Adhyaya 37
Pṛthivī-dohaṇa (The Milking of the Earth) and the Praise of King Pṛthu
ဤအဓ್ಯಾಯကို စူတက ပြောကြားပြီး ပૃထိဝီ (Pṛthivī) အကြောင်း အမည်နိမိတ်ဖွင့်ဆိုမှုများနှင့် ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ကမ္ဘာဖွဲ့စည်းမှတ်ဉာဏ်ကို အခြေခံထားသည်။ Vasudhā ကို «ဓနကို ထမ်းဆောင်သူ» ဟု၊ Medinī ကို medas «အဆီ/အနှစ်» နှင့် ဆက်စပ်ကာ မဓုနှင့် ကိုင်တဘကို သတ်မီ အရင်က ရေလွှမ်းမိုးမှုကို သတိရစေသည်ဟု ဆိုသည်။ Pṛthivī ဟူသည်မှာ ပൃထု ဝိန်ယ (Pṛthu Vainya) မင်းက မြေကို တောင်းဆို၍ စည်းကမ်းတကျ စီမံခန့်ခွဲသဖြင့် သူနှင့် ဆက်နွယ်သော «သမီး/အဖွဲ့ဝင်» အဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ပൃထုကို ādi-rāja အဖြစ် ချီးမြှောက်ကာ မြေကို နေရာချထားမှုနှင့် သယံဇာတနေရာများ (pattana/ākara) အဖြစ် ခွဲဝေစီမံ၊ ဝဏ္ဏ ၄ မျိုးပါ လူမှုကို ကာကွယ်၊ သတ္တဝါအပေါင်းနှင့် ဝေဒပညာရှင် ဘြာဟ္မဏတို့၏ ဂုဏ်ပြုခြင်းကို ခံထိုက်ကြောင်း ဆိုသည်။ အဓိကက «မြေကို နို့ညှစ်ခြင်း» (pṛthivī-dohaṇa) ဖြစ်ပြီး မနွန္တရ အလိုက် နွားကလေး (vatsa)၊ နို့ညှစ်သူ (dogdhṛ)၊ ခွက်/အိုး (pātra) များ သတ်မှတ်ထားကာ စည်းစိမ်သည် ယုဂ်အလိုက် စည်းကမ်းနှင့် ပူဇော်ပွဲနားလည်မှုအောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်ကြောင်း ပြသည်။ ဤအခန်းသည် Manvantara ကို Sṛṣṭi-အမိန့်တကျ စီမံဖွဲ့စည်းမှုနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ ကမ္ဘာကို စိုက်ပျိုးရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအရ စနစ်တကျ ဖြစ်လာပုံကို ဖော်ပြသည်။
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्ग पादे शेषमन्वन्तराश्यानं पृथिवीदोहनं च नाम षट्त्रिंशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच आसीदिह समुद्रान्ता वसुधेति यथा श्रुतम् / वसु धत्ते यतस्तस्माद्वसुधा सेति गीयते
ဤသို့ သီရိဗြဟ္မာဏ္ဍ မဟာပုရာဏ၌ ဝါယုမိန့်ကြားသော ပူရ္ဝဘဂ္ဂ ဒုတိယ အနုသင်္ဂပဒ၌ ‘ကျန်ရှိသော မနွန္တရ ကထာနှင့် မြေကြီးနို့ညှစ်ခြင်း’ ဟူသော သုံးဆယ့်ခြောက်မြောက် အধ্যာယ်။ စူတက ပြောသည်—ကြားသိသကဲ့သို့ ဤဝသုဓာသည် သမုဒ္ဒရာအဆုံးတိုင်အောင် ရှိခဲ့သည်; ဝသု (ဓန) ကို ထမ်းဆောင်ထားသဖြင့် ‘ဝသုဓာ’ ဟု ချီးမွမ်းခေါ်ကြသည်။
Verse 2
मधुकैटभयोः पूर्वं मेदसा संपरिप्लुता / तेनेयं मेदिनीत्युक्ता निरुक्त्या ब्रह्मवादिभिः
မဓုနှင့် ကိုင်ဋဘ မတိုင်မီက ဤမြေကြီးသည် မေဒသ (အဆီ) ဖြင့် လုံးဝလွှမ်းမိုးနေခဲ့သည်; ထို့ကြောင့် ဗြဟ္မဝါဒင်တို့က နိရုတ္တိအရ ‘မေဒိနီ’ ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
Verse 3
ततो ऽभ्युपगमाद्राज्ञः पृथोर्वैन्यस्य धीमतः / दुहितृत्वमनुप्राप्ता पृथिवी पठ्यते ततः
ထို့နောက် ဉာဏ်ရှိသော ဝိုင်နျ ရာဇာ ပೃထုက လက်ခံသဖြင့် မြေကြီးသည် သမီးအဖြစ် အဆင့်ကို ရရှိ하였다; ထို့ကြောင့် ထိုအချိန်မှစ၍ ‘ပೃထိဝီ’ ဟု ခေါ်ဆိုဖတ်ရှုကြသည်။
Verse 4
पृथुना प्रविभागश्चधरायाः साधितः पुरा / तस्याकरवती राज्ञः पत्तनाकरमालिनी
ရှေးကာလ၌ ပೃထုသည် မြေကြီး၏ ခွဲဝေစီမံမှုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်; ထို့နောက် မြေသည် ရာဇာအတွက် သတ္တုတွင်းများဖြင့် ကြွယ်ဝလာပြီး မြို့များနှင့် သတ္တုအရင်းအမြစ်များ၏ မာလာကဲ့သို့ တင့်တယ်လှသည်။
Verse 5
चातुर्वर्णमयसमाकीर्णा रक्षिता तेन धीमता / एवंप्रभावोराजासीद्वैन्यः सद्विजसत्तमाः
မြေကြီးသည် ဝර්ဏ ၄ မျိုးဖြင့် ပြည့်နှက်နေပြီး ဉာဏ်ရှိသော (ပೃထု) က ကာကွယ်စောင့်ရှောက်하였다; အို ဒွိဇအမြတ်တို့၊ ဝိုင်နျ ရာဇာ၏ အာနုဘော်သည် ဤသို့ပင် ဖြစ်သည်။
Verse 6
नमस्यश्चैव पूच्यश्च भूतग्रामेण सर्वशः / ब्राह्मणैश्च महाभागैर्वेदवेदाङ्गपारगैः
အရှင်သည် သတ္တဝါအစုအဝေးအားလုံး၏ အရပ်ရပ်မှ နမസ്കာရထိုက်၊ ပူဇော်ထိုက်သူဖြစ်ပြီး၊ ဝေဒနှင့် ဝေဒಾಂಗတို့၌ ကျွမ်းကျင်သော မဟာဘဂ္ဂ ဘြာဟ္မဏများကလည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်သည်။
Verse 7
पृथुरेव नमस्कार्यो ब्रह्मयोनिः सनातनः / पार्थिवैश्च महाभागैः प्रार्थयद्भिर्महद्यशः
ဘြဟ္မမှ ပေါက်ဖွားသော နိရန္တရ ပൃထုမင်းသာ နမസ്കာရထိုက်သည်။ မဟာဘဂ္ဂ ဘုရင်များက ဆုတောင်း၍ အားကိုးသော မဟာဂုဏ်သတင်းရှိသူဖြစ်သည်။
Verse 8
आदिराजो नमस्कार्यः पृथुर्वैन्यः प्रतापवान् / योधैरपि च संग्रामे प्राप्तुकामैर्जयं युधि
အာဒိရာဇာ၊ အာနုဘော်ကြီးသော ပൃထု ဝိုင်နျ မင်းသည် နမസ്കာရထိုက်သည်။ စစ်မြေပြင်၌ အောင်ပွဲကို လိုလားသော စစ်သည်များကလည်း ဂုဏ်ပြုရသည်။
Verse 9
आदिकर्त्तारणानां वै नमस्यः पृथुरेव हि / यो हि योद्धा रणं याति कीर्त्तयित्वा पृथुं नृपम्
စစ်ပွဲတို့၏ အာဒိကရ್ತာဟူ၍ ပൃထုမင်းသာ အမှန်တကယ် နမಸ್ಕာရထိုက်သည်။ ပုထုမင်း၏ ဂုဏ်ကို ချီးမွမ်းကာ စစ်မြေသို့ သွားသော စစ်သည်မည်သူမဆို ထိုသို့ပင် ဖြစ်သည်။
Verse 10
स घोररूपात्संग्रामात्क्षेमी तरति कीर्त्तिमान् / वैश्यैरपि च राजर्षिर्वेश्यवृत्तिमिहास्थितैः
ကီർത്തိရှိသူသည် ထိုကြောက်မက်ဖွယ် စစ်ပွဲမှ လုံခြုံစွာ ကျော်လွှားနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ဤနေရာ၌ ဝိုင်ရှျယ အလုပ်အကိုင်၌ တည်နေသော ဝိုင်ရှျယများကလည်း ရာဇရ္ရှိ (ပൃထု) ကို ရိုသေဝတ်ပြုကြသည်။
Verse 11
पृथुरेव नमस्कार्यो वृत्तिदानान्महायशाः / एते वत्सविशेषाश्च दोग्धारः क्षीरमेव च
အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို ပေးအပ်သောကြောင့် မဟာဂုဏ်ရှိ ပೃထုသည် ဦးညွှတ်ကန်တော့ထိုက်၏; ဤတို့သည် အထူးနွားကလေးများ၊ နို့ညှစ်သူများ၊ နို့တည်းဟူ၏။
Verse 12
पात्राणि च मयोक्तानि सर्वाण्येव यथाक्रमम् / ब्रह्मणा प्रथमं दुग्धा पुरा पृथ्वी महात्मना
အဆင့်လိုက် အိုးခွက်များအားလုံးကို ငါဆိုပြီးပြီ; ရှေးကာလ၌ မဟာအတ္တမ ဘြဟ္မာသည် မြေကြီးကို ပထမဦးဆုံး နို့ညှစ်ခဲ့သည်။
Verse 13
वायुं कृत्वा तथा वत्सं बीजानि वसुधातले / ततः स्वायंभुवे पूर्वं तदा मन्वन्तरे पुनः
ဝါယုကို နွားကလေးအဖြစ်ထား၍ မြေပြင်ပေါ်တွင် မျိုးစေ့များ ပေါ်ထွန်းလာသည်; ထို့နောက် ပထမဆုံး စွာယံဘုဝ မန္ဝန္တရ၌၊ ထို့ပြီးနောက် ထပ်မံ၍ အခြား မန္ဝန္တရများ၌။
Verse 14
वत्सं स्वायंभुवं कृत्वा सर्वसस्यानि चैव हि / ततः स्वारोचिषे वापि प्राप्ते मन्वन्तरे ऽधुना
စွာယံဘုဝကို နွားကလေးအဖြစ်ထား၍ အစာသီးနှံအပင်များအားလုံးကို အမှန်တကယ် နို့ညှစ်ထုတ်ခဲ့သည်; ထို့နောက် ယခုရောက်ရှိလာသော စွာရောချိသ မန္ဝန္တရ၌လည်း။
Verse 15
वत्सं स्वारोचिषं कृत्वा दुग्धा सस्यानि मेदिनी / उत्तमेन तु तेनापि दुग्धा देवानु जेन तु
စွာရောချိသကို နွားကလေးအဖြစ်ထား၍ မြေကြီးသည် သီးနှံများကို နို့ညှစ်ထုတ်ခဲ့သည်; ထိုနည်းတူ ဥတ္တမ မနုခေတ်၌လည်း၊ ဒေဝာနုဇ မနုခေတ်၌လည်း နို့ညှစ်ခဲ့သည်။
Verse 16
मनुं कृत्वोत्तमं वत्सं सर्वसस्यानि धीमता / पुनश्च पञ्चमे पृथ्वी तामसस्यान्तरे मनोः
ပညာရှိသည် မနုကို အကောင်းဆုံး နွားကလေးအဖြစ် ထား၍ စပါးသီးနှံအားလုံးကို နို့ညှစ်သကဲ့သို့ ထုတ်ယူ하였다; ထို့နောက် ပဉ္စမ မနွန္တရ၌ တာမသ မနု၏ ကာလအတွင်း မြေကြီးလည်း နို့ညှစ်ခံရ하였다။
Verse 17
दुग्धेयं तामसं वत्सं कृत्वा वै बलबन्धुना / चारिष्टवस्य वै षष्ठे संप्राप्ते चान्तरे मनोः
ဗလဗန္ဓုသည် တာမသကို နွားကလေးအဖြစ်ထား၍ နို့ညှစ်သကဲ့သို့ ထုတ်ယူ하였다; ထို့ပြင် ချာရိෂ္ဋဝ မနု၏ ဆဋ္ဌမ မနွန္တရ ရောက်လာသောအခါ မနု၏ အတွင်းကာလ၌လည်း ထိုသို့ပင် ဖြစ်하였다။
Verse 18
दुग्धा मही पुराणेन वत्सं चारिष्टवं प्रति / चाक्षुषे चापि संप्राप्ते तदा मन्वन्तरे पुनः
ပုရာဏသည် ချာရိෂ္ဋဝကို နွားကလေးအဖြစ်ထား၍ မြေကြီးကို နို့ညှစ်သကဲ့သို့ ထုတ်ယူ하였다; ထို့နောက် ချာက္ရှုသ မနွန္တရ ရောက်လာသောအခါ ထိုမနွန္တရ၌လည်း ထပ်မံ ဖြစ်하였다။
Verse 19
दुग्धा मही पुराणेन वत्सं कृत्वा तु चाक्षुषम् / चाक्षुषस्यान्तरे ऽतीते प्राप्ते वैवस्वते पुनः
ပုရာဏသည် ချာက္ရှုသကို နွားကလေးအဖြစ်ထား၍ မြေကြီးကို နို့ညှစ်သကဲ့သို့ ထုတ်ယူ하였다; ချာက္ရှုသ မနု၏ အတွင်းကာလ ကုန်လွန်ပြီးနောက်၊ ဝိုင်ဝသွဝတ မနွန္တရ ရောက်လာသောအခါ ထပ်မံ ဖြစ်하였다။
Verse 20
वैन्येनेयं पुरा दुग्धा यथा ते कथितं मया / एतैर्दुग्धा पुरा पृथ्वी व्यतीतेष्वन्तरेषु वै
ငါပြောခဲ့သကဲ့သို့ ယခင်က ဝိုင်နျ (ပೃထု) သည် ဤမြေကြီးကို နို့ညှစ်ခဲ့သည်; ထို့ပြင် ဤသူတို့ကြောင့်လည်း ကုန်လွန်သွားသော မနွန္တရ အတွင်းကာလများတွင် မြေကြီးကို နို့ညှစ်ခဲ့ကြသည်။
Verse 21
देवादिभिर्मनुष्यैश्च ततो भूतादिभिश्च ह / एवं सर्वेषु विज्ञेया अतीतानागतेष्विह
ဒေဝတားများ၊ လူသားများနှင့် ထို့နောက် ဘူတတို့ကဲ့သို့ သတ္တဝါများအားဖြင့်—ဤသို့ ဤနေရာ၌ အတိတ်နှင့် အနာဂတ်ကာလတို့တွင် အားလုံးအတွက် သိမြင်သင့်သည်။
Verse 22
देवा मन्वन्तरे स्वस्थाः पृथोस्तु शृणुत प्रजाः / पृथोस्तु पुत्रौ विक्रान्तौ जज्ञाते ऽन्तर्द्धिपाषनौ
မန်ဝန္တရကာလ၌ ဒေဝတားတို့ သက်သာစွာ တည်ရှိကြသည်။ အို ပြည်သူတို့၊ ပೃထု၏အကြောင်းကို နားထောင်ကြလော့—အင်တර්ဓ္ဓိ နှင့် ပါရှဏ ဟူသော သတ္တိကြီးသော သားနှစ်ယောက် မွေးဖွား하였다။
Verse 23
शिखण्डिनी हविर्धानमन्तर्द्धानाव्द्यजायत / हविर्धानात्षडाग्नेयी धिषणाजनयत्सुतान्
ရှಿಖဏ္ဍိနီသည် အန္တර්ဓာနမှ ဟဝိර්ဓာနကို မွေးဖွား하였다။ ဟဝိර්ဓာနမှ မီးနတ်အဂ္နိ၏ မျိုးဆက်ဖြစ်သော ဓိษဏာက သားခြောက်ယောက်ကို မွေးဖွား하였다။
Verse 24
प्राचीनबर्हिषं शुक्लं गयं कृष्णं प्रजाचिनौ / प्राचीनबर्हिर्भगवान्महानासीत्प्रजापतिः
ပရာချီနဗർဟိṣ၏ သားများမှာ ရှုကလ၊ ဂယ၊ ကృష్ణ နှင့် ပရဇာချိန ဖြစ်ကြသည်။ ဘဂဝန် ပရာချီနဗർဟိ သည် မဟာ ပရဇာပတိ ဖြစ်하였다။
Verse 25
बलश्रुततपोवीर्यैः पृथिव्यामेकराडसौ / प्राचीनाग्राः कुशास्तस्य तस्मात्प्राचीनबर्ह्यसौ
အား၊ ဝေဒသရုတိ ဉာဏ်၊ တပဿ၊ နှင့် ဝီရယကြောင့် သူသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တစ်ဦးတည်းသော အင်ပါယာဘုရင် ဖြစ်하였다။ သူ၏ ကုရှမြက် အဖျားများသည် အရှေ့ဘက်သို့ မျက်နှာမူသဖြင့် ‘ပရာချီနဗർဟိ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 26
समुद्रतनयायां तु कृतदारः स वै प्रभुः / महतस्तपसः पारे सवर्णायां प्रजापतिः
သမုဒ္ဒရာ၏သမီးနှင့် ထိုအရှင်သည် အိမ်ထောင်ပြုတော်မူ၏။ မဟာတပဿ၏အလွန်၌ စဝဏ္ဏာမှ ပ္ရဇာပတိ ဖြစ်ပေါ်တော်မူ၏။
Verse 27
सवर्णाधत्त सामुद्री दश प्राचीनबर्हिषः / सर्वान्प्रचेतसो नाम धनुर्वेदस्य पारगान्
စဝဏ္ဏာမှ စာမုဒ္ရီအားဖြင့် ပရာချီနဗရ္ဟိෂ၏ သားတော် ဆယ်ပါး မွေးဖွား၏။ အားလုံးကို ‘ပရချေတသ’ ဟု ခေါ်ကြပြီး ဓနုရ္ဝေဒ၌ ကျွမ်းကျင်ကြသည်။
Verse 28
अपृथग्धर्मचरणास्ते ऽतप्यन्त महात्तपः / दशवर्ष सहस्राणि समुद्रसलिलेशयाः
သူတို့သည် ဓမ္မကျင့်စဉ်၌ တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်းဖြစ်၍ သမုဒ္ဒရာရေထဲ၌ လဲလျောင်းကာ နှစ်တစ်သောင်းတိုင် မဟာတပဿကို ဆောင်ရွက်ကြ၏။
Verse 29
तपश्चतेषु पृथिवीं तप्यत्स्वथ महीरुहाः / अरक्ष्यमाणामावब्रुर्बभूवाथ प्रजाक्षयः
သူတို့ တပဿပြုနေစဉ် မြေကြီးသည် ပူလောင်လာ၏။ ကာကွယ်သူမရှိသဖြင့် သစ်ပင်နှင့် လျှောပင်များ ပျံ့နှံ့ဖုံးလွှမ်းကာ နောက်ဆုံးတွင် သတ္တဝါများ လျော့နည်းပျက်စီးလာသည်။
Verse 30
प्रत्याहृते तदा तस्मिञ्चाक्षुषस्यान्तरे मनोः / नाशकन्मारुतो वातुं वृत्तं खमभवद्द्रुमैः
ထိုအခါ ချာක්ෂုသ မနု၏ အကြားကာလ၌ ထိုအရာ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းသွားသောအခါ လေတောင် မတိုက်နိုင်တော့ဘဲ ကောင်းကင်သည် သစ်ပင်များဖြင့် ဝိုင်းရံသကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်။
Verse 31
दशवर्षसहस्राणि न शेकुश्चेष्टितुं प्रजाः / तदुपश्रुत्य तपसा सर्वे युक्ताः प्रचेतसः
နှစ်တစ်သောင်းကြာအောင် ပြည်သူတို့ မည်သည့်လုပ်ဆောင်မှုမျှ မပြုနိုင်ခဲ့ကြ။ ထိုသတင်းကိုကြားသော် ပရချေတသတို့ အားလုံး တပဿာ၌ တည်ကြည်လျက် ရှိကြ၏။
Verse 32
मुखेभ्यो वायुमग्निं च ससृजुर्जातमन्यवः / उन्मूलानथ वृक्षांस्तान्कृत्वा वायुरशोषयत्
ဒေါသဖြစ်ပေါ်၍ သူတို့သည် ပါးစပ်မှ လေနှင့် မီးကို ထုတ်လွှတ်ကြ၏။ ထို့နောက် လေသည် သစ်ပင်များကို အမြစ်တိုင်အောင် ဆွဲထုတ်၍ ခြောက်သွေ့စေ၏။
Verse 33
तानग्निरदहद्धोर एवमासीद्दुमक्षयः / द्रुमक्षयमथो बुद्ध्वा किञ्चिच्छिष्टेषु शाखिषु
ကြောက်မက်ဖွယ် မီးသည် ထိုအရာတို့ကို လောင်ကျွမ်းစေ၍ သစ်ပင်များ ပျက်စီးခြင်း ဖြစ်လာ၏။ သစ်ပင်ပျက်စီးမှုကို သိမြင်ကာ အနည်းငယ်သာ ကျန်သော ကိုင်းခက်ရှိသစ်ပင်များအပေါ်…
Verse 34
उपगम्याब्रवी देतान्राजा सोमः प्रचेतसः / दृष्ट्वा प्रयोजनं सत्यं लोकसंतानकारणात्
ထို့နောက် ရာဇာဆိုမသည် ပရချေတသတို့ထံ ချဉ်းကပ်၍ ပြော၏—လောက၏ မျိုးဆက်ဆက်လက်တည်တံ့ရန် အမှန်တကယ်သော ရည်ရွယ်ချက်ကို မြင်သိပြီး…
Verse 35
कोपं त्यजत राजानः सर्वे प्राचीनबर्हिषः / वृक्षाः क्षित्यां जनिष्यन्ति शाम्यतामग्निमारुतौ
အို ပရာချီနဗർဟိရှ၏ ရာဇာတို့၊ ဒေါသကို စွန့်လွှတ်ကြလော့။ မြေပြင်ပေါ်တွင် သစ်ပင်များ ပြန်လည်ပေါက်ဖွားမည်; မီးနှင့် လေကို ငြိမ်းစေကြလော့။
Verse 36
रत्नभूता च कन्येयं वृक्षाणां वरवर्णिनीः / भविष्यज्जनता ह्येषा धृता गर्भेण वै मया
ဤသမီးသည် ရတနာကဲ့သို့ တန်ဖိုးရှိ၍ သစ်ပင်တို့အနက် အလှအပအရောင်အဆင်း အထူးမြတ်သည်။ ဤသူမသည် အနာဂတ်၏ ပြည်သူမျိုးဆက်ဖြစ်ပြီး ငါသည် ကိုယ်ဝန်အဖြစ် ထိန်းထားခဲ့သည်။
Verse 37
मारिषा नाम नाम्नैषा वृक्षैरेव विनिर्मिता / भार्या भवतु वो ह्येषा सोमगर्भा विवर्द्धिता
ဤသူမ၏အမည်မှာ ‘မာရိရှာ’ ဖြစ်ပြီး သစ်ပင်တို့ကပင် ဖန်ဆင်းထားသည်။ ဆိုမ၏ဂర్భ၌ ကြီးပြင်းလာသော ဤသူမသည် သင်တို့၏ ဓမ္မဇနီး ဖြစ်ပါစေ။
Verse 38
युष्माकं तेजसार्द्धेन मम चार्धेन तेजसा / अस्यामुत्पत्स्यते विद्वान्दक्षो नाम प्रजापतिः
သင်တို့၏ တေဇောအင်အား တစ်ဝက်နှင့် ငါ၏ တေဇောအင်အား တစ်ဝက်တို့ဖြင့် ဤသူမထံမှ ‘ဒက္ခ’ အမည်ရှိ ပညာရှိ ပရဇာပတိ မွေးဖွားလာမည်။
Verse 39
स इमां दग्धभूयिष्ठां युष्मत्तेजोमयेन वै / अग्निनाग्निसमो भूयः प्रजाः संवर्द्धयिष्यति
သူသည် သင်တို့၏ တေဇောအင်အားဖြင့် အလွန်မီးလောင်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေသော ဤမြေကို မီးနှင့်တူသော မီးအဖြစ် ပြန်လည်ထင်ရှားကာ သတ္တဝါမျိုးဆက်များကို တိုးပွားစေမည်။
Verse 40
ततः सोमस्य वचनाज्जगृहुस्ते प्रचेतसः / संत्दृत्य कोपं वृक्षेभ्यः पत्नीं धर्मेण मारिषाम्
ထို့နောက် ဆိုမ၏ စကားအတိုင်း ပရချေတစ်တို့သည် သစ်ပင်တို့အပေါ်ရှိ ဒေါသကို ထိန်းချုပ်ကာ ‘မာရိရှာ’ ကို ဓမ္မအတိုင်း ဇနီးအဖြစ် လက်ခံ하였다။
Verse 41
मारिषायां ततस्ते वै मनसा गर्भमादधुः / दशभ्यस्तु प्रचेतोभ्यो मारिषायां प्रजापतिः
ထို့နောက် သူတို့သည် မာရိရှာ၌ စိတ်ဖြင့် ကိုယ်ဝန်ကို တည်စေကြ၏။ ပရချေတ ဆယ်ပါးမှ မာရိရှာ၌ ပရဇာပတိ ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 42
दक्षो जज्ञे महातेजाः सोमस्यांशेन वीर्यवान् / असृजन्मनसा त्वादौ प्रजा दक्षो ऽथ मैथुनात्
စိုးမ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြင့် တောက်ပကြီးမား၍ အင်အားရှိသော ဒက္ခသည် ပေါ်ထွန်းလာ၏။ အစတွင် စိတ်ဖြင့် သတ္တဝါများကို ဖန်ဆင်းပြီး နောက်တွင် မေထုန်ဖြင့် ဖန်ဆင်း၏။
Verse 43
अचरांश्च चरांश्चैव द्विपदो ऽथ चतुष्पदः / विसृज्य मनसा दक्षः पश्चादसृजत स्त्रियः
ဒက္ခသည် အစတွင် စိတ်ဖြင့် မလှုပ်ရှားသောနှင့် လှုပ်ရှားသော သတ္တဝါများ၊ နှစ်ခြေ၊ လေးခြေတို့ကို ဖန်ဆင်း၏။ ထို့နောက်မှ မိန်းမများကို ဖန်ဆင်း၏။
Verse 44
ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयां दश / कालस्य नयने युक्ताः सप्तविंशतिमिन्दवे
သူသည် ဓမ္မအား သမီးဆယ်ပါး၊ ကശ്യပအား သမီးတစ်ဆယ့်သုံးပါး ပေးအပ်၏။ ကာလ၏ မျက်စိကဲ့သို့သော သမီးနှစ်ဆယ့်ခုနှစ်ပါးကို အိန္ဒု (လ) ထံ အပ်နှံ၏။
Verse 45
एभ्यो दत्त्वा ततो ऽन्या वै चतस्रो ऽरिष्टनेमिने / द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे चैवाङ्गिरसे तथा
ဤသူတို့အား ပေးအပ်ပြီးနောက် အရိဋ္ဌနေမိထံ သမီးလေးပါး ထပ်ပေး၏။ ဘဟုပုတ္တရထံ နှစ်ပါး၊ အင်္ဂိရသထံလည်း နှစ်ပါး ပေး၏။
Verse 46
कन्यामेकां कृशाश्वाय तेभ्यो ऽपत्यं बभूव ह / अन्तरं चाक्षुषस्याथ मनोः षष्ठं तु गीयते
ကೃရှာရှွအား သမီးတစ်ဦး ပေးအပ်ရာမှ သူတို့ထံမှ မျိုးဆက် ပေါ်ပေါက်하였다။ ချာක්ෂုရှ မန်ဝန္တရပြီးနောက် မနု၏ ဆဋ္ဌမ မန်ဝန္တရဟု ချီးမွမ်းဆိုကြသည်။
Verse 47
मनोर्वैवस्वतस्यापि सप्तमस्य प्रजापतेः / वसुदेवाः खगा गावो नागा दितिजदानवाः
သတ္တမ ပရဇာပတိဖြစ်သော ဝိုင်ဝස්ဝတ မနု၏ ကာလ၌ ဝಸುဒေဝများ၊ ငှက်များ၊ နွားများ၊ နာဂများနှင့် ဒိတိဇ၊ ဒာနဝတို့ ပေါ်ပေါက်하였다။
Verse 48
गन्धर्वाप्सरसश्चैव जज्ञिरे ऽन्याश्च जातयः / ततः प्रभृति लोके ऽस्मिन्प्रजा मैथुनसंभवाः / संकल्पाद्दर्शनात्स्पर्शात्पूर्वासां सृष्टिरुच्यते
ဂန္ဓဗ္ဗနှင့် အပ္စရာတို့အပြင် အခြားမျိုးနွယ်များလည်း ပေါ်ပေါက်하였다။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဤလောက၌ သတ္တဝါတို့သည် မൈထုန်မှ မွေးဖွားလာကြသည်; ရှေးဦးစွာ၏ စೃಷ್ಟिကို စိတ်ကူး(သင်္ကల్ప)、မြင်ခြင်း၊ ထိတွေ့ခြင်းတို့ဖြင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 49
ऋषिरुवाच देवानां दानवानां च देवर्षिणां च ते शुभः / संभवः कथितः पूर्वं दक्षस्य च महात्मनः
ရသီက ဆိုသည်—ဒေဝ၊ ဒာနဝ၊ ဒေဝရ္ရှိတို့၏ မင်္ဂလာသော ပေါ်ပေါက်မှုကို ယခင်က ပြောပြီးသားဖြစ်သည်; မဟာတ္မာ ဒက္ရှ၏အကြောင်းလည်း ထိုနည်းတူ။
Verse 50
प्राणात्प्रजापतेर्जन्म दक्षस्य कथितं त्वया / कथं प्राचे तस्त्वं च पुनर्लेभे महातपाः
ပရဇာပတိ၏ ပရာဏမှ ဒက္ရှ၏ မွေးဖွားခြင်းကို သင် ပြောခဲ့သည်။ မဟာတပသ္ဝီ၊ ထိုပရာချေတသ (ဒက္ရှ) ကို မည်သို့ ပြန်လည် ရရှိခဲ့သနည်း။
Verse 51
एतं नः संशयं सूत व्याख्यातुं त्वमिहार्हसि / दौहित्रश्चैव सोमस्य कथं श्र्वशुरतां गतः
အို စူတ၊ ဤသံသယကို သင်ကပဲ ရှင်းပြသင့်သည်—ဆိုမ၏ မြေးသည် မည်သို့ မက်တော်အဖြစ် အဆင့်သို့ ရောက်ခဲ့သနည်း။
Verse 52
सूत उवाच उत्पत्तिश्च निरोधश्च नित्यं भूतेषु सत्तमाः / ऋषयो ऽत्र न सुह्यन्ति विद्यावन्तश्च ये जनाः
စူတက ပြောသည်—အို အမြတ်တန်သူတို့၊ သတ္တဝါတို့တွင် မွေးဖွားခြင်းနှင့် ပျောက်ကွယ်ခြင်းသည် အမြဲရှိသည်။ ဤအကြောင်း၌ ရှိသူတော်ရိရှီနှင့် ပညာရှိတို့ မမောဟမဖြစ်ကြ။
Verse 53
युगे युगे भवन्त्येते सर्वे दक्षादयो द्विजाः / पुनश्चैव निरुध्यन्ते विद्वांस्तत्र न मुह्यति
ယုဂတိုင်းတွင် ဒက္ခစသော ဒွိဇတို့ ပေါ်ထွန်းလာပြီး နောက်တဖန် လယသို့ ဝင်ကြသည်။ ပညာရှိသည် ဤအရာ၌ မမောဟမဖြစ်။
Verse 54
ज्यैष्ठ्यकानिष्ठ्यमप्येषां पूर्वमासीद्द्विजोत्तमाः / तप एव गरीयो ऽभूत्प्रभावश्चैव कारणम्
အို ဒွိဇအထွဋ်အမြတ်တို့၊ အရင်က သူတို့အတွင်း အကြီးအငယ် ခွဲခြားမှုလည်း ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် တပဿာပင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်၍ ထိုတေဇဓာတ်က အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။
Verse 55
इमां विसृष्टिं यो वेद चाक्षुषस्य चराचरम् / प्रजावानायुषस्तीर्णः स्वर्गलोके महीयते
ချာක්ෂုသ မနွန္တရကာလ၏ လှုပ်ရှားသောနှင့် မလှုပ်ရှားသော စကြဝဠာစೃષ્ટိကို သိသူသည် သားသမီးပေါများ၍ ရှည်လျားသော အသက်ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ကောင်းကင်လောက၌ ချီးမြှောက်ခံရသည်။
Verse 56
एवं सर्गः समाख्यातश्चाक्षुषस्य समासतः / इत्येते षट् निसर्गाश्च क्रान्ता मन्वन्तरात्मकाः
ဤသို့ ချာක්ෂုသ မနွန္တရ၏ စရ္ဂကို အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြပြီးပြီ။ ထို့ကြောင့် မနွန္တရသဘောရှိသော နိသရ္ဂ ခြောက်ပါးသည် ကုန်လွန်သွားပြီ။
Verse 57
स्वायंभुवाद्याः संक्षेपाच्चाशुषान्ता यथाक्रमम् / एते सर्गा यथा प्राज्ञैः प्रोक्ता ये द्विजसत्तमाः
စွာယံဘူဝ အစမှ ချာක්ෂုသ အဆုံးထိ စရ္ဂများကို အစဉ်လိုက် အကျဉ်းချုပ် ပြောထားသည်။ အို ဒွိဇအမြတ်တို့၊ ပညာရှိတို့ ပြောကြားသကဲ့သို့ ဤစရ္ဂများပင် ဖြစ်သည်။
Verse 58
वैवस्वतनिसर्गेण तेषां ज्ञेयस्तु विस्तरः / अन्यूनानतिरिक्तास्ते सर्वे सर्गा विवस्वतः
၎င်းတို့၏ အသေးစိတ်ကို ဝိုင်ဝස්ဝတ နိသရ္ဂဖြင့် သိမြင်ရမည်။ ဝိဝස්ဝန်၏ စရ္ဂအားလုံးသည် မလျော့ မပို ဖြစ်သည်။
Verse 59
आरोग्यायुः प्रमाणेभ्यो धर्मतः कामतोर्ऽथतः / एतानेव गुणानेति यः पठन्ननसूयकः
မနာလိုစိတ်မရှိဘဲ ဖတ်ရွတ်သူသည် ကျန်းမာရေး၊ အသက်ရှည်ခြင်း၊ ဂုဏ်သတင်း၊ ဓမ္မ၊ ကာမ နှင့် အರ್ಥ—ဤဂုဏ်များကိုပင် ရရှိသည်။
Verse 60
वैवस्वतस्य वक्ष्यामि सांप्रतस्य महात्मनः / समासव्यासतः सर्गं ब्रुवतो मे निबोधत
ယခု လက်ရှိ မဟာတ္မာ ဝိုင်ဝස්ဝတ၏ စရ္ဂကို အကျဉ်းနှင့် အသေးစိတ် နှစ်မျိုးလုံးဖြင့် ငါပြောမည်။ ငါပြောသမျှကို သေချာနားထောင်ကြလော့။
Frequently Asked Questions
The chapter foregrounds King Pṛthu Vainya as the ādi-rāja (archetypal sovereign). Rather than a long dynastic catalogue, it encodes kingship as a cosmological function: partitioning, protecting, and making the earth productive for the varṇa-ordered society.
They function as compressed cosmological memory: Vasudhā highlights the earth as the bearer of ‘vasu’ (wealth/substance); Medinī recalls an early state of material inundation (medas) associated with the Madhu-Kaiṭabha prelude; Pṛthivī links the earth to Pṛthu’s ordering claim, portraying geography as politically and ritually constituted.
The earth’s ‘milking’ is presented as epoch-sensitive: different manvantaras are associated with specific calves (vatsa), milkers (dogdhṛ), and vessels (pātra), implying that prosperity and resource-availability are governed by cyclical cosmic administration rather than a single, timeless event.