Adhyaya 7
Vidura’s Questions: How the Unchangeable Lord Relates to Māyā; Bhakti as the Remedy; Blueprint for the Coming Cosmology
မaitreya သည် Vidura ထံ ဆက်လက်ဟောပြောသည်။ Vidura က ဘဂဝန်သည် ပြည့်စုံ၍ မပြောင်းလဲသူဖြစ်လျှင် ဂုဏ်သုံးပါးနှင့် ကမ္မဖലများနှင့် မည်သို့ “ဆက်နွယ်” နိုင်သနည်း၊ Paramātmā သည် နှလုံးအတွင်းရှိနေသော်လည်း ဇီဝများ အဘယ်ကြောင့် ဒုက္ခခံရသနည်းဟု လေးစားစွာ မေးမြန်းသည်။ Maitreya က ဘြဟ္မန်သည် မာယာက လွှမ်းမိုးခံရသော်လည်း အခြေအနေမရှိသူဟု တပြိုင်နက်ဆိုခြင်းသည် မသင့်လျော်ကြောင်း ပယ်ချပြီး၊ ချုပ်နှောင်မှုသည် ကိုယ်ကိုယ်တိုင်ကို မှားယွင်းသတ်မှတ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု အိပ်မက်မြင်ခြင်း သို့မဟုတ် ရေထဲလမင်းရိပ် တုန်ခါခြင်း ဥပမာများဖြင့် ရှင်းပြသည်။ လက်တွေ့ဖြေရှင်းချက်မှာ Vāsudeva ၏ ကရုဏာကို အလွတ်သဘောဖြင့် ဘက္တိ-ဆေဝာမှတဆင့် ရယူခြင်းဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် နားထောင်ခြင်းနှင့် နာမသီချင်းဆိုခြင်းဖြင့် မောဟ ပျောက်ကင်းကာ ဒုက္ခများ ရပ်တန့်သည်။ Vidura သည် ကျေနပ်၍ ဂုရု-ဆေဝာနှင့် သန့်ရှင်းသော ဘက္တများကို ရှားပါး၍ ဆုံးဖြတ်ချက်ပေးနိုင်သူများဟု ချီးမွမ်းသည်။ ထို့နောက် အခန်းသည် နောက်လာမည့် ကောစမော်လော်ဂျီအတွက် အကြောင်းအရာစာရင်းကဲ့သို့ ပြောင်းလဲပြီး virāṭ/puruṣa ၏ mahat-tattva ထဲသို့ ဝင်ရောက်မှု၊ လောကစနစ်များ၊ Manus နှင့် မျိုးဆက်များ၊ သတ္တဝါခွဲခြားမှု၊ guṇa-avatāras၊ varṇāśrama၊ yajña၊ yoga/jñāna/bhakti လမ်းများ၊ ကမ္မအခြေပြု ပြန်လည်မွေးဖွားမှု၊ Pitṛloka၊ အချိန်တွက်ချက်မှုနှင့် လောကပျက်ကွက်မှုတို့ကို အသေးစိတ်တောင်းဆိုသည်။
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच एवं ब्रुवाणं मैत्रेयं द्वैपायनसुतो बुध: । प्रीणयन्निव भारत्या विदुर: प्रत्यभाषत ॥ १ ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီ မိန့်ကြားသည်—အို မင်းကြီး၊ မဟာရိရှီ မૈထရေယာ ဤသို့ ပြောနေစဉ် ဒွိုင်ပါယန ဗျာသ၏ သား ဝိဒူရ သည် ချိုမြိန်သော စကားဖြင့် မေးခွန်းတင်ခဲ့သည်။
Verse 2
विदुर उवाच ब्रह्मन् कथं भगवतश्चिन्मात्रस्याविकारिण: । लीलया चापि युज्येरन्निर्गुणस्य गुणा: क्रिया: ॥ २ ॥
ဝိဒူရ မေးသည်—အို ဘြာဟ္မဏကြီး၊ ဘဂဝန်သည် သန့်ရှင်းသော အသိဉာဏ်တည်းဟူသော အဝိကာရီ၊ နိရ္ဂုဏ ဖြစ်တော်မူ၏။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် ပရကృతి၏ ဂုဏသုံးပါးနှင့် ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်မှုများသည် မည်သို့ ဆက်နွယ်နိုင်သနည်း? လီလာဖြစ်လျှင် မပြောင်းလဲသူ၌ ကရိယာ မည်သို့ ပေါ်လွင်သနည်း?
Verse 3
क्रीडायामुद्यमोऽर्भस्य कामश्चिक्रीडिषान्यत: । स्वतस्तृप्तस्य च कथं निवृत्तस्य सदान्यत: ॥ ३ ॥
ကလေးများသည် ဆန္ဒကြောင့် အခြားကလေးများနှင့် သို့မဟုတ် အမျိုးမျိုးသော ကစားပျော်ရွှင်မှုများတွင် စိတ်အားထက်သန်ကြသည်။ သို့သော် ကိုယ်တိုင်ပြည့်စုံ၍ အမြဲတမ်း မကပ်ငြိသူ ဖြစ်တော်မူသော ဘုရားသခင်၌ ထိုသို့သော ဆန္ဒ မည်သို့ ရှိနိုင်မည်နည်း?
Verse 4
अस्राक्षीद्भगवान् विश्वं गुणमय्यात्ममायया । तया संस्थापयत्येतद्भूय: प्रत्यपिधास्यति ॥ ४ ॥
ဘုရားသခင်သည် ဂုဏသုံးပါးပါဝင်သော မိမိ၏ အာတ္မမာယာဖြင့် ဤကမ္ဘာကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ထိုမာယာတည်းဟူသော အင်အားဖြင့်ပင် ထိန်းသိမ်းတည်တံ့စေပြီး၊ ထပ်ခါထပ်ခါ လယသို့ ပြန်လည်ရောနှောစေတော်မူ၏။
Verse 5
देशत: कालतो योऽसाववस्थात: स्वतोऽन्यत: । अविलुप्तावबोधात्मा स युज्येताजया कथम् ॥ ५ ॥
သန့်ရှင်းသော ဝိညာဉ်သည် သန့်ရှင်းသော အသိဉာဏ်ဖြစ်၍ နေရာ၊ အချိန်၊ အခြေအနေ၊ အိပ်မက် စသည့် အကြောင်းရင်းများကြောင့်လည်း အသိမပျောက်ကွယ်။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် အဇာ—အဝိဒ္ဓာ (မသိမှု) နှင့် မည်သို့ ဆက်စပ်နိုင်သနည်း?
Verse 6
भगवानेक एवैष सर्वक्षेत्रेष्ववस्थित: । अमुष्य दुर्भगत्वं वा क्लेशो वा कर्मभि: कुत: ॥ ६ ॥
ဘုရားသခင်သည် ပရမာတ္မာအဖြစ် သတ္တဝါတိုင်း၏ နှလုံးသား၌ တည်ရှိတော်မူသည်။ ထိုသို့ရှိလျက် သတ္တဝါတို့၏ ကမ္မကြောင့် အကံမကောင်းမှုနှင့် ဒုက္ခဘယ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သနည်း။
Verse 7
एतस्मिन्मे मनो विद्वन् खिद्यतेऽज्ञानसङ्कटे । तन्न: पराणुद विभो कश्मलं मानसं महत् ॥ ७ ॥
အို ပညာရှိရေ၊ မသိမှု၏ အန္တရာယ်ထဲတွင် ကျွန်ုပ်၏ စိတ်သည် အလွန်ပင် ပင်ပန်းကလေးဖြစ်နေသည်။ အို အာနုဘော်ကြီးရှင်၊ ဤကြီးမားသော စိတ်ကလေးအညစ်အကြေးကို ဖယ်ရှားပေးပါ။
Verse 8
श्रीशुक उवाच स इत्थं चोदित: क्षत्त्रा तत्त्वजिज्ञासुना मुनि: । प्रत्याह भगवच्चित्त: स्मयन्निव गतस्मय: ॥ ८ ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက ပြောသည်– အို မင်းကြီး၊ တတ္တဝါကို သိလိုသော ဝိဒုရ၏ မေးခွန်းကြောင့် မုနိ မိုင်ထရေယသည် ပထမတွင် အံ့ဩသကဲ့သို့ ထင်ရသော်လည်း၊ ဘဂဝန်ကို စိတ်နှလုံးတည်ထားသူဖြစ်သဖြင့် မลังမလတ် ဖြေကြား하였다။
Verse 9
मैत्रेय उवाच सेयं भगवतो माया यन्नयेन विरुध्यते । ईश्वरस्य विमुक्तस्य कार्पण्यमुत बन्धनम् ॥ ९ ॥
သီရိမိုင်ထရေယက ပြောသည်– ဤသည်မှာ ဘဂဝန်၏ မာယာပင် ဖြစ်သည်။ အချို့က ‘အရှင်သည် လွတ်မြောက်သူ’ ဟုဆိုပြီး တပြိုင်နက်တည်း ‘အရှင်၌ နိမ့်ကျမှုနှင့် ချုပ်နှောင်မှုရှိသည်’ ဟုဆိုကြသည်။ ယင်းသည် ယുക്തိမတန်။
Verse 10
यदर्थेन विनामुष्य पुंस आत्मविपर्यय: । प्रतीयत उपद्रष्टु: स्वशिरश्छेदनादिक: ॥ १० ॥
အမှန်တကယ် အခြေခံမရှိသဖြင့် သတ္တဝါသည် မိမိအတ္တအကြောင်း အလွဲသဘောပေါက်မှုကို ခံစားရသည်—အိပ်မက်ထဲတွင် မြင်သူက မိမိခေါင်းကို ဖြတ်တောက်ထားသည်တို့ကို မြင်သကဲ့သို့။
Verse 11
यथा जले चन्द्रमस: कम्पादिस्तत्कृतो गुण: । दृश्यतेऽसन्नपि द्रष्टुरात्मनोऽनात्मनो गुण: ॥ ११ ॥
ရေထဲရှိ လ၏ အရိပ်သည် ရေ၏ ဂုဏ်သတ္တိနှင့် ဆက်နွယ်သဖြင့် တုန်ခါသကဲ့သို့ မြင်ရသကဲ့သို့၊ မြင်သူ အာတ္မာသည် အနာတ္မာ(ပစ္စည်း)၏ ဂုဏ်နှင့် ဆက်စပ်သဖြင့် ပစ္စည်းဂုဏ်ရှိသကဲ့သို့ ထင်မြင်ရသည်၊ အမှန်တကယ်တော့ မဟုတ်ပေ။
Verse 12
स वै निवृत्तिधर्मेण वासुदेवानुकम्पया । भगवद्भक्तियोगेन तिरोधत्ते शनैरिह ॥ १२ ॥
သို့သော် ထိုအတ္တကို မှားယွင်းသတ်မှတ်ခြင်းသည် ဤလောက၌ နိဝတ္တိဓမ္မ (လွတ်မြောက်ရေးသဘော) ဖြင့်၊ ဝါစုဒေဝ ဘဂဝန်၏ ကရုဏာကြောင့်၊ ဘဂဝဒ္-ဘက္တိယောဂ အလေ့အကျင့်အားဖြင့် တဖြည်းဖြည်း ပျောက်ကွယ်သွားသည်။
Verse 13
यदेन्द्रियोपरामोऽथ द्रष्ट्रात्मनि परे हरौ । विलीयन्ते तदा क्लेशा: संसुप्तस्येव कृत्स्नश: ॥ १३ ॥
အာရုံခံအင်္ဂါများသည် အမြင့်ဆုံးမြင်သူဖြစ်သော ဟရီ ပရမာတ္မာ၌ တည်ငြိမ်၍ ထိုအရှင်ထဲသို့ လျှောဝင်လျှင်၊ ဒုက္ခကလေရှများအားလုံးသည် အပြည့်အဝ ပျောက်ကွယ်သွားသည်၊ နက်ရှိုင်းစွာ အိပ်ပျော်ပြီးနောက်ကဲ့သို့။
Verse 14
अशेषसंक्लेशशमं विधत्ते गुणानुवादश्रवणं मुरारे: । किं वा पुनस्तच्चरणारविन्दपरागसेवारतिरात्मलब्धा ॥ १४ ॥
မုရာရီ၏ ဂုဏ်တော်များကို နာကြားခြင်းနှင့် ချီးမွမ်းကီർത്തနာပြုခြင်းသာလျှင် အဆုံးမရှိသော ဒုက္ခကလေရှများကို သက်သာစေသည်။ ထို့ကြောင့် သခင်၏ ကြာပန်းတော်ခြေဖဝါးမှ ဖုန်မှုန့်ကို ဆည်းကပ်ဝန်ဆောင်ရာ၌ ရတိရပြီး အာတ္မာလဘ်ကို ရရှိသူတို့ကိုတော့ ဘာပြောရမည်နည်း။
Verse 15
विदुर उवाच संछिन्न: संशयो मह्यं तव सूक्तासिना विभो । उभयत्रापि भगवन्मनो मे सम्प्रधावति ॥ १५ ॥
ဝိဒုရက ပြောသည်—အို အင်အားကြီးသော သာသနာပညာရှင်၊ သင်၏ သုကတိစကားတော်၏ ဓားသည် ကျွန်ုပ်၏ သံသယများကို ဖြတ်တောက်လိုက်ပြီ။ အို ဘဂဝန်၊ ယခု ကျွန်ုပ်၏ စိတ်သည် ဘဂဝန်နှင့် ဇီဝ—နှစ်ပါးသော တတ္တဝများထဲသို့ မှန်ကန်စွာ ဝင်ရောက်နေပါသည်။
Verse 16
साध्वेतद् व्याहृतं विद्वन्नात्ममायायनं हरे: । आभात्यपार्थं निर्मूलं विश्वमूलं न यद्बहि: ॥ १६ ॥
အို ပညာရှိ ရှိန်တော်၊ သင်၏ရှင်းလင်းချက်သည် အလွန်မှန်ကန်လှပါသည်။ ချုပ်နှောင်ခံသော ဇီဝ၏ အနှောင့်အယှက်များသည် သခင် ဟရီ၏ ပြင်ပ မာယာ-ရှက္တိ လှုပ်ရှားမှုမှသာ ဖြစ်ပေါ်သည်။
Verse 17
यश्च मूढतमो लोके यश्च बुद्धे: परं गत: । तावुभौ सुखमेधेते क्लिश्यत्यन्तरितो जन: ॥ १७ ॥
လောကတွင် အမိုက်ဆုံးသူနှင့် ဉာဏ်အားလုံးကို ကျော်လွန်၍ အမြင့်ဆုံးအခြေအနေသို့ ရောက်သူ—ဤနှစ်ဦးစလုံး သာယာစွာ နေထိုင်ကြသည်။ သို့သော် အလယ်ရှိသူသည် မောဟဖုံးလွှမ်း၍ ဒုက္ခခံရသည်။
Verse 18
अर्थाभावं विनिश्चित्य प्रतीतस्यापि नात्मन: । तां चापि युष्मच्चरणसेवयाहं पराणुदे ॥ १८ ॥
ယခု ကျွန်ုပ်သည် သေချာစွာ နားလည်လာပါပြီ—ဤရုပ်ဝတ္ထု ပေါ်ထွန်းမှုသည် အမှန်တကယ်လို ထင်ရသော်လည်း အနှစ်သာရမရှိ၊ အာတ်မန်၏ မဟုတ်ပါ။ သင်၏ ခြေတော်ကို ဆည်းကပ်ခြင်းဖြင့် ဤမှားယွင်းသော အယူကို လုံးဝ စွန့်လွှတ်နိုင်မည်။
Verse 19
यत्सेवया भगवत: कूटस्थस्य मधुद्विष: । रतिरासो भवेत्तीव्र: पादयोर्व्यसनार्दन: ॥ १९ ॥
ဝိညာဉ်ရေးရာ ဆရာ၏ ခြေတော်ကို ဆည်းကပ်ခြင်းဖြင့် မပြောင်းလဲသော မဓုဒ္ဝိရှ (မဓုကို သတ်သူ) ဘဂဝန်၏ ခြေတော်များ၌ ပြင်းထန်သော ပရೇမ-ရသ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုဆည်းကပ်မှုကပင် ရုပ်ဝတ္ထု ဒုက္ခများကို ချေဖျက်သည်။
Verse 20
दुरापा ह्यल्पतपस: सेवा वैकुण्ठवर्त्मसु । यत्रोपगीयते नित्यं देवदेवो जनार्दन: ॥ २० ॥
တပဿာနည်းပါးသူများအတွက် ဝိုင်ကుంఠသို့ ပြန်သွားရာ လမ်းပေါ်တွင် တိုးတက်နေသော သန့်ရှင်းသော ဘက္တများ၏ ဆည်းကပ်ဝန်ဆောင်မှုကို ရရှိရန် အလွန်ခက်ခဲသည်။ သန့်ရှင်းသော ဘက္တများသည် ဒေဝဒေဝ ဂျနာဒန (သတ္တဝါအားလုံး၏ အုပ်စိုးရှင်) ကို နေ့စဉ် စိတ်နှလုံးအပြည့်ဖြင့် ကီර්တနာဖြင့် ချီးမွမ်းကြသည်။
Verse 21
सृष्ट्वाग्रे महदादीनि सविकाराण्यनुक्रमात् । तेभ्यो विराजमुद्धृत्य तमनु प्राविशद्विभु: ॥ २१ ॥
အစဦး၌ ဘုရားသခင်သည် မဟတ်-တတ္တဝ နှင့် ပြောင်းလဲနိုင်သော ဓာတ်တတ္တဝများကို အစဉ်လိုက် ဖန်ဆင်း၍၊ ထိုမှ ဗိရာတ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရုပ်သဏ္ဍာန်ကို ပေါ်ထွန်းစေပြီး၊ အလုံးစုံကို လွှမ်းမိုးသော အရှင်သည် ထိုအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်တည်ရှိတော်မူ၏။
Verse 22
यमाहुराद्यं पुरुषं सहस्राङ्घ्र्यूरुबाहुकम् । यत्र विश्व इमे लोका: सविकाशं त आसते ॥ २२ ॥
ကာရဏသမုဒ္ဒရာပေါ်၌ အိပ်စက်တော်မူသော ပုရုရှ အဝတာရကို မာတီရယ် ဖန်ဆင်းမှုများအတွင်း “မူလ ပုရုရှ” ဟု ခေါ်ကြသည်။ သူ၏ ဗိရာတ် ရုပ်သဏ္ဍာန်အတွင်း၌ လောကများနှင့် နေထိုင်သူများအားလုံး တည်ရှိပြီး၊ ခြေထောက်နှင့် လက်များသည် ထောင်ပေါင်းများစွာ ရှိသည်။
Verse 23
यस्मिन् दशविध: प्राण: सेन्द्रियार्थेन्द्रियस्त्रिवृत् । त्वयेरितो यतो वर्णास्तद्विभूतीर्वदस्व न: ॥ २३ ॥
အို မဟာဗြဟ္မဏာ၊ ဗိရာတ် ရုပ်သဏ္ဍာန်အတွင်း၌ ပရాణ ၁၀ မျိုး၊ အင်ဒြိယများနှင့် အင်ဒြိယအရာဝတ္ထုများ၊ ထို့ပြင် သုံးမျိုးသော အသက်ရှင်အားတန်ခိုး ရှိကြောင်း သင်ပြောခဲ့သည်။ ယခု ထိုအထူးခွဲခြားမှုများ၏ အာနုဘော်တန်ခိုးများကို ကျွန်ုပ်တို့အား ရှင်းပြပါ။
Verse 24
यत्र पुत्रैश्च पौत्रैश्च नप्तृभि: सह गोत्रजै: । प्रजा विचित्राकृतय आसन् याभिरिदं ततम् ॥ २४ ॥
အရှင်ဘုရား၊ သား၊ မြေး၊ မြေးတော်မြေးနှင့် မျိုးရိုးဆွေမျိုးတို့၏ ပုံစံဖြင့် ပေါ်ထွန်းသော သားစဉ်မြေးဆက် လုပ်ငန်းစဉ်သည် အမျိုးမျိုးသော ရုပ်သဏ္ဍာန်နှင့် မျိုးစိတ်များအဖြစ် ကမ္ဘာလောကတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့သွားသည်ဟု ကျွန်ုပ်ထင်ပါသည်။
Verse 25
प्रजापतीनां स पतिश्चक्लृपे कान् प्रजापतीन् । सर्गांश्चैवानुसर्गांश्च मनून्मन्वन्तराधिपान् ॥ २५ ॥
ပညာရှိ ဗြဟ္မဏာ၊ ဒေဝတားတို့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သော ပရဇာပတိ ဘြဟ္မာသည် မည်သည့် ပရဇာပတိများ၊ စရဂနှင့် အနုစရဂ ဖန်ဆင်းမှုများ၊ ထို့ပြင် မန်ဝန္တရ အခေတ်တို့၏ အုပ်စိုးရှင် မနုများကို မည်သို့ တည်ထောင်ခဲ့သနည်းကို ကျေးဇူးပြု၍ ရှင်းလင်းပါ။ ထိုမနုများနှင့် သူတို့၏ ဆက်နွယ်သော မျိုးဆက်များကိုလည်း ဖော်ပြပါ။
Verse 26
उपर्यधश्च ये लोका भूमेर्मित्रात्मजासते । तेषां संस्थां प्रमाणं च भूर्लोकस्य च वर्णय ॥ २६ ॥
အို မိတ္တရာ၏ သားတော်၊ မြေကြီးအပေါ်နှင့် အောက်တွင် တည်ရှိသော လောကများ၏ တည်နေရာနှင့် အရွယ်အစားကိုလည်းကောင်း၊ ဘူလောက၏ အတိုင်းအတာကိုလည်းကောင်း မေတ္တာဖြင့် ရှင်းပြပါ။
Verse 27
तिर्यङ्मानुषदेवानां सरीसृपपतत्त्रिणाम् । वद न: सर्गसंव्यूहं गार्भस्वेदद्विजोद्भिदाम् ॥ २७ ॥
ကျေးဇူးပြု၍ တိရစ္ဆာန်၊ လူ၊ ဒေဝတား၊ မြွေမျိုးစသော ရေင်သတ္တဝါနှင့် ငှက်များ၊ ထို့ပြင် ဝမ်းတွင်းမွေး၊ ချွေးမွေး၊ ဒွိဇ (ငှက်) နှင့် အပင်မျိုးတို့၏ စೃಷ್ಟిအစီအစဉ်နှင့် ခွဲခြားမှုများကို ရှင်းပြပါ။
Verse 28
गुणावतारैर्विश्वस्य सर्गस्थित्यप्ययाश्रयम् । सृजत: श्रीनिवासस्य व्याचक्ष्वोदारविक्रमम् ॥ २८ ॥
ဂုဏာဝတားများဖြစ်သော ဘြဟ္မာ၊ ဝိෂ္ဏု၊ မဟေရှဝရတို့အားဖြင့် စကြဝဠာ၏ ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ လယခြင်းတို့၏ အားကိုးရာကို ရှင်းပြပါ။ ထို့ပြင် သြရိနိဝာသ၏ အဝတားနှင့် သူ၏ ဂုဏ်သိက္ခာမြင့် လုပ်ရပ်များကိုလည်း ဖော်ပြပါ။
Verse 29
वर्णाश्रमविभागांश्च रूपशीलस्वभावत: । ऋषीणां जन्मकर्माणि वेदस्य च विकर्षणम् ॥ २९ ॥
အို မဟာရိရှီ၊ လက္ခဏာ၊ အကျင့်အကြံ၊ သဘောသဘာဝအရ ဝဏ္ဏ-အာရှ్రమ ခွဲခြားမှုများကို ရှင်းပြပါ။ ထို့ပြင် ရိရှီတို့၏ မွေးဖွားမှုနှင့် ကర్మများ၊ ဝေဒ၏ ခွဲခြားမှုများကိုလည်း ဖော်ပြပါ။
Verse 30
यज्ञस्य च वितानानि योगस्य च पथ: प्रभो । नैष्कर्म्यस्य च सांख्यस्य तन्त्रं वा भगवत्स्मृतम् ॥ ३० ॥
အို प्रभု၊ ယဇ్ఞအမျိုးမျိုး၏ ချဲ့ထွင်ပုံများ၊ ယောဂလမ်းစဉ်များ၊ နိရှ္ကර්မ്യ၊ စာင်ခ္ယ နှင့် ဘဂဝတ်စ್ಮృతి ဟုခေါ်သော ဘက္တိတန္တရ—ဤအရာအားလုံးကို သက်ဆိုင်ရာ စည်းကမ်းနည်းလမ်းများနှင့်တကွ ရှင်းပြပါ။
Verse 31
पाषण्डपथवैषम्यं प्रतिलोमनिवेशनम् । जीवस्य गतयो याश्च यावतीर्गुणकर्मजा: ॥ ३१ ॥
ကျေးဇူးပြု၍ ယုံကြည်မှုမရှိသော ပာရှဏ္ဍ မသက်ဝင်သူတို့၏ လမ်းစဉ်အပြစ်အနာအဆာနှင့် အပြန်အလှန်ဆန့်ကျင်မှုများ၊ ပရတိလိုမ (ဝဏ္ဏရောနှော) အခြေအနေ၊ ထို့ပြင် ဂုဏ်နှင့် ကမ္မအလိုက် သတ္တဝါတို့၏ ယောနိမျိုးစုံ၌ သွားလာမှုကို ဖော်ပြပါ။
Verse 32
धर्मार्थकाममोक्षाणां निमित्तान्यविरोधत: । वार्ताया दण्डनीतेश्च श्रुतस्य च विधिं पृथक् ॥ ३२ ॥
ဓမ္မ၊ အರ್ಥ၊ ကာမ၊ မောက္ခတို့အတွက် အပြန်အလှန်မဆန့်ကျင်သော အကြောင်းရင်းများ၊ ထို့ပြင် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနည်းလမ်းများ၊ ဒဏ္ဍနီတိ (ဥပဒေစည်းကမ်း) နှင့် ရှရုတိတွင် ဖော်ပြထားသော နည်းလမ်းများကို သီးခြားစီ ရှင်းပြပါ။
Verse 33
श्राद्धस्य च विधिं ब्रह्मन् पितृणां सर्गमेव च । ग्रहनक्षत्रताराणां कालावयवसंस्थितिम् ॥ ३३ ॥
အို ဘြဟ္မဏ၊ ရှရဒ္ဓ ပူဇာ၏ နည်းလမ်း၊ ပိတೃလောက၏ ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ထို့ပြင် ဂြဟ်၊ နက္ခတ်၊ ကြယ်တို့တွင် ကာလအပိုင်းအခြားများ၏ စီမံကိန်းနှင့် တစ်ခုချင်းစီ၏ တည်နေရာကို ရှင်းပြပါ။
Verse 34
दानस्य तपसो वापि यच्चेष्टापूर्तयो: फलम् । प्रवासस्थस्य यो धर्मो यश्च पुंस उतापदि ॥ ३४ ॥
ဒါန (လှူဒါန်းခြင်း)၊ တပ (တပస్స) နှင့် အိဋ္ဌာပူရ္တ (ဥပမာ ရေကန်/ရေသိုလှောင်ကန် တူးဖော်ခြင်း) တို့၏ အကျိုးရလဒ်များ၊ အိမ်မှဝေးကွာနေသူ၏ ဓမ္မ၊ နှင့် အခက်အခဲအခြေအနေရှိသော ယောက်ျား၏ တာဝန်ကိုလည်း ဖော်ပြပါ။
Verse 35
येन वा भगवांस्तुष्येद्धर्मयोनिर्जनार्दन: । सम्प्रसीदति वा येषामेतदाख्याहि मेऽनघ ॥ ३५ ॥
အပြစ်ကင်းသူရေ၊ ဓမ္မ၏ မူလဖြစ်သော ဘဂဝန် ဇနာရ္ဒန (သတ္တဝါအားလုံး၏ အုပ်စိုးရှင်) ကို အပြည့်အဝ ပျော်ရွှင်တော်မူစေသော နည်းလမ်း၊ သို့မဟုတ် မည်သူတို့အပေါ် အပြည့်အဝ ကြည်နူးတော်မူသနည်း—အဲဒါကို ကျွန်ုပ်အား ရှင်းပြပါ။
Verse 36
अनुव्रतानां शिष्याणां पुत्राणां च द्विजोत्तम । अनापृष्टमपि ब्रूयुर्गुरवो दीनवत्सला: ॥ ३६ ॥
အို ဗြာဟ္မဏအထူးမြတ်သူ၊ ဂုရုဝိညာဉ်ဆရာတို့သည် ဆင်းရဲသူတို့အပေါ် အလွန်ကရုဏာရှိကြသည်။ သူတို့သည် လိုက်နာသူ၊ တပည့်နှင့် သားသမီးတို့ကို အမြဲမေတ္တာထား၍ မမေးခင်ပင် ဗဟုသုတအားလုံးကို ဟောပြောကြသည်။
Verse 37
तत्त्वानां भगवंस्तेषां कतिधा प्रतिसंक्रम: । तत्रेमं क उपासीरन् क उ स्विदनुशेरते ॥ ३७ ॥
အို ဘဂဝန်၊ ရုပ်ဝတ္ထုသဘာဝ၏ အစိတ်အပိုင်းများ ပျက်လဲခြင်း(ပရလယ) သည် မည်မျှအမျိုးအစားရှိသနည်း။ ထိုပျက်လဲပြီးနောက် ဟရီသည် ယောဂနိဒ္ဒရာ၌ အိပ်သကဲ့သို့ရှိစဉ် မည်သူက ကျန်ရစ်၍ ပူဇော်ကာ ဝန်ဆောင်သနည်း။
Verse 38
पुरुषस्य च संस्थानं स्वरूपं वा परस्य च । ज्ञानं च नैगमं यत्तद्गुरुशिष्यप्रयोजनम् ॥ ३८ ॥
ဇီဝများနှင့် အမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်တော် ဘဂဝန်အကြောင်း အမှန်တရားများသည် အဘယ်နည်း။ သူတို့၏ အတ္တလက္ခဏာနှင့် အနေအထားသည် မည်သို့နည်း။ ဝేదကျမ်းရှိ ဉာဏ်ပညာ၏ အထူးတန်ဖိုးများသည် အဘယ်နည်း၊ ထို့ပြင် ဂုရုနှင့် တပည့်တို့အတွက် လိုအပ်ချက်များသည် အဘယ်နည်း။
Verse 39
निमित्तानि च तस्येह प्रोक्तान्यनघसूरिभि: । स्वतो ज्ञानं कुत: पुंसां भक्तिर्वैराग्यमेव वा ॥ ३९ ॥
အပြစ်ကင်းသန့်ရှင်းသော ဘုရားသခင်၏ ဘက္တများက ဤဉာဏ်ပညာ၏ အကြောင်းရင်းများကို ဖော်ပြထားသည်။ သူတို့၏ အကူအညီမရှိဘဲ လူတို့သည် ကိုယ်တိုင် ဉာဏ်၊ ဘက္တိနှင့် ဝိရာဂျ (ကမ္မတဏှာကင်းခြင်း) ကို မည်သို့ရနိုင်မည်နည်း။
Verse 40
एतान्मे पृच्छत: प्रश्नान् हरे: कर्मविवित्सया । ब्रूहि मेऽज्ञस्य मित्रत्वादजया नष्टचक्षुष: ॥ ४० ॥
အို မုနိမြတ်သူ၊ ဟရီ—အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ လီလာများကို သိလိုသောကြောင့် ဤမေးခွန်းများကို မေးမြန်းပါသည်။ သင်သည် အားလုံး၏ မိတ်ဆွေဖြစ်သဖြင့် မာယာကြောင့် မျက်စိမြင်မှု ပျောက်ဆုံးနေသော ဤအမိုက်မဲသူအား ကရုဏာဖြင့် ရှင်းပြပါ။
Verse 41
सर्वे वेदाश्च यज्ञाश्च तपो दानानि चानघ । जीवाभयप्रदानस्य न कुर्वीरन् कलामपि ॥ ४१ ॥
အပြစ်ကင်းသူရေ၊ ဤမေးခွန်းများအားလုံးအတွက် သင်၏အဖြေများသည် ရုပ်ဝတ္ထုဒုက္ခအပေါင်းမှ ကာကွယ်ပေးမည်။ သတ္တဝါတို့အား “အဘယ” (ကြောက်ရွံ့မှုကင်းခြင်း) ပေးသော ဤဒါနသည် ဝေဒဒါန၊ ယဇ္ဉ၊ တပဿ၊ အလှူအတန်းတို့ထက် ပိုမိုမြင့်မြတ်၍ သူတို့သည် ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းတောင် မတူနိုင်။
Verse 42
श्रीशुक उवाच स इत्थमापृष्टपुराणकल्प: कुरुप्रधानेन मुनिप्रधान: । प्रवृद्धहर्षो भगवत्कथायां सञ्चोदितस्तं प्रहसन्निवाह ॥ ४२ ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက ပြောသည်—ကူရုတို့၏ အဓိကဖြစ်သော ဝိဒုရက ဤသို့ မေးမြန်းသဖြင့် မုနိတို့၏ အထွတ်အမြတ် (မైతတရေယ) သည် ပုရာဏသဘောဖြင့် ရှင်းလင်းဖော်ပြခြင်းကို စတင်하였다။ ဘဂဝတ်ကထာ၌ သူ၏ ဝမ်းမြောက်မှု တိုးပွားလာပြီး ဝိဒုရ၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် သူသည် ပြုံးလျက်ပင် သခင်၏ အလွန်လောကီမဟုတ်သော လီလာများကို ပြောကြားလေ၏။
Frequently Asked Questions
The Bhāgavata explains that Bhagavān remains avikāra (unchanged) while His external potency (māyā/guṇa-śakti) performs the functions of creation, maintenance, and dissolution. The Lord is the supreme cause and controller, but the transformations occur in prakṛti, not in His spiritual identity. Thus, the guṇas act under His supervision without compromising His transcendence.
Paramātmā’s presence does not force the jīva’s perception or choices; misery arises from avidyā—misidentifying the self with body-mind and guṇa-driven karma. Like a dream that feels real, the conditioned jīva suffers due to false identity and consequent action-reaction. Relief comes when the same indwelling Lord bestows mercy through bhakti, dissolving ignorance and restoring true self-understanding.
They illustrate that bondage is epistemic (a mistaken cognition) rather than a real defect in the soul. The dream analogy shows intense distress can occur without factual basis; the moon-reflection analogy shows the self appears to “tremble” or take on material qualities due to association with matter—just as the moon seems to tremble because water moves—while the moon itself is unaffected.
Śravaṇa and kīrtana—hearing and chanting the Lord’s names, forms, and qualities—performed in a mood of devotion and detachment, supported by service to the spiritual master and association with pure devotees. The chapter explicitly states that even chanting and hearing can end unlimited miserable conditions, and deeper attraction to the Lord’s service completes the cure.
Vidura asks for a comprehensive mapping of cosmology and dharma: the virāṭ/puruṣa structure, planetary systems and measurements, Manus and descendants, species classifications, guṇa-avatāras and divine incarnations, varṇāśrama, Vedic divisions, yajña, yoga/jñāna/bhakti regulations, atheistic contradictions, transmigration by guṇa and karma, Pitṛloka rites, time calculations, charity/penance results, and types of dissolution. This functions as an outline for the upcoming chapters, signaling a transition from resolving the māyā paradox to systematic exposition of universal order (sthāna) and governance.