Adhyaya 35
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana (The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth)
ဤအধ্যာယသည် မေးခွန်းအခြေပြု ဆွေးနွေးပုံစံဖြစ်ပြီး သန့်ရှင်းသော ကထာ (satkathā) ကိုချီးမွမ်းခြင်းမှ စတင်ကာ အကြောင်းအကျိုး (ကာရဏ) ဆိုင်ရာ နည်းပညာမေးခွန်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားသည်။ ဘက္တိအခြေပြု ဉာဏ်နှင့် ကရုဏာ မည်သို့ ပေါ်ပေါက်လာသနည်း၊ ထို့ပြင် သတ္တဝါနှစ်ဦးသည် အဘယ်ကြောင့် တိရစ္ဆာန်ဘဝ (tiryak) ကို ရရှိသနည်းဟု မေးမြန်းသည်။ ဘာဂဝနှင့်ဆိုင်သော လုပ်ရပ်များကို ကြားပြီးနောက် ရာဇာ စဂရသည် ရှင်ဝသိဋ္ဌကို နာရာယဏ-ကထာအတွင်း အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ်ကို ချိတ်ဆက်သည့် ပြည့်စုံသော ရှင်းလင်းချက်ကို တောင်းဆိုသည်။ ဝသိဋ္ဌက သမင် (mṛga) ကို အလယ်ထားသော “မဟာကထာ” ကို ပြောမည်ဟု သဘောတူသည်။ အတွင်းကထာတွင် သမင်မ (mṛgī) သည် သမင်၏ အာရုံလွန် နိုးကြားဉာဏ်ကို ချီးမွမ်းကာ နှစ်ဦးလုံး တိရစ္ဆာန်ကိုယ်ခန္ဓာရခြင်း၏ ကမ္မအကြောင်းကို မေးသည်။ သမင်က အတိတ်ဘဝကို မှတ်မိ၍ ဒြာဝိဍဒေသ၌ ကောသိက ဂိုတြာရှိ ဗြာဟ္မဏ မိသားစုတွင် ရှိဝဒတ္တ၏ သားအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ညီအစ်ကို သုံးဦး (ရာမ၊ ဓမ၊ ပೃထု) နှင့် မိမိကို “သူရီ” ဟု ခေါ်ကြောင်း ပြောသည်။ ဖခင်က အစပြုသင်ကြားကာ ဝေဒများကို အကူအညီပညာများနှင့် လျှို့ဝှက်ပိုင်းများပါ သင်ပေးသည်; ညီအစ်ကိုများသည် စာသင်နှင့် ဂုရုဝန်ဆောင်မှု၌ သစ္စာရှိကာ နေ့စဉ် တောထဲမှ ပစ္စည်းများ စုဆောင်းကြသည်။ ဤအခန်းသည် ကမ္မ→ကိုယ်ခန္ဓာ မွေးဖွားခြင်းဟူသော သံသရာယန္တရားကို မိုက်ခရိုကော့စမစ်အဖြစ် ဖော်ပြ၍ မျိုးဆက်ဆက်လက်နှင့် သီလသမိုင်း၏ အခြေခံဥပဒေဟု ပြသသည်။
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते चतुस्त्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३४// सगर उवाच मुने परमतत्त्वज्ञध्यानज्ञानार्थकोविद / भगवद्भक्तिसंलीनमानसानुग्रहः कुतः
Sagara ကပြောသည်- အို မုနိ၊ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အမှန်တရားကို သိသူ၊ တရားထိုင်ခြင်းနှင့် အသိပညာကို ကျွမ်းကျင်သူ၊ ဘုရားသခင်ကို ဆည်းကပ်ခြင်း၌ စိတ်၏ ကျေးဇူးတော်သည် အဘယ်က လာသနည်း။
Verse 2
त्वयापि हि महाभाग यतः शंससि सत्कथाः / श्रुत्वा मृगमुखात्सर्वं भार्गवस्य विचेष्टितम्
အို မဟာဘဂါ! သင်လည်း သန့်ရှင်းသော သတ္တကထာများကို ချီးမွမ်းပြောကြားသည်၊ မೃဂမုခထံမှ ဘာရ္ဂဝ၏ အပြုအမူနှင့် ဇာတ်ကြောင်းအားလုံးကို ကြားနာပြီးသောကြောင့်။
Verse 3
भूतं भवद्भविष्यं च नारायणकथान्वितम् / पुनः प्रपच्छ किं नाथ तन्मे वद सविस्तरम्
အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ်—နာရာယဏကထာနှင့် ဆက်စပ်သောအရာကို အို နာထာ၊ ကျွန်ုပ် ထပ်မံမေးပါသည်; အသေးစိတ် ပြောပြပါ။
Verse 4
वसिष्ठ उवाच शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि मृगस्य चरितं महत् / यथा पृष्टं तया सो ऽस्यै वर्णयामास तत्त्ववित्
ဝသိဋ္ဌက ပြောသည်—“အို မင်းကြီး၊ နားထောင်ပါ; မೃဂ၏ မဟာဇာတ်ကြောင်းကို ငါ ပြောမည်။ သူမ မေးသကဲ့သို့ တတ္တဝိဒ်သည် သူမအား ထိုအတိုင်း ရှင်းလင်းဖော်ပြ하였다။”
Verse 5
श्रुत्वा तु चरितं तस्य भार्गवस्य महात्मनः / भूयः प्रपच्छ तं कान्तं ज्ञानतत्त्वार्थमादरात्
မဟာအတ္မာ ဘာရ္ဂဝ၏ ဇာတ်ကြောင်းကို ကြားနာပြီးနောက်၊ သူမသည် လေးစားစွာဖြင့် ထပ်မံ၍ ချစ်သူအား ဉာဏ်တတ္တဝ၏ အဓိပ္ပါယ်ကို မေးမြန်း하였다။
Verse 6
मृग्युवाच साधुसाधु महाभाग कृतार्थस्त्वं न संशयः / यदस्य दर्शनात्ते ऽद्य जातं ज्ञानमतीद्रियम्
မೃဂီက ပြောသည်—“ကောင်းလှ၏၊ ကောင်းလှ၏၊ အို မဟာဘဂါ! သင်သည် ရည်မှန်းချက် ပြည့်စုံပြီးပြီ၊ သံသယမရှိ။ သူ့ကို မြင်တွေ့ခြင်းကြောင့် ယနေ့ သင်၌ အင်္ဒြိယများကို ကျော်လွန်သော ဉာဏ် ပေါ်ပေါက်လာသည်။”
Verse 7
अथातश्चात्मनः सर्वं ममापि वद कारणम् / कर्मणा येन संप्राप्तावावां तिर्यग्जनिं प्रभो
အရှင်ဘုရား၊ ယခု ကျွန်ုပ်နှင့် အရှင်၏ အကြောင်းရင်းအားလုံးကို မိန့်ကြားပါ—မည်သည့် ကမ္မကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့နှစ်ဦး တိရစ္ဆာန်ဘဝကို ရရှိခဲ့သနည်း။
Verse 8
इति वाक्यं समाकर्ण्य प्रियायाः स मृगः स्वयम् / वर्णयामास चरितं मृग्यश्चैवात्मनस्तदा
ချစ်သူ၏ စကားကို ကြားပြီးနောက် ထိုသမင်သည် ထိုအခါ မိမိ၏အကြောင်းနှင့် သမင်မ၏အကြောင်းကို ကိုယ်တိုင် ရှင်းလင်းပြောကြားလေသည်။
Verse 9
मृग उवाच शृणु प्रिये महाभागे यथाऽवां मृगतां गतौ / संसारे ऽस्मिन्नमहाभागे भावो ऽस्य भवकारणम्
သမင်က ပြောသည်—“မဟာကံကောင်းသော ချစ်သူရေ၊ နားထောင်ပါ။ ကျွန်ုပ်တို့နှစ်ဦး မည်သို့ သမင်ဘဝသို့ ရောက်ခဲ့သည်ကို။ ဤသံသရာ၌ ‘ဘဝ’ (စိတ်အနေအထား) သည် ဘဝဖြစ်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။”
Verse 10
जीवस्य सदसभ्द्यां हि कर्मभ्यामागतः स्मृतिम् / पुरा द्रविडदेशे तु नानाऋद्धिसमाकुले
ဇီဝအတွက် သုဘနှင့် အသုဘ ကမ္မနှစ်မျိုးကြောင့်ပင် စမရတိ (မှတ်ဉာဏ်) ပေါ်ထွက်လာသည်။ ယခင်က ဒရဝိဍဒေသ၌ မျိုးစုံသော စည်းစိမ်များဖြင့် ပြည့်စုံရာ (အမှတ်ရလာခဲ့သည်)။
Verse 11
ब्राह्मणानां कुले वाहं जातः कौशिकगोत्रिणाम् / पिता मे शिवदत्तो ऽभून्नाम्ना शास्त्रविशारदः
ကျွန်ုပ်သည် ကೌಶိက ဂိုತ್ರရှိ ဗြာဟ္မဏ မျိုးရိုးတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကျွန်ုပ်၏အဖေမှာ ရှိဝဒတ္တ ဟု အမည်ရပြီး သာස්တရများတွင် ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်သည်။
Verse 12
तस्य पुत्रा वयं जाताश्चत्वारो द्विजसत्तमाः / ज्येष्ठो रामो ऽनुजस्तस्य धमस्तस्यानु जः पृथुः
ကျွန်ုပ်တို့သည် ထိုမဟာပုရုရှ၏ သားလေးယောက်အဖြစ် မွေးဖွားလာသော အမြတ်ဆုံး ဒွိဇများ ဖြစ်ကြသည်။ အကြီးဆုံး ရာမ၊ ထို့နောက် ဓာမ၊ ဓာမ၏ ညီမှာ ပృထု ဖြစ်သည်။
Verse 13
चतुर्थो ऽहं प्रिये जातो सूरिरित्यभिविश्रुतः / उपनीय क्रमात्सर्वाञ्छिवदत्तो महायशाः
ကျွန်ုပ်သည် စတုတ္ထသားဖြစ်၍၊ ချစ်သူရေ၊ ‘စူရီ’ ဟူ၍ နာမည်ကြီးကာ မွေးဖွားလာသည်။ ဂုဏ်သတင်းကြီးသော ရှိဝဒတ္တက ကျွန်ုပ်တို့အားလုံးကို အစဉ်လိုက် ဥပနယန ပြုလုပ်ပေး하였다။
Verse 14
वेदानध्यापयामास सांगांश्च सरहस्यकान् / चत्वारो ऽपि वयं तत्र वेदाध्ययनतत्पराः
သူသည် ဝေဒများကို အင်္ဂများနှင့် လျှို့ဝှက်အဓိပ္ပါယ်များပါအောင် ကျွန်ုပ်တို့အား သင်ကြားပေး하였다။ ထိုနေရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့လေးယောက်လုံး ဝေဒလေ့လာမှု၌သာ အလွန်တက်ကြွခဲ့ကြသည်။
Verse 15
गुरुशुश्रूषणे युक्ता जाता ज्ञानपरायणाः / गत्वारण्यं फलान्यंबुसमित्कुशमृदो ऽन्वहम्
ဂုရုကို စေတနာဖြင့် ပြုစုဝန်ဆောင်ရာမှ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဉာဏ်ပညာကို အားထားသူများ ဖြစ်လာ하였다။ နေ့စဉ် တောသို့ သွားကာ သစ်သီး၊ ရေ၊ စမိတ်မီးဖိုသစ်၊ ကုရှမြက်၊ မြေကို ယူဆောင်လာခဲ့ကြသည်။
Verse 16
आनीय पित्रे दत्त्वाथ कुर्मो ऽध्ययनमेव हि / एकदा तु वयं सर्वे संप्राप्ता पर्वते वने
အရာများကို ယူဆောင်လာ၍ ဖခင်ထံ ပူဇော်ပြီးနောက် ကျွန်ုပ်တို့သည် လေ့လာခြင်းကိုသာ ဆက်လက်ပြုခဲ့ကြသည်။ တစ်နေ့တွင် ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး တောင်တန်းရှိ တောအုပ်သို့ ရောက်ရှိ하였다။
Verse 17
औद्भिदं नाम लोलक्षि कृतमालातटे स्थितम् / सर्वे स्नात्वा महानद्यामुषसि प्रीतमानसाः
အို လိုလာක්ෂိ၊ ကෘတမာလာ မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် ‘အော်ဒ္ဘိဒ’ ဟူသော တီရ္ထရှိသည်။ မနက်အရုဏ်တက်ချိန် မဟာမြစ်၌ ရေချိုးကာ အားလုံး စိတ်ပျော်ရွှင်ကြသည်။
Verse 18
दत्तार्घाः कृतजप्याश्च समारूढा नागोत्तमम् / शालस्तमालैः प्रियकैः पनसैः कोविदारकैः
အရ္ဃျာ ပူဇာတင်ပြီး ဂျပ်ကို ပြီးစီးကာ သူတို့အားလုံးသည် ‘နာဂေါတ္တမ’ ဟူသော မြတ်သော ဆင်ပေါ်သို့ တက်စီးကြသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် သာလ၊ တမာလ၊ ပရိယက၊ ပနသ၊ ကိုဝိဒာရ သစ်ပင်များရှိသည်။
Verse 19
सरलार्जुनपूगैश्च खर्जूरैर्नारिकेलकैः / जंबूभिः सहकारैश्च कट्फलैर्बृहतीद्रुमैः
အဲဒီနေရာတွင် စရလ၊ အర్జုန၊ ပူဂ (ကွမ်းသီး)၊ ချာဇူး (ဒိတ်)၊ နာရိကေလ (အုန်း) သစ်ပင်များရှိပြီး၊ ဂျမ္ဘူ၊ သဟကာရ (သရက်) နှင့် ကတ်ဖလ စသည့် သစ်ပင်ကြီးများလည်း ရှိသည်။
Verse 20
अन्यैर्नानाविधैर्वृक्षैः परार्थप्रतिपादकैः / स्निग्धच्छायैः समाहृष्टनानापक्षिनिनादितैः
အခြား မျိုးစုံသော သစ်ပင်များလည်း ရှိ၍ အများအကျိုးကို ပေးစွမ်းကြသည်။ အေးမြနူးညံ့သော အရိပ်အောက်တွင် ငှက်မျိုးစုံ၏ သံမြည်သံကာများက ပျော်ရွှင်စွာ လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။
Verse 21
शार्दूल हरिभिर्भल्लैर्गण्डकैर्मृगनाभिभिः / गचैन्द्रैः शारभाद्यैश्च सेवितं कन्दरागतैः
ထိုနေရာသည် ဂူတွင်းနေ သားရဲများဖြစ်သော ကျား (ရှာဒူလ)၊ ခြင်္သေ့ (ဟရိ)၊ ဝက်ဝံ (ဘ္ဟလ္လ)၊ ကြံ့ (ဂဏ္ဍက)၊ ကസ്തူရီသမင် (မೃဂနಾಭိ)၊ ဆင်မင်းများနှင့် ရှာရဘ စသည့် သတ္တဝါများက နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
Verse 22
मल्लिकापाटलाकुन्दकर्णिकारकदंबकैः / सुगन्धिभिर्वृतं चान्यैर्वातोद्धूतपरगिभिः
ထိုနေရာသည် မလ္လိကာ၊ ပါဋလာ၊ ကုန္ဒ၊ ကဏ္ဏိကာရ၊ ကဒမ္ဗ ပန်းများ၏ မွှေးရနံ့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ လေတိုက်၍ ပန်းမှုန်ပျံ့နှံ့သော အခြားပန်းများဖြင့်လည်းကောင်း ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။
Verse 23
नानामणिगणाकीर्णैर्नीलपीतसितारुणैः / शृङ्गैः समुल्लिखन्तं च व्योम कौतुकसं युतम्
အပြာ၊ အဝါ၊ အဖြူ၊ အနီရောင် မဏိရတနာအစုအဝေးများဖြင့် ပြည့်နှက်သော ၎င်း၏ ချိုများသည် ကောင်းကင်ကို ခြစ်ထိုးသကဲ့သို့ မြင့်တက်၍ အံ့ဩဖွယ် ကৌတုကအပြည့်ဖြစ်သည်။
Verse 24
अत्युच्चपातध्वनिभिर्निर्झरैः कन्दरोद्गतैः / गर्ज्जतमिव संसक्तं व्यालाद्यैर्मृगपक्षिभिः
ဂူအတွင်းမှ ထွက်ပေါ်လာသော ရေတံခွန်များ၏ အလွန်မြင့်မားစွာ ကျဆင်းသံများကြောင့် ထိုနေရာသည် တုန်လှုပ်မြည်ဟည်း၍၊ မြွေတို့အစရှိသည့် တိရစ္ဆာန်များနှင့် ငှက်များဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ ဂর্জနသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
Verse 25
तत्रातिकौतुकाहृष्टदृष्टयोभ्रातरो वयम् / नास्मार्ष्म चात्मनात्मानं वियुक्ताश्च परस्परम्
ထိုနေရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့ ညီအစ်ကိုများသည် အလွန်အံ့ဩကောတုကကြောင့် မျက်နှာတောက်ပ၍၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုတောင် မမှတ်မိဘဲ အချင်းချင်းလည်း ကွဲကွာသွားကြသည်။
Verse 26
एतस्मिन्नन्तरे चैका मृगी ह्यगात्पिपासिता / निर्झरापात शिरसि पातुकामा जलं प्रिये
ထိုအချိန်တွင်၊ ချစ်သူရေ၊ ရေငတ်နေသော မိန်းမသမင်တစ်ကောင်သည် ရေသောက်လိုစိတ်ဖြင့် ရေတံခွန်ကျရာ အပေါ်ဘက်သို့ ရောက်လာသည်။
Verse 27
तस्याः पिबन्त्यास्तु जलं शार्दूलो ऽतिभयङ्करः / तत्र प्राप्तो यदृच्छातो जगृहे तां भयर्दिताम्
သူမ ရေသောက်နေစဉ် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် ကျားတစ်ကောင်က မတော်တဆ အဲဒီနေရာကို ရောက်လာပြီး ကြောက်ရွံ့နေသော သူမကို ဖမ်းဆီးလိုက်သည်။
Verse 28
अहं तद्ग्रहणं पश्यन्भयेन प्रपलायितः / अत्युच्चवत्त्वात्पतितो मृतश्चैणीमनुस्मरन्
သူမကို ဖမ်းဆီးတာကို မြင်ပြီး ကျွန်ုပ် ကြောက်လန့်၍ ထွက်ပြေးခဲ့သည်။ အလွန်မြင့်ရာမှ ကျပြီး ထိုမိကျားမ (မိသမင်) ကို သတိရရင်း သေဆုံးသွားသည်။
Verse 29
सा मृता त्वं मृगी जाता मृग स्त्वाहमनुस्मरन् / जातो भद्रे न जाने वै क्व गाता भ्रातरो ऽग्रजाः
သူမ သေဆုံးသွားသည်။ သင်သည် မိသမင်အဖြစ် မွေးဖွားလာပြီး၊ ကျွန်ုပ်သည် သင်ကို သတိရရင်း သမင်အဖြစ် မွေးဖွားလာသည်။ အို မင်္ဂလာရှိသူမ၊ အကိုကြီးများ ဘယ်သို့သွားကြသနည်း မသိပါ။
Verse 30
एतन्मे स्मृतिमापन्नं चरितं तव चात्मतः / भूतं भविष्यं च तथा शृणु भद्रे वदाम्यहम्
သင်နှင့် ကျွန်ုပ်၏ ဤအကြောင်းအရာသည် ကျွန်ုပ်၏ မှတ်ဉာဏ်သို့ ပြန်လည်ရောက်လာပြီ။ အို မင်္ဂလာရှိသူမ၊ အတိတ်နှင့် အနာဂတ်ကိုလည်း နားထောင်ပါ၊ ကျွန်ုပ် ပြောမည်။
Verse 31
यो ऽयं वा वृष्ठसंलग्नो व्याधो दूरस्थितो ऽभवत् / रामस्यास्य भयात्सो ऽपि भक्षितो हरिणा धुना
မိုးရေစိုစွတ်နေပြီး အဝေးက ရပ်နေသော မုဆိုးလည်း ဤရာမ၏ ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် ယခု သမင်တစ်ကောင်က စားသုံးသွားပြီ။
Verse 32
प्राणांस्त्यक्त्वा विधानेन स्वर्गलोकं गमिष्यति / अवाभ्यां तु जलं पीतं मध्यमे पुष्करे त्विह
ထုံးတမ်းနည်းလမ်းအတိုင်း အသက်ကိုစွန့်လွှတ်လျှင် သူသည် ကောင်းကင်လောကသို့ သွားမည်။ ဤနေရာ အလယ် ပုရှ္ကရ၌ ကျွန်ုပ်တို့နှစ်ဦး သန့်ရေကို သောက်ခဲ့သည်။
Verse 33
संदृष्टो भार्गवश्चायं साक्षाद्विष्णुस्वरूपधृक् / तेनानेकभवोत्पन्नं पातकं नाशमागतम्
ဤ ဘာရ္ဂဝသည် တိုက်ရိုက် ဗိဿနု၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်ကို ဆောင်ထားသူဟု မြင်တွေ့ရသည်။ သူ့ကို ဒർശနပြုခြင်းကြောင့် မျိုးဆက်များစွာမှ ပေါ်ပေါက်သော အပြစ်တို့ ပျောက်ကွယ်သွားသည်။
Verse 34
अगस्त्यदर्शनं लब्ध्वा श्रुत्वा स्तोत्रं गतिप्रदम् / गमिष्यावः शुभांल्लोकान्येषु गत्वा न शोचति
အဂஸ္တျကို ဒർശနရပြီး လမ်းကြောင်းပေးသော စတိုးတရကို ကြားနာကာ၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် မင်္ဂလာလောကများသို့ သွားမည်။ ထိုနေရာသို့ ရောက်လျှင် မည်သူမျှ မဝမ်းနည်းတော့။
Verse 35
इत्येवमुक्त्वा स मृगः प्रियायै प्रियदर्शनः / विरराम प्रसन्नात्मा पश्यन्राममना तुरः
ဤသို့ဆိုပြီးနောက် လှပသော သမင်သည် မိမိချစ်သူအား ပြောဆိုပြီး ရပ်တန့်하였다။ စိတ်ကြည်နူးလျက် အလွန်တောင့်တသော စိတ်ဖြင့် ရာမကို ကြည့်နေ하였다။
Verse 36
भर्गवः श्रुतवांश्चैव मृगोक्तं शिष्यसंयुतः / विस्मितो ऽभूच्च राजेन्द्र गन्तुं कृतमतिस्तथा
အို မင်းမြတ်ကြီး၊ တပည့်များနှင့်အတူ ဘာရ္ဂဝသည် သမင်၏ စကားကို ကြားနာ၍ အံ့ဩသွားသည်။ ထို့နောက် ထွက်ခွာရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။
Verse 37
अकृतव्रमसंयुक्तो ह्यगस्त्यस्याश्रमं प्रति / स्नात्वा नित्यक्रियां कृत्वा प्रतस्थे हर्षितो भृशम्
သူသည် သန့်ရှင်းသော ဝတ်နှင့် စည်းကမ်းတို့ဖြင့် ပြည့်စုံကာ အဂஸ္တျ ရှင်ရသီ၏ အာရှရမ်သို့ ဦးတည်သွား하였다။ ရေချိုးပြီး နေ့စဉ်ကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်ကာ အလွန်ပီတိဖြင့် ထွက်ခွာ하였다။
Verse 38
रामेण गच्छता मार्गे दृष्टो व्याधो मृतस्तदा / सिंहस्य संप्रहारेम विस्मितेन महात्मना
လမ်းခရီးတွင် ရာမသည် ထိုအခါ မုဆိုးတစ်ဦး သေဆုံးနေသည်ကို တွေ့မြင်하였다။ သူသည် ခြင်္သေ့၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့သဖြင့် မဟာသတ္တဝါ ရာမသည် အံ့ဩသွား하였다။
Verse 39
अध्यर्द्धयोजनं गत्वा कनिष्ठं पुष्करं प्रति / स्नात्वा माध्याह्निकीं सन्ध्यां चका रातिमुदान्वितः
ယောဇနာ တစ်ခုခွဲခန့် သွားပြီးနောက် သူသည် ကနိဋ္ဌ ပုရှ္ကရသို့ ရောက်하였다။ ထိုနေရာတွင် ရေချိုးကာ မွန်းတည့် ဆန္ဓျာဝန္ဒနကို ဆောင်ရွက်ပြီး ပီတိဖြင့် ပြည့်နှက်하였다။
Verse 40
हितं तदात्मनः प्रोक्तं मृगेण स विचारयन् / तावत्तत्पृष्ठसंलग्नं मृगयुग्ममुपागतम्
မုဆိုးမဟုတ်သော မိဂသည် မိမိအကျိုးအတွက် ပြောခဲ့သည့် စကားကို သူ စဉ်းစားနေစဉ်၊ ထိုခဏတွင်ပင် သူ၏ကျောဘက်တွင် ကပ်လျက်ရှိသကဲ့သို့ မိဂနှစ်ကောင်တစ်စုံ ရောက်လာ하였다။
Verse 41
पुष्करे तु जलं पीत्वाभिषिच्यात्मतनुं जलैः / पश्यतो भार्गवस्यागादगस्त्याश्रमसंमुखम्
ပုရှ္ကရတွင် ရေကို သောက်ပြီး ရေဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာကို အဘိသေကကဲ့သို့ ဆေးကြော하였다။ ဘာရ္ဂဝ မြင်နေရစဉ်ပင် သူသည် အဂஸ္တျ အာရှရမ်ဘက်သို့ ဦးတည်သွား하였다။
Verse 42
रामो ऽपि सन्ध्यां निर्वर्त्त्य कुंभजस्याश्रमं ययौ / विपद्गतं पुष्करं तु पश्यमानो महामनाः
ရာမသည်လည်း သန္ဓျာဝန္ဒနကို ပြီးစီးကာ ကုಂಭဇ (အဂஸ္တျ) ရသီ၏ အာရှရမ်သို့ သွား하였다။ အန္တရာယ်ကျရောက်နေသော ပုရှ္ကရကို မြင်၍ မဟာမနာဖြင့် ဆက်လက်သွား하였다။
Verse 43
विष्णोः पदानि नागानां कुण्डं सप्तर्षिसंस्थितम् / गत्वोपस्पृश्य शुच्यंभो जगामागस्त्यसंश्रयम्
သူသည် ဗိဿနု၏ ခြေရာများနှင့် နာဂတို့၏ ကုဏ္ဍ—စပ္တရ္ဓိများ တည်ရှိရာ—သို့ သွား၍ သန့်ရှင်းသော ရေဖြင့် အာချမန်ပြုကာ အဂஸ္တျ၏ အားကိုးရာသို့ ရောက်하였다။
Verse 44
यच्च ब्रह्मसुता राजन्समायाता सरस्वती / त्रीन्संपूरयितुं कुण्डानग्निहोत्रस्य वै विधेः
အို မင်းကြီး၊ ဘြဟ္မာ၏ သမီး ဆရஸ္ဝတီလည်း အဂ္နိဟောတရ ဝိဓိအတိုင်း ကုဏ္ဍ သုံးခုကို ပြည့်စုံစေရန် ထိုနေရာသို့ ရောက်လာ하였다။
Verse 45
तत्र तीरे शुभं पुण्यं नानामुनिनिषेवितम् / ददर्श महदाश्चर्यं भार्गवः कुंभजाश्रमम्
ထိုကမ်းနားတွင် မင်္ဂလာနှင့် ပုဏ္ဏမြတ်သော နေရာတစ်ခုရှိ၍ မုနိအမျိုးမျိုးက ဆည်းကပ်နေကြသည်။ ဘာရ္ဂဝသည် ကုಂಭဇ အာရှရမ်၏ မဟာအံ့ဩဖွယ်ကို မြင်하였다။
Verse 46
मृगैः सिंहैः सहगतैः सेवितं शान्तमानसैः / कुटरैरर्जुनैर्निंबैः पारिभद्रधवेगुदैः
ထိုအာရှရမ်တွင် စိတ်ငြိမ်သက်သော သမင်များနှင့် ခြင်္သေ့များ အတူတကွ နေထိုင်ကြသည်။ ကုတရ၊ အర్జုန၊ နိမ္ဗ၊ ပါရိဘဒြ၊ ဓဝ နှင့် ဂൂဒ သစ်ပင်များဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။
Verse 47
खदिरासनखर्जूरैः संकुलं बदरीद्रुमैः / तत्र प्रविश्य वै रामो ह्यकृतव्रणसंयुतः
ခဒိရ၊ အာသန၊ ချဉ်းတောင့် (ခဇူးရ) နှင့် ဘဒရီပင်များထူထပ်သော တောထဲသို့ အနာမရှိသော ရာမသည် ဝင်ရောက်သွား၏။
Verse 48
ददर्श मुनिमासीनं कुम्भजं शान्तमानसम् / स्तिमितोदसरः प्रख्यं ध्यायन्तं ब्रह्म शाश्वतम्
ထိုနေရာတွင် ကုမ္ဘဇ ရှင်မုနိသည် အာသနပေါ်တွင် ထိုင်လျက်—စိတ်ငြိမ်သက်၍ တိတ်ဆိတ်သော ရေကန်ကဲ့သို့ နက်နဲကာ နိရန္တရ ဗြဟ္မကို သမาธိဖြင့် တရားထိုင်နေသည်ကို မြင်၏။
Verse 49
कौश्यां वृष्यां मार्गकृत्तिं वसानं पल्लवोटजे / ननाम च महाराज स्वाभिधानं समुच्चरन्
ရွက်နုတဲအတွင်း၌ သူသည် ကೌശేయ အဝတ်နှင့် သမင်အရေကို ဝတ်ဆင်ထား၏။ ထို့နောက် မဟာရာဇာ၊ ရာမသည် မိမိအမည်ကို ထုတ်ဆိုကာ ဦးညွှတ်နမಸ್ಕာရ ပြု၏။
Verse 50
रामो ऽस्मि जामदग्न्यो ऽहं भवन्तं द्रष्टुमागतः / ताद्विद्धि प्रणिपातेन नमस्ते लोकभावन
ကျွန်ုပ်သည် ရာမ၊ ဇမဒဂ္နီ၏ သားဖြစ်ပါသည်။ သင့်ကို တွေ့မြင်ရန် လာရောက်ပါ၏။ ဤဦးညွှတ်ပူဇော်ခြင်းဖြင့် သိပါစေ—လောကကို ပံ့ပိုးသူ၊ နမസ്കာရ။
Verse 51
इत्युक्तवन्तं रामं तु उन्मील्य नयने शनैः / दृष्ट्वा स्वागतमुच्चार्य तस्मायासनमादिशत्
ရာမ၏ စကားကို ကြားပြီး မုနိသည် မျက်လုံးကို ဖြည်းဖြည်း ဖွင့်လေ၏။ သူ့ကို မြင်ကာ “ကြိုဆိုပါ၏” ဟု ဆိုပြီး ထိုင်ခုံ (အာသန) ပေးရန် အမိန့်ပြု၏။
Verse 52
मधुपर्कं समानीय शिष्येण मुनिपुङ्गवः / ददौ पप्रच्छ कुशलं तपसश्च कुलस्य च
တပသီမုနိမြတ်သည် တပည့်အား မဓုပာရကာကို ယူလာစေ၍ ပေးအပ်ပြီး၊ ထို့နောက် တပဿနှင့် မိသားစုဝంశ၏ ချမ်းသာကောင်းကျိုးကို မေးမြန်း하였다။
Verse 53
स पृष्टस्तेन वै रामो घटोद्भवमुवाच ह / भवत्संदर्शनादीश कुशलं मम सर्वतः
မေးမြန်းခံရသော် ရာမသည် ဃဋောဒ္ဘဝအား “အို အီရှာ၊ သင်၏ ဒർശနကြောင့် ကျွန်ုပ်သည် အရပ်ရပ်၌ ချမ်းသာပါ၏” ဟု ပြော하였다။
Verse 54
किं त्वङ्कं संशयं जातं छिन्धि स्ववचनामृतैः / मृगश्चैको मया दृष्टो मध्यमे पुष्करे विभो
သင်၌ မည်သို့သော သံသယ ပေါ်ပေါက်သနည်း။ သင်၏ စကားအမృతဖြင့် ထိုသံသယကို ဖြတ်တောက်ပါ။ အို ဝိဘု၊ အလယ် ပုရှ္ကရ၌ ကျွန်ုပ်သည် မုရ်ဂတစ်ကောင်ကို မြင်ခဲ့သည်။
Verse 55
तेनोक्तमखिलं वृत्तं मम भूतमनागतम् / तच्छूत्वा विस्मयाविष्टो भवच्छरणमागतः
သူသည် ကျွန်ုပ်၏ အတိတ်နှင့် အနာဂတ် အကြောင်းအရာအားလုံးကို ပြောပြခဲ့သည်။ ထိုကို ကြားနာပြီး အံ့ဩလွန်ကဲကာ သင်၏ အရိပ်အာဝါသသို့ ခိုလှုံလာပါသည်။
Verse 56
पाहि मां कृपया नाथ साधयन्त महामनुम् / शिवेन दत्तं कवच मम साधयतो गुरो
အို နာထ၊ ကရုဏာဖြင့် ကျွန်ုပ်ကို ကာကွယ်ပါ—ကျွန်ုပ်သည် မဟာမန္တရ စာဓနာကို ဆောင်ရွက်နေပါသည်။ အို ဂုရု၊ ရှိဝပေးသော ကဝချာသည် ဤစာဓနာ၌ ကျွန်ုပ်ကို ကာကွယ်ပါစေ။
Verse 57
कृष्मस्य समतीत तु साधिकं हि शरच्छतम् / न च सिद्धिमवाप्तो ऽहं तन्मे त्वं कृपया वद
ကೃṣma ရာသီ ကုန်လွန်ပြီးနောက် ဆောင်းဦးရာသီ တစ်ရာကျော် လွန်သွားသော်လည်း ကျွန်ုပ်သည် siddhi ကို မရရှိသေးပါ။ ကျေးဇူးပြု၍ အကြောင်းရင်းကို ပြောပြပါ။
Verse 58
वसिष्ठ उवाच एवं प्रश्नं समाकर्ण्य रामस्य सुमहात्मनः / क्षणं ध्यात्वा महाराज मृगोक्तं ज्ञातवान् हृदा
ဝသိဋ္ဌက ပြောသည်—မဟာအတ္တမ ရာမ၏ မေးခွန်းကို ကြားပြီး၊ မဟာရာဇာ၊ ခဏမျှ သမาธိပြုကာ မృဂ ပြောခဲ့သည့်စကားကို နှလုံးသားဖြင့် သိမြင်하였다။
Verse 59
मृगं चापि समायातं मृग्या सह निजाश्रमे / श्रोतुं कृष्णामृतं स्तोत्रं सर्वं तत्कारण मुनिः / विचार्याश्वासयामास भार्गवः स्ववचोमृतैः
မృဂ သည် မိမိမృဂီ နှင့်အတူ မိမိအာရှရမ်သို့ လာ၍ “ကృష్ణာမృత” စတုတ္တရကို နားထောင်လိုသည်။ အကြောင်းရင်းအားလုံးကို မုနိက စဉ်းစားပြီး ဘာရ္ဂဝက မိမိ၏ ဝစနအမృతဖြင့် သူ့ကို သက်သာစေ하였다။
Frequently Asked Questions
The embedded past-life account supplies gotra and family-line anchors: a brāhmaṇa birth in Kauśika-gotra, son of Śivadatta, with named siblings (Rāma, Dhama, Pṛthu) and the narrator identified as Sūri—serving as micro-genealogy within a karmic explanation.
Karma governs embodiment: the chapter explicitly frames animal birth (tiryag-janma) as a result of prior actions, while also showing how smṛti (memory) and jñāna (knowledge) can arise within saṃsāra through satsanga/satkathā and devotion-oriented disposition.
No. The sampled content is not from Lalitopakhyana; it is a karmic-past-life narrative framed by Sagara and Vasiṣṭha. Any Shākta Vidyā/Yantra discussions belong to later, distinct sections and are not indicated by the speakers, motifs, or entities present here.