
Kiṃpuruṣa–Harivarṣa–Ilāvṛta-varṣa-varṇanam (Description of the Varṣas: Kiṃpuruṣa, Hari, and Ilāvṛta)
ဤအဓ್ಯಾಯသည် မေး–ဖြေ ပုံစံဖြင့် စတင်သည်။ ရှိများက ယခင်ဖော်ပြခဲ့သော ဘာရတအနီးရှိ ကိမ္ပုရုෂဝර්ෂ နှင့် ဟရိဝර්ෂ (နောက်တစ်ဆင့် အလယ်ဗဟို အီလာဝෘတဝර්ෂ) ကို ရှင်းလင်းရန် တောင်းဆိုကြသည်။ စူတက ပုရာဏကမ္ဘာဗေဒအရ တစ်ဝර්ෂချင်းစီ၏ မြေယာအလှအပနှင့် ပေါများမှု၊ နေထိုင်သူတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာလက္ခဏာ၊ အစားအစာ/ရသာ၊ ရောဂါနှင့် ဝမ်းနည်းမှုကင်း၍ အသက်ရှည်ခြင်းတို့ကို ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် မေရုကို ဗဟိုထားသော မော်ဒယ်အတွင်း အလယ်ဒေသ အီလာဝෘတ၏ ထူးခြားသော အလင်းရောင်အခြေအနေ (သာမန် နေရောင်အပူ/အလင်း မရှိဟု ဆိုသည်) နှင့် အကောင်းမြတ်သော လူ့ဂုဏ်သတ္တိများကို ရှင်းပြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ယောဇနအတိုင်းအတာဖြင့် မေရု၏ ဦးတည်ရာအကျယ်အဝန်းနှင့် အရွယ်အစားများကို နည်းပညာဆန်စွာ တင်ပြကာ သင်ကြားရေးဆန်သော “အသေးစားမြေပုံ” တစ်ခုကဲ့သို့ အကျဉ်းချုပ်ထားသည်။
Verse 1
इति श्रीब्रदृमहापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे भारतवर्मतं नाम षोडशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः यच्च किंपुरुषं वर्षं हरिवर्षं तथैव च / आचक्ष्व नो यथातत्त्वं कीर्त्तितं भारतं त्वया
ဤသို့ သီရိ ဘြဟ္မာဏ္ဍ မဟာပုရာဏ၌ ဝါယုမဟာဒေဝ ပြောကြားသော ပူရ္ဝဘာဂ၏ ဒုတိယ အနုသင်္ဂပဒ၌ ‘ဘာရတဝර්မတ’ ဟူသော ဆယ့်ခြောက်မြောက် အဓ್ಯಾಯ။ ရှိများက— “ကിംပုရုෂဝර්ษနှင့် ဟရိဝර්ษ၏ အမှန်တရားကိုလည်း ကျွန်ုပ်တို့အား ရှင်းပြပါ; သင်သည် ဘာရတဝර්ษကို ကီർത്തနာပြုခဲ့သည်” ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 2
सूत उवाच शुश्रूषा यत्र वो विप्रास्तच्छृणुध्वमतन्द्रिताः / प्लक्षखण्डः किंपुरुषे सुमहान्नन्दनोपमः
စူတက ပြောသည်— “ဗိပရတို့၊ သင်တို့ နားထောင်လိုသော အကြောင်းကို ပျင်းရိမနေဘဲ သေချာစွာ နားထောင်ကြလော့။ ကിംပုရုෂဝර්ษတွင် ပလက္ခခဏ္ဍသည် အလွန်ကျယ်ဝန်း၍ နန္ဒနဥယျာဉ်ကဲ့သို့ ဖြစ်၏။”
Verse 3
दशवर्षसहस्राणि स्थितिः किंपुरुषे स्मृता / सुवर्णवर्णाः पुरुषाः स्त्रियश्चाप्सरसो पमाः
ကിംပုရုෂဝර්ษတွင် အသက်တမ်းကို နှစ်တစ်သောင်းဟု မှတ်သားထားသည်။ အမျိုးသားတို့သည် ရွှေရောင်တောက်ပပြီး အမျိုးသမီးတို့သည် အပ္စရာကဲ့သို့ လှပကြသည်။
Verse 4
अनामया अशोकाश्च नित्यं मुदितमानसाः / जायन्ते मानवास्तत्र निस्तप्तकनकप्रभाः
အဲဒီနေရာက လူသားတွေဟာ ရောဂါမရှိ၊ ဝမ်းနည်းမှုမရှိ၊ အမြဲပျော်ရွှင်သော စိတ်နှလုံးရှိကြသည်။ အဲဒီမှာ မွေးဖွားသူတို့သည် ပူလောင်ထားသော ရွှေကဲ့သို့ တောက်ပကြသည်။
Verse 5
वर्षे किंपुरुषे पुण्ये वृक्षो मधुवहः शुभः / तस्य किंपुरुषाः सर्वे ऽपिबन् हि रसमुत्तमम्
ပုဏ္ဏကောင်းသော ကിംပုရုෂဝර්ษတွင် ‘မဓုဝဟ’ ဟူသော မင်္ဂလာသစ်ပင်တစ်ပင်ရှိသည်။ အဲဒီနေရာက ကിംပုရုෂအားလုံးက ၎င်း၏ အထူးကောင်းမြတ်သော ရည်ကို သောက်ကြသည်။
Verse 6
ततः परं किंपुरुषो हरिवर्षः प्रचक्षते / महारजतसंकाशा जायन्ते तत्र मानवाः
ထို့နောက် ကိမ္ပုရုသ နယ်မြေကို ကျော်လွန်သည့်အရပ်ကို “ဟရိဝရ္ဿ” ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုနေရာ၌ လူတို့သည် ကြီးမားသော ငွေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပသော အရောင်ဖြင့် မွေးဖွားကြသည်။
Verse 7
देवलोकच्युताः सर्वे देवानूकाश्च सर्वेशः / हरिवर्षे नराः सर्वे पिबन्तीक्षुरसं शुफम्
အို အရာအားလုံး၏ အရှင်တော်၊ ထိုနေရာ၌ အားလုံးသည် ဒေဝလောကမှ ကျဆင်းလာသူများဖြစ်၍ ဒေဝတို့၏ အနောက်လိုက်များဖြစ်ကြသည်။ ဟရိဝရ္ဿ၌ လူအားလုံး သန့်ရှင်းသော ကြံရည်ကို သောက်ကြသည်။
Verse 8
एकादश सहस्राणि वर्षाणां तु निरामयाः / हरिवर्षे तु जीवन्ति सर्वे मुदितमानसाः
ဟရိဝရ္ဿ၌ လူအားလုံး ရောဂါကင်းစင်၍ နှစ်တစ်သောင်းတစ်ထောင်တိုင်အောင် စိတ်ပျော်ရွှင်စွာ အသက်ရှင်ကြသည်။
Verse 9
न जरा बाधते तत्र न म्रियन्ते च ते ऽचिरात् / मध्यमं यन्मया प्रोक्तं नाम्ना वर्षमिलावृतम्
ထိုနေရာ၌ အိုမင်းခြင်းက မနှောင့်ယှက်ဘဲ၊ သူတို့သည်လည်း မကြာခင် သေဆုံးခြင်းမရှိ။ ငါဆိုခဲ့သော အလယ်ဗဟို ဝရ္ဿ၏ အမည်မှာ “ဣလာဝೃတ” ဖြစ်သည်။
Verse 10
न तत्र सूर्यस्तपति न तु जीर्यन्ति मानवाः / चन्द्रसूर्यै सनक्षत्रौ न प्रकाशाविला वृते
ထိုနေရာ၌ နေမင်းသည် မပူလောင်စေဘဲ လူတို့လည်း မအိုမင်းကြ။ ဣလာဝೃတ၌ လ၊ နေ နှင့် ကြယ်တို့၏ အလင်းရောင်ပင် မရှိ။
Verse 11
पद्मप्रभाः पद्बवर्णास्तथा पद्बनिभेक्षणाः / पद्मपत्रसुगन्धाश्च जायन्ते तत्र मानवाः
ထိုနေရာ၌ လူသားတို့သည် ကြာပန်းကဲ့သို့ တောက်ပ၍ ကြာပန်းရောင်ရှိကာ ကြာပန်းသဏ္ဌာန် မျက်လုံးနှင့် ကြာရွက်ရနံ့ သင်းပျံ့လျက် မွေးဖွားကြသည်။
Verse 12
जंबूफलरसाहारा अनिष्यन्दाः सुगन्धिनः / मनस्विनो भुक्तभोगाः सत्कर्मफलभोगिनः
သူတို့သည် ဇမ္ဗူသီးရည်ကို အာဟာရအဖြစ် သုံးစွဲ၍ ပျက်ယွင်းကျဆင်းမှုမရှိ၊ သင်းပျံ့ရနံ့ရှိ၊ စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာ၊ သုခကို ခံစားပြီး၊ ကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးဖလကို ခံစားကြသည်။
Verse 13
देवलोकच्यताश्चैव महारजतवाससः / त्रयोदशसहस्राणि वर्षाणां ते नरोत्तमाः
သူတို့သည် ဒေဝလောကမှ ကျဆင်းလာသော်လည်း ငွေရောင်အဝတ်အစားကြီးမားစွာ ဝတ်ဆင်ကြပြီး၊ ထိုနရိုတ္တမတို့သည် တစ်သောင်းသုံးထောင်နှစ် (အသက်ရှင်) ကြသည်။
Verse 14
आयुः प्रमाणं जीवन्ति ये तु वर्ष इलावृते / मेरोः प्रतिदिशं यच्च नवसाहस्रविस्तृतम्
အီလာဝෘတဝර්ෂ၌ နေထိုင်သူတို့သည် သတ်မှတ်အရွယ်အစားအတိုင်း ပြည့်စုံသက်တမ်းထိ အသက်ရှင်ကြသည်။ မေရုတောင်၏ တစ်တစ်ဘက်စီသို့လည်း အကျယ်အဝန်းသည် ယောဇန ၉,၀၀၀ ဖြစ်သည်။
Verse 15
योजनानां सहस्राणि षट्त्रिंशत्तस्य विस्तरः / यतुरस्रं समन्ताच्च शरावाकारसंस्थितम्
၎င်း၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ယောဇန ၃၆,၀၀၀ ဖြစ်ပြီး၊ ပတ်လည်အားလုံးတွင် စတုရန်းသဏ္ဌာန်ရှိကာ သရావ (ပန်းကန်) ပုံသဏ္ဌာန်ဖြင့် တည်ရှိသည်။
Verse 16
मेरोः पश्चिमभागे तु नवसाहस्रसम्मिते / चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि गन्धमादनपर्वतः
မေရုတောင်၏ အနောက်ဘက်တွင် ယောဇနာ ကိုးထောင်အတိုင်းအတာရှိသော နယ်မြေ၌ ဂန္ဓမာဒန တောင်သည် ယောဇနာ သုံးသောင်းနှစ်ထောင်အထိ ကျယ်ပြန့်သည်။
Verse 17
उदग्दक्षिणतश्चैव आनीलनिषधायतः / चत्वारिंशत्सहस्राणि परिवृद्धो महीतलात्
မြောက်နှင့်တောင်ဘက်သို့ အာနီလနှင့် နိဿဓ တောင်တန်းများ၏ အလျားအတိုင်းအတာအရ၊ ၎င်းသည် မြေမျက်နှာပြင်မှ ယောဇနာ လေးသောင်းအမြင့်ထိ မြင့်တက်နေသည်။
Verse 18
सहस्रमवगाढश्च तावदेव च विस्तृतः / पूर्वेण माल्यवाञ्छैलस्तत्प्रमाणः प्रकीर्त्तितः
၎င်းသည် ယောဇနာ တစ်ထောင်အထိ နက်ရှိုင်းစွာ နစ်မြုပ်ပြီး အကျယ်လည်း ထိုမျှတူသည်။ အရှေ့ဘက်ရှိ မာလျဝန် တောင်လည်း ထိုအတိုင်းအတာတူကြောင်း ဆိုထားသည်။
Verse 19
दक्षिणेन तु नीलश्च निषधश्चोत्तरेण तु / तेषां मध्ये महामेरुः स्वैः प्रमाणैः प्रतिष्ठितः
တောင်ဘက်တွင် နီလ တောင်၊ မြောက်ဘက်တွင် နိဿဓ တောင်ရှိပြီး၊ ထိုနှစ်တောင်ကြားတွင် မဟာမေရုသည် မိမိ၏ အတိုင်းအတာများအတိုင်း တည်မြဲစွာ တည်ရှိသည်။
Verse 20
सर्वेषामेव शैलानामवगाढो यथा भवेत् / विस्तरस्तत्प्रमाणः स्यादायामो नियुतं स्मृतः
တောင်များအားလုံးတွင် အဝဂါဓ (နက်ရှိုင်းမှု) မည်မျှရှိသနည်း၊ အကျယ်အဝန်း၏ အတိုင်းအတာလည်း ထိုမျှဟု ယူဆရမည်။ အလျားကိုမူ စမృతိ၌ ‘နိယုတ’ ဟု ဆိုထားသည်။
Verse 21
वृत्तभावास्समुद्रस्य महीमण्डलभावतः / आयामाः परिहीयन्ते चतुरस्रसमाः स्मृताः
သမုဒ္ဒရာ၏ ဝိုင်းဝန်းသဘောနှင့် မြေမဏ္ဍလ၏ သဘောကြောင့် အကျယ်အဝန်းများသည် အစဉ်တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းသွားပြီး စတုရန်းနှင့်တူသည်ဟု ဆိုထားသည်။
Verse 22
इलावृतं चतुष्कोणं भिन्दन्ती मध्यभागतः / प्रभिन्नाञ्जनसंकाशा जम्बूरसवती नदी
အလယ်ပိုင်းမှ အီလာဝြတဟူသော စတုရန်းဒေသကို ခွဲဖြတ်၍ စီးဆင်းသော ဂျမ္ဘူရသဝတီမြစ်သည် ကွဲပြားသွားသော အဉ္ဇနကျောက်ကဲ့သို့ အမဲရောင်တောက်ပသည်။
Verse 23
मेरोस्तु दक्षिणे पार्श्वे निषधस्योत्तरेण च / सुदर्शनो नाम महाञ्जम्बूवृक्षः सनातनः
မေရုတောင်၏ တောင်ဘက်အနားနှင့် နိෂဓတောင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ‘သုဒർശန’ ဟူသော အနန္တကာလတည်သော ဂျမ္ဘူသစ်ပင်ကြီး တည်ရှိသည်။
Verse 24
नित्यपुष्पफलोपेतः सिद्धचारणसेवितः / तस्य नाम्ना समा ख्यातो जम्बूद्वीपो वनस्पतेः
ထိုသစ်ပင်သည် အမြဲပန်းနှင့်အသီးပြည့်စုံ၍ စိဒ္ဓနှင့် ချာရဏတို့က ဆည်းကပ်ကြသည်; ထိုဝနသပတိ၏ အမည်ကြောင့် ဤဒေသကို ‘ဂျမ္ဘူဒွီပ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 25
योजनानां सहस्रं च शतं चान्यन्महात्मनः / उत्सेधो वृक्षराजस्य दिवं स्पृशति सर्वतः
ထိုမဟာတမား သစ်ပင်ဘုရင်၏ အမြင့်သည် ယိုးဇန တစ်ထောင်နှင့် ထပ်တိုး တစ်ရာ ဖြစ်၍၊ အရပ်ရပ်၌ ကောင်းကင်ကို ထိစပ်နေသည်။
Verse 26
अरत्नीनां शतान्यष्टावेकषष्ट्यधिकानि तु / फलप्रमाणं संख्यातमृषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
တရားအမှန်ကိုမြင်သော ရှိများက ရေတွက်သတ်မှတ်ထားသည်မှာ ဇမ္ဗူသီး၏ အရွယ်အစားသည် အရတ်နီ ၈၆၈ (လက်မောင်းတိုင်းတာ) နှင့်တူသည်။
Verse 27
पतमानानि तान्युर्व्यां कुर्वन्ति विपुलं स्वनम् / तस्या जम्ब्वाः फलरसो नदी भूत्वा प्रसर्प्पति
အဲဒီအသီးတွေ မြေပြင်ပေါ်ကျလာသော် ကြီးမားသောအသံ ထွက်ပေါ်ပြီး၊ ဇမ္ဗူသီးရည်သည် မြစ်တစ်စင်းအဖြစ် ပြန့်နှံ့စီးဆင်းသည်။
Verse 28
मेरुं प्रदक्षिणं कृत्वा जम्बूमूलं विशत्यधः / तं पिबन्ति सदा त्दृष्टा जंबूरसमिलावृते
အဲဒီမြစ်ဟာ မေရုတောင်ကို ပရဒက္ခိဏာ လှည့်ပတ်ပြီး ဇမ္ဗူပင်ရင်းမြစ်အောက်သို့ ဝင်ရောက်သည်။ အီလာဝෘတ နေထိုင်သူတို့က ထိုရည်ကို အမြဲသောက်ကြသည်။
Verse 29
जंबूफलरसे पीते न जरा बाधते तु तान् / न क्षुधा न श्रमश्चापि न मृत्युर्न च तन्द्रि तम्
ဇမ္ဗူသီးရည်ကို သောက်ပြီးနောက် သူတို့ကို အိုမင်းခြင်း မနှောင့်ယှက်နိုင်၊ ဆာလောင်မှုမရှိ၊ ပင်ပန်းမှုမရှိ၊ သေခြင်းမရှိ၊ မောပန်းငိုက်မြည်းခြင်းလည်း မရှိ။
Verse 30
तत्र जांबूनदं नाम कनकं देवभूषमम् / इन्द्रगोपकसंकाशं जायते भास्वरं तु तत्
အဲဒီနေရာတွင် ‘ဇမ္ဗူနဒ’ ဟုခေါ်သော နတ်တို့၏ အလှဆင်အတွက် သင့်တော်သည့် ရွှေ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ၎င်းသည် အိန္ဒြဂိုပကကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်သည်။
Verse 31
सर्वेषां वर्षवृक्षाणां शुभः फलरसः स्तुतः / स्कन्नं भवति तच्छुभ्रं कनकं देवभूषणम्
ဗာရှာဒေသရှိ သစ်ပင်အားလုံး၏ မင်္ဂလာရှိသော သီးရည်ကို ချီးမွမ်းကြသည်။ ထိုရည်သည် စီးကျလာ၍ ဖြူစင်သော ရွှေဖြစ်ကာ ဒေဝတို့၏ အလှဆင်ပစ္စည်း ဖြစ်သည်။
Verse 32
तेषां मूत्रं पुरीषं च दिक्षु सर्वासु सर्वशः / ईश्वरानुग्रहाद्भूमिर्मृताश्च ग्रसते तु तान्
သူတို့၏ ဆီးနှင့် မစင်သည် အရပ်အနှံ့ ပျံ့နှံ့သည်။ ဣશ્વရ၏ ကရုဏာကြောင့် မြေကြီးနှင့် သေဆုံးသူတို့ပင် သူတို့ကို မျိုသွားကြသည်။
Verse 33
रक्षःपिशाचयक्षाश्च सर्वे हैमवतः स्मृताः / हेमकूटे तु गन्धर्वा विज्ञेयाः साप्सरोगणाः
ရက္ခသ၊ ပိသာစ၊ ယက္ခတို့အားလုံးကို ဟိုင်မဝတဒေသ၌ ရှိသည်ဟု မှတ်သားကြသည်။ ဟေမကူဋ၌တော့ အပ္စရာအဖွဲ့နှင့်တကွ ဂန္ဓဗ္ဗတို့ ရှိသည်ဟု သိရမည်။
Verse 34
सर्वे नागस्तु निषधे शेषवासुकितक्षकाः / महामेरौ त्रयस्त्रिंशत्क्रीडन्ते यज्ञियाः सुराः
နိသဓတောင်တွင် ရှေရှ၊ ဝါစုကိ၊ တက္ခက စသည့် နာဂအားလုံး ရှိသည်။ မဟာမေရု၌ ယဇ္ဉာနှင့်ထိုက်တန်သော ဒေဝ ၃၃ ပါး ကစားပျော်မြူးကြသည်။
Verse 35
नीले तु वैदूर्यमये सिद्धा ब्रह्मर्षयो ऽमलाः / दैत्यानां दानवानां चर् श्वेतः पर्वत उच्यते
ဝိုင်ဒူရျမဏိဖြင့် တန်ဆာဆင်သော နီလတောင်၌ သန့်ရှင်းသော စိဒ္ဓနှင့် ဗြဟ္မရ္ရှိတို့ နေထိုင်ကြသည်။ ဒೈတျနှင့် ဒာနဝတို့၏ နေရာကို ‘ရှ்வேတတောင်’ ဟု ခေါ်သည်။
Verse 36
शृङ्गवान्पर्वतश्रेष्ठः पितॄणां प्रतिसंचरः / नवस्वेतेषु वर्षेषु यथाभागं स्थितेषु वै
သြင်္ဂဝါန် ဟူသော တောင်မြတ်သည် ပိတೃတို့၏ သွားလာရာလမ်း ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် ရှွေတဝရ္ဿ ကိုးခုတွင် မိမိမိမိ အပိုင်းအလိုက် တည်ရှိကြ၏။
Verse 37
भूतान्युपनिविष्टानि गतिमन्ति ध्रुवाणि च / तेषां विवृद्धिर्बहुधा दृश्यते दिव्यमानुषी / न संख्या परिसंख्यातुं श्रद्धेया तु बुभूषताम्
ထိုနေရာ၌ သတ္တဝါများ နေထိုင်ကြ၍—အချို့ လှုပ်ရှားသည့်သူ၊ အချို့ တည်ငြိမ်သည့်သူ ဖြစ်ကြ၏။ သူတို့၏ တိုးပွားမှုသည် နတ်ဘဝနှင့် လူဘဝ အမျိုးမျိုးဖြင့် မြင်ရ၏။ အရေအတွက်ကို အပြည့်အဝ မရေတွက်နိုင်; သိလိုသူတို့အတွက် ယုံကြည် श्रद्धာဖြင့် လက်ခံထိုက်၏။
Kiṃpuruṣa-varṣa, Harivarṣa, and the central Ilāvṛta-varṣa are presented as adjacent/related zones within Jambūdvīpa’s Meru-centered arrangement, enabling a comparative cosmographic profile around Bhārata-varṣa.
The sample indicates Meru’s directional spread (prati-diśam) and yojana-based dimensions (including very large numerical extents and a described geometric form), reflecting the Purāṇic practice of mapping space via standardized units.
No. The provided verses are predominantly geographic and ethnographic (varṣa descriptions, lifespans, environmental features, Meru measurements) rather than dynastic catalogs or Śākta narrative cycles like Lalitopākhyāna.