
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
ဤအধ্যာယတွင် ဇိုင်မိနီ၏ပြောကြားချက်အရ မင်းရဲ့ အශ්ဝမေဓ ယဇ్ఞာကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည်။ ဝါယုသည် ဝါသဝ/အိန္ဒြ၏နှိုးဆော်မှုဖြင့် ယဇ్ఞာမြင်းကို ရုတ်တရက်ယူဆောင်ကာ ရသာတလ အောက်လောကသို့ ခေါ်ဆောင်သွားသည်။ စာဂရမင်း၏သားများသည် တောင်တန်း၊ တောအုပ်၊ လူနေရာများအနှံ့ ရှာဖွေသော်လည်း မတွေ့။ အယောဓျာသို့ ပြန်လာ၍ အဖေထံ သတင်းပို့ရာ မင်းသည် ဒေါသထွက်ကာ ဓမ္မတရားနှင့် မင်းဘုရင်တာဝန်အရ ယဇ్ఞာမပြီးမချင်း မပြန်ဘဲ ထပ်မံရှာရန် အမိန့်ပေးသည်။ ထို့နောက် မင်းသားများသည် ပင်လယ်ကမ်းမှ စ၍ မြေကြီးကို တူးဖော်ခွဲခြမ်းကာ ပာတလအထိ ဆင်းသက်သဖြင့် မြေကြီးတုန်ခါ၍ သတ္တဝါများ ငိုကြွေးကြသည်။ နောက်ဆုံး ပာတလတွင် မြင်းကို မြင်ရပြီး ကပိလရသီနှင့် တွေ့ဆုံမည့် အကြောင်းအရာနှင့် မျိုးရိုးသမိုင်းဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်များအတွက် အခြေခံဖြစ်လာသည်။
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उवोद्धातपादे सगरवरिते ऽश्वमोचनं नाम द्विपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः // ५२// जैमिनिरुवाच तेषु तत्र निविष्टेषु वासवेन प्रचोदितः / जहारं तुरगं वायुस्तत्क्षणेन रसातलम्
ဤသို့ သီရိဗြဟ္မာဏ္ဍ မဟာပုရာဏ၌ ဝါယုမိန့်ကြားသော အလယ်ပိုင်း၊ စဂရဇာတ်တွင် “အශ්ဝမောစန” ဟူသော အခန်း ၅၂ ဖြစ်သည်။ ဇိုင်မိနီက ဆိုသည်—သူတို့ ထိုနေရာ၌ ထိုင်နေစဉ် ဝါသဝ (အိန္ဒြ) ၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ဝါယုသည် ခဏချင်း မြင်းကို လုယူကာ ရသာတလသို့ ယူဆောင်သွား하였다။
Verse 2
अदृष्टमश्वं तैः सर्वैरपहृत्य सदागतिः / अनयत्तत्पथा राजन्कपिलस्यान्तिकं मुनेः
သူတို့အားလုံး မမြင်နိုင်သော မြင်းကို လုယူပြီး အမြဲလျင်မြန်သော ဝါယုသည်၊ အို မင်းကြီး၊ ထိုလမ်းတစ်လျှောက်ပင် မုနိ ကပိလ၏ အနီးသို့ ယူဆောင်သွား하였다။
Verse 3
ततः समाकुलाः सर्वे विनष्टे ऽश्वे नृपात्मजाः / परीत्य वसुधां सर्वां प्रमार्गन्तस्तुरगमम्
ထို့နောက် မြင်း ပျောက်ဆုံးသွားသဖြင့် မင်းသားများအားလုံး စိတ်လှုပ်ရှားကာ ကမ္ဘာမြေတစ်လျှောက် လှည့်လည်၍ မြင်းကို ရှာဖွေကြ하였다။
Verse 4
विचित्य पृथिवीं ते तु स पुराचलकाननाम् / अपश्यन्तो यज्ञपशुं दुःखं महदवाप्नुवन्
သူတို့သည် မြို့များ၊ တောင်များ၊ တောအုပ်များပါဝင်သည့် ကမ္ဘာမြေတစ်လျှောက် စိစစ်ရှာဖွေကြသော်လည်း ယဇ్ఞပသုကို မတွေ့သဖြင့် ကြီးမားသော ဝမ်းနည်းမှုကို ခံစားကြ하였다။
Verse 5
ततो ऽयोध्यां समासाद्य ऋषिभिः परिवारिताम् / दृष्ट्वा प्रणम्य पितरं तस्मै सर्वं न्यवेदयन्
ထို့နောက် ရှင်ရသီများ ဝန်းရံနေသော အယောဓျာသို့ ရောက်လာပြီး ဖခင်ကို တွေ့ကာ ဦးညွှတ်ပူဇော်၍ ဖြစ်ပျက်သမျှကို အကုန်လုံး တင်ပြ하였다။
Verse 6
परीत्य पृथ्वीमस्माभिर्निविष्टे वरुणालये / रक्ष्यमाणो ऽपि पश्यद्भिः केनापि तुरगो हृतः
ကျွန်ုပ်တို့သည် မြေကြီးကို ပတ်လည်လှည့်ပြီး ဝရုဏာလယ၌ နေရာယူခဲ့သည်; မျက်စိရှေ့တွင်ပင် ကာကွယ်ထားသော်လည်း တစ်ယောက်ယောက်က မြင်းကို ခိုးယူသွားသည်။
Verse 7
इत्युक्तस्तै रुषाविष्टस्तानुवाच नृपोत्तमः / प्रयास्यध्वमधर्मिष्ठाः सर्वे ऽनावृत्तये पुनः
ထိုသို့ဆိုကြသဖြင့် ဒေါသဖြင့်လွှမ်းမိုးသော မင်းမြတ်က သူတို့အား—“အဓမ္မပြုသူတို့၊ သင်တို့အားလုံး ပြန်မလာဘဲ ထွက်ခွာကြလော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
Verse 8
कथं भवद्भिर्जीवद्भिर्विनष्टो वै दरात्मभिः / तुरगेण विना सत्यं नेहाग मनमस्ति वः
သင်တို့ အသက်ရှင်နေသေးလျက်၊ ကြောက်ရွံ့စိတ်ရှိသူတို့၊ အဲဒါ ဘယ်လို ပျောက်ဆုံးသွားသနည်း။ အမှန်တကယ်—မြင်းမရှိဘဲ သင်တို့ ဒီကို ပြန်လာခွင့်မရှိ။
Verse 9
ततः समेत्य तस्मात्ते सप्रयाताः परस्परम् / ऊचुर्न दृश्यते ऽद्यापि तुरगः किं प्रकुमह
ထို့နောက် သူတို့သည် ထိုနေရာမှ ပြန်လာ၍ အချင်းချင်း တွေ့ဆုံကာ “ယနေ့တိုင် မြင်းကို မမြင်ရသေးဘူး၊ အခု ဘာလုပ်ရမလဲ” ဟု ပြောကြသည်။
Verse 10
वसुधा विचितास्माभिः सशैलवनकानना / न चापि दृश्यते वाजी तद्वार्त्तापि न कुत्रचित्
တောင်တန်း၊ တောအုပ်၊ တောနက်များအပါအဝင် မြေကြီးတစ်ပြင်လုံးကို ကျွန်ုပ်တို့ ရှာဖွေခဲ့သည်; သို့သော် မြင်းကို မတွေ့၊ သတင်းတောင် ဘယ်မှာမှ မရှိ။
Verse 11
तस्मादब्धेः समारभ्य पातालावधि मेदिनीम् / विभज्य रवात्वा पातालं विविशाम तुरङ्गमम्
ထို့နောက် သူတို့သည် သမုဒ္ဒရာမှ ပာတාලအဆုံးအထိ မြေပြင်ကို ခွဲဝေကာ ပာတාලသို့ ဝင်ရောက်၍ သန့်ရှင်းသော မြင်းကို ရှာဖွေ하였다။
Verse 12
इति कृत्वा मतिं सर्वे सागराः क्रूरनिश्चयाः / निचख्नुर्भूमिमंबोधेस्तटा दारभ्य सर्वतः
ဤသို့ ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် ကြမ်းတမ်းသော ဆုံးဖြတ်ချက်ရှိသူတို့သည် သမုဒ္ဒရာကမ်းခြေမှ စ၍ အရပ်ရပ်သို့ မြေကို တူးဖော်ကြ하였다။
Verse 13
तैः खन्यमाना वसुधा ररास भृशविह्वला / चुक्रुशुश्चापि भूतानि दृष्ट्वा तेषां विचेष्टितम्
သူတို့ တူးဖော်နေစဉ် မြေကြီးသည် အလွန်အမင်း မငြိမ်မသက်ဖြစ်ကာ ငိုကြွေးသံထွက်လာပြီး၊ သတ္တဝါတို့လည်း ထိုလုပ်ရပ်ကို မြင်၍ အော်ဟစ်ကြ하였다။
Verse 14
ततस्ते भारतं खण्डं खात्वा संक्षिब्य भूतले / भूमेर्योजनसाहस्रं योजयामासुरंबुधौ
ထို့နောက် သူတို့သည် ဘာရတခဏ္ဍကို တူးဖော်၍ မြေပြင်မှ ခွာထုတ်ကာ မြေ၏ ယောဇန တစ်ထောင်အရွယ်ကို သမုဒ္ဒရာထဲသို့ ပစ်ချ하였다။
Verse 15
आपातालतलं ते तु खनन्तो मेदिनीतलम् / चरन्तमश्वं पाताले ददृशुर्नृपनन्दनाः
ထိုမင်းသားတို့သည် မြေကို တူးဖော်၍ ပာတාලအောက်ဆုံးအထိ ရောက်သွားပြီး ပာတාලတွင် လှည့်လည်နေသော မြင်းကို တွေ့မြင်하였다။
Verse 16
संप्रहृष्टास्ततः सर्वे समेत्य च समन्ततः / संतोषाज्जहसुः केचिन्ननृतुश्च मुदान्विताः
ထို့နောက် အားလုံးသည် အရပ်ရပ်မှ စုဝေးကာ အလွန်ပီတိဖြစ်ကြသည်။ စိတ်ကျေနပ်၍ တချို့ရယ်မောကြပြီး တချို့က ပျော်ရွှင်စွာ ကပြကြသည်။
Verse 17
ददृशुश्च महात्मानं कपिलं दीप्ततेजसम् / वृद्धं पद्मासनासीनं नासाग्रन्यस्तलोचनम्
သူတို့သည် တောက်ပသောတေဇရှိသည့် မဟာတ္မာ ကပိလကို မြင်ကြသည်။ အိုမင်းသူသည် ပဒ္မာသနဖြင့် ထိုင်ကာ နှာခေါင်းအဖျားပေါ်သို့ မျက်စိတည်ထားသည်။
Verse 18
ऋज्वायतशिरोग्रीवं पुरोविष्टब्धवक्षसम् / स्वतेजसाभिसरता परिबूर्णेन सर्वतः
သူ၏ ခေါင်းနှင့် လည်ပင်းသည် တည့်တန်းရှည်လျား၍ ရင်ဘတ်သည် ရှေ့သို့ တည်ငြိမ်ခိုင်မာသည်။ ကိုယ်ပိုင်တေဇသည် အရပ်ရပ်တွင် ပြည့်နှက်ကာ ပျံ့နှံ့တောက်ပနေသည်။
Verse 19
प्रकाश्यमानं परितो निवातस्थप्रदीपवत् / स्वान्तप्रकाशिताशेषविज्ञानमयविग्रहम्
သူသည် လေမရှိသောနေရာရှိ မီးအိမ်ကဲ့သို့ ပတ်လည်တောက်ပနေသည်။ သူ၏ရုပ်ကာယသည် အတွင်းစိတ်မှ ထွန်းလင်းသော အကုန်လုံးသော ဉာဏ်ပညာ၏ မూర్తိဖြစ်သည်။
Verse 20
समाधिगतचित्तन्तु निभृतांभोधिसन्निभम् / आरूढयोगं विधिवद्ध्येयसंलीनमानसम्
သူ၏စိတ်သည် သမాధိသို့ ရောက်နေ၍ တိတ်ဆိတ်သော သမုဒ္ဒရာကဲ့သို့ ငြိမ်သက်သည်။ ယောဂ၌ တည်မြဲကာ နည်းလမ်းမှန်ကန်စွာ သတိဓ్యేయ၌ စိတ်ကို လုံးဝလျောဝင်ထားသည်။
Verse 21
च्दृदद्यत्दद्वड्ढ द्यदृ डद्धठ्ठण्थ्र्ठ्ठदड्डठ्ठ-थ्र्ठ्ठड्डण्न्र्ठ्ठडण्ठ्ठग्ठ्ठ योगीन्द्रप्रवरं शान्तं ज्वालामाल मिवानलम् / विलोक्य तत्र तिष्ठन्तं विमृशन्तः परस्परम्
ယောဂီတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ စိတ်ငြိမ်သက်၍ မီးလျှံပန်းကုံးကဲ့သို့ မီးတောက်တောက်လင်းသော မုနိကို ထိုနေရာ၌ ရပ်နေသည်ကို မြင်ပြီး သူတို့သည် အချင်းချင်း ဆွေးနွေးကြ၏။
Verse 22
मुहूर्त्तमिव ते राजन्साध्वसं परमं गताः / ततो ऽयमश्वहर्त्तेति सागरा कालचोदिताः
အရှင်မင်းမြတ်၊ သူတို့သည် ခဏတစ်လောက် အလွန်ကြောက်ရွံ့သွားကြပြီး၊ ကာလ၏နှိုးဆော်မှုကြောင့် “ဤသူသည် မြင်းခိုးသူပင်” ဟု ဆိုကြ၏။
Verse 23
परिवव्रुर्दुरात्मानः कपिलं मुनिसत्तमम् / ततस्तं परिवार्योचुश्वोरो ऽयं नात्र संशयः
စိတ်ဆိုးသူတို့သည် မုနိအမြတ် ကပိလကို ဝိုင်းရံကြပြီး၊ ထို့နောက် “ဤသူသည် ခိုးသူပင်၊ သံသယမရှိ” ဟု ပြောကြ၏။
Verse 24
अश्वहर्त्ता ततो ऽह्येष वध्यो ऽस्माभिर्दुराशयः / तं प्राकृतवदासीनं ते सर्वे हतवुद्धयः
“ဤသူသည် မြင်းခိုးသူပင်၊ စိတ်ဆိုးသူဖြစ်၍ ငါတို့က သတ်သင့်သည်” ဟု ဆိုကာ၊ သာမန်လူကဲ့သို့ ထိုင်နေသော မုနိကို ဉာဏ်မဲ့သူတို့အားလုံး ကြည့်နေကြ၏။
Verse 25
आसन्नमरणाश्चक्रुर्धर्षितं मुनिमञ्जसा / जैमिनिरुवाच ततो मुनिरदीनात्मा ध्यानभङ्गप्रधर्षितः
သူတို့သည် ချက်ချင်း မုနိကို တိုက်ခိုက်၍ သေမင်းနီးပါး ဖြစ်စေကြ၏။ ဇိုင်မိနီက ဆိုသည်—ထိုအခါ သမာဓိပျက်ကွက်မှုကြောင့် ထိခိုက်သော်လည်း စိတ်မလျော့သော မုနိက (ဤသို့ ပြော၏)။
Verse 26
क्रोधेन महताऽविष्टश्चुक्षुभे कपिलस्तदा / प्रचचाल दुराधर्षो धर्षितस्तैर् दुरात्मभिः
ကြီးမားသော ဒေါသဖြင့် ဖုံးလွှမ်းခံရသော ကပိလသည် ထိုအခါ တုန်လှုပ်ကာ ပူလောင်လှုပ်ရှား၏; မကောင်းစိတ်ရှိသူတို့၏ စော်ကားမှုကြောင့် မအနိုင်ယူလွယ်သူတောင် လှုပ်ခတ်သွား၏
Verse 27
व्यजृंभत च कल्पान्ते मरुद्भिरिव चानलः / तस्य चार्णवगंभीराद्वपुषः कोपपावकः
ကလ္ပအဆုံး၌ လေတိုက်၍ မီးတောက်သကဲ့သို့ သူသည် ပျံ့နှံ့တောက်လောင်၏; သမုဒ္ဒရာကဲ့သို့ နက်ရှိုင်းသော ကိုယ်ကာယမှ ဒေါသမီး ပေါ်ထွက်လာ၏
Verse 28
दिधक्षुरिव पातालांल्लोकान्सांकर्षणो ऽनलः / शुशुभे धर्षणक्रोधपरामर्शविदीपितः
ပာတාලလောကများကို မီးရှို့မည့် စင်္ကර්ෂဏ မီးကဲ့သို့; စော်ကားမှုကြောင့် ဖြစ်သော ဒေါသ၏ ထိတွေ့မှုဖြင့် တောက်လောင်ကာ ထင်ရှားလှ၏
Verse 29
उन्मीलयत्तदा नेत्रे वह्निचक्रसमद्युतिः / तदाक्षिणी क्षणं राजन्राजेतां सुभृशारुणे
မီးစက်ဝိုင်းကဲ့သို့ တောက်ပသူသည် ထိုအခါ မျက်စိဖွင့်၏; အရှင်ဘုရင်၊ သူ၏ မျက်လုံးနှစ်လုံးသည် ခဏတာ အလွန်နီရဲ၍ တောက်ပလေ၏
Verse 30
पूर्वसंव्यासमुदितौ पुष्पवन्ताविवांबरे / ततो ऽप्युद्वर्त्तमानाभ्यां नेत्राभ्यां नृपनन्दनान्
အရှေ့ဘက် ဆန္ဓ്യာတွင် ထွက်ပေါ်လာသော ပုရှ္ပဝန္တ တောင်နှစ်လုံးကဲ့သို့ မိုးကောင်းကင်၌ ထင်ရှားသကဲ့သို့; သို့ရာတွင် အပေါ်သို့ လှည့်တင်သော မျက်လုံးနှစ်လုံးဖြင့် မင်းသားတို့ကို မြင်တော်မူ၏
Verse 31
अवैक्षत च गंभीरः कृतान्तः कालपर्यये / क्रुद्धस्य तस्यनेत्राभ्यां सहसा पावकार्चिषः
ကာလပြောင်းလဲချိန်၌ ဂಂಭီရသော ကೃತान्त သည် ဒေါသဖြင့် ကြည့်လေ၏; သူ၏ မျက်စိနှစ်ဖက်မှ ချက်ချင်း မီးလျှံများ ပေါက်ကွဲထွက်လာသည်။
Verse 32
निश्चेरुरभिलोदिक्षु कालाग्नेरिव संतताः / सधूमकवलोदग्राः स्फुलिङ्गौघमुचो मुहुः
ထိုမီးလျှံများသည် ကာလမီး၏ ဆက်တိုက်စီးဆင်းမှုကဲ့သို့ အရပ်အားလုံးသို့ ထွက်ပြေးသွားပြီး၊ မီးခိုးအစုများနှင့်အတူ မကြာခဏ မီးစက်များကို အလုံးအရင်း ပက်ချလေ၏။
Verse 33
मुनिक्रोधानलज्वालाः समन्ताव्द्यानशुर्दिशः / व्यालोदरौग्रकुहरा ज्वाला स्तन्नेत्रनिर्गताः
မုနိ၏ ဒေါသမီးလျှံများသည် အရပ်လေးမျက်နှာကို လောင်ကျွမ်းစေပြီး၊ မြွေဗိုက်ကဲ့သို့ ကြောက်မက်ဖွယ် အပေါက်အဝင်များရှိသော မီးလျှံများသည် သူ၏ မျက်စိမှ ထွက်ပေါ်လာသည်။
Verse 34
विरेजुर्निभृतांभोधेर्वडवाग्नेरिवार्चिषः / क्रोधाग्निः सुमहाराज ज्वालावव्याप्तदिगन्तरः
အို မဟာရာဇာကြီး၊ ထိုမီးရောင်များသည် တိတ်ဆိတ်သော သမုဒ္ဒရာထဲရှိ ဝဍဝာမီးကဲ့သို့ တောက်ပလေ၏; ဒေါသမီးသည် မီးလျှံများဖြင့် အရပ်အဆုံးအားလုံးကို ဖုံးလွှမ်းသွားသည်။
Verse 35
दग्धांश्चकार तान्सर्वानावृण्वानो नभस्तलम्
ကောင်းကင်ပြင်ကို ဖုံးလွှမ်းလျက် သူသည် သူတို့အားလုံးကို လောင်ကျွမ်းစေ၍ ပြာဖြစ်စေ하였다။
Verse 36
सशब्दमुद्भ्रान्तमरुत्प्रकोपविवर्त्तमानानलधूमजालैः / महीरजोभिश्च नितान्तमुद्धतैः समावृतं लोक मभूद्भृशातुरम्
အသံကြီးစွာဖြင့် လေမုန်တိုင်း၏ဒေါသကြောင့် မီးနှင့်မီးခိုးကွန်ယက်များ လှည့်ဝန်းကာ၊ မြေမှုန့်များလည်း အလွန်အမင်း ဖုန်ထလာ၍ လောကတစ်လောကလုံးကို ဖုံးလွှမ်းကာ အလွန်ပင် စိတ်လှုပ်ရှားဝေဒနာဖြစ်သွားသည်။
Verse 37
ततः स वह्निर्विलिखन्निवाभितः समीरवेगाभिहताभिरंबरम् / शिखाभिरुर्वीशसुतानशेषतो ददाह सद्यः सुर विद्विषस्तान्
ထို့နောက် ထိုမီးသည် အရပ်ရပ်မှ ကောင်းကင်ကို ခြစ်ထိုးသကဲ့သို့ ထင်ရပြီး၊ လေ၏အရှိန်ကြောင့် ထိခိုက်လှုပ်ရှားသော မီးလျှံများဖြင့် နတ်တို့၏ရန်သူ အုရဝီရှ၏သားများကို ချက်ချင်း အကုန်လုံး မီးရှို့ဖျက်ဆီးလိုက်သည်။
Verse 38
मिषतः सर्वलोकस्य क्तोधाग्निस्तमृते हयम् / सागरांस्तानशेषेण भस्मसादकरोत्स तान्
လောကအပေါင်းတို့ ကြည့်နေစဉ်တွင် ထိုမြင်းကိုသာ ချန်လှပ်၍ ဒေါသမီးသည် စာဂရ၏သားများကို အကုန်လုံး ပြာဖြစ်အောင် လုပ်ပစ်하였다။
Verse 39
एवं क्रोधाग्निना तेन सागराः पापचेतसः / जज्वलुः सहसा दावे तरवो नीरसा इव
ဤသို့ ဒေါသမီးကြောင့် ပုပ်သိုးသောစိတ်ရှိသည့် စာဂရ၏သားများသည် တောမီးထဲက အရည်မရှိသော သစ်ပင်များကဲ့သို့ ချက်ချင်း လောင်ကျွမ်းသွားကြသည်။
Verse 40
दृष्ट्वा तेषां तु निधनं सागराणान्दुरात्मनाम् / अन्योन्यमबुवन्देवा विस्मिता ऋषिभिः सह
ထိုဒုစရိုက်စိတ်ရှိသော စာဂရ၏သားများ ပျက်စီးသေဆုံးမှုကို မြင်ကြသောအခါ ရှိသီများနှင့်အတူ နတ်များသည် အံ့ဩတုန်လှုပ်ကာ အချင်းချင်း ပြောဆိုကြသည်။
Verse 41
अहोदारुणपापानां विपाको न चिरायितः / दुरन्तः खलु लोके ऽस्मिन्नराणामसदात्मनाम्
အို၊ ကြမ်းတမ်းသော အပြစ်များ၏ အကျိုးဆက်သည် မကြာမီပင် ရောက်လာသည်; ဤလောက၌ မကောင်းသောစိတ်ရှိသူတို့၏ အဆုံးသတ်သည် အမှန်တကယ် ဆိုးရွားလှသည်။
Verse 42
यदि मे पर्वताकारा नृशंसाः क्रूरवुद्धयः / युगपद्विलयं प्राप्ताः सहसैव तृणाग्निवत्
တောင်တန်းကဲ့သို့ ကြီးမား၍ ရက်စက်ကြမ်းတမ်းသော စိတ်ရှိသူတို့သည် တစ်ပြိုင်နက်တည်း မြက်ခြောက်မီးကဲ့သို့ ချက်ချင်း ပျောက်ကွယ်သွားကြသည်။
Verse 43
उद्वेजनीया भूतानां सद्भिरत्यन्तगर्हिताः / आजीवान्तमिमे हर्तु दिष्ट्या संक्षयमागताः
ဤသူတို့သည် သတ္တဝါအားလုံးအတွက် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်း၍ သဒ္ဓါရှိသူတို့က အလွန်အမင်း ရှုတ်ချကြသည်; ဘဝတစ်လျှောက် ဒုက္ခပေးသူတို့သည် ကံတရားကြောင့် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်하였다။
Verse 44
परोपतापि नितरां सर्वलोकजुगुप्सितम् / इह कृत्वाशुभं कर्म कःपुमान्विन्दते सुखम्
သူတစ်ပါးကို နှိပ်စက်၍ လောကအနှံ့ မုန်းတီးခံရသူသည် ဤလောက၌ မကောင်းသောကံကို ပြုလုပ်ပြီး မည်သူက ပျော်ရွှင်မှုကို ရနိုင်မည်နည်း။
Verse 45
विक्रोश्य सर्वभूतानि संप्रयाताः स्वकर्मभिः / ब्रह्मदण्डहताः पापा निरयं शाश्वतीः समाः
သတ္တဝါအားလုံးကို ငိုကြွေးအော်ဟစ်စေပြီး သူတို့သည် မိမိကံအတိုင်း ထွက်ခွာသွားကြသည်; ဘြဟ္မာဒဏ္ဍဖြင့် ထိခိုက်ခံရသော အပြစ်သားတို့သည် အနန္တနှစ်များတိုင် နရကသို့ ကျရောက်ကြသည်။
Verse 46
तस्मात्सदैव कर्त्तव्यं कर्म पुंसां मनीपिणाम् / दुरतश्च परित्याज्यमितरल्लोकनिन्दितम्
ထို့ကြောင့် ပညာရှိသူတို့သည် အမြဲတမ်း ကုသိုလ်ကံကို ပြုလုပ်သင့်သည်။ လူလောကက ကဲ့ရဲ့သော အခြားအရာများကို အဝေးကတည်းက စွန့်ပစ်သင့်သည်။
Verse 47
कर्त्तव्यः श्रेयसे यत्नो यावज्जीवं विजानता / नाचरेत्कस्यचिद्द्रोहमनित्यं जीवनं यतः
အသက်ရှိသမျှကာလအတွင်း ကောင်းမြတ်ခြင်းအတွက် ကြိုးစားရမည်ဟု သိသူသည် ကြိုးစားသင့်သည်။ အသက်တာ မတည်မြဲသောကြောင့် မည်သူ့ကိုမျှ သစ္စာဖောက်မလုပ်ရ။
Verse 48
अनित्यो ऽयं सदा देहःसपदश्चातिचञ्चलाः / संसारश्चातिनिस्सारस्तत्कथं विश्वसेद्बुधः
ဤကိုယ်ခန္ဓာသည် အမြဲမတည်မြဲ၊ ခြေလှမ်းများလည်း အလွန်လှုပ်ရှားပြောင်းလဲတတ်သည်။ သံသရာလည်း အလွန်အနှစ်သာရမဲ့—ပညာရှိက ဘယ်လိုယုံကြည်မလဲ။
Verse 49
एवं सुरमुनीन्द्रेषु कथयत्सु परस्परम् / मुनिक्रोधेन्धनीभूता विनेशुः सगरात्मजाः
ဒီလို နတ်များနှင့် မုနိအရှင်များ အပြန်အလှန် ပြောဆိုနေစဉ် မုနိ၏ ဒေါသအတွက် လောင်စာဖြစ်သွားသော စဂရ၏ သားများ ပျက်စီးသွားကြသည်။
Verse 50
निर्दगधदेहाः सहसा भुवं विष्टभ्य भस्मना / अवापुर्निरयं सद्यः सागरास्ते स्वकमभिः
သူတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာများသည် ချက်ချင်း လောင်ကျွမ်း၍ ပြာဖြစ်သွားပြီး ပြာများက မြေပြင်ကို ဖုံးလွှမ်း하였다။ စဂရ၏ သားများသည် မိမိတို့၏ ကံအကျိုးကြောင့် ချက်ချင်း နရကသို့ ရောက်ကြသည်။
Verse 51
सागरांस्तानशेषेण दग्धवातत्क्रोधजो ऽनलः / क्षणेन लोकानखिलानुद्यतो दग्धुमञ्जसा
ဒေါသမှ ပေါ်ပေါက်လာသော မီးသည် ပင်လယ်အားလုံးကို မကျန်အောင် လောင်ကျွမ်းစေပြီး ခဏအတွင်း လောကအားလုံးကို လွယ်ကူစွာ လောင်ကျွမ်းစေရန် တက်ကြွလာ၏။
Verse 52
भयभीतास्ततो देवाः समेत्य दिवि संस्थिताः / तुष्टुवुस्ते महात्मानं क्रोधाग्निशमनार्थिनः
ထို့နောက် ကြောက်ရွံ့နေသော ဒေဝတားတို့သည် ကောင်းကင်ဘုံ၌ စုဝေးကာ ဒေါသမီးကို ငြိမ်းစေလိုသဖြင့် မဟာအတ္တမကို ချီးမွမ်းကြ၏။
The disruption of an aśvamedha: the sacrificial horse (yajña-paśu) is stolen/removed and carried to Rasātala, forcing a royal search to preserve the rite’s completion and legitimacy.
Rasātala and Pātāla are named as the destination and search-depth of the horse; they mark a bhuvana-kośa transition from the surface earth into netherworld strata, showing how ritual history is narrated through cosmographic space.
It belongs to the Sagara-cycle within Solar/Ikṣvāku-associated royal memory: the king’s sons (Sāgaras) undertake the search and excavation, leading toward the Kapila encounter that becomes consequential for later dynastic remembrance.