Adhyaya 62

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमाभागे तृतीय उपोद्धातपादे गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनं नामैकषष्टितमो ऽध्यायः // ६१// पूर्वाचार्यमतं बुद्ध्वा प्रवक्ष्याम्यनुपूर्वशः / विख्यातान्वै अलङ्कारांस्तन्मे निगदतः श्रुणु

ဤသို့ သီရိဗြဟ္မာဏ္ဍ မဟာပုရာဏ၌ ဝါယုမိန့်ကြားသော မධ්ယမဘာဂ၏ တတိယ ဥပေါဓာတပာဒတွင် ‘ဂန္ဓರ್ವ မူးချနာ လက္ခဏာ ဖော်ပြခြင်း’ ဟူသော ၆၁ မြောက် အဓ್ಯಾಯ ပြီးဆုံး၏။ ယခု ပုရောအာစာရျတို့၏ မతကို သိပြီးနောက် နာမည်ကြီး အလင်္ကာရများကို အစဉ်လိုက် ငါဆိုမည်; ငါ့စကားကို နားထောင်လော့။

Verse 2

अलङ्कारास्तु वक्तव्याः स्वैः स्वैर्वर्णैः प्रहेतवः / संस्था नयोगैश्च तथा सदा नाढ्याद्यवेक्षया

အလင်္ကာရများကို မိမိမိမိ၏ ဝဏ္ဏ (အသံ/အက္ခရာ) များနှင့် အကြောင်းရင်းများပါအောင် ဖော်ပြရမည်။ ထို့ပြင် သံဟိတာ-နိယောဂအတိုင်း နာဍီ စသည်တို့ကို အမြဲစိစစ်၍ ဆိုရမည်။

Verse 3

वाक्यार्थपदयोगार्थैरलङ्कारैश्च पूरणम् / पदानि गीतकस्याहुः पुरस्तात्पृष्ठतो ऽथ वा

ဝါကျအဓိပ္ပါယ်၊ စကားလုံးအဓိပ္ပါယ်၊ စကားလုံးပေါင်းစည်းမှုအဓိပ္ပါယ်နှင့် အလင်္ကာရတို့ဖြင့် ပြည့်စုံစေခြင်းကို ‘ဂီတက’ ၏ ပဒများဟု ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် ရှေ့၌ဖြစ်စေ နောက်၌ဖြစ်စေ ရှိနိုင်သည်။

Verse 4

स्थातोनित्रीनरो नीड्डीमनःकण्ठशिरस्थया / एतेषु त्रिषु स्थानेषु प्रवृत्तो विधिरुत्तमः

သ္ဌာတို၊ နိတြီ၊ နရို၊ နီဍ္ဍီ ဟူသည်တို့ကို မန (စိတ်)၊ ကဏ္ဌ (လည်ချောင်း) နှင့် သီရ (ခေါင်း) တွင် တည်ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဤ သုံးနေရာ၌ လည်ပတ်သော နည်းလမ်းသည် အမြင့်မြတ်ဆုံး ဖြစ်သည်။

Verse 5

चत्त्वारः प्रकृतौ वर्णाः प्रविचारस्य नुर्विधा / विकल्पमष्टधा चैव देवाः षोडशधा विदुः

ပရကృతိ၌ ဝဏ္ဏ လေးပါးရှိ၍ စဉ်းစားသုံးသပ်ခြင်း၏ ခွဲခြားမှု မျိုးစုံရှိသည်။ ဝိကల్పသည် ရှစ်မျိုးဟု ဆိုကြပြီး၊ ဒေဝတို့က ဆယ့်ခြောက်မျိုးဟု သိကြသည်။

Verse 6

सृष्टो वर्मः प्रसंचारी तृतीयमवरोहणम् / आरोहणं चतुर्थं तु वर्णं वर्मविदो विदुः

‘စೃಷ್ಟ’ နှင့် ‘ပရသံချာရီ’ သည် ဝර්မ၏ ခွဲခြားချက်များ ဖြစ်သည်။ တတိယမှာ ‘အဝရೋဟဏ’၊ စတုတ္ထမှာ ‘အာရೋဟဏ’ ဟု ဝර්မဗိဒ်တို့က ဝဏ္ဏအဖြစ် သိကြသည်။

Verse 7

तत्रैकः संचरस्थायी संचरस्तु चरो ऽभवत् / अवरोहणवर्णानामवरोहं विनिर्दिशेत्

အဲဒီထဲမှာ တစ်ခုက ‘သံချရ-သ္ထာယီ’ ဖြစ်ပြီး ‘သံချရ’ သည် လှုပ်ရှားသွားလာသူ ဖြစ်လာသည်။ အဝရೋဟဏ ဝဏ္ဏများအတွက် ‘အဝရೋဟ’ ကို သတ်မှတ်ညွှန်ပြရမည်။

Verse 8

आरोहणेन वारोहान्वर्णान्वर्णविदो विदुः / एतेषामेव वर्णानामलङ्कारन्निबोधत

အာရೋဟဏဖြင့် ‘အာရိုဟ’ ဝဏ္ဏများကို ဝဏ္ဏဗိဒ်တို့ သိကြသည်။ ယခု ဤဝဏ္ဏများ၏ အလင်္ကာရ (အလှဆင်သဘော) ကို သိမှတ်ကြလော့။

Verse 9

अलङ्कारास्तु चत्वारस्थापनी क्रमरेजनः / प्रमादस्याप्रमादश्च तेषां वक्ष्यामि लक्षणम्

အလင်္ကာရ လေးပါးရှိသည်—သ္ထာပနီ၊ က్రమရေဇန၊ ပရမာဒ၊ အပရမာဒ။ ယခု ၎င်းတို့၏ လက္ခဏာများကို ငါ ပြောမည်။

Verse 10

विस्वरो ऽष्टकलाश्चैव स्थानं द्व्येकतरागतः / आवर्त्तस्याक्रमो त्वाक्षी वेकार्यां परिमाणतः

ဝိသ္ဝရိုသည် ကလာရှစ်ပါးနှင့်ပြည့်စုံ၍ နေရာသည် နှစ်ခုအနက် တစ်ခုတွင် တည်ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ အာဝတ္တ၏ လှည့်လည်ပုံသည် မျက်စိကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး လုပ်ငန်း၌ အတိုင်းအတာ သတ်မှတ်ထားသည်။

Verse 11

कुमारं संपरं विद्धि द्विस्तरं वामनं गतः / एष वै एष चैवस्यकुतरेकः कुलाधिकः

ကူမာရကို ‘သံပရ’ ဟု သိမှတ်ပါ; သူသည် အဆင့်နှစ်ထပ်ဖြစ်၍ ဝာမနဘဝသို့ ရောက်သည်။ ဤသူပင်—ဤအတွင်း၌ မျိုးရိုးဂုဏ်မြင့်ခြင်း၏ အထူးလက္ခဏာတစ်ရပ် ရှိသည်။

Verse 12

स्वेत स्वे कातरे जातकलामग्नितरैषितः / तस्मिंश्चैव स्वरे वृद्धिर्निष्टप्ते तद्विचक्षणः

ရွှေတသည် မိမိ၏ ကာတရအခြေအနေ၌ ပေါ်ပေါက်လာသော ကလာကို မီးဖြင့် ပိုမိုလှုံ့ဆော်သည်။ ထိုအသံတည်းဟူသော စွမ်းအား၌ ပူလောင်သော် တိုးပွားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ပညာရှိတို့ သိကြသည်။

Verse 13

स्येनस्तु अपरो हस्त उत्तरः कमलाकलः / प्रमाणघसबिन्दुर्ना जायते विदुरे पुनः

ရှျေနသည် အခြားသော ဟတ်သ (လက်အတိုင်း) တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်သည် ကြာပန်းကလာနှင့် ယှဉ်တွဲသည်။ တိုင်းတာမှု၏ ထူထဲသော အမှတ် (ဘိန္ဒု) သည် ထပ်မံ၍ အဝေး၌ မပေါ်ပေါက်တော့။

Verse 14

कला कार्या तु वर्णानां तदा नुः स्थापितो भवेत् / विपर्ययस्य रोपिस्या द्यस्य प्रादुर्घटी मम

ဝဏ္ဏများ၏ ကလာကို စီမံပြုလုပ်သင့်သည်; ထိုအခါ တည်မြဲစွာ ထားရှိနိုင်သည်။ သို့သော် ဗိပရယ (ပြောင်းပြန်) ရိုပဏနည်းကြောင့် ကျွန်ုပ်၏ စနစ်၌ ခက်ခဲသော ပေါ်ထွန်းမှု ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

Verse 15

एकोत्तरः स्वरस्तु स्यात्षड्जतः परमः स्वरः / अक्षेपस्कन्दनाकार्यं काकस्योयचपुष्कलम्

အသံတစ်ခု ထပ်တိုးရှိရမည်၊ Ṣaḍja သည် အမြင့်မြတ်ဆုံး အသံဖြစ်၏။ ကျီး၏ ထူထဲပြည့်ဝသော လည်ချောင်းသံကဲ့သို့ “ākṣepa” နှင့် “skandana” ကို ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 16

संतारौ तौनुसर्वाय्यौ कार्यं वा कारणं तथा / आक्षिप्तमवरोह्यासीत्प्रोक्षमद्यस्तथैव च

“saṃtāra” နှင့် “sarvāyya” တို့ကို ကမ္မ သို့မဟုတ် အကြောင်းရင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ရမည်။ “ākṣipta” သည် အဆင်းသံ (avarohana) နှင့်တွဲရမည်၊ “prokṣa” နှင့် “madhya” လည်း ထိုနည်းတူ။

Verse 17

द्वादशे च कलास्थानामेकान्तरगतस् तथा / प्रेशोल्लिखितमलङ्कारमेवस्वरसमन्विता

ကလာနေရာ ၁၂ ခုမြောက်တွင်လည်း အလှည့်ကျ (အကွာအဝေးဖြင့်) တည်ရှိသည်။ အသံများနှင့်ညီညွတ်သော “preśollikhita” ဟူသော အလင်္ကာရသည် ထိုအရာပင်။

Verse 18

स्वरस्वरबहुग्रामकाप्रयोष्टनुपत्कला / प्रक्षिप्तमेव कलयाचोपादानारयो भवेत्

အသံအုပ်စုများစွာတွင် “kāprayoṣṭanupat” ဟူသော ကလာ ရှိသည်။ ထိုကလာကြောင့်ပင် “prakṣipta” ဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ ၎င်းသည် upādāna (အခြေခံပစ္စည်း) နှင့် ari-bhāva (ဆန့်ကျင်မှု) ၏ အကြောင်းရင်းလည်း ဖြစ်သည်။

Verse 19

द्विकथंवावथाभूतयत्रभाषितमुच्यते / उच्चराद्विश्वरारूढातथायाष्टस्वरातथा

အရာကို အဖြစ်မှန်အတိုင်း “dvikatha” ပုံစံဖြင့် ပြောဆိုရာတွင်၊ ၎င်းသည် “uccara” မှ စ၍ “viśvara” ပေါ်သို့ တက်ရောက်ကာ “aṣṭasvara” စနစ်အတိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။

Verse 20

वापः स्यादवरोहेण नारतो भवति ध्रुवम् / एकान्तरं च ह्येतेवैतमेवस्वरसत्तमः

အသံကို အောက်သို့ဆင်းသည့် (အဝရောဟ) နည်းဖြင့် ‘ဝါပ’ ဖြစ်ပေါ်သည်။ ‘နာရတ’ သည် မလွဲမသွေ တည်ငြိမ်မြဲမြံသည်။ ဤတို့၏ အလှည့်ကျအကွာအဝေးစဉ်—အသံများအနက် အမြတ်ဆုံးဟု ဆိုသည်။

Verse 21

सक्षिप्रच्छेदनामाचचतुष्कलगणः स्मृतः / अलङ्कारा भवन्त्येते त्रिंशद्देवैः प्रकीर्त्तिताः

‘သာက္ခိ’ နှင့် ‘ပရစ္ဆေဒန’ ဟု အမည်ရသော ချတုရှ္ကလ-အုပ်စုကို စမృతိ၌ မှတ်သားထားသည်။ ဤတို့သည် အလင်္ကာရများဖြစ်၍ သုံးဆယ်သော ဒေဝတို့က ချီးမွမ်းကြသည်။

Verse 22

वर्णास्थानप्रयोगेण कलामात्राप्रमाणतः / संस्थानं च प्रमाणं च विकारो लक्षणस्तथा

အက္ခရာထွက်ရာနေရာကို အသုံးချခြင်းနှင့် ကလာ-မာတြာ အတိုင်းအတာဖြင့်—ဖွဲ့စည်းပုံ (သံස්ထာန), အရွယ်အစား (ပရမာဏ), ပြောင်းလဲမှု (ဝိကာရ), လက္ခဏာတို့လည်း သတ်မှတ်된다။

Verse 23

चतुर्विधमिदं ज्ञेय मलङ्कारप्रयोजनम् / यथात्मनो ह्यलङ्कारो विपयस्तो विगर्हितः

မလ-အလင်္ကာရ၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို လေးမျိုးဟု သိမှတ်ရမည်။ အကြောင်းမှာ မိမိသဘာဝနှင့် ဆန့်ကျင်သော အလင်္ကာရသည် ပြောင်းပြန်ဖြစ်၍ အပြစ်တင်ခံရသည်။

Verse 24

वर्ममेवाप्यलङ्कर्त्तुं विषमाह्यात्मसंभवाः / नानाभरणसंयोगा यथा नार्या विभूषणम्

ကာကွယ်ကဝတ်ကိုတောင် အလှဆင်ရန် မိမိသဘာဝမှ ပေါ်လာသော မညီမျှမှုမျိုးစုံ ရှိသည်။ မိန်းမ၏ အလှအပသည် အမျိုးမျိုးသော အာဘရဏများ ပေါင်းစည်းခြင်းဖြင့် ဖြစ်သကဲ့သို့။

Verse 25

वर्मस्य चैवालङ्कारो विभूषा ह्यात्मसंभवः / न पादे कुण्डलं दृष्टं न कण्ठे रसना तथा

သံကာလည်း မိမိ၏ အလင်္ကာရရှိ၍ ထိုတင့်တယ်မှုသည် ကိုယ်တိုင်မှ ပေါ်ထွန်းသည်။ ခြေတွင် ကုဏ္ဍလ မမြင်ရ၊ လည်ပင်းတွင်လည်း ထိုသို့ ကြိုးမရှိ။

Verse 26

एवमेवाद्यलङ्कारे विपर्यस्तो विगर्हितः / क्रियमाणो ऽप्यलङ्कारो नागं यश्चैव दर्शयत्

ဤသို့ပင် အစအလင်္ကာရသည် ပြောင်းပြန်၍ အပြစ်တင်ထိုက်လာသည်။ ပြုလုပ်ထားသော အလင်္ကာရတောင် နဂါးကိုပင် ထင်ရှားစေသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 27

यथादृष्टस्य मार्गस्यकर्त्तव्यस्यविधीयते / लक्षणंपर्यवस्यापिवर्त्तिका मपिवर्त्तते

မြင်တွေ့သော လမ်းကြောင်းအတိုင်း လုပ်ဆောင်ရမည့် အမိန့်ကို သတ်မှတ်သည်။ လက္ခဏာများ သေချာပြီးသားဖြစ်သော်လည်း အကျင့်အကြံလည်း ထိုအတိုင်း လည်ပတ်သည်။

Verse 28

याथातथ्येन वक्ष्यामि मासोद्भवमुखोद्भव / त्रयोविंशतिशीतिस्तु विज्ञातपवदैवतम्

အို မာဆိုဒ္ဘဝ၊ အို မုခိုဒ္ဘဝ! အမှန်အတိုင်း ငါပြောမည်။ နှစ်ဆယ့်သုံးမြောက် ‘ရှီတိ’ အခြေအနေ၏ ဒေဝတော်လည်း သိရှိပြီးဖြစ်သည်။

Verse 29

नगोनातुपुरस्तानुमध्यमांशस्तु पर्ययः / तयोर्विभागो देवानां लावण्ये मार्गसंस्थितः

နဂ-အိုနာ၏ ရှေ့ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းသည်ပင် အလှည့်အပြောင်းဖြစ်သည်။ ထိုနှစ်ခု၏ ခွဲခြားမှုသည် ဒေဝတို့၏ လှပမှုမဂ်၌ တည်ရှိသည်။

Verse 30

अनुषङ्गमयो दृष्टं स्वसारं वस्वरातर / विपर्ययः संवर्त्तो च सप्तस्वरपदक्रमम्

ဆက်နွယ်မှုမှ ပေါ်လာသော အစီအစဉ်ကို မြင်ရသည်—အသံအုပ်စုများအကြား အကွာအဝေးနှင့်တကွ; ပြောင်းပြန်ခြင်းနှင့် ပြန်လည်လှည့်ဝန်းခြင်းတို့သည်လည်း သတ္တသွရ ခုနစ်သံ၏ အဆင့်လိုက်အစီအစဉ်တွင် ဖြစ်သည်။

Verse 31

गान्धारसेतुगीयन्ते वरोमद्भगवानिच / पञ्चमंमध्यमञ्चैवधैवतं तु निषादतः

ဂန္ဓာရ “တံတားသံ” များကို မြတ်သော ဘဂဝန်ဘက်တများက သီဆိုကြသည်; ပဉ္စမ၊ မဓျမ နှင့် ဓైవတ သံတို့သည် နိသာဒမှ ဆက်နွယ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။

Verse 32

षड्जर्षभश्चजानीमोमद्रकेष्वेवनान्तरे / द्वेव्द्यपरतुकिंविद्याद्द्वयमुष्णन्तिकस्यतु

ရှဒ္ဇနှင့် ရ္ဋရှဘကို မဒ္ရက အသုံးတွင် ကွာခြားမှုမရှိဟု သိကြသည်; သို့ရာတွင် ဒွျပရ၏ ခွဲခြားချက်က ဘာလဲ၊ အုရှ္ဏန္တိက၏ နှစ်မျိုးသဘောက ဘာလဲ?

Verse 33

प्राकृते वैकृते चैव गान्धारः स प्रयुज्यते / पदस्यात्ययरूपन्तुसप्तरूपन्तुकौशिकीम्

ပရာကృతနှင့် ဝိုင်ကೃತ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် ဂန္ဓာရသံကို အသုံးပြုသည်; ပဒအတွက် ‘အတျယ’ ရုပ်၊ ကೌရှိကီအတွက် ‘သပ္တ’ ရုပ်ဟု ဆိုထားသည်။

Verse 34

गान्धारस्येनकार्त्स्येन चायं यस्यविधिः स्मृतः / एषचैवक्रमोद्दिष्टोमध्यमांशस्य मध्यमः

ဂန္ဓာရအကြောင်း ဤနည်းလမ်းကို အပြည့်အစုံ အစဉ်အလာအဖြစ် မှတ်သားထားသည်; ထိုအစီအစဉ်ကိုပင် မဓျမအংশ၏ ‘မဓျမ’ ဟု ညွှန်ပြထားသည်။

Verse 35

यानि प्रोक्तानि गीतानिवतुरूपं विशेषतः / ततः सप्तस्वरङ्कार्यंसप्तरूपञ्चकौशिकी

အထူးသဖြင့် လေးမျိုးသော ရုပ်သဏ္ဍာန်ဖြင့် ဆိုထားသော သီချင်းများရှိပြီး၊ ထို့နောက် ကೌသိကီကို သံခုနစ်ပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထား၍ ရုပ်ခုနစ်ပါးရှိသည်ဟု ချီးမွမ်းကြသည်။

Verse 36

अगदर्शनमित्याहुर्मानुद्वैममकेतथा / द्वितीयामासमात्राणाभिः सर्वाः प्रतिष्ठिताः

အချို့က “အဂဒർശန” ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ အချို့က “မာနုဒွိုင်မမက” ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ ဒုတိယ လ-အတိုင်းအတာများဖြင့် အားလုံးကို တည်မြဲစေထားသည်။

Verse 37

उत्तरेवप्रकृत्येवंमाताब्राह्मतलायत / तथाहतानोपिडकेयत्रमायांनिवर्त्तते

မြောက်ဘက်သို့လည်း ထိုနည်းတူ မာတာ ဘြာဟ္မီ သည် ဘြာဟ္မတလ အထိ ရောက်ခဲ့သည်။ မာယာ ပျောက်ကွယ်ရာနေရာ၌ ဒဏ်ရာရသူများပင် ငြိမ်းချမ်းလာကြသည်။

Verse 38

पादेनैकेनमायात्रा पादोनामतिवारिमः / संख्यापनोपहूतांवैतत्रपानमिति स्मृतम्

ပဒတစ်ခုဖြင့် “မာယာတြာ” ဟု ခေါ်ပြီး၊ “ပဒ” ဟု အမည်ရသော အလွန်ပေါများသည့် အရာလည်း ရှိသည်။ ကိန်းဂဏန်းရေတွက်ခြင်းဖြင့် ဖိတ်ခေါ်ထားသည့်အရာကို ထိုနေရာ၌ “ပာန” ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 39

द्वितीयपादभङ्गञ्चग्रहेनामप्रतिष्ठितम् / पूर्वमष्ठतीटती नद्वितीयं चापरान्तिकैः

ဒုတိယ ပဒ-ခွဲခြမ်းမှုကို “ဂြဟ” ဟူသော အမည်ဖြင့် တည်ထောင်ထားသည်။ ပထမကို “အဋ္ဌတီဋတီ” ဟု ခေါ်သော်လည်း ဒုတိယကို အပရာန္တိကတို့ မလက်ခံကြ။

Verse 40

पादभागसपादं तु प्रकृत्यमपि संस्थितम् / चतुर्थमुत्तरं चैवमद्रवत्पावमद्रकौ

ခြေထောက်အပိုင်းနှင့်အတူ ဤအရာသည် သဘာဝအတိုင်း တည်ရှိနေသည်။ စတုတ္ထအဖြေသည်လည်း ထိုနည်းတူ; မဒြဝတ် နှင့် ပာဝမဒြက ကို ဓမ္မစည်းကမ်းအဖြစ် ဆိုထားသည်။

Verse 41

मद्रकोदक्षिणस्यापि यथोक्ता वर्त्तते कला / सर्वमेवानुयोगं तु द्वितीयं बुद्धिमिष्यते

တောင်ဘက် မဒြက၏ ကလာလည်း ပြောထားသကဲ့သို့ပင် လည်ပတ်နေသည်။ အနုယောဂ အားလုံးကိုပင် ဒုတိယ ဉာဏ် (ဒုတိယ ဆုံးဖြတ်ချက်) ဟု သတ်မှတ်သည်။

Verse 42

पादौवाहरणं चास्यात्पारं नात्र विधीयते / एकत्वं मुनुयोगस्य द्वयोर्यद्यद्द्विजोत्तम

ဤနေရာတွင် ပာဒေါဒ္ဓရဏ (ခြေထောက်ကို ယူဆောင်ခြင်း) ရှိသော်လည်း ပာရ (အဆုံး) ကို မသတ်မှတ်။ အို ဒွိဇောတ္တမ၊ နှစ်ဖက်လုံးတွင် မုနိယောဂ၏ တစ်လုံးတစ်ဝတည်းကို လက်ခံသည့် နေရာတိုင်း၌။

Verse 43

अनेकसमवायस्तु पातका हरिणा स्मृताः / तिसृणां चैव वृत्तीनां वृत्तौ वृत्ते च दक्षिणः

အမျိုးမျိုးသော သမဝါယများကို ဟရီက ပာတက (အပြစ်/ဒုက္ခ) ဟု မှတ်သားထားသည်။ ထို့ပြင် ဝృတ္တိ သုံးပါးအကြောင်း—ဝృတ္တိ အတွင်းနှင့် ဝృတ္တိ ၏ အတွင်းပိုင်းတွင်—ဒက္ခိဏ (တောင်ဘက်/ဒက္ခိဏာ) ကို ညွှန်ပြထားသည်။

Verse 44

अष्टौ तु समवायस्तु वीरा संमूर्छना तथा / कस्यनासुतराचैव स्वरशाखा प्रकीर्त्तिता

သမဝါယ ရှစ်ပါးရှိသည်; ထို့ပြင် ‘ဝီရာ’ နှင့် ‘သံမူးရ္ချနာ’ လည်းရှိသည်။ ထို့အတူ ‘ကသျနာသုတရာ’ နှင့် ‘သွရ-ရှာခာ’ ကိုလည်း ထင်ရှားစွာ ကြေညာထားသည်။