Adhyaya 240: Sāṃkhya-Yoga on Discerning Guṇas, Overcoming Bodily Doṣas, and Attaining Mokṣa
အဓ್ಯಾಯ ၂၄၀ တွင် ရှင်သီလဝါဒ ရဟန်းပညာရှိများက ယောဂကျင့်စဉ်ကို ကြားပြီးနောက် စာṃခ்யအမြင်အရ ဓမ္မကို တိတိကျကျရှင်းပြရန် ဗျာသကို မေးမြန်းသည်။ ဗျာသက အတွေ့အကြုံကို ခွဲခြားသတ်မှတ်၍ viṣaya များ၏ ဆွဲဆောင်မှုနှင့် အန္တရာယ်ကို သတ္တဝါအမျိုးမျိုးအဆင့်များအလိုက် ပြပြီး၊ ကိုယ်ခန္ဓာဖြင့် ကြိုးစားမှု၏ အကျိုးဆက်—svarga၊ naraka နှင့် tiryak-yoni—နှင့် ပျော်ရွှင်မှု၏ ခဏတာမတည်မြဲမှုကို ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် guṇa ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုနှင့် အာရုံအင်္ဂါများ၊ ဓာတ်ဂုဏ်များ၏ ချိတ်ဆက်ပုံကို ရှင်းကာ အကြမ်းကိုယ်မှ နူးညံ့သော အတ္တသို့ တက်လှမ်းပြီး နောက်ဆုံး နိရဝိကာရ ပရမာတ္မန် နာရာယဏသို့ ရောက်စေသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာဒိုးဆာ ၅ မျိုး—kāma၊ krodha၊ bhaya၊ nidrā၊ śvāsa—ကို သတ်မှတ်ပြီး kṣamā၊ saṃkalpa-varjana၊ sattva-sevana၊ apramāda၊ alpāhāra တို့ဖြင့် လျော့ချရန် ညွှန်ကြားသည်။ သံသရာကို သမုဒ္ဒရာအဖြစ် ဥပမာပြု၍ “ကူးဖြတ်” စေသော ကျင့်စဉ်များနှင့်အတူ စာṃခ்ய-ဇ္ဉာနကို ဝေဒနှင့် ကိုက်ညီသော မောက္ခမဂ္ဂ၊ မပြန်လည်မွေးဖွားရာ လမ်းဟု အတည်ပြုသည်။
Chapter Arc
{"opening_hook":"The sages, having heard an orthodox yogic discipline, press for a sharper definition of “dharma” as Sāṃkhya understands it—requesting not ritual detail but discriminative knowledge (viveka) that can actually cut bondage.","rising_action":"Vyāsa builds the case by cataloguing the seduction and defects of viṣayas (sense-objects) across multiple orders of beings and destinies—svarga’s fragility, naraka’s terror (with Vaitaraṇī as a dread motif), and the downward pull into tiryak-yoni—showing that pleasure is temporally thin and karmically costly.","climax_moment":"The central revelation is the guṇa–tattva discrimination: how indriyas and their objects interlock with elemental qualities, and how the aspirant ascends from gross embodiment to the subtle self, culminating in Nārāyaṇa as the nirvikāra, aguṇa paramātman—liberation as non-return through Sāṃkhya-jñāna aligned with Yoga.","resolution":"The chapter closes by prescribing a concrete ethical-ascetic regimen: five bodily doṣas (kāma, krodha, bhaya, nidrā, śvāsa) and their antidotes (kṣamā, saṃkalpa-varjana, sattva-sevana, apramāda, alpāhāra), reaffirming that this Sāṃkhya is Veda-consistent and a vast, purāṇa-like ocean of knowledge oriented to Nārāyaṇa.","key_verse":"“The world is foam-like and fleeting, a display of Viṣṇu’s māyā; by discriminative knowledge and disciplined yoga one crosses the ocean of birth and reaches the stainless, changeless Supreme (Nārāyaṇa), from which there is no return.” (memorable teaching, paraphrased translation)"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Sāṃkhya-Yoga viveka leading to mokṣa (guṇa-discrimination, viṣaya-doṣa critique, and ascent to Nārāyaṇa).","secondary_themes":["Comparative cosmology of enjoyment and downfall (svarga/naraka/tiryak-yoni) as a moral psychology of desire","Indriya–viṣaya–bhūta interlock: mapping senses, objects, and elemental qualities as a ladder for inner ascent","Ascetic ethics as physiology: five bodily doṣas and their targeted remedies","Scriptural validation: Sāṃkhya-jñāna affirmed across Veda, Yoga, Purāṇa, Itihāsa, and śāstra"],"brahma_purana_doctrine":"Sāṃkhya is not treated as a rival system but as an authoritative, Veda-consistent discrimination whose consummation is explicitly Vaiṣṇava: realization of Nārāyaṇa as the nirvikāra, aguṇa paramātman and attainment of non-return.","adi_purana_significance":"As the Brahma Purāṇa nears its close, this chapter functions like a doctrinal capstone: it compresses cosmology, ethics, and liberation into a “first Purāṇa” synthesis—showing how ancient analytic Sāṃkhya can be read as a direct road to the Purāṇa’s supreme deity."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"जिज्ञासा (adbhuta)","climax_rasa":"शान्त (shanta)","closing_rasa":"शान्त (shanta)","rasa_transitions":["adbhuta → bhayanaka → nirveda/shanta → shanta"],"devotional_peaks":["The ascent from guṇa-bound embodiment to the subtle self and finally to Nārāyaṇa as the stainless, changeless goal","The ocean-crossing imagery where disciplined jñāna-yoga becomes the ‘boat’ beyond birth and death"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["वैतरणी (Vaitaraṇī) (infernal river motif)"],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":"Uses cosmological registers (multiple classes of beings and realms) to grade viṣaya-experience and karmic outcomes, culminating in a metaphysical ascent beyond prakṛti/guṇas to the nirvikāra paramātman."}
Shlokas in Adhyaya 240
Verse 1
मुनय ऊचुः सम्यक् क्रियेयं विप्रेन्द्र वर्णिता शिष्टसंमता योगमार्गो यथान्यायं शिष्यायेह हितैषिणा //
အခန်းသစ် (၂၄၀.၁) တွင် ပုရာဏာ၏ ရှေးဟောင်းပုံစံအတိုင်း အကြောင်းအရာကို ဆက်လက်ဖော်ပြသည်။
Verse 2
सांख्ये त्व् इदानीं धर्मस्य विधिं प्रब्रूहि तत्त्वतः त्रिषु लोकेषु यज् ज्ञानं सर्वं तद् विदितं हि ते //
ဤအခန်း (၂၄၀.၂) ကို သုတေသနနှင့် ပူဇော်ဖတ်ရှုရန်အတွက် သန့်ရှင်းသော မှတ်တမ်းအဖြစ် ထိန်းသိမ်းသင့်သည်။
Verse 3
व्यास उवाच शृणुध्वं मुनयः सर्वम् आख्यानं विदितात्मनाम् विहितं यतिभिर् वृद्धैः कपिलादिभिर् ईश्वरैः //
ဤကဗျာပိုဒ် (အမှတ် ၃) သည် ပုရာဏာအတွင်းရှိ သန့်ရှင်းသော ဝစနာတော်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားသည်။
Verse 4
यस्मिन् सुविभ्रमाः केचिद् दृश्यन्ते मुनिसत्तमाः गुणाश् च यस्मिन् बहवो दोषहानिश् च केवला //
ဤကဗျာပိုဒ် (အမှတ် ၄) သည် ပုရာဏာ၏ ရှေးဟောင်း သန့်ရှင်းသော ဝစနာတော်ကို ဖော်ပြသည်။
Verse 5
ज्ञानेन परिसंख्याय सदोषान् विषयान् द्विजाः मानुषान् दुर्जयान् कृत्स्नान् पैशाचान् विषयांस् तथा //
ဤကဗျာပိုဒ် (အမှတ် ၅) ကို လေးစားစွာ ဖတ်ရှု၍ ဓမ္မနှင့် ပုရာဏာသမိုင်းကို နားလည်ရန် ဖြစ်သည်။
Verse 6
विषयान् औरगाञ् ज्ञात्वा गन्धर्वविषयांस् तथा पितॄणां विषयाञ् ज्ञात्वा तिर्यक्त्वं चरतां द्विजाः //
ဤကဗျာပိုဒ် (အမှတ် ၆) သည် သင်ယူသူအား သီလကို ထိန်းသိမ်း၍ သန့်ရှင်းသော ဝစနာတော်ကို သစ္စာဖြင့် နားထောင်ရန် သတိပေးသည်။
Verse 7
सुपर्णविषयाञ् ज्ञात्वा मरुतां विषयांस् तथा महर्षिविषयांश् चैव राजर्षिविषयांस् तथा //
ဤကဗျာပိုဒ် (အမှတ် ၇) သည် ပုရာဏာကို လေးစားစွာ လေ့လာခြင်းက ဉာဏ်ပညာနှင့် ငြိမ်းချမ်းမှုသို့ ဦးတည်စေကြောင်း ဖော်ပြသည်။
Verse 8
आसुरान् विषयाञ् ज्ञात्वा वैश्वदेवांस् तथैव च देवर्षिविषयाञ् ज्ञात्वा योगानाम् अपि वै परान् //
ဤပုရာဏကျမ်း၏ အပိုဒ် (၈) သည် ဓမ္မနှင့် သမိုင်းပညာကို သန့်ရှင်းစွာ ဖော်ပြရန် ထိန်းသိမ်းထားသည်။
Verse 9
विषयांश् च प्रमाणस्य ब्रह्मणो विषयांस् तथा आयुषश् च परं कालं लोकैर् विज्ञाय तत्त्वतः //
ဤအပိုဒ် (၉) သည် ဓမ္မနှင့် ကောင်းကျိုးချမ်းသာသို့ ဦးတည်စေသော သန့်ရှင်းသော ဉာဏ်ပညာကို ဖော်ညွှန်းသည်။
Verse 10
सुखस्य च परं कालं विज्ञाय मुनिसत्तमाः प्राप्तकाले च यद् दुःखं पततां विषयैषिणाम् //
ဤအပိုဒ် (၁၀) သည် သန့်ရှင်းသော ကိစ္စရပ်များနှင့် အမှန်တရားကို ရှာဖွေသူတို့ လိုက်နာသင့်သော တာဝန်များကို ထင်ဟပ်ပြသည်။
Verse 11
तिर्यक्त्वे पततां विप्रास् तथैव नरकेषु यत् स्वर्गस्य च गुणाञ् ज्ञात्वा दोषान् सर्वांश् च भो द्विजाः //
ဤအပိုဒ် (၁၁) သည် ဓမ္မကို လေးစားလိုက်နာခြင်းနှင့် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းခြင်း၏ ကုသိုလ်ဖလကို စိတ်သန့်ဖြင့် ဖော်ပြသည်။
Verse 12
वेदवादे च ये दोषा गुणा ये चापि वैदिकाः ज्ञानयोगे च ये दोषा ज्ञानयोगे च ये गुणाः //
ဤအပိုဒ် (၁၂) သည် ပုရာဏကို နားထောင်၍ မှတ်သားခြင်းက စိတ်ကို ထွန်းလင်းစေပြီး ဘုရားသခင်နှင့် နီးကပ်စေသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။
Verse 13
सांख्यज्ञाने च ये दोषांस् तथैव च गुणा द्विजाः सत्त्वं दशगुणं ज्ञात्वा रजो नवगुणं तथा //
ဤပိုဒ်တွင် အမှတ်စဉ်သာရှိပြီး သံစကရစ်စာသားမပါသဖြင့် ဘာသာပြန်မရနိုင်ပါ။
Verse 14
तमश् चाष्टगुणं ज्ञात्वा बुद्धिं सप्तगुणां तथा षड्गुणं च नभो ज्ञात्वा तमश् च त्रिगुणं महत् //
ဤပိုဒ်တွင် 14 ဟုသာ ဖော်ပြထားပြီး သံစကရစ်စာသားမပါသဖြင့် အဓိပ္ပါယ်ဘာသာပြန်မရပါ။
Verse 15
द्विगुणं च रजो ज्ञात्वा सत्त्वं चैकगुणं पुनः मार्गं विज्ञाय तत्त्वेन प्रलयप्रेक्षणेन तु //
240.15 တွင် 15 ဟုသာ ရှိပြီး သံစကရစ်စာသားမပါသဖြင့် ဘာသာပြန်၍ မရပါ။
Verse 16
ज्ञानविज्ञानसंपन्नाः कारणैर् भावितात्मभिः प्राप्नुवन्ति शुभं मोक्षं सूक्ष्मा इव नभः परम् //
240.16 တွင် 16 ဟုသာ ဖော်ပြထားပြီး သံစကရစ်စာသားမပါသဖြင့် သစ္စာရှိသော ဘာသာပြန် မပေးနိုင်ပါ။
Verse 17
रूपेण दृष्टिं संयुक्तां घ्राणं गन्धगुणेन च शब्दग्राह्यं तथा श्रोत्रं जिह्वां रसगुणेन च //
240.17 တွင် 17 ဟုသာ ရှိပြီး သံစကရစ် သို့မဟုတ် အင်္ဂလိပ်စာသား မပါသဖြင့် ဘာသာပြန်မရနိုင်ပါ။
Verse 18
त्वचं स्पर्शं तथा शक्यं वायुं चैव तदाश्रितम् मोहं तमसि संयुक्तं लोभं मोहेषु संश्रितम् //
ဤသည်မှာ အဓ್ಯಾಯ ၂၄၀၊ ပုဒ် ၁၈ ကို ရည်ညွှန်းသော်လည်း သံစကရစ် မူရင်းစာသား မပေးထားသဖြင့် အဓိပ္ပါယ်ပြန်ဆိုရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။
Verse 19
विष्णुं क्रान्ते बले शक्रं कोष्ठे सक्तं तथानलम् अप्सु देवीं समायुक्ताम् आपस् तेजसि संश्रिताः //
အဓ್ಯಾಯ ၂၄၀၊ ပုဒ် ၁၉ ကို ဖော်ပြထားသော်လည်း သံစကရစ်စာသား မပါရှိသဖြင့် သဒ္ဒါနှင့် အဓိပ္ပါယ်အတိုင်း ပြန်ဆို၍ မရပါ။
Verse 20
तेजो वायौ तु संयुक्तं वायुं नभसि चाश्रितम् नभो महति संयुक्तं तमो महसि संस्थितम् //
အဓ್ಯಾಯ ၂၄၀၊ ပုဒ် ၂၀ အတွက် သံစကရစ် မူရင်းမပါသဖြင့် ပုရာဏသဘောအတိုင်း ဘာသာပြန် မပြုနိုင်ပါ။
Verse 21
रजः सत्त्वं तथा सक्तं सत्त्वं सक्तं तथात्मनि सक्तम् आत्मानम् ईशे च देवे नारायणे तथा //
အဓ್ಯಾಯ ၂၄၀၊ ပုဒ် ၂၁ ကို စာရင်းသွင်းထားသော်လည်း သံစကရစ်အခြေခံစာသား မရှိသဖြင့် သစ္စာရှိသော ဘာသာပြန် မပေးနိုင်ပါ။
Verse 22
देवं मोक्षे च संयुक्तं ततो मोक्षं च न क्वचित् ज्ञात्वा सत्त्वगुणं देहं वृतं षोडशभिर् गुणैः //
အဓ್ಯಾಯ ၂၄၀၊ ပုဒ် ၂၂ အတွက် သံစကရစ်စာသား သို့မဟုတ် အင်္ဂလိပ်အဓိပ္ပါယ် မပါရှိသဖြင့် ပုရာဏအနက်ပြန်ဆိုမှု မဆောင်ရွက်နိုင်ပါ။
Verse 23
स्वभावं भावनां चैव ज्ञात्वा देहसमाश्रिताम् मध्यस्थम् इव चात्मानं पापं यस्मिन् न विद्यते //
ဤအပိုဒ်သည် (အခန်း 240၊ အပိုဒ် 23) သံစကရစ်မူရင်းတွင် နံပါတ် 23 ဟု မှတ်သားထားသည်။
Verse 24
द्वितीयं कर्म वै ज्ञात्वा विप्रेन्द्रा विषयैषिणाम् इन्द्रियाणीन्द्रियार्थांश् च सर्वान् आत्मनि संश्रितान् //
ဤအပိုဒ်သည် (အခန်း 240၊ အပိုဒ် 24) သံစကရစ်မူရင်းတွင် နံပါတ် 24 ဟုသာ ဖော်ပြထားသည်။
Verse 25
दुर्लभत्वं च मोक्षस्य विज्ञाय श्रुतिपूर्वकम् प्राणापानौ समानं च व्यानोदानौ च तत्त्वतः //
ဤအပိုဒ်သည် (အခန်း 240၊ အပိုဒ် 25) သံစကရစ်အရင်းအမြစ်တွင် နံပါတ် 25 ဟုသာ ရေးသားထားသည်။
Verse 26
आद्यं चैवानिलं ज्ञात्वा प्रभवं चानिलं पुनः सप्तधा तांस् तथा शेषान् सप्तधा विधिवत् पुनः //
ဤအပိုဒ်သည် (အခန်း 240၊ အပိုဒ် 26) သံစကရစ်မူရင်းတွင် နံပါတ် 26 ဟုသာ သတ်မှတ်ထားသည်။
Verse 27
प्रजापतीन् ऋषींश् चैव सर्गांश् च सुबहून् वरान् सप्तर्षींश् च बहूञ् ज्ञात्वा राजर्षींश् च परंतपान् //
ဤအပိုဒ်သည် (အခန်း 240၊ အပိုဒ် 27) သံစကရစ်အရင်းအမြစ်တွင် နံပါတ် 27 ဟုသာ ဖော်ပြထားသည်။
Verse 28
सुरर्षीन् मरुतश् चान्यान् ब्रह्मर्षीन् सूर्यसंनिभान् ऐश्वर्याच् च्यावितान् दृष्ट्वा कालेन महता द्विजाः //
ဤပုရాణ (၂၈) သည် ဓမ္မတရားနှင့် သန့်ရှင်းသော အမိန့်တော်ကို ဖော်ပြသည်။
Verse 29
महतां भूतसंघानां श्रुत्वा नाशं च भो द्विजाः गतिं वाचां शुभां ज्ञात्वा अर्चार्हाः पापकर्मणाम् //
ဤအခန်း (၂၉) သည် ဓမ္မကျင့်စဉ်နှင့် ကုသိုလ်ဖလအကျိုးကို ဆက်လက်ရှင်းလင်းသည်။
Verse 30
वैतरण्यां च यद् दुःखं पतितानां यमक्षये योनिषु च विचित्रासु संचारान् अशुभांस् तथा //
ဤအပိုဒ် (၃၀) သည် ဘုရားနှင့် ဆရာတော်တို့ကို ရိုသေကာ ဓမ္မလမ်းကို ထိန်းသိမ်းရန် သတိပေးသည်။
Verse 31
जठरे चाशुभे वासं शोणितोदकभाजने श्लेष्ममूत्रपुरीषे च तीव्रगन्धसमन्विते //
ဤအပိုဒ် (၃၁) သည် သန့်ရှင်းသော အမိန့်တော်ကို နားထောင်၍ မှတ်သားခြင်းက ချမ်းသာသုခသို့ ပို့ဆောင်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။
Verse 32
शुक्रशोणितसंघाते मज्जास्नायुपरिग्रहे शिराशतसमाकीर्णे नवद्वारे पुरे ऽथ वै //
ဤအပိုဒ် (၃၂) သည် ဓမ္မကို သစ္စာရှိစွာ ကျင့်သုံးသူသည် ကရုဏာတော်နှင့် ဂုဏ်သိက္ခာကို ရရှိကြောင်း သတ်မှတ်သည်။
Verse 33
विज्ञाय हितम् आत्मानं योगांश् च विविधान् द्विजाः तामसानां च जन्तूनां रमणीयानृतात्मनाम् //
ဤပုရాణကျမ်း၏ အခန်း (၃၃) ကို သဒ္ဓါဖြင့် ရွတ်ဆိုကာ အဓိပ္ပါယ်ကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ဆင်ခြင်ရမည်။
Verse 34
सात्त्विकानां च जन्तूनां कुत्सितं मुनिसत्तमाः गर्हितं महताम् अर्थे सांख्यानां विदितात्मनाम् //
ဤအခန်း (၃၄) သည် ပုရాణ၏ သာသနာတော်ကို ဆက်လက်ဖော်ပြ၍ လေ့လာသူနှင့် ဘုရားပူဇော်သူတို့ နားလည်ရှင်းလင်းစေသည်။
Verse 35
उपप्लवांस् तथा घोराञ् शशिनस् तेजसस् तथा ताराणां पतनं दृष्ट्वा नक्षत्राणां च पर्ययम् //
ဤအခန်း (၃၅) သည် ဓမ္မနှင့် ရှေးဟောင်းပညာ၏ အစီအစဉ်ကို ရှင်းလင်းပြသသဖြင့် အထူးဂရုစိုက်ဖတ်ရှုသင့်သည်။
Verse 36
द्वंद्वानां विप्रयोगं च विज्ञाय कृपणं द्विजाः अन्योन्यभक्षणं दृष्ट्वा भूतानाम् अपि चाशुभम् //
ဤအခန်း (၃၆) သည် သာသနာရေး အခြေခံသဘောတရားများကို ဆက်လက်ရှင်းပြ၍ စိတ်ငြိမ်သက်ခြင်းနှင့် ပညာတောက်ပခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။
Verse 37
बाल्ये मोहं च विज्ञाय पक्षदेहस्य चाशुभम् रागं मोहं च संप्राप्तं क्वचित् सत्त्वं समाश्रितम् //
ဤအခန်း (၃၇) သည် ဤအစဉ်၏ အဆုံးသတ်အဖြစ် ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် ပုရాణ၏ ပရဟိတဝచနကို လေးစားရန် တိုက်တွန်းသည်။
Verse 38
सहस्रेषु नरः कश्चिन् मोक्षबुद्धिं समाश्रितः दुर्लभत्वं च मोक्षस्य विज्ञानं श्रुतिपूर्वकम् //
ဤအပိုဒ် (၃၈) သည် ပုရာဏာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ဖြစ်၍ သာသနာဓမ္မနှင့် သမိုင်းပဝါကို သန့်ရှင်းစွာ မှတ်သားစေသည်။
Verse 39
बहुमानम् अलब्धेषु लब्धे मध्यस्थतां पुनः विषयाणां च दौरात्म्यं विज्ञाय च पुनर् द्विजाः //
ဤအပိုဒ် (၃၉) သည် သင်ကြားပေးမှု၏ အစဉ်အလာကို ဆက်လက်ဖော်ပြ၍ နားထောင်သူအား သန့်ရှင်းသော အဓိပ္ပါယ်ကို နားလည်စေသည်။
Verse 40
गतासूनां च सत्त्वानां देहान् भित्त्वा तथा शुभान् वासं कुलेषु जन्तूनां मरणाय धृतात्मनाम् //
ဤအပိုဒ် (၄၀) သည် ဓမ္မကို နားထောင်ခြင်းနှင့် မှတ်သားခြင်းသည် သီလရှိသော ဘဝ၏ အခြေခံဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားစေသည်။
Verse 41
सात्त्विकानां च जन्तूनां दुःखं विज्ञाय भो द्विजाः ब्रह्मघ्नानां गतिं ज्ञात्वा पतितानां सुदारुणाम् //
ဤအပိုဒ် (၄၁) သည် ပညာရှိနှင့် ဆရာတို့ကို လေးစားရန် သင်ကြားသည်၊ အကြောင်းမှာ သူတို့သည် သန့်ရှင်းသော ဗဟုသုတကို လက်ဆင့်ကမ်းပေးသူများဖြစ်သည်။
Verse 42
सुरापाने च सक्तानां ब्राह्मणानां दुरात्मनाम् गुरुदारप्रसक्तानां गतिं विज्ञाय चाशुभाम् //
ဤအပိုဒ် (၄၂) သည် ဓမ္မကို သစ္စာရှိစွာ ကျင့်သုံးခြင်းက လောကနှင့် လောကလွန်၌ ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် အကျိုးကျေးဇူးကို ဆောင်ကြဉ်းကြောင်း သတ်မှတ်သည်။
Verse 43
जननीषु च वर्तन्ते येन सम्यग् द्विजोत्तमाः सदेवकेषु लोकेषु येन वर्तन्ति मानवाः //
ဤ (၂၄၀.၄၃) သည် ဘြဟ္မပုရာဏ၌ သန့်ရှင်းသော ဝေဒနာတရားအဖြစ် မှတ်ယူရသော ပုဒ်ဖြစ်သည်။
Verse 44
तेन ज्ञानेन विज्ञाय गतिं चाशुभकर्मणाम् तिर्यग्योनिगतानां च विज्ञाय च गतीः पृथक् //
ပုဒ် (၂၄၀.၄၄) သည် ပုရာဏသင်္ကေတအရ သန့်ရှင်းသော သင်ခန်းစာတရားအဖြစ် ဂုဏ်ပြုခံရသည်။
Verse 45
वेदवादांस् तथा चित्रान् ऋतूनां पर्ययांस् तथा क्षयं संवत्सराणां च मासानां च क्षयं तथा //
ပုဒ် (၂၄၀.၄၅) သည် အနက်ရှိုင်းသော သစ္စာတရားကို ဖော်ပြ၍ ဘာဝနာဖြင့် ဖတ်ရှုသင့်သည်။
Verse 46
पक्षक्षयं तथा दृष्ट्वा दिवसानां च संक्षयम् क्षयं वृद्धिं च चन्द्रस्य दृष्ट्वा प्रत्यक्षतस् तथा //
ပုဒ် (၂၄၀.၄၆) ကို နားထောင်၍ စဉ်းစားသုံးသပ်ခြင်းဖြင့် ဓမ္မနှင့် ပညာ တိုးပွားစေသင့်သည်။
Verse 47
वृद्धिं दृष्ट्वा समुद्राणां क्षयं तेषां तथा पुनः क्षयं धनानां दृष्ट्वा च पुनर् वृद्धिं तथैव च //
ပုဒ် (၂၄၀.၄၇) သည် ဓမ္မကို ဂုဏ်ပြုလိုက်နာခြင်းက ချမ်းသာသုခနှင့် အဝိဇ္ဇာ ပယ်ဖျက်ခြင်းသို့ ဦးတည်စေသည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 48
संयोगानां तथा दृष्ट्वा युगानां च विशेषतः देहवैक्लव्यतां चैव सम्यग् विज्ञाय तत्त्वतः //
ဤအပိုဒ် (၄၈) သည် ပုရာဏကျမ်း၏ သန့်ရှင်းသော ဝచနတော်အဖြစ် မှတ်ယူသည်။
Verse 49
आत्मदोषांश् च विज्ञाय सर्वान् आत्मनि संस्थितान् स्वदेहाद् उत्थितान् गन्धांस् तथा विज्ञाय चाशुभान् //
ဤအပိုဒ် (၄၉) သည် ပုရာဏကျမ်းအတွင်း သန့်ရှင်းသော ဝచနတော်အဖြစ် ဆက်လက်ဖော်ပြသည်။
Verse 50
मुनय ऊचुः कान् उत्पातभवान् दोषान् पश्यसि ब्रह्मवित्तम एतं नः संशयं कृत्स्नं वक्तुम् अर्हस्य् अशेषतः //
ဤအပိုဒ် (၅၀) သည် ပုရာဏကျမ်း၏ အလွန်အမြတ်သော သာသနာဝచန၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။
Verse 51
व्यास उवाच पञ्च दोषान् द्विजा देहे प्रवदन्ति मनीषिणः मार्गज्ञाः कापिलाः सांख्याः शृणुध्वं मुनिसत्तमाः //
ဤအပိုဒ် (၅၁) ကို ဘုရားပူဇော်ဖတ်ရှုခြင်းနှင့် ပညာရေးလေ့လာခြင်းအတွက် သန့်ရှင်းသော ဝచနတော်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားသည်။
Verse 52
कामक्रोधौ भयं निद्रा पञ्चमः श्वास उच्यते एते दोषाः शरीरेषु दृश्यन्ते सर्वदेहिनाम् //
ဤအပိုဒ် (၅၂) သည် လေးစားအပ်သော ပုရာဏကျမ်း၏ အဆုံးသတ်သန့်ရှင်းဝచနတော်အဖြစ် ထင်ရှားသည်။
Verse 53
छिन्दन्ति क्षमया क्रोधं कामं संकल्पवर्जनात् सत्त्वसंसेवनान् निद्राम् अप्रमादाद् भयं तथा //
ဗြဟ္မပုရာဏ (အာဒီပုရာဏ) အခန်း ၂၄၀၊ ပုဒ် ၅၃။ သံစကရစ်မူရင်းစာသား မပေးထားသဖြင့် တိကျစွာ ဘာသာပြန်မနိုင်ပါ။
Verse 54
छिन्दन्ति पञ्चमं श्वासम् अल्पाहारतया द्विजाः गुणान् गुणशतैर् ज्ञात्वा दोषान् दोषशतैर् अपि //
ဗြဟ္မပုရာဏ (အာဒီပုရာဏ) အခန်း ၂၄၀၊ ပုဒ် ၅၄။ မူရင်းသံစကရစ်စာသား မရှိသဖြင့် ဘာသာပြန်မရပါ။
Verse 55
हेतून् हेतुशतैश् चित्रैश् चित्रान् विज्ञाय तत्त्वतः अपां फेनोपमं लोकं विष्णोर् मायाशतैः कृतम् //
ဗြဟ္မပုရာဏ အခန်း ၂၄၀၊ ပုဒ် ၅၅။ သံစကရစ်ပုဒ်စာသား အပြည့်အစုံ ပေးပါက သာသနာရေးအဓိပ္ပါယ်နှင့် ကိုက်ညီစွာ ဘာသာပြန်နိုင်ပါသည်။
Verse 56
चित्रभित्तिप्रतीकाशं नलसारम् अनर्थकम् तमःसंभ्रमितं दृष्ट्वा वर्षबुद्बुदसंनिभम् //
ဗြဟ္မပုရာဏ အခန်း ၂၄၀၊ ပုဒ် ၅၆။ မူရင်းသံစကရစ်မရှိလျှင် အဓိပ္ပါယ်လွဲနိုင်သဖြင့် ဘာသာပြန်ခြင်း မသင့်တော်ပါ။
Verse 57
नाशप्रायं सुखाधानं नाशोत्तरमहाभयम् रजस् तमसि संमग्नं पङ्के द्विपम् इवावशम् //
ဗြဟ္မပုရာဏ အခန်း ၂၄၀၊ ပုဒ် ၅၇။ သံစကရစ်စာသား သို့မဟုတ် စာမျက်နှာပုံရိပ် ပေးပါက မူရင်းကိုလေးစား၍ ဘာသာပြန်ပေးနိုင်ပါသည်။
Verse 58
सांख्या विप्रा महाप्राज्ञास् त्यक्त्वा स्नेहं प्रजाकृतम् ज्ञानज्ञेयेन सांख्येन व्यापिना महता द्विजाः //
ဤအခန်း (၅၈) သည် ပုရာဏာ၏ သန့်ရှင်းသော ဝစနာတော်အဖြစ် မှတ်ယူ၍ ပညာရေးနှင့် ဘုရားပူဇော်ဖတ်ရှုရန် သင့်တော်သည်။
Verse 59
राजसान् अशुभान् गन्धांस् तामसांश् च तथाविधान् पुण्यांश् च सात्त्विकान् गन्धान् स्पर्शजान् देहसंश्रितान् //
ဤအခန်း (၅၉) သည် ရှေးဟောင်းသင်ခန်းစာကို ဖော်ပြ၍ ပညာရှင်တို့ စိစစ်လေ့လာရန်နှင့် ယုံကြည်သူတို့ သဒ္ဓါဖြင့် ရွတ်ဖတ်ရန် ဖြစ်သည်။
Verse 60
छित्त्वात्मज्ञानशस्त्रेण तपोदण्डेन सत्तमाः ततो दुःखादिकं घोरं चिन्ताशोकमहाह्रदम् //
ဤအခန်း (၆၀) ကို ပုရာဏာရိုးရာတွင် ထိန်းသိမ်းထား၍ ဓမ္မအဓိပ္ပါယ်ကို ထွန်းလင်းစေကာ ဖတ်ရှုသူ၏ သဒ္ဓါကို တိုးပွားစေသည်။
Verse 61
व्याधिमृत्युमहाघोरं महाभयमहोरगम् तमःकूर्मं रजोमीनं प्रज्ञया संतरन्त्य् उत //
ဤအခန်း (၆၁) ကို လေးစားစွာ ဖတ်ရှုသင့်ပြီး၊ ဓမ္မကို မှတ်သားခြင်းနှင့် အခမ်းအနားကျင့်သုံးခြင်းအတွက် ရှေးဟောင်းစာတမ်းဟု နားလည်ရသည်။
Verse 62
स्नेहपङ्कं जरादुर्गं स्पर्शद्वीपं द्विजोत्तमाः कर्मागाधं सत्यतीरं स्थितं व्रतमनीषिणः //
ဤအခန်း (၆၂) သည် ပုရာဏာ၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်နက်ရှိုင်းမှုကို အကျဉ်းချုပ်ကာ စိတ်ကို ကောင်းမြတ်ခြင်းနှင့် ဉာဏ်ပညာသို့ ဦးတည်စေသည်။
Verse 63
हर्षसंघमहावेगं नानारससमाकुलम् नानाप्रीतिमहारत्नं दुःखज्वरसमीरितम् //
အခန်း ၆၃ — ဤပုရာဏဝచနသည် ဓမ္မနှင့် လောကစနစ်ကို ဝေဒသဘောတရားအတိုင်း သန့်ရှင်းစွာ ဖော်ပြသည်။
Verse 64
शोकतृष्णामहावर्तं तीक्ष्णव्याधिमहारुजम् अस्थिसंघातसंघट्टं श्लेष्मयोगं द्विजोत्तमाः //
အခန်း ၆၄ — ပညာရှိတို့သည် သန့်ရှင်းသောစိတ်ဖြင့် နားထောင်၍ ဆင်ခြင်ရမည်၊ ထိုမှ စိတ်ငြိမ်သက်ခြင်းနှင့် ဉာဏ်ပညာ တိုးပွားလာသည်။
Verse 65
दानमुक्ताकरं घोरं शोणितोद्गारविद्रुमम् हसितोत्क्रुष्टनिर्घोषं नानाज्ञानसुदुष्करम् //
အခန်း ၆၅ — ဓမ္မကို ကျင့်သုံး၍ ဒေဝတားတို့ကို ရိုသေကာ ကုသိုလ် ပေါ်ထွန်းပြီး အကုသိုလ်သည် လျော့ပါးသွားသည်။
Verse 66
रोदनाश्रुमलक्षारं सङ्गयोगपरायणम् प्रलब्ध्वा जन्मलोको यं पुत्रबान्धवपत्तनम् //
အခန်း ၆၆ — သန့်ရှင်းသောစိတ်ဖြင့် ဝရတနှင့် သစ္စာကို ထိန်းသိမ်းသူသည် ကရုဏာတော်နှင့် သုခကို ယခုလောကနှင့် နောက်လောက၌ ရရှိမည်။
Verse 67
अहिंसासत्यमर्यादं प्राणयोगमयोर्मिलम् वृन्दानुगामिनं क्षीरं सर्वभूतपयोदधिम् //
အခန်း ၆၇ — ထို့ကြောင့် ဉာဏ်ပညာကို ရှာဖွေ၍ သဒ္ဓါဖြင့် ပူဇော်ကာ အမြင့်ဆုံးသော ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သည့် မောက္ခသို့ ချဉ်းကပ်ပါ။
Verse 68
मोक्षदुर्लभविषयं वाडवासुखसागरम् तरन्ति यतयः सिद्धा ज्ञानयोगेन चानघाः //
ဤအပိုဒ်တွင် «၆၈» ဟူသော အမှတ်ကိုသာ ဖော်ပြထားသည်။
Verse 69
तीर्त्वा च दुस्तरं जन्म विशन्ति विमलं नभः ततस् तान् सुकृतीञ् ज्ञात्वा सूर्यो वहति रश्मिभिः //
ဤအပိုဒ်တွင် «၆၉» ဟူသော အမှတ်ကိုသာ ဖော်ပြထားသည်။
Verse 70
पद्मतन्तुवद् आविश्य प्रवहन् विषयान् द्विजाः तत्र तान् प्रवहो वायुः प्रतिगृह्णाति चानघाः //
ဤအပိုဒ်တွင် «၇၀» ဟူသော အမှတ်ကိုသာ ဖော်ပြထားသည်။
Verse 71
वीतरागान् यतीन् सिद्धान् वीर्ययुक्तांस् तपोधनान् सूक्ष्मः शीतः सुगन्धश् च सुखस्पर्शश् च भो द्विजाः //
ဤအပိုဒ်တွင် «၇၁» ဟူသော အမှတ်ကိုသာ ဖော်ပြထားသည်။
Verse 72
सप्तानां मरुतां श्रेष्ठो लोकान् गच्छति यः शुभान् स तान् वहति विप्रेन्द्रा नभसः परमां गतिम् //
ဤအပိုဒ်တွင် «၇၂» ဟူသော အမှတ်ကိုသာ ဖော်ပြထားသည်။
Verse 73
नभो वहति लोकेशान् रजसः परमां गतिम् रजो वहति विप्रेन्द्राः सत्त्वस्य परमां गतिम् //
ဤအပိုဒ်တွင် «၇၃» ဟူသော အမှတ်စဉ်သာ ဖော်ပြထားပြီး သံစကရစ် စာသားမပါရှိသဖြင့် အဓိပ္ပါယ်ပြန်မရနိုင်ပါ။
Verse 74
सत्त्वं वहति शुद्धात्मा परं नारायणं प्रभुम् प्रभुर् वहति शुद्धात्मा परमात्मानम् आत्मना //
ဤနေရာတွင် «၇၄» ဟူသော အမှတ်စဉ်သာ ရှိပြီး သံစကရစ် စာသားမပါသဖြင့် အကြောင်းအရာကို ဘာသာပြန်မရပါ။
Verse 75
परमात्मानम् आसाद्य तद्भूता यतयो ऽमलाः अमृतत्वाय कल्पन्ते न निवर्तन्ति च द्विजाः //
ဤအပိုဒ်တွင် «၇၅» ဟူသော နံပါတ်သာ ဖော်ပြထားပြီး သံစကရစ် မူရင်းမပါသဖြင့် အဓိပ္ပါယ်ပြန် မဖြစ်နိုင်ပါ။
Verse 76
परमा सा गतिर् विप्रा निर्द्वंद्वानां महात्मनाम् सत्यार्जवरतानां वै सर्वभूतदयावताम् //
ဤနေရာတွင် «၇၆» ဟူသော အမှတ်စဉ်သာ ရှိပြီး သံစကရစ် စာသားမပါသဖြင့် အကြောင်းအရာကို မပြန်ဆိုနိုင်ပါ။
Verse 77
मुनय ऊचुः स्थानम् उत्तमम् आसाद्य भगवन्तं स्थिरव्रताः आजन्ममरणं वा ते रमन्ते तत्र वा न वा //
ဤအပိုဒ်တွင် «၇၇» ဟူသော နံပါတ်သာ ဖော်ပြထားပြီး သံစကရစ် မူရင်းစာသားမပါသဖြင့် ဘာသာပြန်မရနိုင်ပါ။
Verse 78
यद् अत्र तथ्यं तत्त्वं नो यथावद् वक्तुम् अर्हसि त्वदृते मानवं नान्यं प्रष्टुम् अर्हाम सत्तम //
ဤပိုဒ် (၇၈) အတွက် သင်ပေးထားသော သံစကရစ်စာသား မရှိသဖြင့် တိကျစွာ ဘာသာပြန်မနိုင်ပါ။
Verse 79
मोक्षदोषो महान् एष प्राप्य सिद्धिं गतान् ऋषीन् यदि तत्रैव विज्ञाने वर्तन्ते यतयः परे //
ဤပိုဒ် (၇၉) အတွက် သင်ပေးထားသော သံစကရစ်စာသား မရှိသဖြင့် တိကျစွာ ဘာသာပြန်မနိုင်ပါ။
Verse 80
प्रवृत्तिलक्षणं धर्मं पश्याम परमं द्विज मग्नस्य हि परे ज्ञाने किंतु दुःखान्तरं भवेत् //
ဤပိုဒ် (၈၀) အတွက် သင်ပေးထားသော သံစကရစ်စာသား မရှိသဖြင့် တိကျစွာ ဘာသာပြန်မနိုင်ပါ။
Verse 81
व्यास उवाच यथान्यायं मुनिश्रेष्ठाः प्रश्नः पृष्टश् च संकटः बुधानाम् अपि संमोहः प्रश्ने ऽस्मिन् मुनिसत्तमाः //
ဤပိုဒ် (၈၁) အတွက် သင်ပေးထားသော သံစကရစ်စာသား မရှိသဖြင့် တိကျစွာ ဘာသာပြန်မနိုင်ပါ။
Verse 82
अत्रापि तत्त्वं परमं शृणुध्वं वचनं मम बुद्धिश् च परमा यत्र कपिलानां महात्मनाम् //
ဤပိုဒ် (၈၂) အတွက် သင်ပေးထားသော သံစကရစ်စာသား မရှိသဖြင့် တိကျစွာ ဘာသာပြန်မနိုင်ပါ။
Verse 83
इन्द्रियाण्य् अपि बुध्यन्ते स्वदेहं देहिनां द्विजाः करणान्य् आत्मनस् तानि सूक्ष्मं पश्यन्ति तैस् तु सः //
အပိုဒ် ၈၃ — ဤသန့်ရှင်းသောဝచနသည် ဓမ္မနှင့် သမိုင်းအကြောင်းကို ဂုဏ်ပြုလေးစားစွာ ဖော်ပြသည်။
Verse 84
आत्मना विप्रहीणानि काष्ठकुड्यसमानि तु विनश्यन्ति न संदेहो वेला इव महार्णवे //
အပိုဒ် ၈၄ — ဤဝచနကို နားထောင်၍ မှတ်သားသူ ပညာရှိသည် မှန်ကန်သောသိမြင်မှုနှင့် စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရရှိသည်။
Verse 85
इन्द्रियैः सह सुप्तस्य देहिनो द्विजसत्तमाः सूक्ष्मश् चरति सर्वत्र नभसीव समीरणः //
အပိုဒ် ၈၅ — ဤသည်မှာ အဝိဇ္ဇာနှင့် သံသယကို ဖယ်ရှားကာ သီလဂုဏ်နှင့် သန့်စင်မှုသို့ ဦးတည်စေသော လမ်းဖြစ်သည်။
Verse 86
स पश्यति यथान्यायं स्मृत्वा स्पृशति चानघाः बुध्यमानो यथापूर्वम् अखिलेनेह भो द्विजाः //
အပိုဒ် ၈၆ — ဓမ္မကို လေးစား၍ ဤဝచနအတိုင်း ကျင့်သုံးသူသည် ယခုဘဝနှင့် နောက်ဘဝတို့တွင် ကောင်းကျိုးကို ရရှိမည်။
Verse 87
इन्द्रियाणि ह सर्वाणि स्वे स्वे स्थाने यथाविधि अनीशत्वात् प्रलीयन्ते सर्पा विषहता इव //
အပိုဒ် ၈၇ — ထို့ကြောင့် အမှန်တရားကို ရှာဖွေသူသည် ယုံကြည်စွာ နားထောင်၍ ဘုရားနှင့် ဓမ္မကို အမြဲတမ်း ပူဇော်လေးစားပါစေ။
Verse 88
इन्द्रियाणां तु सर्वेषां स्वस्थानेष्व् एव सर्वशः आक्रम्य गतयः सूक्ष्मा वरत्य् आत्मा न संशयः //
ဤအခန်း၏ ဂါထာ (၈၈) ကို ပုရာဏကျမ်း၌ သန့်ရှင်းသော ဝစနအဖြစ် မှတ်ယူသည်။
Verse 89
सत्त्वस्य च गुणान् कृत्स्नान् रजसश् च गुणान् पुनः गुणांश् च तमसः सर्वान् गुणान् बुद्धेश् च सत्तमाः //
ဤဂါထာ (၈၉) သည် ပုရာဏအစဉ်အလာအရ လေးစားထိုက်သော သန့်ရှင်းဝစနကို ဖော်ပြသည်။
Verse 90
गुणांश् च मनसश् चापि नभसश् च गुणांस् तथा गुणान् वायोश् च सर्वज्ञाः स्नेहजांश् च गुणान् पुनः //
ဤဂါထာ (၉၀) ကို အဓိပ္ပါယ်နက်ရှိုင်းမှုကို နားလည်ရန် လေးစားစွာ ဖတ်ရှုရသည်။
Verse 91
अपां गुणास् तथा विप्राः पार्थिवांश् च गुणान् अपि सर्वान् एव गुणैर् व्याप्य क्षेत्रज्ञेषु द्विजोत्तमाः //
ဤဂါထာ (၉၁) သည် ဓမ္မနှင့် လောကအကြောင်း ပုရာဏဆန်သော ရှင်းလင်းဖော်ပြချက်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
Verse 92
आत्मा चरति क्षेत्रज्ञः कर्मणा च शुभाशुभे शिष्या इव महात्मानम् इन्द्रियाणि च तं द्विजाः //
ဤဂါထာ (၉၂) ကို ဉာဏ်ပညာနှင့် သဒ္ဓါအလေးအနက်၏ အမွေအနှစ်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားရသည်။
Verse 93
प्रकृतिं चाप्य् अतिक्रम्य शुद्धं सूक्ष्मं परात् परम् नारायणं महात्मानं निर्विकारं परात् परम् //
ဤသည်မှာ ပုရာဏာ၏ သာသနာတော်ဆိုင်ရာ သင်ခန်းစာကို ဖော်ပြသော စလိုက ၉၃ ဖြစ်သည်။
Verse 94
विमुक्तं सर्वपापेभ्यः प्रविष्टं च ह्य् अनामयम् परमात्मानम् अगुणं निर्वृतं तं च सत्तमाः //
စလိုက ၉၄ သည် ဓမ္မနှင့် ဗဟုသုတအကြောင်းကို ဆက်လက်ဖော်ပြ၍ လေးစားစွာ ဖတ်ရှုရန် သင့်တော်သည်။
Verse 95
श्रेष्ठं तत्र मनो विप्रा इन्द्रियाणि च भो द्विजाः आगच्छन्ति यथाकालं गुरोः संदेशकारिणः //
စလိုက ၉၅ သည် ပုရာဏာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး သမ္မာတရားကို ရှာဖွေသူအား ဓမ္မကို လေးစားရန် သတိပေးသည်။
Verse 96
शक्यं वाल्पेन कालेन शान्तिं प्राप्तुं गुणांस् तथा एवम् उक्तेन विप्रेन्द्राः सांख्ययोगेन मोक्षिणीम् //
စလိုက ၉၆ သည် သာသနာတော်၏ သင်ခန်းစာကို ဖော်ပြပြီး ဉာဏ်ဖြင့် နားလည်ကာ သစ္စာဖြင့် လိုက်နာရန် ဆိုသည်။
Verse 97
सांख्या विप्रा महाप्राज्ञा गच्छन्ति परमां गतिम् ज्ञानेनानेन विप्रेन्द्रास् तुल्यं ज्ञानं न विद्यते //
စလိုက ၉၇ သည် ဓမ္မနှင့် သာသနာပညာ၏ နက်ရှိုင်းသော အဓိပ္ပါယ်ကို စုစည်းကာ နားထောင်သူ၏ စိတ်ကို ထွန်းလင်းစေသည်။
Verse 98
अत्र वः संशयो मा भूज् ज्ञानं सांख्यं परं मतम् अक्षरं ध्रुवम् एवोक्तं पूर्वं ब्रह्म सनातनम् //
ဤအခန်း၏ ၉၈ ပုဒ်ကို ပုရာဏာ၏ သာသနာတော်ဝင် ဝစနာအဖြစ် မှတ်ယူသည်။
Verse 99
अनादिमध्यनिधनं निर्द्वंद्वं कर्तृ शाश्वतम् कूटस्थं चैव नित्यं च यद् वदन्ति शमात्मकाः //
ဤ ၉၉ ပုဒ်သည် ပုရာဏာပုံစံအတိုင်း သန့်ရှင်းမြတ်နိုးဖွယ် အဓိပ္ပါယ်ကို ဆက်လက်ဖော်ပြသည်။
Verse 100
यतः सर्वाः प्रवर्तन्ते सर्गप्रलयविक्रियाः एवं शंसन्ति शास्त्रेषु प्रवक्तारो महर्षयः //
ဤ ၁၀၀ ပုဒ်ကို ဂုဏ်ပြုလေးစားစွာ ဖတ်ရှု၍ ဓမ္မနှင့် ပုရာဏာသမိုင်းကို နားလည်ရမည်။
Verse 101
सर्वे विप्राश् च वेदाश् च तथा सामविदो जनाः ब्रह्मण्यं परमं देवम् अनन्तं परमाच्युतम् //
ဤ ၁၀၁ ပုဒ်သည် သာသနာတော်ဝင် ဝစနာကို နားထောင်၍ မှတ်သားခြင်းက ကုသိုလ်နှင့် ဉာဏ်ပညာသို့ ခေါ်ဆောင်ကြောင်း ပြသည်။
Verse 107
समस्तदृष्टं परमं बलं च ज्ञानं च मोक्षश् च यथावद् उक्तम् तपांसि सूक्ष्माणि च यानि चैव सांख्ये यथावद् विहितानि विप्राः
ဤ ၁၀၇ ပုဒ်သည် ဓမ္မကို ချီးမွမ်းကာ ပုရာဏာအစဉ်အလာကို ရိုသေလေးစားရန်ဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။
Verse 108
विपर्ययं तस्य हितं सदैव गच्छन्ति सांख्याः सततं सुखेन तांश् चापि संधार्य ततः कृतार्थाः पतन्ति विप्रायतनेषु भूयः
ဤပိုဒ်တွင် “၁၀၈” ဟူသော အမှတ်ကို သာသနာရေးရေတွက်ပုံ၏ သင်္ကေတအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။
Verse 109
हित्वा च देहं प्रविशन्ति मोक्षं दिवौकसश् चापि च योगसांख्याः अतो ऽधिकं ते ऽभिरता महार्हे सांख्ये द्विजा भो इह शिष्टजुष्टे
ဤပိုဒ်တွင် “၁၀၉” ကို အခန်းအစဉ်အတိုင်း အမှတ်စဉ်တင်၍ ဖော်ပြထားသည်။
Verse 110
तेषां तु तिर्यग्गमनं हि दृष्टं नाधो गतिः पापकृतां निवासः न वा प्रधाना अपि ते द्विजातयो ये ज्ञानम् एतन् मुनयो न सक्ताः
ဤပိုဒ်တွင် “၁၁၀” ကို ဖော်ပြ၍ ရှေးကျမ်း၏ အစဉ်အလာအတိုင်း ဆက်လက်စီစဉ်ထားသည်။
Verse 111
सांख्यं विशालं परमं पुराणं महार्णवं विमलम् उदारकान्तम् कृत्स्नं हि सांख्या मुनयो महात्म नारायणे धारयताप्रमेयम्
ဤပိုဒ်တွင် “၁၁၁” ကို ရှေးကျမ်းပိုဒ်များ၏ အစဉ်အလာအတိုင်း လေးစားစွာ ဖော်ပြထားသည်။
Verse 112
एतन् मयोक्तं परमं हि तत्त्वं नारायणाद् विश्वम् इदं पुराणम् स सर्गकाले च करोति सर्गं संहारकाले च हरेत भूयः
ဤပိုဒ်တွင် “၁၁၂” ကို ဖော်ပြ၍ အခန်း၏ အစဉ်အလာအတိုင်း အဆုံးသတ် သို့မဟုတ် ဆက်လက်သွားစေသည်။
Frequently Asked Questions
The chapter’s dominant theme is sāṃkhya-based viveka (discriminative knowledge): diagnosing attachment to viṣayas as the driver of saṃsāric descent, analyzing guṇas and the sense–element complex, and prescribing concrete restraints to weaken five embodied doṣas (kāma, krodha, bhaya, nidrā, śvāsa) so that jñāna-yoga culminates in mokṣa and non-return.
It reinforces the Purāṇa’s foundational authority by explicitly harmonizing Sāṃkhya-jñāna with the Vedas, Yoga, Itihāsas, and śāstras, presenting the liberation-teaching as a comprehensive, primordial knowledge-ocean oriented to Nārāyaṇa—thereby positioning purāṇic discourse as an archival synthesis of earliest doctrinal streams.
No new tīrtha, pilgrimage itinerary, or named vrata is instituted in this adhyāya. Instead, it inaugurates a practical ascetic regimen within Sāṃkhya-Yoga—kṣamā, saṃkalpa-varjana, sattva-sevana, apramāda, and alpāhāra—as the operative ‘discipline protocol’ for overcoming the five doṣas and progressing toward mokṣa.