
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa (Measures of Time and the Four Yugas)
ဤအဓ್ಯಾಯတွင် ရှိသူရိရှီက စွာယမ္ဘုဝ မန္ဝန္တရအတွင်းရှိ စတုရုဂ (caturyuga) စက်ဝန်းများ၏ မူလပုံစံ (nisarga) နှင့် အခြေခံသဘောတရား (tattva) ကို အသေးစိတ် နားထောင်လိုကြောင်း တောင်းဆိုသည်။ စူတက ယခင် ကမ္ဘာဗေဒဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးချက်နှင့် ချိတ်ဆက်ကာ စနစ်တကျ ရှင်းလင်းမည်ဟု ကြေညာသည်။ ထို့နောက် အချိန်ကို အနည်းဆုံးယူနစ်များ (nimeṣa, kāṣṭhā, kalā, muhūrta) မှ စ၍ နေ၏ စည်းကမ်းအောက်ရှိ လူ့နေ့ည ခွဲခြားမှုအထိ ရေတွက်သတ်မှတ်သည်။ ထို့ပြင် ပိတೃအချိန်တွင် လူ့လကို နေ့ညအဖြစ် သတ်မှတ်၍ ကృష్ణပက္ခကို ‘နေ့’၊ သုက္လပက္ခကို ‘ည’ ဟု ဆိုသည်။ ဒေဝအချိန်တွင် ဥဒဂါယနနှင့် ဒက္ခိဏာယနကို ဒေဝတို့၏ နေ့ညအဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်သည်။ ဤပြောင်းလဲမှုများအပေါ် အခြေခံ၍ ယုဂ၊ ယုဂခွဲခြားမှု၊ ယုဂဓမ္မနှင့် ဆုံချက်များ (yuga-sandhyā, sandhyāṃśa, sandhi) ကို ကိန်းဂဏန်းတိတိကျကျဖြင့် ဖော်ပြကာ ပုရာဏသမိုင်းကို တွက်ချက်နိုင်သော ခရိုနိုလိုဂျီကို တည်ဆောက်သည်။
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे अमावस्याश्राद्धे पितृविचयोनामाष्टाविंशति तमो ऽध्यायः ऋषिरुवाच चतुर्युगानि यान्यासन्पूर्वं स्वायंभुवे ऽन्तरे / तेषां निसर्गं तत्त्वं च श्रोतुमिच्छामि विस्तरात्
ဤသို့ သီရိ ဘြဟ္မာဏ္ဍ မဟာပုရာဏ၌၊ ဝါယုက ပြောကြားသော ပူဝ္ဗဘာဂ၏ ဒုတိယ အနုသင်္ဂပဒ၌၊ အမావာသျာ-ရှရဒ္ဓ အကြောင်း ‘ပိတೃဝိချယ’ ဟူသော အခန်း ၂၈။ ရှိက ပြောသည်—စွဝယံဘူဝ မနွန္တရ၌ ယခင်ရှိခဲ့သော စတုရယုဂတို့၏ ဖြစ်ပေါ်လာပုံနှင့် တတ္တဝကို ငါ အသေးစိတ် နားထောင်လိုသည်။
Verse 2
सूत उवाच पृथिव्यादिप्रसंगेन यन्मया प्रागुदीरितम् / तेषां चतुर्युगं ह्येतत्तद्वक्ष्यामि निबोधत
စူတက ပြောသည်—မြေကြီးစသည်တို့နှင့် ဆက်စပ်၍ ငါ ယခင်က ပြောခဲ့သမျှ၏ အကြောင်းအရာပင် ဖြစ်သည်။ ထိုတို့၏ စတုရယုဂကို ယခု ငါ ပြောမည်၊ သေချာ နားထောင်ကြ။
Verse 3
संख्ययेह प्रसंख्याय विस्तराच्चैव सर्वशः / युगं च युगभेदश्च युगधर्मस्तथैव च
ဤနေရာတွင် ငါသည် ကိန်းဂဏန်းအတိုင်းအတာဖြင့် အသေးစိတ်နှင့် အလုံးစုံအားဖြင့် ယုဂ၊ ယုဂကွဲပြားမှုနှင့် ယုဂဓမ္မကိုလည်း ရှင်းလင်းမည်။
Verse 4
युगसंध्यांशकश्चैव युगसंधानमेव च / षट्प्रकाशयुगाख्यैषा ता प्रवक्ष्यामि तत्त्वतः
ယုဂဆန္ဓျာ၏ အစိတ်အပိုင်းများနှင့် ယုဂဆန္ဓာန (ဆက်စပ်ခြင်း) ကိုလည်း; ‘ရှတ်-ပရကာရှ’ ဟုခေါ်သော ယုဂခြောက်မျိုးကို အမှန်တရားအတိုင်း ငါရှင်းပြမည်။
Verse 5
लौकिकेन प्रमाणेन निष्पाद्याब्दं तु मानुषम् / तेनाब्देन प्रसंख्यायै वक्ष्यामीह वतुर्युगम् / निमेषकाल तुल्यं हि विद्याल्लघ्वक्षरं च यत्
လောကီအတိုင်းအတာဖြင့် လူ့နှစ်ကို သတ်မှတ်ပြီး၊ ထိုနှစ်အတိုင်းအတာဖြင့် ရေတွက်ကာ ဤနေရာတွင် စတုရယုဂကို ငါဖော်ပြမည်။ ထို့ပြင် ‘လဃွအက္ခရာ’ သည် နိမေသကာလနှင့် တူညီသည်ဟု သိပါ။
Verse 6
काष्ठा निमेषा दश पञ्च चैव त्रिशच्च काष्ठा गणयेत्कलां तु / त्रिंशत्कलाश्चापि भवेन्मुहूर्त्तस्तै स्त्रिंशता रात्र्यहनी समे ते
နိမေသ ၁၅ ခုသည် ကာဋ္ဌာ ၁ ခု ဖြစ်သည်; ကာဋ္ဌာ ၃၀ ခုကို ကလာ ၁ ခုဟု ရေတွက်သည်; ကလာ ၃၀ ခုသည် မုဟူရတ္တ ၁ ခု ဖြစ်သည်; ထိုမုဟူရတ္တ ၃၀ ခုဖြင့် ညနှင့်နေ့ တူညီစွာ ဖြစ်ပေါ်သည်။
Verse 7
अहोरात्रौ विभजते सूर्यो मानुषलौकिकौ
နေမင်းသည် လူတို့၏ လောကီနေ့နှင့်ညကို ခွဲခြားပေးသည်။
Verse 8
तत्राहः कर्मचेष्टायां रात्रिः स्वप्नाय कल्पते / पित्र्ये रात्र्यहनी मासः प्रविभागस्तयोः पुनः
ထိုနေရာ၌ နေ့သည် ကမ္မလုပ်ဆောင်မှုအတွက်၊ ညသည် အိပ်မက်အတွက် သတ်မှတ်ထားသည်။ ပိတೃလောက၌ ညနှင့်နေ့ ပေါင်း၍ တစ်လ ဖြစ်ပြီး ထို့နောက် ထိုနှစ်ခု၏ ခွဲခြားမှုလည်း ရှိသည်။
Verse 9
कृष्णपक्षस्त्वहस्तेषां शुक्लः स्वप्नाय शर्वरी / त्रिंशद्ये मानुषा मासाः पित्र्यो मासस्तु सः स्मृतः
သူတို့အတွက် ကృష్ణပက္ခသည် နေ့ကဲ့သို့ဖြစ်ပြီး၊ သုက္လပက္ခသည် အိပ်မက်၏ညကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ လူတို့၏ လ၃၀ ကို ပိတೃတို့၏ လ၁ လို့ မှတ်ယူကြသည်။
Verse 10
शतानि त्रीणि मासानां षष्ट्या चाप्यधिकानि वै / पित्र्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण विभाव्यते
လများ သုံးရာနှင့် ထပ်၍ ခြောက်ဆယ်—စုစုပေါင်း ၃၆၀ လ—ကို လူ့တွက်ချက်မှုအရ ပိတೃတို့၏ တစ်နှစ် (သံဝတ္စရ) ဟု နားလည်ရသည်။
Verse 11
मानुषे णैव मानेन वर्षाणां यच्छतं भवेत् / पितॄणां त्रीणि वर्षाणि संख्यातानीह तानि वै
လူ့အတိုင်းအတာအရ နှစ် ၁၀၀ သည် ဤနေရာတွင် ပိတೃတို့၏ နှစ် ၃ နှစ်ဟု ရေတွက်ကြသည်။
Verse 12
दश चैवाधिका मासाः पितृसंख्येह संज्ञिताः / लौकिकेनैव मानेन हृब्दो यो मानुषः स्मृतः
ပိတೃတွက်ချက်မှုတွင် လ ၁၀ လနှင့် ထပ်တိုးလများဟု ခေါ်ဆိုထားသည်။ ‘လူ့ကာလ’ ဟု နာမည်ကြီးသောအရာသည် လောကီအတိုင်းအတာဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားသည်။
Verse 13
एतद्दिव्यमहोरात्रं शास्त्रे स्यान्निश्चयो गतः / दिव्ये रात्र्यहनी वर्ष प्रविभागस्तयोः पुनः
ဤဒိဗ္ဗ အဟောရာတ်ရကို သာස්တရတွင် အတည်ပြုထားသည်။ ဒိဗ္ဗ ညနှင့် နေ့အတိုင်း ထပ်မံ၍ နှစ်များ၏ ခွဲဝေမှုကို သတ်မှတ်သည်။
Verse 14
अहस्तत्रोदगयनं रात्रिः स्याद्दक्षिणायनम् / ये ते रात्र्यहनी दिव्ये प्रसंख्यानं तयोः पुनः
အဲဒီမှာ နေ့ကို ဥတ္တရာယဏ၊ ညကို ဒက္ခိဏာယဏ ဟု ခေါ်သည်။ ထိုဒိဗ္ဗ ညနှင့် နေ့တို့၏ ရေတွက်ချက်ကို ထပ်မံ ဖော်ပြသည်။
Verse 15
त्रिंशद्यानि तु वर्षाणि दिप्यो मासस्तु स स्मृतः / यन्मानुषं शतं विद्धि दिव्या मासास्त्रयस्तु ते
နှစ် ၃၀ ကို ဒိဗ္ဗ လတစ်လဟု မှတ်ယူကြသည်။ လူ့နှစ် ၁၀၀ သည် ဒိဗ္ဗ လ ၃ လနှင့် တူကြောင်း သိပါ။
Verse 16
दश चैव तथाहानि दिव्यो ह्येष विधिः स्मृतः / त्रीणि वर्षशतान्येव षष्टिवर्षाणि यानि तु / दिव्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण प्रकीर्त्तितः
ဤသို့ ဒိဗ္ဗ နေ့ ၁၀ ရက်—ဤသည်ကို ဒိဗ္ဗ စည်းကမ်းဟု မှတ်ယူကြသည်။ လူ့နှစ် ၃၆၀ သည် ဒိဗ္ဗ သံဝတ္စရ တစ်နှစ်ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 17
त्रीणि वर्ष सहस्राणि मानुषाणि प्रमाणतः / त्रिंशदन्यानि वर्षाणि मतः सप्तर्षिवत्सरः
တိုင်းတာချက်အရ လူ့နှစ် ၃,၀၀၀ နှစ်နှင့် ထပ်တိုး ၃၀ နှစ်—ဤသည်ကို စပ္တရ္ရှိ ဝတ္စရ (Saptarṣi year) ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
Verse 18
नव यानि सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि तु / अन्यानि नवतिश्चैव ध्रुवः संवत्सरः स्मृतः
လူ့နှစ်အရ နှစ်ကိုးထောင်နှင့် ထပ်မံ ကိုးဆယ်နှစ်—ဤသည်ကို ‘ဓြုဝ သံဝတ္ဆရ’ ဟု မှတ်ယူကြသည်။
Verse 19
षड्विंशतिसहस्राणि वर्षाणि मानुषाणि तु / वर्षाणां तु शतं ज्ञेयं दिव्यो ह्येष विधिः स्मृतः
လူ့နှစ်အရ နှစ်နှစ်ဆယ့်ခြောက်ထောင်; ထို့အပြင် (၎င်း၏) နှစ်တစ်ရာကို နတ်ဘုရားဆိုင်ရာ မာနအဖြစ် သိမှတ်ရမည်—ဤသည်သည် သာသနာတော်၏ နတ်ဘုရားနည်းလမ်းဟု ဆိုသည်။
Verse 20
त्रीण्येव नियुतान्याहुर्वर्षाणां मानुषाणि तु
လူ့နှစ်တွက်ချက်မှုအရ နိယုတ သုံးခု (သုံးသိန်းနှစ်)—ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 21
षष्टिश्चैव सहस्राणि संख्यातानि तु संख्याया / दिव्यवर्षसहस्र तु प्राहुः संख्याविदो जनाः
ရေတွက်ချက်မှုအရ ခြောက်သောင်း ဖြစ်သည်; ကိန်းဂဏန်းပညာရှင်တို့က ၎င်းကို နတ်ဘုရားနှစ် တစ်ထောင်ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 22
इत्येवमृषिभिर्गीतं दिव्यया संख्याया त्विह / दिव्येनैव प्रमाणेन युगसंख्याप्रकल्पनम्
ဤသို့ ရှိသမျှကို ရှိသီတို့က ဤနေရာတွင် နတ်ဘုရားဆိုင်ရာ ကိန်းဂဏန်းဖြင့် သီဆိုထားသည်; နတ်ဘုရားဆိုင်ရာ စံနှုန်းဖြင့်ပင် ယုဂအရေအတွက်ကို စီမံသတ်မှတ်ထားသည်။
Verse 23
चत्वारि भारते वर्षे युगानि कवयो ऽबुवन् / कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुष्टयम्
ဘာရတဝဿ၌ ပညာရှိကဗျာဆရာတို့က ယုဂ်လေးပါးကို ဆိုကြသည်—ကృత၊ တ్రေတာ၊ ဒွာပရ၊ ကလိ ဟူသော စတုဋ္ဌယ ဖြစ်သည်။
Verse 24
पूर्व कृतयुकं नाम ततस्त्रेती विधीयते / द्वापरं च कलिश्चैव युगान्येतानि कल्पयेत्
အစဦးတွင် ကృతယုဂ် ဟု ခေါ်ပြီး၊ ထို့နောက် တ్రေတာ ကို သတ်မှတ်သည်; ထို့ပြီး ဒွာပရ နှင့် ကလိ—ဤယုဂ်များကို ထိုသို့ သဘောထားသည်။
Verse 25
चत्वार्याहुः सहस्राणि वर्षाणां च कृत युगम् / तस्य तावच्छती संध्या संध्यांशः संध्याया समः
ကృతယုဂ်ကို နှစ်ပေါင်း လေးထောင်ဟု ဆိုကြသည်; ၎င်း၏ သန္ဓျာ (saṃdhyā) သည် နှစ်တစ်ရာ၊ သန္ဓျာංශ (saṃdhyāṃśa) လည်း သန္ဓျာနှင့် တူညီသည်။
Verse 26
इतरेषु ससंध्येषु ससंध्यांशेषु च त्रिषु / एकन्यायेन वर्तन्ते सहस्राणि शतानि च
ကျန်သော ယုဂ်သုံးပါးတွင်လည်း သန္ဓျာနှင့် သန္ဓျာංশ ပါဝင်၍ တစ်မျိုးတည်းသော စည်းကမ်းအတိုင်း ထောင်နှင့် ရာ အရေအတွက်များ သက်ရောက်သည်။
Verse 27
त्रीणि द्वे च सहस्राणि त्रेताद्वापरयोः क्रमात् / त्रिशती द्विशती संध्ये संध्यांशौ चापि तत्समौ
အစဉ်အတိုင်း တ్రေတာယုဂ် သုံးထောင်နှစ်၊ ဒွာပရယုဂ် နှစ်ထောင်နှစ် ဖြစ်သည်; သန္ဓျာသည် သုံးရာနှစ်နှင့် နှစ်ရာနှစ်၊ သန္ဓျာංশလည်း ထိုတူညီသည်။
Verse 28
कलिं वर्षसरस्रं तु युगमाहुर्द्विजोत्तमाः / तस्यैकशतिका संध्या संध्यांशः संध्यया समः
ဗြာဟ္မဏအထွတ်အမြတ်တို့က ကလိယုဂသည် နှစ်တစ်ထောင်ကြာသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုယုဂ၏ ဆန္ဓျာကာလမှာ နှစ်တစ်ရာဖြစ်၍ ဆန္ဓျာအংশလည်း ဆန္ဓျာနှင့် တူညီသည်။
Verse 29
तेषां द्वादशसाहस्री युगसंख्या प्रकीर्त्तिता / कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चैव चतुष्टयम्
ဤယုဂတို့၏ အရေအတွက်ကို တစ်သောင်းနှစ်ထောင်ဟု ကီရ్తိတော်မူသည်။ ကృత၊ တ్రေတာ၊ ဒ్వာပရ၊ ကလိ—ယုဂလေးပါးပေါင်း၍ စတုဋ္ဌယ ဖြစ်သည်။
Verse 30
अत्र संवत्सरा दृष्टा मानुषेण प्रमाणतः / कृतस्य तावद्वक्ष्यामि वर्षाणि च निबोधत
ဤနေရာတွင် လူ့စံနှုန်းအတိုင်း နှစ်များကိုတွက်ထားသည်။ ယခု ကృతယုဂ၏ နှစ်အရေအတွက်ကို ငါပြောမည်၊ သေချာစွာ နားထောင်ကြ။
Verse 31
सहस्राणां शतान्याहुश्चतुर्दश हि संख्याया / चत्वारिंशत्सहस्राणि तथान्यानि कृतं युगम्
ထောင်များ၏ ရာစုအရေအတွက်ကို ဆယ့်လေးဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ပြင် လေးသောင်းနှင့် အခြား (နှစ်များ) ပေါင်း၍ ကృతယုဂ ဖြစ်သည်။
Verse 32
तथा शतसहस्राणि वर्षाणि दशसंख्याया / अशीतिश्च सहस्राणि कालस्त्रेतायुगस्य सः
ထိုနည်းတူ တစ်သိန်းဆယ် (၁,၀၀၀,၀၀၀) နှစ်နှင့် ရှစ်သောင်းနှစ်—ဤသည်ပင် တ్రေတာယုဂ၏ ကာလဖြစ်သည်။
Verse 33
सप्तैव नियुतान्याहुर्वर्षाणां मानुषेण तु / विंशतिश्च सहस्रामि कालः स द्वापरस्य च
လူ့နှစ်တွက်ချက်မှုအရ ဒွာပရယုဂ၏ကာလသည် နိယုတ ခုနစ်နှင့် နှစ်နှစ်သောင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 34
तथा शतसहस्राणि वर्षाणां त्रीणि संख्यया / षष्टिश्चैव सहस्राणि कालः कलियुगस्य तु
ထို့အတူ ကလိယုဂ၏ကာလကို သုံးသိန်းနှစ်နှင့် ခြောက်သောင်းနှစ် (စုစုပေါင်း ၃၆၀,၀၀၀ နှစ်) ဟု မှတ်သားကြသည်။
Verse 35
एवं चतुर्युगे काल ऋतैः संध्यांशकैः स्मृतः / नियुतान्येव षडिंशान्निरसानि युगानि वै
ဤသို့ ကృత စသည့် ယုဂများ၏ စန္ဓျာနှင့် စန္ဓျာအংশတို့ပါဝင်သော စတုရယုဂကာလကို မှတ်သားကြသည်။ ယုဂပမာဏမှာ နိယုတ ဆယ့်ခြောက် (အပြည့်အစုံ) ဟု ဆိုသည်။
Verse 36
चत्वारिंशत्तथा त्रीणि नियुता नीह संख्यया / विंशतिश्च सहस्राणि स संध्यांशश्चतुर्युगः
ဤနေရာတွင် အရေအတွက်အရ နိယုတ လေးဆယ့်သုံးနှင့် နှစ်နှစ်သောင်း—ဤသည်ကို စတုရယုဂ၏ စန္ဓျာအংশ ဟု ခေါ်သည်။
Verse 37
एवं चतुर्युगाख्यानां साधिका ह्येकसप्ततिः / कृतत्रेतादियुक्तानां मनोरन्तरमुच्यते
ဤသို့ ကృత၊ တ్రేతာ စသည်တို့ပါဝင်သော စတုရယုဂများ၏ အရေအတွက် အခုနှစ်ဆယ့်တစ်ထက် ပိုသောအစုကို ‘မန်ဝန္တရ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 38
मन्वन्तरस्य संख्यां तु वर्षाग्रेण निबोधत / त्रिंशत्कोट्यस्तु वर्षाणां मानुषेण प्रकीर्त्तिताः
မနွန္တရ၏ အရေအတွက်ကို နှစ်အတိုင်းအတာဖြင့် သိလော့။ လူ့တွက်ချက်မှုအရ နှစ်သုံးဆယ်ကုဋေဟု ဆိုကြသည်။
Verse 39
सप्त षष्टिस्तथान्यानि नियुतान्यधिकानि तु / विशतिश्च सहस्राणि कालो ऽयं साधिकं विना
ထို့အပြင် နိယုတ ခြောက်ဆယ်ခုနှစ်နှင့် နှစ်သောင်းလည်း ပါဝင်သည်။ အပိုအကျန်မရှိဘဲ ဤကာလသည် ထိုသို့ပင် ဖြစ်သည်။
Verse 40
मन्वन्तरस्य संख्यैषा संख्या विद्भिर्द्विजैः स्मृता / मन्वन्तरस्य कालो ऽयं युगैः सार्द्धं च कीर्त्तितः
ဤသည်မှာ ပညာရှိ ဒွိဇတို့ မှတ်သားထားသော မနွန္တရ၏ အရေအတွက် ဖြစ်သည်။ မနွန္တရ၏ ဤကာလကို ယုဂများနှင့်အတူလည်း ဖော်ပြထားသည်။
Verse 41
चतुः साहस्रयुक्तं वै प्राकृतं तत्कृतं युगम् / त्रेताशिष्टं प्रवक्ष्यामि द्वापरं कलिमेव च
သဘာဝကျ ကృతယုဂသည် လေးထောင်ဖြင့် ယှဉ်တွဲသည်။ ယခု ငါသည် တ్రేతာ၊ ဒွာပရ နှင့် ကလိကိုလည်း ဆိုမည်။
Verse 42
युगपत्समयेनार्थो द्विधा वक्तुं न शक्यते / क्रमागतं मया ह्येतत्तुभ्यं नोक्त युग द्वयम्
တစ်ချိန်တည်းမှာ အဓိပ္ပါယ်ကို နှစ်မျိုးဖြင့် ပြောဆိုမရ။ ထို့ကြောင့် အစဉ်လိုက် ရောက်လာသော ဤအကြောင်းကို ငါသည် သင့်အား ယုဂနှစ်ခုအဖြစ် မပြောခဲ့။
Verse 43
ऋषिवंशप्रसंगेन व्याकुलत्वात्तथैव च / अत्र त्रेतायुगस्यादौ मनुः सप्तर्षयश्च ये
ရသီဝင်္သအကြောင်းကို ထုတ်ဖော်ပြောရာမှ စိတ်လှုပ်ရှား၍၊ ဤနေရာ၌ တ్రေတာယုဂ၏ အစတွင် မနုနှင့် စပ္တရ္ဓိများကို ဖော်ပြထားသည်။
Verse 44
श्रौत स्मार्त्त च ते धर्म ब्रह्मणानुप्रचौदितम् / दाराग्निहोत्रसंबन्धमृग्यजुः सामसंहितम्
သူတို့၏ ရှရောတနှင့် စမာတ်တ ဓမ္မများသည် ဘြဟ္မာ၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့်—အိမ်ထောင်ရေးနှင့် အဂ္နိဟောတရ ဆက်နွယ်မှု၊ ရိဂ်-ယဇု-သာမ စံဟိတာတို့ပါဝင်သည်။
Verse 45
इत्यादिलक्षणं श्रौतं धर्म सप्तर्षयो ऽब्रुवन् / परंपरागतं धर्म स्मार्त्तं चाचारलक्षणम्
ဤသို့သော လက္ခဏာရှိသည့် ရှရောတ ဓမ္မကို စပ္တရ္ဓိများက ဆိုကြသည်; ထို့ပြင် အစဉ်အလာဖြင့် ဆက်ခံလာသော၊ အာစာရ လက္ခဏာရှိ စမာတ်တ ဓမ္မကိုလည်း ဖော်ပြသည်။
Verse 46
वर्णाश्रमाचारयुतं मनुः स्वायंभुवो ऽब्रवीत् / सत्येन ब्रह्मचर्येण श्रुतेन तपसा च वै
စွာယံဘုဝ မနုသည် ဝဏ္ဏ-အာရှ్రమ အာစာရနှင့် ယှဉ်သော ဓမ္မကို ဆို하였다—သစ္စာ၊ ဘြဟ္မစရိယ၊ ရှရုတိ (ဝေဒ) နှင့် တပစ်တို့ဖြင့်။
Verse 47
तेषां तु तप्ततपसा आर्षेणोपक्रमेण तु / सप्तर्षीणां मनोश्चैव ह्याद्ये त्रेतायुगे तथा
သူတို့၏ တပစ်ကို အပူပြင်းပြင်း ကျင့်သုံးမှုနှင့် အာရ္ဓိပုံစံ အစပြုမှုအတိုင်း၊ တ్రေတာယုဂ အစောပိုင်းတွင် စပ္တရ္ဓိများနှင့် မနုအတွက်လည်း (ထိုသို့ပင် ဖြစ်သည်)။
Verse 48
अबुद्धिपूर्वकं तेषामक्रियापूर्वमेव च / अभिव्यक्तास्तु ते मन्त्रास्तारकाद्यैर्निदर्शनैः
သူတို့၏မန္တရားများသည် ဉာဏ်ဖြင့်ကြိုတင်ဖန်တီးထားခြင်းမဟုတ်၊ လုပ်ရပ်မတိုင်မီဖြစ်ပေါ်ခြင်းလည်းမဟုတ်; ကြယ်စသည့်နိမိတ်လက္ခဏာများဖြင့် ထင်ရှားပေါ်လာသည်။
Verse 49
आदिकल्पे तु देवानां प्रादुर्भूतास्तु याः स्वयम् / प्राणाशेष्वथ सिद्धीनामन्यासां च प्रवर्त्तनम्
အစကလ္ပတွင် ဒေဝတို့၏ စိဒ္ဓိများသည် ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ အသက်ဓာတ်လျော့နည်းသည့်အခါ အခြားစိဒ္ဓိများလည်း စတင်လှုပ်ရှားပေါ်ပေါက်하였다။
Verse 50
आसन्मन्त्रा व्यतीतेषु ये कल्पेषु सहस्रशः / ते मन्त्रा वै पुनस्तेषां प्रतिभायामुपस्थिताः
အတိတ်က ကလ္ပများထဲတွင် ထောင်ပေါင်းများစွာရှိခဲ့သော မန္တရားများသည်၊ သူတို့၏ အတွင်းဉာဏ်ပေါ်တွင် ပြန်လည်ပေါ်ထွန်းလာ하였다။
Verse 51
ऋचो यजूंषि सामानि मन्त्रश्चाथर्वणानि तु / सप्तर्षिभिस्तु ते प्रोक्ताः स्मार्त्तं धर्मं मनुर्जगौ
ရိဂ်၊ ယဇုစ်၊ သာမ နှင့် အထರ್ವ မန္တရားများကို စပ္တရိရှီတို့က ဟောကြားခဲ့ပြီး၊ စမာရ္တဓမ္မကို မနုက ကြေညာ하였다။
Verse 52
त्रेतादौ संहिता वेदाः केवला धर्मसेतवः / संरोधादायुषश्चैव वर्त्स्यन्ते द्वापरेषु वै
ထရေတာယုဂအစတွင် ဝေဒများသည် စံဟိတာပုံစံသာဖြစ်၍ ဓမ္မ၏တံတားများသာ ဖြစ်ခဲ့သည်; အသက်တာတိုလာသဖြင့် ဒွာပရယုဂတွင် (ခွဲခြားပုံစံဖြင့်) ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်မည်။
Verse 53
ऋषयस्तपसा वेदान्द्वापरादिष्वधीयते / अनादिनिधिना दिव्याः पूर्वं सृष्टाः स्वयंभुवा
ရိရှီတို့သည် တပဿာဖြင့် ဒွာပရ စသော ယုဂများတွင် ဝေဒကို လေ့လာကြသည်။ အနာဒီ နိဓိသဘောရှိသော စွဝယံဘူသည် အရင်ဦးစွာ ဒိဗ္ဗ ရိရှီတို့ကို ဖန်ဆင်းခဲ့သည်။
Verse 54
सधर्माः सव्रताः सांगा यथाधर्मं युगेयुगे / विक्रियन्ते समानार्था वेदवादा यथायुगम्
ဓမ္မ၊ ဝရတနှင့် ဝေဒအင်္ဂတို့ပါဝင်သော ဝေဒဝါဒများသည် ယုဂတိုင်း ဓမ္မအတိုင်း စီးဆင်းနေသည်။ အဓိပ္ပါယ်တူသော်လည်း ယုဂအလိုက် ပုံစံကွဲပြားလာသည်။
Verse 55
आरंभयज्ञाः क्षत्राश्च हविर्यज्ञा विशस्तथा / परिचारयज्ञाः शूद्रास्तु जपयज्ञा द्विजोत्तमाः
က்ஷတ္တရိယတို့သည် အာရံဘ ယဇ္ဉကို ဆောင်ရွက်ကြပြီး၊ ဝိုင်ရှျတို့သည် ဟဝိရ် ယဇ္ဉကို ပြုလုပ်ကြသည်။ ရှုဒ္ဒရတို့သည် ပရိချာရ ယဇ္ဉ (ဝန်ဆောင်မှုယဇ္ဉ) ကို လုပ်ဆောင်ကြပြီး၊ ဒွိဇအုတ်တမတို့သည် ဇပ ယဇ္ဉကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။
Verse 56
तदा प्रमुदिता वर्णास्त्रेतायां धर्मपालिताः / क्रियावन्तः प्रजावन्तः समृद्धाः सुखिनस्तथा
ထိုအခါ တ్రေတား ယုဂတွင် ဓမ္မက ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သော ဝဏ္ဏများသည် ပျော်ရွှင်ကြသည်—ကိရိယာများပြုလုပ်တတ်၊ မျိုးဆက်များပြား၊ ကြွယ်ဝချမ်းသာ၍ သုခရှိကြသည်။
Verse 57
ब्राह्मणाननुर्त्तन्ते क्षत्रियाः क्षत्रियान्विशः / वैश्यानुवर्त्तिनः शुद्राः परस्परमनुव्रताः
က்ஷတ္တရိယတို့သည် ဗြာဟ္မဏတို့ကို လိုက်နာကြပြီး၊ ဝိုင်ရှျတို့သည် က္ဋ္ဋရိယတို့ကို လိုက်နာကြသည်။ ရှုဒ္ဒရတို့သည် ဝိုင်ရှျတို့၏ အနုဝတ္တိဖြစ်ကြ၍—အားလုံးသည် အပြန်အလှန် တစ်ဦး၏ ဝရတကို တစ်ဦးက လိုက်နာကြသည်။
Verse 58
शुभाः प्रवृत्तयस्तेषां धर्मा वर्णाश्रमास्तथा / संकल्पितेन मनसा वाचोक्तेन स्वकर्मणा
သူတို့၏အပြုအမူများသည် မင်္ဂလာရှိ၏; ဝဏ္ဏ-အာශ්ရမဓမ္မတို့လည်း ထိုနည်းတူ—စိတ်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်၊ နှုတ်၏ ပြောဆိုချက်နှင့် ကိုယ်ပိုင်ကမ္မဖြင့်။
Verse 59
त्रेतायुगे च विफलः कर्मारंभः प्रसिद्ध्यति / आयुर्मेधा बलं रूपमारोग्यं धर्मशीलता
တရေတာယုဂတွင် အကျိုးမရှိသော ကမ္မစတင်မှုတောင် ထင်ရှားလာ၏; အသက်ရှည်မှု၊ ဉာဏ်ပညာ၊ အင်အား၊ ရုပ်ရည်၊ ကျန်းမာရေးနှင့် ဓမ္မသီလ တိုးပွား၏။
Verse 60
सर्वसाधारणा ह्येते त्रेतायां वै भवं त्युत / वर्णाश्रमव्यवस्थानं तेषां ब्रह्मा तदाकरोत्
အို ဘဝ! တရေတာယုဂတွင် ဤအရာများသည် အားလုံးအတွက် သာမန်ဖြစ်၏; ထိုအခါ ဘြဟ္မာသည် သူတို့အတွက် ဝဏ္ဏ-အာශ්ရမ စနစ်ကို စီမံတည်ထောင်하였다။
Verse 61
पुनः प्रजास्तु ता मोहाद्धर्मा स्तानप्यपालयन् / परस्परविरोधेन मनुं ताः पुनरभ्ययुः
ထို့နောက် ထိုပြည်သူများသည် မောဟကြောင့် ထိုဓမ္မများကို မထိန်းသိမ်းနိုင်ကြ; အချင်းချင်း ဆန့်ကျင်မှုကြောင့် မနုထံသို့ ပြန်လည် ချဉ်းကပ်ကြ၏။
Verse 62
पुनः स्वायंभुवो दृष्ट्वा याथातथ्यं प्रजापतिः / ध्यात्वा तु शतरूपायां पुत्रौ स उदपादयत्
ထို့နောက် စွာယံဘူဝ ပ္ရဇာပတိသည် အမှန်တရားအခြေအနေကို မြင်၍၊ ရှတရူပါ၌ ဓ്യာန်ပြုကာ သားနှစ်ယောက်ကို မွေးဖွားစေ하였다။
Verse 63
प्रियव्रतो त्तानपादौ प्रथमौ तौ मोहीक्षितौ / ततः प्रभृति राजान उत्पन्ना दण्डधारिणः
ပရိယဗြတနှင့် ဥတ္တာနပါဒတို့ကို ပထမဘုရင်နှစ်ပါးဟု မှတ်ယူကြသည်; ထိုအချိန်မှစ၍ ဒဏ္ဍ (တရားတံ杖) ကို ကိုင်ဆောင်သော ဘုရင်များ ပေါ်ပေါက်လာသည်။
Verse 64
प्रजानां रञ्जनाच्चैव राजानस्ते ऽभवन्नृपाः / प्रच्छन्न पापास्तैर्ये च न शक्यास्तु नराधिपैः
ပြည်သူတို့ကို ပျော်ရွှင်စေသဖြင့် ထိုဘုရင်များကို ‘နೃပ’ ဟု ခေါ်ကြသည်; ထို့ပြင် အခြားအုပ်ချုပ်သူများ မတားဆီးနိုင်သော လျှို့ဝှက်အပြစ်များကိုလည်း သူတို့က နှိမ်နင်း하였다။
Verse 65
धर्मराजः स्मृतस्तेषां शास्ता वैवस्वतो यमः / वर्णानां प्रविभागाश्च त्रेतायां संप्रकीर्त्तिताः
သူတို့အတွက် ဝိုင်ဝස්ဝတ ယမကို ‘ဓမ္မရာဇ’ နှင့် ‘ရှာစတာ’ (အပြစ်ပေးသူ) ဟု မှတ်မိကြသည်; ထို့ပြင် တ్రေတာယုဂတွင် ဝဏ္ဏခွဲခြားမှုများကိုလည်း ကြေညာ하였다။
Verse 66
संभृताच्च तदा मन्त्रा ऋषिभिर्ब्रह्मणः सुतैः / यज्ञाः प्रवर्त्तिताश्चैव तदा ह्येव तु दैवतैः
ထိုအခါ ဗြဟ္မာ၏ သားတော် ရှိများက မန္တရများကို စုစည်း하였다; ထိုတစ်ချိန်တည်းတွင် နတ်များက ယဇ္ဉများကို စတင်ပြုလုပ်စေ하였다။
Verse 67
यामशुक्रार्जितैश्चैव सर्वसाधन संभृतैः / सार्द्धं विश्वभुजा चैव देवेन्द्रेण महौजसा
ယာမနှင့် သုက္ကရတို့က ရရှိစီမံထားသော အရာများနှင့် ကိရိယာအစုံအလင်ဖြင့် ပြည့်စုံကာ၊ ဝိශ්ဝဘုဇနှင့်အတူ အင်အားကြီးမားသော ဒေဝိန္ဒြ (အိန္ဒြ) နှင့်လည်း (အတူတကွ ဖြစ်လာသည်)။
Verse 68
स्वायंभुवेंऽतरे देवैर्यज्ञस्तैः प्राक्प्रवर्त्तितः / सत्यं जपस्तपो दानं त्रेताया धर्म उच्यते
ဆွာယံဘူဝ မန်ဝန္တရ၌ ဒေဝတို့က ယဇ္ဈကို အရင်ကတည်းက စတင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ တ్రေတာယုဂ၌ သစ္စာ၊ ဂျပ၊ တပ၊ ဒါနတို့ကို ဓမ္မဟု ခေါ်သည်။
Verse 69
तदा धर्म्मसहस्रान्ते ऽहिंसाधर्मः प्रवर्त्तते / जायन्ते च तदा शूरा आयुष्मन्तो महाबलाः
ထိုအခါ ဓမ္မကာလ တစ်ထောင်၏ အဆုံးတွင် အဟിംသာဓမ္မ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုကာလ၌ သတ္တိရှင်၊ အသက်ရှည်၊ အင်အားကြီးသူများ မွေးဖွားလာကြသည်။
Verse 70
व्यस्तदण्डा महाभागा धर्मिष्ठा ब्रह्मवादिनः / पद्मपत्रायताक्षाश्च पृथूरस्काः सुसंहताः
သူတို့သည် ဒဏ္ဍကို ဘေးဖယ်ထားသူများ၊ ကံကောင်းမြတ်သူများ၊ ဓမ္မ၌ တည်ကြည်၍ ဘြဟ္မန်ကို ဟောပြောသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ကြာရွက်ကဲ့သို့ မျက်လုံးရှည်၊ ရင်ဘတ်ကျယ်၊ ကိုယ်ခန္ဓာတင်းရင်းကြသည်။
Verse 71
सिंहातङ्का महासत्त्वा मत्तमातङ्गगमिनः / महाधनुर्द्धराश्चैव त्रेतायां चक्रवर्त्तिनः
သူတို့သည် ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ မကြောက်မရွံ့ သတ္တိကြီးသူများ၊ မဟာစတ္တဝါရှိသူများ၊ မတ်တံဆင်ကဲ့သို့ လျှောက်လှမ်းသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ကြီးမားသော လေးကို ကိုင်ဆောင်၍ တ్రေတာယုဂ၌ စကြဝတီ မင်းများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 72
सर्वलक्षणसम्पूर्मा न्यग्रोधपरिमण्डलाः / न्यग्रोधौ तु स्मृतौ बाहू व्यामो न्यग्रोध उच्यते
သူတို့သည် လက္ခဏာအပေါင်းတို့ဖြင့် ပြည့်စုံ၍ ‘ညဂ္ရောဓ-ပရိမဏ္ဍလ’ (ဗန်ယန်ပင်ကဲ့သို့ အချိုးအစား) ရှိကြသည်။ လက်နှစ်ဖက်ကို ‘ညဂ္ရောဓ’ ဟု မှတ်ကြပြီး၊ တစ်ဗျာမကိုလည်း ‘ညဂ္ရောဓ’ ဟု ခေါ်သည်။
Verse 73
व्यामे नैवोछ्रयो यस्य सम ऊर्द्धं तु देहिनः / समोछ्रयपरीणाहो ज्ञेयो न्यग्रोधमण्डलः
ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အပေါ်ဘက်တွင် အကျယ်နှင့် အမြင့် တူညီပြီး၊ အမြင့်နှင့် ပတ်လည်အတိုင်းအတာလည်း တူညီသောအရာကို ‘ညဂ္ရောဓ မဏ္ဍလ’ ဟု သိရမည်။
Verse 74
चक्रं रथो मणिर्भार्या निधिरश्वो गजस्तथा / सप्तैतानि च रत्नानि सर्वेषां चक्रवर्तिनाम
စက်ဝိုင်းတော်၊ ရထားတော်၊ မဏိရတနာ၊ မဟာမိဖုရား၊ ဘဏ္ဍာ၊ မြင်းနှင့် ဆင်—ဤခုနစ်ပါးသည် စကြဝတီမင်းတို့၏ ရတနာခုနစ်ပါး ဖြစ်သည်။
Verse 75
चक्रं रथो मणिः खड्गश्चर्मरत्नं च पञ्चमम् / केतुर्निधिश्च सप्तैव प्राणहीनानि चक्षते
စက်ဝိုင်းတော်၊ ရထားတော်၊ မဏိ၊ ဓား၊ ပဉ္စမဖြစ်သော ကာကွယ်ကွင်း(အကာ)ရတနာ၊ ကေတု(အလံ) နှင့် ဘဏ္ဍာ—ဤခုနစ်ပါးကို အသက်မဲ့ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 76
भार्या पुरोहितश्चैव सेनानी रथकृच्च यः / मन्त्र्यश्वः कलभश्चैव प्राणिनः सप्त कीर्त्तिताः
မဟာမိဖုရား၊ ပုရောဟိတ်၊ စစ်သူကြီး၊ ရထားလုပ်သမား၊ ဝန်ကြီး၊ မြင်းနှင့် ကလဘ (ဆင်ငယ်)—ဤခုနစ်ပါးကို အသက်ရှိသော ရတနာများဟု ကီർത്തিতကြသည်။
Verse 77
रत्नान्येतानि दिव्यानि संसिद्धानि महात्मनाम् / चतुर्दश विधेयानि सर्वेषां चक्रवर्त्तिनाम्
ဤဒိဗ္ဗရတနာများသည် မဟာတ္မာတို့အတွက် ပြည့်စုံစွာ စိဒ္ဓဖြစ်ကြပြီး၊ စကြဝတီမင်းတို့အတွက်လည်း လိုအပ်သင့်သော အမျိုးအစား ၁၄ ပါးဟု ဆိုကြသည်။
Verse 78
विष्णोरंशेन जायन्ते पृथिव्यां चक्रवर्त्तिनः / मन्वन्तरेषु सर्वेषु अतीतानागतेष्विह
ဗိဿနု၏ အံ့ရှ် (အংশ) ကြောင့်ပင် မြေပြင်ပေါ်၌ စကြဝတီ မင်းများ ပေါ်ထွန်းလာကြသည်။ အတိတ်နှင့် အနာဂတ် မန်ဝန္တရ အားလုံးတွင်လည်း ထိုသို့ပင်။
Verse 79
भूतभव्यानि यानीह वर्त्तमानानि यानि च / त्रेतायुगे च तान्यत्र जायन्ते चक्रवर्त्तिनः
ဤနေရာရှိ အတိတ်နှင့် အနာဂတ်အရာများ၊ လက်ရှိဖြစ်နေသမျှတို့သည်—ထရေတာယုဂ၌ ထိုနေရာတွင် စကြဝတီ မင်းများအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာကြသည်။
Verse 80
भद्राणीमानि तेषां वै भवन्तीह महीक्षिताम् / अत्यद्भुतानि चत्वारि बलं धर्मः सुखं धनम्
မြေကိုကာကွယ်သော မင်းများအတွက် ဤနေရာ၌ မင်္ဂလာအကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ အလွန်အံ့ဩဖွယ် လေးပါးမှာ—အား၊ ဓမ္မ၊ ချမ်းသာ၊ ဥစ္စာ။
Verse 81
अन्योन्यस्याविरोधेन प्राप्यन्ते तु नृपैः समम् / अर्थो धर्मश्च कामश्च यशो विजय एव च
အချင်းချင်း မဆန့်ကျင်ဘဲ မင်းများသည် အားလုံးကို တပြိုင်နက် ရရှိကြသည်—အರ್ಥ၊ ဓမ္မ၊ ကာမ၊ ဂုဏ်သတင်းနှင့် အောင်ပွဲ။
Verse 82
ऐश्वर्येणाणिमाद्येन प्रभुशक्त्या तथैव च / श्रुतेन तपसा चैव मुनीनभिभवन्ति वै
အိုင်ශ්ဝర్య—အဏိမာ စသည့် စിദ്ധိများ—နှင့် အာဏာရှင်စွမ်းအားကြောင့်၊ ထို့ပြင် ရှရုတိပညာနှင့် တပဿာကြောင့်လည်း၊ သူတို့သည် မုနိများကိုပင် အမှန်တကယ် ကျော်လွန်ကြသည်။
Verse 83
बलेन तपसा चैव देवदानवमानवान् / लक्षणैश्चैव जायन्ते शरीरस्थैरमानुषैः
အားနှင့် တပဿာကြောင့် ဒေဝ၊ ဒာနဝ နှင့် လူတို့သည် ကိုယ်ခန္ဓာတွင် တည်ရှိသော လူထက်လွန် လက္ခဏာများနှင့်အတူ မွေးဖွားကြသည်။
Verse 84
केशाःस्निग्धा ललाटोच्चा जिह्वा चास्य प्रमार्जिनी / ताम्रप्रभोष्टनेत्राश्च श्रीवत्साश्चैद्ध्वरोमशाः
ဆံပင်ချောမွေ့တောက်ပ၊ နဖူးမြင့်၊ လျှာသည် သန့်စင်ပေးသောအရာ; နှုတ်ခမ်းနှင့် မျက်လုံးတို့သည် ကြေးနီရောင်တောက်ပ၊ ရင်ဘတ်တွင် သြီဝတ္ဆ အမှတ်အသားရှိပြီး ကိုယ်အမွှေးထူထပ်သည်။
Verse 85
आजानुबाहवस्छैव तदाम्रहस्ताः कटौ कृशाः / न्यग्रोधपरिणाहाश्च सिंहस्कन्धास्तु मेहनाः
လက်မောင်းများသည် ဒူးထိရှည်၍ လက်များသည် ကြေးနီရောင်၊ ခါးသေး; ရင်အုံသည် ညဂရောဓပင်ကဲ့သို့ကျယ်ဝန်း၊ ပခုံးသည် ခြင်္သေ့ကဲ့သို့၊ အလွန်အားကြီးသည်။
Verse 86
गजेद्रगतयश्चैव महाहनव एव च / पादयोश्चक्रमत्स्योन्तु शङ्खपद्मौ तुहस्तयोः
လမ်းလျှောက်ပုံသည် ဆင်မင်းကဲ့သို့၊ မေးရိုးကြီး; ခြေဖဝါးတွင် စက်ရ (chakra) နှင့် ငါးအမှတ်အသား၊ လက်တွင် သင်္ခ (śaṅkha) နှင့် ပဒ္မ (padma) အမှတ်အသားရှိသည်။
Verse 87
पञ्चाशीतिसहस्राणि ते राजन्त्यजरा नृपाः / असंगगतयस्तेषां चतस्रश्चक्रवर्त्तिनाम्
အိုမင်းမလာသော မင်းများသည် နှစ် ၈၅,၀၀၀ တိုင်အောင် အုပ်စိုးကြသည်။ ထို့ပြင် စကြဝတီတို့၏ ‘အဆင်ဂ’ (အတားအဆီးမရှိ) လှုပ်ရှားမှု လေးမျိုးကို ဆိုထားသည်။
Verse 88
अन्तरिक्षे समुद्रि च पाताले पर्वतेषु च / इज्या दानं तपः सत्यं त्रेतायां धर्म उच्यते
ကောင်းကင်၊ သမုဒ္ဒရာ၊ ပာတာလနှင့် တောင်တန်းတို့တွင်ပင် တ్రေတာယုဂ၏ ဓမ္မဟူသည် ယဇ္ဉ၊ ဒါန၊ တပဿ၊ သစ္စာ ဖြစ်သည်။
Verse 89
तदा प्रवर्त्तते धर्मो वर्णाश्रमविभागशः / मर्यादास्थापनार्थं च दण्डनीतिः प्रवर्त्तते
ထိုအခါ ဓမ္မသည် ဝဏ္ဏ-အာရှရမ ခွဲခြားမှုအတိုင်း လည်ပတ်လာပြီး စည်းကမ်းတည်ဆောက်ရန် ဒဏ္ဍနီတိ (အပြစ်ပေးရေးမူ) လည်း ပေါ်ပေါက်သည်။
Verse 90
त्दृष्टपुष्टाः प्रजाः सर्वा अरोगाः पूर्णमानसाः / एको वेदश्चतुष्पादस्त्रेतायुगविधौस्मृतः
ထိုအခါ လူအပေါင်းတို့သည် ခန္ဓာစိတ်အားကောင်း၍ ရောဂါကင်းကာ စိတ်ပြည့်ဝကြသည်; တြေတားယုဂ၏ စည်းကမ်းအရ ဝေဒသည် တစ်ခုတည်းဖြစ်သော်လည်း လေးပဒ (လေးပိုင်း) ရှိသည်ဟု မှတ်ယူသည်။
Verse 91
त्रीणि वर्षसहस्राणि तदा जीवन्ति मानवाः / पुत्रपौत्रसमाकीर्णा म्रियन्ते च क्रमेण तु
ထိုကာလ၌ လူတို့သည် သုံးထောင်နှစ် အသက်ရှင်ကြပြီး သားမြေးများဝိုင်းရံလျက် အချိန်တန်သလို အစဉ်လိုက် ကွယ်လွန်ကြသည်။
Verse 92
एष त्रेतायुगे धर्मस्त्रेतासंध्यां निबोधत / त्रेतायुगस्वभावानां संध्या पादेन वर्त्तते / संध्यापादः स्वभावस्तु सोंऽशपदेन तिष्ठति
ဤသည်မှာ တြေတားယုဂ၏ ဓမ္မဖြစ်သည်; ယခု တြေတား-ဆန္ဓျာကိုလည်း သိမှတ်ကြလော့။ တြေတားယုဂ၏ သဘာဝများ၏ ဆန္ဓျာသည် ပဒတစ်ပဒဖြင့် လည်ပတ်ပြီး၊ ထိုဆန္ဓျာပဒ သဘာဝသည် အံသပဒ (အစိတ်အပိုင်း) အဖြစ် တည်နေသည်။
It is a technical chapter on kāla-pramāṇa (time units) and yuga-vibhāga: defining measurable units from nimeṣa upward and using them to express caturyuga structure, yuga-dharma, and transitional junctions (sandhyā/sandhi).
It presents conversion models: for pitṛs, a human month functions as their day-night (kṛṣṇapakṣa as ‘day’ and śuklapakṣa as ‘night’); for devas, udagayana and dakṣiṇāyana function as day and night, enabling yuga-scale durations to be expressed across different ontological timelines.
No; the sampled verses indicate a cosmological-chronological focus rather than lineage cataloging. Its purpose is to establish the numerical and conceptual infrastructure needed before genealogies and dynastic histories can be chronologically situated.