖွားမည်။ အို မဟာဗလရှင်၊ ဤသေးငယ်သောကိစ္စကို ပြုလုပ်၍ ကျွန်ုပ်တို့ကို ကယ်တင်ပါ။
Verse 21
एवमभ्यर्थितो देवैः स्तूयमानो मुहुर्मुहुः / जगामात्मविनाशाय यतो हिमवतस्तटम्
ဒီလိုနဲ့ ဒေဝတားများက တောင်းပန်၍ ထပ်ခါထပ်ခါ ချီးမွမ်းကြသဖြင့်၊ သူသည် ကိုယ်တိုင်ပျက်စီးခြင်းအတွက် ဟိမဝတ်၏ ကမ်းခြေသို့ ထွက်ခွာသွားသည်။
Verse 22
किमप्याराधयान्तं तु ध्यानसंमीलितेक्षणम् / ददर्शेशानमासीनं कुसुमषुरुदायुधः
အနည်းငယ် ပူဇော်အာရాధနာပြုနေစဉ်၊ သမาธိဖြင့် မျက်စိပိတ်ကာ ထိုင်နေသော ဣရှာနကို သူမြင်ရသည်။ သူ၏လက်နက်မှာ ပန်းမြားများ ဖြစ်သည်။
Verse 23
एतस्मिन्नन्तरे तत्र हिमवत्तनया शिवम् / आरिराधयिषुश्चा गाद्बिभ्राणा रूपमद्भुतम्
အဲဒီအချိန်အတွင်းမှာ ဟိမဝတ်တောင်၏ သမီး ဂိရိဇာသည် အံ့ဩဖွယ်ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ဆောင်ကာ သီဝကို ပူဇော်ရန် သွားလေ၏။
Verse 24
समेत्य शम्भुं गिरिजां गन्धपुष्पोपहारकैः / शुश्रूषणपरां तत्र ददर्शातिबलः स्मरः
ဂိရိဇာသည် အနံ့သာနှင့် ပန်းပူဇော်ပစ္စည်းများကို ယူဆောင်ကာ သမ္ဘုကို ချဉ်းကပ်လေ၏။ ထိုနေရာ၌ အလွန်အားကြီးသော စမရက သူမ၏ ဝတ်ပြုစေတနာကို မြင်လေ၏။
Verse 25
अदृश्यः सर्वभूतानान्नातिदूरे ऽस्य संस्थितः / सुमनोमार्गणैरग्र्यैस्स विव्याध महेश्वरम्
သူသည် သတ္တဝါအားလုံးအတွက် မမြင်ရအောင်နေ၍ အလွန်မဝေးသောနေရာတွင် ရပ်ကာ အကောင်းဆုံး ပန်းမြားများဖြင့် မဟေရှ్వరကို ထိုးလေ၏။
Verse 26
विस्मृत्य स हि कार्याणि बाणविद्धो ऽन्तिके स्थिताम् / गौरीं विलोकयामास मन्मथाविष्टचेतनः
မြားထိုးခံရသဖြင့် သူသည် မိမိတာဝန်များကို မေ့လျော့ကာ မန္မထ၏ အာဝိဋ္ဌစိတ်ဖြင့် အနီးရှိ ဂေါရီကို ကြည့်လေ၏။
Verse 27
धृतिमालंब्य तु पुनः किमेतदिति चिन्तयन् / ददर्शाग्रे तु सन्नद्धं मन्मथं कुसुमायुधम्
ထို့နောက် သူသည် သည်းခံစိတ်ကို ပြန်လည်တည်ငြိမ်စေ၍ “ဒါဘာလဲ” ဟု စဉ်းစားကာ၊ ရှေ့တွင် ပန်းလက်နက်ကိုင် မန္မထ တပ်ဆင်၍ ရပ်နေသည်ကို မြင်လေ၏။
Verse 28
तं दृष्ट्वा कुपितः शूली त्रैलोक्यदहनक्षमः / तार्तीयं चक्षुरुन्मील्य ददाह मकरध्वजम्
ထိုသူကိုမြင်သော် သုံးလောကကိုမီးလောင်စေနိုင်သော တြိရှူလကိုင် ရှိဝသည် ဒေါသထွက်၍ တတိယမျက်စိကိုဖွင့်ကာ မကရဓွဇ (ကာမဒေဝ) ကို မီးရှို့လောင်ကျွမ်းစေ하였다။
Verse 29
शिवेनैवमवज्ञाता दुःखिता शैलकन्यका / अनुज्ञया ततः पित्रोस्तपः कर्तुमगाद्वनम्
ရှီဝက ဤသို့ မလေးစားသဖြင့် တောင်သမီး (ပါဝတီ) သောကရောက်하였다။ ထို့နောက် ဖခင်၏ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် တပဿာပြုရန် တောသို့ သွား하였다။
Verse 30
अथ तद्भस्म संवीक्ष्य चित्रकर्मा गणेश्वरः / तद्भस्मना तु पुरुषं चित्राकारं चकार सः
ထို့နောက် ထိုပြာကိုမြင်၍ ဂဏာတို့၏အရှင် စိတ္တရကမ္မာသည် ထိုပြာဖြင့်ပင် ထူးခြားသောရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသော ယောက်ျားတစ်ဦးကို ဖန်ဆင်း하였다။
Verse 31
तं विचित्रतनुं रुद्रो ददर्शाग्रे तु पूरुषम् / तत्क्षणाज्जात जीवो ऽभून्मूर्तिमानिव मन्मथः / महाबलो ऽतितेजस्वी मध्याह्नार्कसमप्रभः
ရုဒ္ဒရသည် မိမိရှေ့၌ ထူးခြားသောကိုယ်ခန္ဓာရှိ ယောက်ျားကို မြင်하였다။ ခဏချင်းပင် သူသည် အသက်ဝင်လာ၍ ရုပ်ထင်မန်မထ္ထ (ကာမဒေဝ) ကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်—အားကြီး၍ တောက်ပလွန်ကဲကာ နေ့လယ်နေမင်းကဲ့သို့ ထွန်းလင်း하였다။
Verse 32
तं चित्रकर्मा बाहुभ्यां समालिङ्ग्य मुदान्वितः / स्तुहि वाल महादेवं स तु सर्वार्थसिद्धिदः
စိတ္တရကမ္မာသည် ဝမ်းမြောက်စွာ သူ့ကို လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ဖက်拥၍ “သားရေ၊ မဟာဒေဝကို ချီးမွမ်းလော့; သူသည် အရာအားလုံး၏ အောင်မြင်မှုကို ပေးသနားသူ” ဟု ဆို하였다။
Verse 33
इत्युक्त्वा शतरुद्रीयमुपादिशदमेयधीः / ननाम शतशो रुद्रं शतरुद्रियमाजपन्
ဤသို့ဆိုပြီးနောက် အတိုင်းမသိ ဉာဏ်ရှိသူသည် “ရှတရုဒြီယ” ကို သင်ကြားပေး하였다။ ထို့နောက် “ရှတရုဒြီယ” ကို ဂျပ်ရွတ်လျက် ရုဒြကို ရာချီကြိမ် ဦးညွှတ်နမസ്കာရ ပြု하였다။
Verse 34
ततः प्रसन्नो भगवान्महादेवो वृषध्वजः / वरेण च्छन्दयामास वरं वव्रे स बालकः
ထို့နောက် နွားတံခွန်ဆောင် မဟာဒေဝ ဘဂဝန်သည် ပျော်ရွှင်ကြည်နူး၍ အပေးအယူအဖြစ် ဆုတောင်းရွေးစေ하였다။ ထိုကလေးသည်လည်း ဆုတောင်းတစ်ပါးကို တောင်း하였다။
Verse 35
प्रतिद्वन्द्विबलार्थं तु मद्बलेनोपयोक्ष्यति / तदस्त्रशस्त्रमुख्यानि वृथा कुर्वन्तु नो मम
ပြိုင်ဘက်ကို တိုက်ခိုက်ရန် အင်အားအတွက် သူသည် ငါ၏အင်အားကိုပင် အသုံးချလိမ့်မည်; ထို့ကြောင့် ငါ့အပေါ် သူ၏ အဓိက အက်စတြာနှင့် လက်နက်များသည် အကျိုးမရှိ ဖြစ်ပါစေ။
Verse 36
तथेति तत्प्रतिश्रुत्य विचार्य किमपि प्रभुः / षष्टिवर्षसहस्राणि राज्यमस्मै ददौ पुनः
“ထိုသို့ဖြစ်စေ” ဟုဆို၍ သူ၏စကားကို လက်ခံကာ प्रभုသည် အနည်းငယ် စဉ်းစားပြီးနောက်၊ သူ့အား နှစ်ခြောက်သောင်းကြာ အုပ်စိုးခွင့်ကို ထပ်မံ ပေးအပ်하였다။
Verse 37
एतद्दृष्ट्वा तु चरितं धाता भण्डिति भण्डिति / यदुवाच ततो नाम्ना भण्डो लोकेषु कथ्यते
ဤအဖြစ်အပျက်ကို မြင်၍ ဓာတာက “ဘဏ္ဍိ! ဘဏ္ဍိ!” ဟု ခေါ်ဆို하였다; ဓာတာ၏ ထိုစကားကြောင့်ပင် သူသည် လောကများတွင် “ဘဏ္ဍ” ဟု ခေါ်ဝေါ်ခံရ하였다။
Verse 38
इति दत्त्वा वरं तस्मै सर्वैर्मुनिगणैर्वृतः / दत्त्वास्त्राणि च शस्त्राणि तत्रैवान्तरधाच्च सः
ဤသို့ သူ့အား ကောင်းချီးပေး၍ ရှင်တော်များအစုအဝေးက ဝိုင်းရံနေစဉ်၊ သန့်ရှင်းသော အာஸ္တရနှင့် လက်နက်များကို ပေးအပ်ပြီး ထိုနေရာ၌ပင် အန္တရာဓာန်၍ ပျောက်ကွယ်သွား하였다။
Frequently Asked Questions
Agastya asks how Bhaṇḍāsura originated and how Tripurāmbikā defeated him; the chapter begins the etiological chain that links earlier Śaiva episodes (Dakṣa-yajña disruption), tapas/boon mechanics, and divine manifestations (Mohinī) to the later Bhaṇḍa narrative.
Mohinī appears as a “world-enchanting” form (jagan-mohana-rūpa) and the floral weapon-set signals Śākta symbolic warfare: conquest through attraction, mind, and subtle force—an anticipatory code for Lalitā’s theology rather than a purely martial inventory.
From the sampled material it functions primarily as origin-causality (nidāna) rather than a full vaṃśa catalog: it names key agents and settings (Himavat, Nārada, Rudrāṇī designation) that contextualize later genealogical or mythic developments.