Adhyaya 50
Anushanga PadaAdhyaya 5058 Verses

Adhyaya 50

सगरदिग्विजयः (Sagara’s World-Conquest / Digvijaya)

ဤအধ্যာယကို အဆုံးသတ်မှတ်တမ်းပုံစံဖြင့် စတင်ကာ ဇိုင်မိနီ၏ ပြောကြားချက်အဖြစ် စပတဒွီပဝတီ မြေကြီးကို အုပ်ချုပ်သည့် သာဓကပြုရမည့် မင်းတစ်ပါး—စဂရမင်း၏ ရာဇဓမ္မကို ဖော်ပြသည်။ မင်းသည် ဝဏ္ဏလေးပါးကို မိမိတို့၏ ဓမ္မတွင် တည်စေ၍ အာရုံခံအင်္ဂါများကို ထိန်းသိမ်းကာ နိုင်ငံကို ကာကွယ်ပြီး လူထုကို အကောင်းဆုံးသော စံနမူနာများအတိုင်း လိုက်နာစေသည်။ အချိန်မတိုင်မီ သေဆုံးမှုမရှိ၊ နိုင်ငံများ အေးချမ်းဖွံ့ဖြိုး၊ ရွာမြို့များ များပြား၍ စတုဝဏ္ဏအသိုင်းအဝိုင်းများ နေထိုင်ကာ လုပ်ငန်းအားလုံး အောင်မြင်ဖွားမြင်သည်။ လူထုသည် မင်းကို သဒ္ဓါဖြင့် ချစ်ခင်လေးစား၊ ပွဲတော်များနှင့် မြို့ပြညီညွတ်မှုရှိပြီး ဆင်းရဲမှု၊ ရောဂါ၊ လောဘ မရှိ၊ ဂုရုများကို ရိုသေ၊ ပညာကို ချစ်၊ သစ္စာရှိ၊ အပြစ်တင်ခံရမည်ကို ကြောက်၍ မကောင်းသော မိတ်ဆွေကို ရှောင်ကြဉ်သည်။ ရာသီဥတု တိကျမှန်ကန်၍ စိုက်ပျိုးရေး ပေါများခြင်းဖြင့် ဓမ္မတရားအခြေပြု မင်းအုပ်ချုပ်မှု၏ ပုံစံကို ပြသသည်။

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरदिग्विजयो नामैकोनपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः // ४९// जैमिनिरुवाच एवं स राजा विधिवत्पालयामास मेदिनीम् / सप्तद्वीपवतीं सम्यक्साक्षाद्धर्म इवापरः

ဤသို့ သီရိဗြဟ္မာဏ္ဍ မဟာပုရာဏ၌ ဝါယုမိန့်ကြားသော အလယ်ပိုင်း၊ တတိယ ဥပေါဒ္ဓာတပဒ၌ “စဂရ ဒိဂ္ဝိဇယ” ဟူသော အခန်း ၄၉ ဖြစ်၏။ ဇိုင်မိနီက—ထိုမင်းသည် ဓမ္မနည်းတကျ ခုနစ်ကျွန်းပါ မြေပြင်ကို ကောင်းစွာ အုပ်ချုပ်ကာ၊ ဓမ္မ၏ အခြားရုပ်သဏ္ဍာန်တစ်ပါးကဲ့သို့ ဖြစ်하였다။

Verse 2

ब्राह्मणादींस्तथा वर्णान्स्वेस्वे धर्मे पृथक्पृथक् / स्थापयित्वा यथान्यायं ररक्षाव्याहतेन्द्रियः

သူသည် ဗြာဟ္မဏတို့အစရှိသော ဝဏ္ဏအားလုံးကို မိမိမိမိ၏ ဓမ္မ၌ သီးသန့်သီးသန့် တရားမျှတစွာ တည်ထောင်ပေးပြီး၊ အင်ဒြိယများ မထိခိုက်ဘဲ နိုင်ငံကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်하였다။

Verse 3

प्रजाश्च सर्ववर्णेषु यथाश्रेष्ठानुवर्त्तिनः / वर्णाश्चैवानुलोम्येन तद्वदर्थेषु च क्रमात्

ဝဏ္ဏအားလုံးအတွင်းရှိ ပြည်သူများသည် မိမိတို့အုပ်စု၏ အကောင်းဆုံးသူများကို လိုက်နာကြပြီး၊ ဝဏ္ဏများလည်း အနုလိုမ အစဉ်အတိုင်း၊ ထို့အတူ အတ္ထ (စီးပွားရေး) ကိစ္စများတွင်လည်း အစဉ်လိုက် တည်ရှိ하였다။

Verse 4

न सति स्थविरे बालं मृत्युरभयुपगच्छति / सर्ववर्णेषु भूपाले महीं तस्मिन्प्रशासति

ထိုတည်ငြိမ်ခိုင်မာသော မင်းကြီးက မြေပြင်ကို အုပ်ချုပ်နေစဉ် ကလေးငယ်ထံသို့ပင် သေမင်း မနီးကပ်ခဲ့; ထိုဘူပါလ မင်း၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ဝဏ္ဏအားလုံး၌ ကြောက်ရွံ့မှု မရှိခဲ့။

Verse 5

स्फीतान्यपेतबाधानि तदा राष्ट्राणि कृत्स्नशः / तेष्वसंख्या जनपदाश्चातुर्वर्ण्यजनावृताः

ထိုအခါ နိုင်ငံအားလုံးသည် စည်ပင်သာယာ၍ အနှောင့်အယှက်ကင်းခဲ့သည်; ထိုနိုင်ငံများအတွင်း၌ ဝဏ္ဏလေးပါး ပြည်သူများဖြင့် ပြည့်နှက်သော မြို့နယ်များ မရေတွက်နိုင်အောင် ရှိ하였다။

Verse 6

ते चासंख्यागृहग्रामशतोपेता विभागशः / देशाश्चावासभुयिष्टा नृपे तस्मिन्प्रशासति

ထိုမင်းကြီးအုပ်ချုပ်စဉ် အိမ်များနှင့်ရွာများ၏ ရာချီအစုအဝေး မရေမတွက်နိုင်အောင်ကို အပိုင်းအခြားအလိုက် စီစဉ်ထားပြီး၊ နိုင်ငံအနှံ့ နေထိုင်ရာနေရာများ အလွန်ပေါများခဲ့သည်။

Verse 7

अनाश्रमी द्विजः कश्चिन्न बभूव तदाभुवि / प्रजानां सर्ववर्णेषु प्रारंभाः फलदायिनः

အဲဒီအချိန်က ထိုမြေပေါ်တွင် အာရှရမရှိသော ဒွိဇတစ်ယောက်မျှ မရှိခဲ့ဘဲ၊ ပြည်သူတို့၏ အရောင်အမျိုးအစားအားလုံးတွင် စတင်လုပ်ဆောင်သမျှသည် အကျိုးပေးခဲ့သည်။

Verse 8

स्वोचितान्येव कर्माणि प्रारभन्ते च मानवाः / पुरुषार्थोपपन्नानि कर्माणि च तदा नृणाम्

လူသားတို့သည် မိမိနှင့်သင့်တော်သော ကမ္မများကိုသာ စတင်လုပ်ဆောင်ကြပြီး၊ ထိုကာလ၌ လူတို့၏ ကမ္မများသည် ပုရုသာရ္ထနှင့် ကိုက်ညီ၍ အဓိပ္ပါယ်ပြည့်ဝခဲ့သည်။

Verse 9

महोत्सवसमुद्युक्ताः पुरग्रामव्रजाकराः / अन्योन्यप्रियकामाश्च राजभक्तिसमन्विताः

မြို့၊ ရွာနှင့် ဗြဇဒေသရှိ ပြည်သူတို့သည် မဟာပွဲတော်များတွင် စိတ်အားထက်သန်စွာ ပါဝင်ကြပြီး၊ အချင်းချင်း ချစ်ခင်နှစ်သက်မှုကို လိုလားကာ မင်းကြီးအပေါ် သစ္စာభక్తဖြင့် ပြည့်ဝခဲ့သည်။

Verse 10

ननिन्दितो ऽभिशस्तो वा दरिद्रो व्याधितो ऽपि वा / प्रजासु कश्चिल्लुब्धो वा कृपणो वापि नाभवत्

ပြည်သူတို့အတွင်း မည်သူမျှ အပြစ်တင်ခံရသူ သို့မဟုတ် စွပ်စွဲခံရသူ မရှိခဲ့ဘဲ၊ ဆင်းရဲသူလည်း မရှိ၊ နာမကျန်းသူလည်း မရှိ၊ လောဘကြီးသူ သို့မဟုတ် ကပ်စေးနည်းသူလည်း မရှိခဲ့သည်။

Verse 11

जनाः परगुणप्रीताः स्वसंपर्काभिकाङ्क्षिणाः / गुरुषु प्रणता नित्यं सद्विद्याव्यसनादृताः

လူတို့သည် အခြားသူ၏ကောင်းဂုဏ်ကိုနှစ်သက်၍ သတ္စင်္ဂကိုလိုလားကြသည်။ ဂုရုများကို နిత్యంဦးညွှတ်ကာ သဒ္ဝိဒ္ယာကို လေ့ကျင့်အားထုတ်ကြသည်။

Verse 12

परापवादभीताश्च स्वदाररतयो ऽनिशम् / निसर्गात्खलसंसर्गविरता धर्मतत्पराः

သူတို့သည် အခြားသူကိုအပြစ်တင်ပြောဆိုခြင်းကိုကြောက်ရွံ့၍ ရှောင်ကြဉ်ကာ ကိုယ့်ဇနီးကိုသာ အမြဲချစ်ခင်တည်ကြည်သည်။ သဘာဝအားဖြင့် လူဆိုးပေါင်းသင်းမှုကို စွန့်၍ ဓမ္မ၌တည်ကြည်ကြသည်။

Verse 13

आस्तिकाः सर्वशो ऽभूवन् प्रजास्तस्मिन्प्रशासति / एवं सुबाहुतन्ये स्वप्रतापार्जितां महीम्

သူအုပ်ချုပ်စဉ် ပြည်သူတို့သည် အလုံးစုံ အာஸ္တိကဖြစ်လာကြသည်။ ထို့ကြောင့် စုဗာဟု မျိုးဆက်၌ သူသည် ကိုယ့်တန်ခိုးဖြင့် ရရှိသော မြေပြင်ကို အုပ်ချုပ်하였다။

Verse 14

ऋतवश्च महाभाग यथाकालानुवर्तिनः / शालिभूयिष्ठसस्याढ्या सदैव सकला मही

အို မဟာဘာဂ! ရာသီများသည် အချိန်တော်တော်မီ လိုက်နာစွာ ဖြစ်ပေါ်ကြသည်။ မြေပြင်တစ်လျှောက်လုံးသည် အမြဲတမ်း သီးနှံကြွယ်ဝ၍ အထူးသဖြင့် ရှာလီ စပါးအလွန်ပေါများသည်။

Verse 15

बभूव नृपशार्दूले तस्मिन् राज्यानि शासति

ထို မင်းသမားကြီး (နရပရှာဒူလ) အုပ်ချုပ်နေစဉ် ဤသို့သော မင်္ဂလာချမ်းသာမှုသည် ဆက်လက်တည်ရှိနေ하였다။

Verse 16

यस्याष्टादशमण्डलाधिपतिभिः सेवार्थमभ्यागतैः प्रख्यातोरुपराक्रमैर्नृपशतैर्मूर्द्धाभिषिक्तैः पृथक् / संविष्टैर्मणिविष्टरेषु नितरामध्यास्यमानामरैः शक्रस्येव विराजते दिवि सभा रत्नप्रभोद्भासिता

သူ၏ နတ်ဘုံရှိ စည်းဝေးခန်းမသည် ရတနာရောင်ခြည်ဖြင့် တောက်ပ၍ သက္ကရာ (အိန္ဒြာ) ၏ စည်းဝေးခန်းမကဲ့သို့ ထင်ရှားသည်။ မဏ္ဍလ ဆယ့်ရှစ်ခု၏ အုပ်ချုပ်သူတို့သည် ဝတ်ပြုဆောင်ရွက်ရန် လာရောက်ပြီး၊ သတ္တိကျော်ကြား၍ မုဿာဘိသိက္က (ရာဇာဘိသိက္က) ခံပြီးသော ဘုရင်များ ရာချီက သီးသန့်ထိုင်ကြကာ၊ မဏိအာසနပေါ် ထိုင်နေသော ဒေဝတားတို့နှင့်အတူ ထိုစည်းဝေးခန်းမကို အလှဆင်ကြသည်။

Verse 17

संकेताविषयान्तराभ्युपगमाः सर्वे ऽपि सोपायनाः कृत्वा सैन्यनिवेशनानि परितः पुर्याः पृथक् पार्थिवाः / द्रष्टुं काङ्क्षितराजकाः सतनयाविज्ञापयन्तो मुहुर्द्वास्थैरेव नरेश्वराय सुचिरं वत्स्यन्तमन्तःपुरे

ဘုရင်များအားလုံးသည် အချက်ပြအတိုင်း အခြားအရေးရာများကို လက်ခံသဘောတူကာ လက်ဆောင်များပါယူဆောင်လာပြီး မြို့ပတ်လည်တွင် သီးသန့်စစ်တပ်စခန်းများ တည်ဆောက်ကြသည်။ မျှော်လင့်ထားသော ဘုရင်ကို တွေ့မြင်လိုသဖြင့် သူတို့သည် သားတော်များနှင့်အတူ တံခါးစောင့်များမှတစ်ဆင့် နရေရှွရထံ မကြာခဏ လျှောက်ထားကြပြီး၊ သူသည် အတွင်းနန်းတော်၌ အချိန်ကြာကြာ နေထိုင်နေသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။

Verse 18

नमन्नरेद्रमुकुटश्रेणीनामतिघर्षणात् / किणीकृतौ विराजेते चरणौ तस्य भूभुजः

ဦးညွှတ်ကန်တော့နေသော ဘုရင်များ၏ သရဖူတန်းများ အလွန်အမင်း ပွတ်တိုက်သဖြင့် ထိုမြေရှင်ဘုရင်၏ ခြေတော်နှစ်ဖက်တွင် ပွတ်ရာအမာရွတ်များ ဖြစ်ပေါ်လာသော်လည်း၊ ထိုခြေတော်များက ပိုမိုတောက်ပလှပနေသည်။

Verse 19

सेवागतनरेद्रौघविनिकीर्णैः समन्ततः / रत्नैर्भाति सभा तस्य गुहा सोमे रवी यथा

ဝတ်ပြုရန် လာရောက်သော ဘုရင်အစုအဝေးက အရပ်ရပ်သို့ ချထားသော ရတနာများကြောင့် သူ၏ စည်းဝေးခန်းမသည် တောက်ပလင်းလက်နေပြီး၊ လိုဏ်ဂူအတွင်း လနှင့် နေ တပြိုင်နက် လင်းသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 20

एवं स राजा धर्मेण भानुवंशशिखामणिः / अनन्यशासनामुर्वीमन्वशासदरिन्दमः

ဤသို့ ထိုဘုရင်သည်—ဘဟာနုဝంశ၏ ထိပ်တန်းရတနာ၊ ရန်သူနှိမ်နင်းသူ—ဓမ္မတရားဖြင့် မိမိအမိန့်တစ်ခုတည်းကိုသာ လိုက်နာသော မြေပြင်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။

Verse 21

इत्थं पालयतः पृथ्वीं सगरस्य महीपतेः / न चापपात मुत् पुत्रमुखालोकनजृंभिता

ဤသို့ မဟာဘုရင် စဂရသည် မြေကြီးကို အုပ်ချုပ်စောင့်ရှောက်လျက်၊ သားတော်၏ မျက်နှာကို မြင်ရသဖြင့် ဖြစ်သော ပီတိကြောင့် မည်သည့်အခါမျှ မလဲကျ မတုန်လှုပ်ခဲ့။

Verse 22

विना तां दुःखितो ऽत्यर्थं चितयामास नैकधा / अहो कष्टमपुत्रो ऽहमस्मिन्वंशे ध्रुवं तु यत्

သူမမရှိသဖြင့် အလွန်ဝမ်းနည်းကာ အကြိမ်ကြိမ် စဉ်းစားလေ၏—“အို၊ ဘယ်လောက်ခက်ခဲသနည်း! ဤမင်းဆက်တွင် ငါသည် တကယ်ပင် သားမရှိသူဖြစ်သည်။”

Verse 23

प्रयान्ति नूनमस्माकं पितरः पिण्डविप्लवम् / निरयादपि सत्पुत्रे संजाते पितरः किल

အမှန်တကယ် ကျွန်ုပ်တို့၏ ပိတೃများသည် ပိဏ္ဍ-တర్పဏ အလှူအတန်း မပြည့်စုံခြင်းကြောင့် အနှောင့်အယှက်ခံရသည်။ သားကောင်း မွေးဖွားလာလျှင် ပိတೃများသည် နရကမှပင် လွတ်မြောက်ကြသည်ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 24

प्रीत्या प्रयान्ति तद्गेहं जातकर्मक्रियोत्सुकाः / महता सुकृतेनापि संप्राप्तस्य दिवं किल

သူတို့သည် ပီတိဖြင့် ထိုအိမ်သို့ လာကာ ဇာတကర్మ စသည့် သင်္ကာရများ ပြုလုပ်ရန် စိတ်အားထက်သန်ကြသည်။ မဟာကုသိုလ်ကြောင့် ကောင်းကင်သို့ ရောက်သူ၏ အိမ်သို့ပင် ထိုသို့ လာကြသည်ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 25

अपुत्रस्यामराः स्वर्गे द्वारं नोद्धाटयन्ति हि / पिता तु लोकमुभयोः स्वर्लोकं तत्पितामहाः

သားမရှိသူအတွက် ဒေဝတော်များသည် ကောင်းကင်တံခါးကို မဖွင့်ပေးကြ။ သို့သော် သားရှိလျှင် ဖခင်သည် လောကနှစ်ပါးတွင် အနေအထားရပြီး၊ သူ၏ ပိတామဟများသည် စွဝဂ္ဂလောကသို့ ရောက်ကြသည်။

Verse 26

जेष्यन्ति किल सत्पुत्रे जाते वंशद्वये ऽपि च / अनपत्यतयाहं तु पुत्रिणां या भवेद्गतिः

သမီးသားကောင်း မွေးဖွားလျှင် မျိုးရိုးနှစ်ဖက်လုံး အောင်မြင်မည်ဟု ဆိုကြ၏; သို့သော် ငါသည် သားမရှိသူဖြစ်၍ သားမရှိသူတို့၏ ကံကြမ္မာကိုသာ ရမည်။

Verse 27

न तां प्राप्क्यामि वै नूनं सुदुर्लभतरा हि सा / पदादैन्द्रात्किलाभिन्नमृद्धं राज्यमखण्डितम्

အဲဒီဂတိကို ငါအမှန်တကယ် မရနိုင်တော့ဘူး၊ အလွန်ရှားပါးလွန်းလို့ပဲ; အင်ဒြာ၏ အဆင့်တန်းတူ စည်ပင်မပြတ်သားသော နိုင်ငံတော်တောင် ထိုအရာနှင့် မကွာဟု ဆိုကြသည်။

Verse 28

मम यत्तदपुण्यस्य याति निष्फलतामिह / इदं मत्पूर्वजैरेव सिंहासनमधिष्ठितम्

ငါ၏ အပုဏ္ဏကမ္မ၏ အကျိုးသည် ဒီမှာ အလဟသ ဖြစ်နေသည်; ဒီစင်္ဟာသနကို ငါ့ဘိုးဘွားများပင် အရင်က ထိုင်ခဲ့ကြသည်။

Verse 29

अपुत्रत्वेन राज्यं च पराधीनत्वमेष्यति / तस्मादौर्वाश्रममहं गत्वा तं मुनिपुङ्गवम्

သားမရှိခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတော်လည်း အခြားသူတို့၏ အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်မည်; ထို့ကြောင့် ငါသည် အော်ဝ ရသီ၏ အာရှရမ်သို့ သွား၍ ထိုမုနိမြတ်ကို တွေ့မည်။

Verse 30

प्रसादयिष्ये पुत्रार्थं भार्याभ्यां सहितो ऽधुना / गत्वा तस्मै त्वपुत्रत्वं विनिवेद्य महात्मने

ယခု ငါသည် မယားနှစ်ယောက်နှင့်အတူ သားရရန်အတွက် သူ့ကို ကြည်နူးစေမည်; သွားရောက်၍ မဟာအတ္မာထံ ငါ၏ သားမရှိခြင်းကို တင်ပြမည်။

Verse 31

स यद्वक्ष्यति तत्सर्वं करिष्ये नात्र संशयः / इति सञ्चिन्त्य मनसा सगरोराजसत्तमः

မင်းတို့အနက် အမြတ်ဆုံး စဂရမင်းသည် စိတ်ထဲတွင် “သူ ပြောသမျှ အားလုံးကို ငါ လုပ်မည်၊ သံသယ မရှိ” ဟု စဉ်းစား하였다။

Verse 32

इत्येष कृत्यविद्राजन्गन्तुमौर्वाश्रमं प्रति / स मन्त्रिप्रवरे राज्यं प्रतिष्ठाप्य ततो वनम्

အို မင်းကြီး၊ တာဝန်ကို သိမြင်သော ဤမင်းသည် အော်ဝ ရသီ၏ အာရှရမ်သို့ သွားရန် ပြင်ဆင်하였다။ အထူးမန်တရီထံ ရာဇဝင်ကို တည်မြဲစေပြီးနောက် တောသို့ ထွက်ခွာ하였다။

Verse 33

प्रययौ रथमारुह्य भार्याभ्यां सहितो मुदा / जगाम रथघोषेण मेघनादातिशङ्किभिः

သူသည် ဝမ်းမြောက်စွာ ရထားပေါ်တက်၍ မိဖုရားနှစ်ပါးနှင့်အတူ ခရီးထွက်하였다။ ရထား၏ ဂုဏ်သံကြောင့် လူတို့သည် မိုးကြိုးသံဟု ထင်ကာ အလွန်ကြောက်ရွံ့하였다။

Verse 34

स्तब्धेक्षणैर्लक्ष्यमाणो मार्गोपान्ते शिखण्डिभिः / प्रियाभ्यां दर्शयन्राजन्सारङ्गांस्तिमितेक्षणान्

လမ်းဘေးတွင် မိုးကောင်များသည် မျက်လုံးတည်ငြိမ်စွာ သူ့ကို စိုက်ကြည့်နေ하였다။ အို မင်းကြီး၊ သူသည် ချစ်သူနှစ်ဦးအား မျက်လုံးငြိမ်သက်သော သားငယ်များကို ပြသရင်း ဆက်လက်သွား하였다။

Verse 35

क्षममूर्ध्वमुखान्सद्यः पलायनपरान्पुनः / वृक्षान्पुष्पफलोपेतान्विलोक्य मुदितो ऽभवत्

မြေပြင်ပေါ်တွင် ခေါင်းမော့နေပြီး နောက်တစ်ခဏအတွင်း ပြေးလွတ်ရန် ပြင်ဆင်ထားသော သတ္တဝါများကိုလည်းကောင်း၊ ပန်းနှင့် သီးပွင့်စုံလင်သော သစ်ပင်များကိုလည်းကောင်း မြင်၍ သူသည် ဝမ်းမြောက်하였다။

Verse 36

अम्लानकुसुमैः स्वादुफलैः शाद्वलभूमिकैः / सुस्निग्धपल्लवच्छायैरभितः संभृतं नगैः

ထိုတောသည် မညှိုးသောပန်းများ၊ ချိုမြိန်သောအသီးများနှင့် စိမ်းလန်းသောမြက်ခင်းမြေပြင်တို့ဖြင့် ပြည့်စုံ၍၊ ပတ်လည်တွင် နူးညံ့သောရွက်ပေါက်အရိပ်ရှိသောတောင်တန်းများက ဝန်းရံထားသည်။

Verse 37

चूताग्रपल्लवास्वादस्निग्धकण्ठपिकारवैः / श्रोत्राभिरामजनकैस्संघुष्टं सर्वतोदिशम्

သရက်ပင်အဖျားရွက်ပေါက်များကို အရသာခံကာ နူးညံ့သောလည်ချောင်းသံဖြင့် ကူးကူးသံထွက်သော ကိုကီလ်ငှက်တို့၏ သံသည် နားဝင်ချိုမြိန်၍ အရပ်ရပ်သို့ ပျံ့နှံ့မြည်ဟည်းနေသည်။

Verse 38

सर्वर्तुकुसुमोपेतं भ्रमद्भ्रमरमण्डितम् / प्रसूनस्तबकानम्रबल्लरीवेल्लितद्रुमम्

ထိုတောသည် ရာသီအားလုံး၏ပန်းများဖြင့် ပြည့်ဝ၍ လှည့်ပတ်ပျံသန်းသော ပျားများဖြင့် အလှဆင်ထားသည်။ ပန်းအစုအဝေး၏အလေးကြောင့် ငုံ့ကျသော လျှောပင်များက သစ်ပင်များကို ပတ်လည်ဝိုင်းထားသည်။

Verse 39

कपियूथसमाक्रान्तव नस्पतिशतावृतम् / उन्मत्तशिखिसारङ्गकूजत्पक्षिगणान्वितम्

ထိုတောသည် မျောက်အုပ်စုများဖြင့် ပြည့်နှက်၍ အပင်အမျိုးအစားရာချီဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသည်။ စိတ်လှုပ်ရှားသော မော်ရ်ငှက်များ၊ စာရင်္ဂသမင်များနှင့် ကူးကူးသံထွက်သော ငှက်အုပ်စုများပါဝင်သည်။

Verse 40

गायद्विद्याधरवधूगीतिकासुमनोहरम् / संचरत्किन्नरीद्वन्द्वविराजद्वनगह्वरम्

ထိုတောအတွင်းရှိ ချိုင့်ဝှမ်းသည် သီချင်းဆိုနေသော ဝိဒျာဓရ မိဖုရားများ၏ ဂီတသံကြောင့် အလွန်လှပ၍၊ လှည့်လည်သွားလာသော ကိန္နရီစုံတွဲများ၏ တင့်တယ်မှုကြောင့် ထင်ရှားတောက်ပနေသည်။

Verse 41

हंससारसचक्राह्वकारण्डवशुकादिभिः / सुस्वरैरावृतोपान्तैः सरोभिः परिवारितम्

ထိုနေရာသည် သံလွင်သံသာသော ဟံသာ၊ စာရသ၊ စက္ကရာဝါက၊ ကာရဏ္ဍဝ၊ ရှုက စသည့် ငှက်များက ကမ်းပါးများကို ဖုံးလွှမ်းထားသော ရေကန်များဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။

Verse 42

सरः स्वंबुज कह्लारकुमुदोत्पलराशिषु / शनैः परिवहन्मन्दमारुतापूर्णदिङ्मुखम्

ထိုရေကန်သည် ကြာပန်း၊ ကဟ္လာရ၊ ကုမုဒ၊ ဥတ္ပလ ပန်းအစုအဝေးများအပေါ်မှ လေညင်းကို တဖြည်းဖြည်း စီးဆင်းစေ၍ အရပ်လေးမျက်နှာကို အေးမြမွှေးပျံ့စေသည်။

Verse 43

एवंविधगुणोपेतमधिगाह्य तपोवनम् / गच्छन्रथेनाथ नृपः प्रहर्षं परमं ययौ

ဤသို့သော ဂုဏ်သတ္တိများပြည့်စုံသည့် တပေါဝနသို့ ဝင်ရောက်ကာ ရထားဖြင့် ဆက်လက်သွားရာတွင် မင်းကြီးသည် အလွန်အမင်း ဝမ်းမြောက်ပီတိ ဖြစ်လေသည်။

Verse 44

उपशान्ताशयः सो ऽथ संप्राप्याश्रममण्डलम् / भार्याभ्यां सहितः श्रीमान्वाहादवरुरोह वै

စိတ်နှလုံးငြိမ်းချမ်းသော ထိုမင်းမြတ်သည် အာရှရမဝန်းကျင်သို့ ရောက်လျှင် မိဖုရားနှစ်ပါးနှင့်အတူ ယာဉ်မှ ဆင်းလေသည်။

Verse 45

धुर्यान्विश्रामयेत्युक्त्वा यन्तारमवनीपतिः / आससादाश्रमोपान्तं महर्षेर्भावितात्मनः

“ယာဉ်ဆွဲတိရစ္ဆာန်တွေကို အနားပေးပါ” ဟု ယာဉ်မောင်းအား ပြောပြီးနောက်၊ မြေပြင်အရှင်သည် စိတ်ဓာတ်ပြည့်ဝသော မဟာရိရှီ၏ အာရှရမအနီးသို့ ရောက်လာသည်။

Verse 46

स श्रुत्वा मुनिशिष्येभ्यः कृतनित्यक्रियादरम् / मुनिं द्रष्टुं विनीतात्मा प्रविवेशाश्रमं तदा

ရသေ့၏ တပည့်များထံမှ နေ့စဉ်ကိစ္စများကို ရိုသေစွာ ဆောင်ရွက်ကြောင်း ကြားသိပြီး၊ နှိမ့်ချသောစိတ်ဖြင့် မုနိကို တွေ့ရန် အာရှရမ်သို့ ထိုအခါ ဝင်ရောက်하였다။

Verse 47

मुनिमध्ये समासीनमृषिवृन्दैः समन्वितम् / ननाम शिरसा राजा भार्याभ्यां सहितो मुदा

ရသေ့အစုအဝေးကြားတွင် ထိုင်နေပြီး ရှင်ရသေ့များဝန်းရံထားသော မုနိကို မြင်သော်၊ ဘုရင်သည် မိဖုရားနှစ်ပါးနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်စွာ ခေါင်းငုံ့၍ ပရဏာမ ပြု하였다။

Verse 48

कृतप्रणामं नृपतिमृषिरौर्वः प्रतापवान् / उपविशेति प्रेम्णा वै सह ताभ्यां समादिशत्

ပရဏာမ ပြုပြီးသော ဘုရင်အား တန်ခိုးကြီး ရသေ့ အော်ရဝက ချစ်ခင်စွာ၊ မိဖုရားနှစ်ပါးနှင့်အတူ “ထိုင်ပါ” ဟု မိန့်ကြား하였다။

Verse 49

अर्घ्यपाद्यादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महामुनिः / आतिथ्येन च वन्येन सभार्यं तमतोषयत्

မဟာမုနိသည် အရဃျ၊ ပါဒျ စသည်တို့ဖြင့် သင့်တော်စွာ ပူဇော်ကာ၊ တောထွက်ဧည့်ဝတ်ဖြင့် ဘုရင်ကို မိဖုရားများနှင့်အတူ စိတ်ကျေနပ်စေ하였다။

Verse 50

अथातिथ्योपविश्रान्तं प्रणम्या सीनमग्रतः / राजानमब्रवीदौर्वः शनैर्मृद्वक्षरं वचः

ထို့နောက် ဧည့်ဝတ်ဖြင့် အနားယူပြီးသော ဘုရင်အား ပရဏာမ ပြုကာ၊ မျက်နှာချင်းဆိုင် ထိုင်၍ အော်ရဝက နူးညံ့သော စကားလုံးများဖြင့် တဖြည်းဖြည်း ပြော하였다။

Verse 51

कुशलं ननु ते राज्ये बाह्येष्वाभ्यन्तरेषु च / अपिधर्मेण सकलाः प्रजास्त्वं परिरक्षसि

သင်၏နိုင်ငံတွင် အပြင်ဘက်နှင့် အတွင်းဘက် အားလုံး ကောင်းကျိုးချမ်းသာရှိပါသလား။ ထို့ပြင် သင်သည် ဓမ္မအတိုင်း ပြည်သူအားလုံးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပါသလား။

Verse 52

अपि जेतुं त्रिवर्गं त्वमुपायैः सम्यगीहसे / फलन्ति हि गुणास्तुभ्यं त्वया सम्यक्प्रचोदिताः

သင်သည် သင့်လျော်သောနည်းလမ်းများဖြင့် တြိဝဂ္ဂ—ဓမ္မ၊ အတ္ထ၊ ကာမ—ကို အောင်မြင်ရန် မှန်ကန်စွာ ကြိုးပမ်းပါသလား။ သင်က မှန်ကန်စွာ လှုံ့ဆော်လျှင် သင်၏ဂုဏ်သတ္တိများသည် အကျိုးပွားပါသည်။

Verse 53

दिष्ट्यात्वया जिताः सर्वे रिपवो नृपसत्तम / दिष्ट्या च सकलं राज्यं त्वया धर्मेण रक्ष्यते

အရှင်မင်းမြတ်ကြီး၊ ကံကောင်းခြင်းကြောင့် သင်သည် ရန်သူအားလုံးကို အနိုင်ယူပြီးပြီ။ ထို့ပြင် ကံကောင်းခြင်းကြောင့် သင်၏နိုင်ငံတော်တစ်ခုလုံးကို ဓမ္မဖြင့် ကာကွယ်ထားသည်။

Verse 54

धर्म एव स्थितिर्येषां तेषां नास्त्यत्रविप्लवः / न तं रक्षति किं धर्मः स्वयं येनाभिरक्षितः

ဓမ္မကို အခြေခံ၍ တည်မြဲသူတို့အတွက် ဤနေရာ၌ အနှောင့်အယှက်မရှိ။ ဓမ္မက ကိုယ်တိုင် ကာကွယ်ထားသူကို ထပ်မံ ဘယ်သူက ကာကွယ်နိုင်မည်နည်း။

Verse 55

पूर्वमेवाहमश्रौषं विजित्य सकलां महीम् / सबलोनगरीं प्राप्तः कृतदारो भवानिति

ငါသည် အစောကတည်းက ကြားခဲ့သည်—သင်သည် မြေကြီးတစ်လုံးလုံးကို အနိုင်ယူပြီး၊ တပ်မတော်နှင့်အတူ မြို့တော်သို့ ရောက်လာကာ အိမ်ထောင်ပြုပြီးပြီဟု။

Verse 56

राज्ञां तु प्रवरो धर्मो यत्प्रजापरिपालनम् / भवन्ति सुखिनो नूनं तेनैवेह परत्र च

မင်းတို့၏ အမြင့်မြတ်ဆုံးဓမ္မမှာ ပြည်သူကို စောင့်ရှောက်ကာကွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့်ပင် လူတို့သည် ဤလောကနှင့် နောက်လောက၌လည်း အမှန်တကယ် ချမ်းသာကြသည်။

Verse 57

स भवान्राज्य भरणं परित्यज्य मदन्तिकम् / भार्याभ्यां सहितो राजन्समायातो ऽसि मे वद

အို မင်းကြီး၊ သင်သည် နိုင်ငံရေးတာဝန်ကို စွန့်ပြီး မိဖုရားနှစ်ပါးနှင့်အတူ ကျွန်ုပ်ထံသို့ လာရောက်ခဲ့သည်။ အကြောင်းရင်းကို ပြောပါ။

Verse 58

जैमिनिरुवाच एवमुक्तस्तु मुनिना सगरो राजसत्तमः / कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्राह तं मधुरं वचः

ဇိုင်မိနီက ပြောသည်—မုနိက ထိုသို့ဆိုသောအခါ ရာဇာတို့တွင် အထူးမြတ်သော စဂရမင်းသည် လက်အုပ်ချီ၍ ချိုမြိန်သောစကားကို ပြော하였다။

Frequently Asked Questions

It presents an idealized portrait of King Sagara’s governance: establishing varṇa-specific duties, protecting the realm, and generating social harmony and prosperity across the saptadvīpa earth.

Vaṃśānucarita is foregrounded through the king-centered historical-ethical narrative; cosmology appears as a framing epithet (“saptadvīpavatī medinī”) rather than as a measurement-driven bhuvana-kośa section.

No. The sampled material is not Lalitopākhyāna; it is rajadharma and social-order narration centered on Sagara, without Shakta battle-myths, vidyā/yantra exposition, or Bhāṇḍāsura motifs.