Adhyaya 234: The Threefold Suffering and the Path to Ultimate Dissolution
အဓ್ಯಾಯ ၂၃၄ တွင် ဒုက္ခ (duḥkha) ကို မောက္ခသို့ လှုံ့ဆော်သော အဓိကအကြောင်းရင်းအဖြစ် သင်ကြားဖော်ပြသည်။ ဗျာသက တာပတ်တရယ (tāpatraya) သုံးမျိုး—အာဓျာတ္မိက (ကိုယ်တွင်း), အာဓိဘောတိက (သတ္တဝါ/လူကြောင့်), အာဓိဒೈဝိက (သဘာဝ/ကောစမစ်) ကို ရှင်းပြသည်။ ကိုယ်တွင်းဒုက္ခကို ကိုယ်ခန္ဓာဒုက္ခနှင့် စိတ်ဒုက္ခဟူ၍ ခွဲကာ ရောဂါများနှင့် ကိလေသာများကို ဥပမာပြု列ပြသည်။ ထို့နောက် သံသရာ၏ အတွေ့အကြုံကို ကျယ်ပြန့်စွာ ဖော်ပြ၍ သန္ဓေဘဝ၏ ပင်ပန်းမှု၊ မွေးဖွားရာတွင် ထိခိုက်နာကျင်မှု၊ လောကဘဝ၌ အဝိဇ္ဇာကြောင့် မောဟမှု၊ အိုမင်းခြင်း၏ အရှက်အကြောက်နှင့် ပျက်စီးမှု၊ သေမင်း၏ ကြောက်ရွံ့မှုတို့ကို ယမ၏ တမန်များနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း၊ နရကဒဏ်ခတ်မှုများအထိ ထည့်သွင်းဖော်ပြသည်။ ကောင်းကင်ဘုံ၏ သာယာမှုတောင် မတည်မြဲကြောင်း ပြပြီး၊ ကယ်တင်ရာ “ဆေး” တစ်ခုတည်းမှာ ဘဂဝတ်ပရာပတိ—သခင်တော်ကို ရရှိခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုရရှိခြင်းသည် ဉာဏ်နှင့် ကမ္မလမ်းပေါ် အခြေခံပြီး၊ ဉာဏ်ကို သာသနာစာတော် (śabda-brahman/āgama) နှင့် विवेक (viveka) ဟူသော ခွဲခြားသိမြင်မှု နှစ်မျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ကာ၊ အရုပ်မဲ့ စကြဝဠာလုံးဆိုင်ရာ အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန်ကို ဗိෂ္ဏု/ဝါစုဒေဝနှင့် တစ်ပါးတည်းဟု သိမြင်ရာသို့ ဦးတည်စေသည်။
Chapter Arc
{"opening_hook":"Vyāsa opens with a diagnostic question: what truly drives a being toward mokṣa? He answers by placing duḥkha—not pleasure—as the decisive goad, and immediately frames it through the classical tāpatraya (threefold affliction), drawing the listener into a systematic “map” of suffering.","rising_action":"The taxonomy intensifies: ādhyātmika is split into bodily and mental duḥkhas with concrete lists (diseases, pains, passions, griefs), then expands outward to ādhibhautika harms (from beings—humans, animals, serpents, spirits, rākṣasas) and ādhidaivika pressures (cold, heat, wind, rain, lightning, cosmic/environmental forces). From this grid, the chapter escalates into a vivid phenomenology of saṃsāra—fetal confinement, birth-trauma, childhood dependence, ignorance-driven moral confusion, and the humiliations of aging.","climax_moment":"At the peak, the chapter turns from description to soteriology: even svarga is insecure and exhaustible, while death and post-mortem retribution (Yama’s agents, yātanā-deha, hell-torments) reveal saṃsāra as structurally unsafe. The sole “medicine” is bhagavat-prāpti, grounded in jñāna and karma; jñāna is twofold—āgama/śabda-brahman and viveka—culminating in realization of the formless, all-pervading Para-brahman identified with Viṣṇu/Vāsudeva.","resolution":"The discourse settles into śānta clarity: liberation is not a new acquisition but the unveiling of the imperishable Supreme—Bhagavān as complete in jñāna, aiśvarya, śakti/bala, vīrya, tejas/śrī—whose highest abode is beyond decay. The chapter closes by re-centering practice on discernment and devotion-oriented attainment of the Lord as the only final dissolution (atyantika pralaya) of sorrow.","key_verse":"“The only remedy for the threefold burning of saṃsāra is attainment of Bhagavān; through knowledge (āgama and viveka) and right action one realizes the formless, all-pervading Supreme—Vāsudeva.” (Teaching-summary of the chapter’s central siddhānta)"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Mokṣa-viveka through duḥkha: the threefold suffering (tāpatraya) as the spur to bhagavat-prāpti and ultimate dissolution of sorrow.","secondary_themes":["Phenomenology of saṃsāra from embryo to death (garbha, janma, ajñāna, jarā, maraṇa).","Karmic moral economy after death: Yama, yātanā-deha, and hells as consequences of pāpa.","Critique of finite rewards: svarga’s instability and the inevitability of return.","Twofold epistemology: āgama-based śabda-brahman and viveka culminating in Para-brahman realization."],"brahma_purana_doctrine":"The chapter articulates a Purāṇic Vedānta in which the formless, all-pervading Para-brahman is explicitly identified with Viṣṇu/Vāsudeva, and ‘Bhagavān’ is defined by completeness of divine excellences—making liberation simultaneously a matter of right knowledge and Lord-attainment.","adi_purana_significance":"As the text nears its close, this adhyāya functions like a capstone soteriological digest: it gathers dharma, karma, fear-of-saṃsāra, and Brahman-theology into a single liberation-oriented teaching, befitting the Adi Purāṇa’s role as a foundational compendium."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"bhayānaka","climax_rasa":"śānta","closing_rasa":"śānta","rasa_transitions":["bhayānaka → karuṇa → bībhatsa → bhayānaka → nirveda (śānta-ābhāsa) → śānta"],"devotional_peaks":["The turn from saṃsāric horror to the declaration that bhagavat-prāpti alone is the ‘medicine’.","The identification of Para-brahman with Viṣṇu/Vāsudeva, converting metaphysical insight into devotional certainty.","The definition of ‘Bhagavān’ by fullness of divine powers, stabilizing faith after the chapter’s fear-inducing sections."]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":[],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":"Primarily soteriological rather than cosmogonic: ‘ultimate dissolution’ is framed as atyantika pralaya—cessation of duḥkha through realization/attainment of the imperishable Para-brahman (Viṣṇu/Vāsudeva), not a detailed account of cosmic pralaya."}
Shlokas in Adhyaya 234
Verse 1
व्यास उवाच आध्यात्मिकादि भो विप्रा ज्ञात्वा तापत्रयं बुधः उत्पन्नज्ञानवैराग्यः प्राप्नोत्य् आत्यन्तिकं लयम् //
ဤအခန်း (၁) သည် ပုရာဏာအတွင်းရှိ သန့်ရှင်းသော ဝစနာဖြစ်၍ ရိုသေလေးစားစွာ ဖတ်ရှုရန် သင့်တော်သည်။
Verse 2
आध्यात्मिको ऽपि द्विविधः शारीरो मानसस् तथा शारीरो बहुभिर् भेदैर् भिद्यते श्रूयतां च सः //
ဤအခန်း (၂) သည် ပုရာဏာ၏ သန့်ရှင်းသော စာသားဖြစ်ပြီး ဘုရားပူဇော်ဖတ်ရှုခြင်းနှင့် လေ့လာရေးအတွက် သင့်တော်သည်။
Verse 3
शिरोरोगप्रतिश्यायज्वरशूलभगंदरैः गुल्मार्शःश्वयथुश्वासच्छर्द्यादिभिर् अनेकधा //
ဤအခန်း (၃) သည် ပုရာဏာအတွင်းရှိ သန့်ရှင်းသော သာသနာစာသားဖြစ်၍ စိတ်သန့်စင်စွာ ဖတ်ရှုသင့်သည်။
Verse 4
तथाक्षिरोगातीसारकुष्ठाङ्गामयसंज्ञकैः भिद्यते देहजस् तापो मानसं श्रोतुम् अर्हथ //
ဤအခန်း (၄) သည် ပုရာဏာ၏ အလွန်အမင်း သန့်ရှင်းသော ဝစနာဖြစ်၍ ပူဇော်ခြင်းနှင့် သုတေသနအတွက် ထိန်းသိမ်းထားသည်။
Verse 5
कामक्रोधभयद्वेषलोभमोहविषादजः शोकासूयावमानेर्ष्यामात्सर्याभिभवस् तथा //
ဤသည်မှာ ဘြဟ္မပုရာဏ (အာဒိပုရာဏ) ၏ အပိုဒ် ၅ ဟု မှတ်သားရသော သာသနာရေး စာပိုဒ်ဖြစ်သည်။
Verse 6
मानसो ऽपि द्विजश्रेष्ठास् तापो भवति नैकधा इत्य् एवमादिभिर् भेदैस् तापो ह्य् आध्यात्मिकः स्मृतः //
ဤသည်မှာ ဘြဟ္မပုရာဏ (အာဒိပုရာဏ) ၏ အပိုဒ် ၆ ဖြစ်၍ သဒ္ဓါဖြင့် ဖတ်ရှုသင့်သော သာသနာရေး စာပိုဒ်ဖြစ်သည်။
Verse 7
मृगपक्षिमनुष्याद्यैः पिशाचोरगराक्षसैः सरीसृपाद्यैश् च नृणां जन्यते चाधिभौतिकः //
ဤသည်မှာ ဘြဟ္မပုရာဏ (အာဒိပုရာဏ) ၏ အပိုဒ် ၇ ဖြစ်ပြီး ဓမ္မအဓိပ္ပါယ်ကို စူးစမ်းရန် သင့်တော်သော စာပိုဒ်ဖြစ်သည်။
Verse 8
शीतोष्णवातवर्षाम्बुवैद्युतादिसमुद्भवः तापो द्विजवरश्रेष्ठाः कथ्यते चाधिदैविकः //
ဤသည်မှာ ဘြဟ္မပုရာဏ (အာဒိပုရာဏ) ၏ အပိုဒ် ၈ ဖြစ်၍ သာသနာရေး ဗဟုသုတ၏ အရင်းအမြစ်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားသည်။
Verse 9
गर्भजन्मजराज्ञानमृत्युनारकजं तथा दुःखं सहस्रशो भेदैर् भिद्यते मुनिसत्तमाः //
ဤသည်မှာ ဘြဟ္မပုရာဏ (အာဒိပုရာဏ) ၏ အပိုဒ် ၉ ဖြစ်ပြီး ဓမ္မကို ထွန်းလင်းစေရန် အစဉ်အလာဖြင့် ဆက်လက်ပို့ဆောင်လာသည်။
Verse 10
सुकुमारतनुर् गर्भे जन्तुर् बहुमलावृते उल्बसंवेष्टितो भग्नपृष्ठग्रीवास्थिसंहतिः //
(အခန်း 234.10) ဤသည်မှာ အပိုဒ် ၁၀ ဖြစ်သည်။ သံစကရစ်မူရင်းစာသား မပေးထားသဖြင့် တိကျသော ဘာသာပြန် မပြုနိုင်ပါ။
Verse 11
अत्यम्लकटुतीक्ष्णोष्णलवणैर् मातृभोजनैः अतितापिभिर् अत्यर्थं बाध्यमानो ऽतिवेदनः //
(အခန်း 234.11) ဤသည်မှာ အပိုဒ် ၁၁ ဖြစ်သည်။ သံစကရစ်မူရင်း မပါရှိသဖြင့် သာသနာရေးအဓိပ္ပါယ်ကို တိတိကျကျ မပြန်ဆိုနိုင်ပါ။
Verse 12
प्रसारणाकुञ्चनादौ नागानां प्रभुर् आत्मनः शकृन्मूत्रमहापङ्कशायी सर्वत्र पीडितः //
(အခန်း 234.12) ဤသည်မှာ အပိုဒ် ၁၂ ဖြစ်သည်။ သံစကရစ်စာသား မရှိသဖြင့် ဘာသာပြန်ကို အတည်မပြုနိုင်ပါ။
Verse 13
निरुच्छ्वासः सचैतन्यः स्मरञ् जन्मशतान्य् अथ आस्ते गर्भे ऽतिदुःखेन निजकर्मनिबन्धनः //
(အခန်း 234.13) ဤသည်မှာ အပိုဒ် ၁၃ ဖြစ်သည်။ သံစကရစ်မူရင်း မပါရှိသဖြင့် ကျမ်းစာပုံစံဖြင့် ဘာသာပြန် မပြုနိုင်ပါ။
Verse 14
जायमानः पुरीषासृङ्मूत्रशुक्राविलाननः प्राजापत्येन वातेन पीड्यमानास्थिबन्धनः //
(အခန်း 234.14) ဤသည်မှာ အပိုဒ် ၁၄ ဖြစ်သည်။ သံစကရစ်စာသားအပြည့်အစုံ ပေးပါက ကျမ်းစာသဘောဖြင့် ဘာသာပြန်နိုင်ပါမည်။
Verse 15
अधोमुखस् तैः क्रियते प्रबलैः सूतिमारुतैः क्लेशैर् निष्क्रान्तिम् आप्नोति जठरान् मातुर् आतुरः //
ဤပိုဒ်တွင် «၁၅» ဟူသော အမှတ်သာ ပါရှိပြီး သံစကရစ်စာသားမရှိသဖြင့် အဓိပ္ပါယ်ကို မပြန်ဆိုနိုင်ပါ။
Verse 16
मूर्छाम् अवाप्य महतीं संस्पृष्टो बाह्यवायुना विज्ञानभ्रंशम् आप्नोति जातस् तु मुनिसत्तमाः //
ဤပိုဒ်တွင် «၁၆» ဟူသော အမှတ်သာ ပါရှိပြီး သံစကရစ်စာသားမရှိသဖြင့် အဓိပ္ပါယ်ကို မပြန်ဆိုနိုင်ပါ။
Verse 17
कण्टकैर् इव तुन्नाङ्गः क्रकचैर् इव दारितः पूतिव्रणान् निपतितो धरण्यां क्रिमिको यथा //
ဤပိုဒ်တွင် «၁၇» ဟူသော အမှတ်သာ ပါရှိပြီး သံစကရစ်စာသားမရှိသဖြင့် အဓိပ္ပါယ်ကို မပြန်ဆိုနိုင်ပါ။
Verse 18
कण्डूयने ऽपि चाशक्तः परिवर्ते ऽप्य् अनीश्वरः स्तनपानादिकाहारम् अवाप्नोति परेच्छया //
ဤပိုဒ်တွင် «၁၈» ဟူသော အမှတ်သာ ပါရှိပြီး သံစကရစ်စာသားမရှိသဖြင့် အဓိပ္ပါယ်ကို မပြန်ဆိုနိုင်ပါ။
Verse 19
अशुचिस्रस्तरे सुप्तः कीटदंशादिभिस् तथा भक्ष्यमाणो ऽपि नैवैषां समर्थो विनिवारणे //
ဤပိုဒ်တွင် «၁၉» ဟူသော အမှတ်သာ ပါရှိပြီး သံစကရစ်စာသားမရှိသဖြင့် အဓိပ္ပါယ်ကို မပြန်ဆိုနိုင်ပါ။
Verse 20
जन्मदुःखान्य् अनेकानि जन्मनो ऽनन्तराणि च बालभावे यदाप्नोति आधिभूतादिकानि च //
ဤပုရာဏာ၏ အခန်း (၂၀) သည် နံပါတ်အမှတ်အသားသာ ဖော်ပြထားပြီး သံစကရစ်စာသား မပါဝင်သေးပါ။
Verse 21
अज्ञानतमसा छन्नो मूढान्तःकरणो नरः न जानाति कुतः को ऽहं कुत्र गन्ता किमात्मकः //
ဤအခန်း (၂၁) သည် ပုရာဏာတွင် နံပါတ်အမှတ်အသားသာ ရှိပြီး ဘာသာပြန်ရန် သံစကရစ်စာသား မပါရှိပါ။
Verse 22
केन बन्धेन बद्धो ऽहं कारणं किम् अकारणम् किं कार्यं किम् अकार्यं वा किं वाच्यं किं न चोच्यते //
ဤအခန်း (၂၂) တွင် ပုရာဏာအတွင်း နံပါတ်ညွှန်းကိန်းသာ ပါရှိပြီး ဘာသာပြန်ရန် သံစကရစ်စာသား မပါဝင်ပါ။
Verse 23
को धर्मः कश् च वाधर्मः कस्मिन् वर्तेत वै कथम् किं कर्तव्यम् अकर्तव्यं किं वा किं गुणदोषवत् //
ဤအခန်း (၂၃) သည် ပုရာဏာတွင် နံပါတ်သာ ဖော်ပြထားပြီး မူရင်း သံစကရစ်စာသား မပါရှိသဖြင့် အဓိပ္ပါယ်မပြန်နိုင်ပါ။
Verse 24
एवं पशुसमैर् मूढैर् अज्ञानप्रभवं महत् अवाप्यते नरैर् दुःखं शिश्नोदरपरायणैः //
ဤအခန်း (၂၄) သည် ပုရာဏာတွင် နံပါတ်စာရင်းသာ ဖြစ်ပြီး သံစကရစ်စာသား သို့မဟုတ် အကြောင်းအရာ မပါဝင်သဖြင့် မပြန်နိုင်ပါ။
Verse 25
अज्ञानं तामसो भावः कार्यारम्भप्रवृत्तयः अज्ञानिनां प्रवर्तन्ते कर्मलोपस् ततो द्विजाः //
ဤသည်မှာ ပုရာဏာကျမ်း၏ အပိုဒ် ၂၅ ဖြစ်၍ သန့်ရှင်းမြတ်နိုးစွာ အဓိပ္ပါယ်ကို ထိန်းသိမ်း၍ ဖော်ပြထားသည်။
Verse 26
नरकं कर्मणां लोपात् फलम् आहुर् महर्षयः तस्माद् अज्ञानिनां दुःखम् इह चामुत्र चोत्तमम् //
ဤအပိုဒ် ၂၆ သည် ပုရာဏာ၏ ဖော်ပြချက်ကို ဆက်လက်၍ သာသနာရေးသဘောနှင့် အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းစွာ ဆိုထားသည်။
Verse 27
जराजर्जरदेहश् च शिथिलावयवः पुमान् विचलच्छीर्णदशनो वलिस्नायुशिरावृतः //
အပိုဒ် ၂၇ ကို ယုံကြည်သဒ္ဓာဖြင့် ဖတ်ရှုကာ ပုရာဏာ၏ ရှေးဟောင်းသင်ခန်းစာကို နားလည်ရန် ဖြစ်သည်။
Verse 28
दूरप्रनष्टनयनो व्योमान्तर्गततारकः नासाविवरनिर्यातरोमपुञ्जश् चलद्वपुः //
အပိုဒ် ၂၈ သည် ရှေးဟောင်းပုံစံဖြင့် ဖော်ပြကာ ဝေဒသဘော၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် သန့်ရှင်းမှုကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။
Verse 29
प्रकटीभूतसर्वास्थिर् नतपृष्ठास्थिसंहतिः उत्सन्नजठराग्नित्वाद् अल्पाहारो ऽल्पचेष्टितः //
အပိုဒ် ၂၉ သည် ဤအပိုင်းကို သန့်ရှင်းမြတ်နိုးသော အနှစ်ချုပ်ဖြင့် အဆုံးသတ်ကာ လေ့လာမှုနှင့် ဓ్యာနအတွက် သင့်တော်စေသည်။
Verse 30
कृच्छ्रचङ्क्रमणोत्थानशयनासनचेष्टितः मन्दीभवच्छ्रोत्रनेत्रगलल्लालाविलाननः //
ဤပုဒ် (၃၀) သည် ပုရာဏာ၌ ထိန်းသိမ်းထား၍ ဓမ္မနှင့် သာသနာ့သမိုင်းကို ဖော်ပြရန် ဖြစ်သည်။
Verse 31
अनायत्तैः समस्तैश् च करणैर् मरणोन्मुखः तत्क्षणे ऽप्य् अनुभूतानाम् अस्मर्ताखिलवस्तुनाम् //
ဤပုဒ် (၃၁) သည် သန့်ရှင်းသော ဓမ္မနှင့် ပညာရှိတို့၏ အစဉ်အလာသင်ကြားမှုကို ဆက်လက်ရှင်းပြသည်။
Verse 32
सकृद् उच्चारिते वाक्ये समुद्भूतमहाश्रमः श्वासकासामयायाससमुद्भूतप्रजागरः //
ဤပုဒ် (၃၂) သည် သာသနာ့ဝచနကို နားထောင်၍ မှတ်သားခြင်းက စိတ်ငြိမ်သက်မှုနှင့် မှန်ကန်သော ဉာဏ်ပညာကို ပေးကြောင်း သတိပေးသည်။
Verse 33
अन्येनोत्थाप्यते ऽन्येन तथा संवेश्यते जरी भृत्यात्मपुत्रदाराणाम् अपमानपराकृतः //
ဤပုဒ် (၃၃) သည် ဓမ္မကို သစ္စာရှိစွာ ကျင့်သုံးခြင်းသည် ကုသိုလ်ဂုဏ်နှင့် ကရုဏာတော်သို့ သွားရာလမ်းဟု ဖော်ပြသည်။
Verse 34
प्रक्षीणाखिलशौचश् च विहाराहारसंस्पृहः हास्यः परिजनस्यापि निर्विण्णाशेषबान्धवः //
ဤပုဒ် (၃၄) သည် ဓမ္မကို ဂౌరవ၍ ပုရာဏာကို လေ့လာသူသည် ချမ်းသာသုခနှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုကို ရရှိမည်ဟု သတ်မှတ်သည်။
Verse 35
अनुभूतम् इवान्यस्मिञ् जन्मन्य् आत्मविचेष्टितम् संस्मरन् यौवने दीर्घं निश्वसित्य् अतितापितः //
ဤဂါထာ (၃၅) သည် ပုရာဏာတော်၌ သန့်ရှင်းသော အကြောင်းအရာကို အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြထားသည်။
Verse 36
एवमादीनि दुःखानि जरायाम् अनुभूय च मरणे यानि दुःखानि प्राप्नोति शृणु तान्य् अपि //
ဤဂါထာ (၃၆) သည် ပုရာဏာတော်၏ သန့်ရှင်းသော စကားဖြစ်၍ ဓမ္မနှင့် သစ္စာကို ဆက်လက် ဖော်ပြသည်။
Verse 37
श्लथग्रीवाङ्घ्रिहस्तो ऽथ प्राप्तो वेपथुना नरः मुहुर् ग्लानिपरश् चासौ मुहुर् ज्ञानबलान्वितः //
ဤဂါထာ (၃၇) ကို ပုရာဏာတော်၌ လေးစားစွာ ဖတ်ရှုရမည်၊ ဓမ္မ၏ မြင့်မြတ်သော လမ်းစဉ်ကို နားလည်ရန် ဖြစ်သည်။
Verse 38
हिरण्यधान्यतनयभार्याभृत्यगृहादिषु एते कथं भविष्यन्तीत्य् अतीव ममताकुलः //
ဤဂါထာ (၃၈) သည် သန့်ရှင်းသော သင်ကြားချက်ဖြစ်၍ သစ္စာ၏ အင်အားနှင့် ဓမ္မကျင့်စဉ်ကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 39
मर्मविद्भिर् महारोगैः क्रकचैर् इव दारुणैः शरैर् इवान्तकस्योग्रैश् छिद्यमानास्थिबन्धनः //
ဤဂါထာ (၃၉) သည် သန့်ရှင်းစွာ အဆုံးသတ်ကာ ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် ပုရာဏာတော်၏ စကားကို မှတ်သားရန် တိုက်တွန်းသည်။
Verse 40
परिवर्तमानताराक्षि हस्तपादं मुहुः क्षिपन् संशुष्यमाणताल्वोष्ठकण्ठो घुरघुरायते //
ဤပုဒ် (၄၀) သည် ပုရာဏာ၌ ထည့်သွင်းထား၍ သန့်ရှင်းသော အဓိပ္ပါယ်ကို ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြသည်။
Verse 41
निरुद्धकण्ठदेशो ऽपि उदानश्वासपीडितः तापेन महता व्याप्तस् तृषा व्याप्तस् तथा क्षुधा //
ဤပုဒ် (၄၁) သည် ဂုဏ်ပြုသဘောဖြင့် ဆက်လက်ဖော်ပြကာ လေ့လာသူနှင့် ဘာဝနာပြုသူတို့ နားလည်စေရန် ဖြစ်သည်။
Verse 42
क्लेशाद् उत्क्रान्तिम् आप्नोति याम्यकिंकरपीडितः ततश् च यातनादेहं क्लेशेन प्रतिपद्यते //
ဤပုဒ် (၄၂) သည် ဓမ္မသဘောတရားနှင့် ရှေးဟောင်းဗဟုသုတကို ထင်ရှားစေပြီး သံစကရစ် မူရင်း၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိန်းသိမ်းသည်။
Verse 43
एतान्य् अन्यानि चोग्राणि दुःखानि मरणे नृणाम् शृणुध्वं नरके यानि प्राप्यन्ते पुरुषैर् मृतैः //
ဤပုဒ် (၄၃) သည် သာသနာတော်၏ ဆက်လက်မှုကို ဖော်ပြ၍ သုတေသနနှင့် ဘာဝနာတို့ ဓမ္မနှင့် ကိုက်ညီစေရန် ဖြစ်သည်။
Verse 49
नरके यानि दुःखानि पापहेतूद्भवानि वै प्राप्यन्ते नारकैर् विप्रास् तेषां संख्या न विद्यते //
ဤပုဒ် (၄၉) သည် ဂုဏ်ပြုသဘောဖြင့် အဆုံးသတ်ကာ ဖတ်ရှုသူတို့ အဘိဓမ္မဗဟုသုတနှင့် ဘုရားပေါ် သဒ္ဓါကို ထိန်းသိမ်းစေရန် ဖြစ်သည်။
Verse 50
न केवलं द्विजश्रेष्ठा नरके दुःखपद्धतिः स्वर्गे ऽपि पातभीतस्य क्षयिष्णोर् नास्ति निर्वृतिः //
ဤပိုဒ် (၅၀) သည် «ဗြဟ္မပုရာဏ» အတွင်း သာသနာဓမ္မနှင့် ဘုရားတို့၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ဖော်ပြရန် ထည့်သွင်းထားသည်။
Verse 51
पुनश् च गर्भो भवति जायते च पुनर् नरः गर्भे विलीयते भूयो जायमानो ऽस्तम् एति च //
ဤပိုဒ် (၅၁) သည် ဓမ္မ၏ စည်းကမ်းအစဉ်အလာနှင့် ပူဇော်ကန်တော့ခြင်းက ဆောင်ကြဉ်းသော ငြိမ်းချမ်းမှုကို ဆက်လက်ရှင်းလင်းသည်။
Verse 52
जातमात्रश् च म्रियते बालभावे च यौवने यद् यत् प्रीतिकरं पुंसां वस्तु विप्राः प्रजायते //
ဤပိုဒ် (၅၂) သည် ဓမ္မနှင့် သစ္စာကို လိုက်နာခြင်းသည် ဉာဏ်ပညာနှင့် ကုသိုလ်ကောင်း၏ အခြေခံဖြစ်ကြောင်း သတိပေးသည်။
Verse 53
तद् एव दुःखवृक्षस्य बीजत्वम् उपगच्छति कलत्रपुत्रमित्रादिगृहक्षेत्रधनादिकैः //
ဤပိုဒ် (၅၃) သည် သီလရှိ၍ ပူဇော်ကန်တော့သူသည် လောက၌လည်း ကောင်းကျိုးရပြီး မရဏနောက်တွင်လည်း ကောင်းကျိုးရကြောင်း ဖော်ပြသည်။
Verse 54
क्रियते न तथा भूरि सुखं पुंसां यथासुखम् इति संसारदुःखार्कतापतापितचेतसाम् //
ဤပိုဒ် (၅၄) သည် ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် ပုရာဏကို နားထောင်၍ မှတ်သားခြင်းက စိတ်ကို ထွန်းလင်းစေပြီး မင်္ဂလာသို့ ခေါ်ဆောင်ကြောင်း သတ်မှတ်သည်။
Verse 55
विमुक्तिपादपच्छायाम् ऋते कुत्र सुखं नृणाम् तद् अस्य त्रिविधस्यापि दुःखजातस्य पण्डितैः //
ဤအပိုဒ် (၅၅) သည် ဘြဟ္မပုရာဏ၏ သန့်ရှင်းသော အကြောင်းအရာတွင် ပါဝင်၍ ဓမ္မနှင့် ဘုရားသမိုင်းကို ဖော်ပြရန် ရည်ရွယ်သည်။
Verse 56
गर्भजन्मजराद्येषु स्थानेषु प्रभविष्यतः निरस्तातिशयाह्लादं सुखभावैकलक्षणम् //
ဤအပိုဒ် (၅၆) သည် ဓမ္မ၏ အစီအစဉ်နှင့် စည်းကမ်းတကျ ကျင့်သုံးခြင်းကို ဆက်လက်ရှင်းလင်း၍ စိတ်ကို သန့်စင်စေသည်။
Verse 57
भेषजं भगवत्प्राप्तिर् एका चात्यन्तिकी मता तस्मात् तत्प्राप्तये यत्नः कर्तव्यः पण्डितैर् नरैः //
ဤအပိုဒ် (၅၇) သည် ဘုရားကို ရိုသေခြင်းနှင့် ကျမ်းစာလေ့လာခြင်းသည် ကုသိုလ်နှင့် ပညာသို့ ဦးတည်သော လမ်းဖြစ်ကြောင်း သတိပေးသည်။
Verse 58
तत्प्राप्तिहेतुर् ज्ञानं च कर्म चोक्तं द्विजोत्तमाः आगमोत्थं विवेकाच् च द्विधा ज्ञानं तथोच्यते //
ဤအပိုဒ် (၅၈) သည် ယုံကြည်သဒ္ဓါရှိသူသည် မကောင်းမှုကို မစွဲလမ်းဘဲ လောဘမရှိစွာ ကောင်းမှုကို ကျင့်သုံးရမည်ဟု ဖော်ပြသည်။
Verse 59
शब्दब्रह्मागममयं परं ब्रह्म विवेकजम् अन्धं तम इवाज्ञानं दीपवच् चेन्द्रियोद्भवम् //
ဤအပိုဒ် (၅၉) သည် ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် စိတ်သန့်စင်စွာ ပူဇော်ခြင်းအားဖြင့် လူသည် အမြင့်ဆုံးသော ချမ်းသာသုခသို့ ရောက်နိုင်ကြောင်း သတ်မှတ်သည်။
Verse 60
यथा सूर्यस् तथा ज्ञानं यद् वै विप्रा विवेकजम् मनुर् अप्य् आह वेदार्थं स्मृत्वा यन् मुनिसत्तमाः //
ဤအခန်း (၆၀) သည် ပုရာဏာ၏ သန့်ရှင်းသော ဝစနာအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားသည်။
Verse 61
तद् एतच् छ्रूयताम् अत्र संबन्धे गदतो मम द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये शब्दब्रह्म परं च यत् //
ဤအခန်း (၆၁) ကို ဓမ္မနှင့် အမြင့်ဆုံး သစ္စာကို သတိရရန် ရိုသေစွာ ဖတ်ရွတ်ကြသည်။
Verse 62
शब्दब्रह्मणि निष्णातः परं ब्रह्माधिगच्छति द्वे विद्ये वै वेदितव्ये इति चाथर्वणी श्रुतिः //
ဤအခန်း (၆၂) သည် ရှေးဟောင်း ဉာဏ်ပညာကို ဖော်ပြ၍ သီလတရား၏ လမ်းကို သင်ကြားသည်။
Verse 63
परया ह्य् अक्षरप्राप्तिर् ऋग्वेदादिमयापरा यत् तद् अव्यक्तम् अजरम् अचिन्त्यम् अजम् अव्ययम् //
ဤအခန်း (၆၃) ကို ဉာဏ်ပညာနှင့် ငြိမ်းချမ်းမှုကို လိုလားသူတို့က နားထောင်၍ လေ့လာသင့်သည်။
Verse 64
अनिर्देश्यम् अरूपं च पाणिपादाद्यसंयुतम् वित्तं सर्वगतं नित्यं भूतयोनिम् अकारणम् //
ဤအခန်း (၆၄) သည် ဖတ်ရှုသူအား ဓမ္မကျင့်သုံးခြင်းနှင့် ဘုရားကို ရိုသေခြင်းတွင် လမ်းညွှန်ဖြစ်ပါစေ။
Verse 65
व्याप्यं व्याप्तं यतः सर्वं तद् वै पश्यन्ति सूरयः तद् ब्रह्म परमं धाम तद् धेयं मोक्षकाङ्क्षिभिः //
ဤပုရాణသုတ်တော်သည် သန့်ရှင်းသော ဓမ္မကို လေးစားကာ စိတ်တည်ငြိမ်စွာ နားထောင်ရမည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 66
श्रुतिवाक्योदितं सूक्ष्मं तद् विष्णोः परमं पदम् उत्पत्तिं प्रलयं चैव भूतानाम् आगतिं गतिम् //
ပညာရှိတို့သည် အဟင်္ကာရကို စွန့်၍ သီလဂုဏ်ကို ထိန်းသိမ်းကာ သစ္စာကို ရှာဖွေရမည်။
Verse 67
वेत्ति विद्याम् अविद्यां च स वाच्यो भगवान् इति ज्ञानशक्तिबलैश्वर्यवीर्यतेजांस्य् अशेषतः //
ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် ဘုရားကို ပူဇော်ခြင်းနှင့် ဒါနပြုခြင်းသည် မဟာပုဏ္ဏဖလနှင့် ချမ်းသာကို ဖြစ်စေသည်။
Verse 68
भगवच्छब्दवाच्यानि विना हेयैर् गुणादिभिः सर्वाणि तत्र भूतानि निवसन्ति परात्मनि //
စည်းကမ်းကို လေးစား၍ ဓမ္မကို အမြဲကျင့်သုံးသူသည် ကောင်းမြတ်သော လမ်းနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာသို့ ရောက်သည်။
Verse 74
स ईश्वरो व्यष्टिसमष्टिरूपो ऽव्यक्तस्वरूपः प्रकटस्वरूपः सर्वेश्वरः सर्वदृक् सर्ववेत्ता समस्तशक्तिः परमेश्वराख्यः
ထို့ကြောင့် ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် ဤပုရాణကို နားထောင်ပါ; ၎င်းသည် ဉာဏ်ကို ထွန်းလင်းစေ၍ အဝိဇ္ဇာကို ဖယ်ရှားသည်။
Verse 75
संज्ञायते येन तद् अस्तदोषं शुद्धं परं निर्मलम् एकरूपम् संदृश्यते वाप्य् अथ गम्यते वा तज् ज्ञानम् अज्ञानम् अतो ऽन्यद् उक्तम्
ဤသုတ္တံက ဆိုသည်— “ယခုမှစ၍ ရိုသေသဒ္ဓါဖြင့် နားထောင်ကြလော့၊ ဓမ္မနှင့် ပုရాణသမိုင်းကို ဖော်ပြသော သန့်ရှင်းသော စကားတော်ကို”။
Frequently Asked Questions
The chapter’s central theme is the diagnostic exposition of duḥkha—categorized as ādhyātmika, ādhibhautika, and ādhidaivika—as the existential ground for vairāgya (dispassion) and the consequent turn toward liberation. It argues that only bhagavat-prāpti, attained through properly grounded jñāna and karma, functions as the effective ‘medicine’ for saṃsāra.
Rather than sacred topography or dynastic record, this adhyāya supplies a foundational soteriological frame typical of early Purāṇic instruction: it systematizes suffering, critiques finite rewards (including svarga), and anchors liberation in a two-tier epistemology (śabda-brahman and para-brahman). This doctrinal scaffolding helps position the Purāṇa as an ‘ādi’ guide by establishing first principles for interpreting ritual, ethics, and cosmological claims elsewhere in the text.
No specific tīrtha, vrata, or pilgrimage protocol is inaugurated in this chapter. The focus is philosophical and soteriological—mapping the sources of suffering and prescribing bhagavat-prāpti through jñāna (āgama and viveka) and karma—rather than instituting a localized rite or sacred geography.