
The Universal Form (Virāṭ-Puruṣa): The Lord’s Entry into the Elements, the Devas, and the Origin of Varṇāśrama
မိုင်ထရေယာက ဝိဒူရအား ပြောကြားသည့် ကမ္ဘာဗေဒဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာကို ဆက်လက်ဖော်ပြရာတွင်၊ သခင်၏ သတ္တိများ မပေါင်းစည်းသဖြင့် တိုးတက်ဖန်ဆင်းမှု တစ်ခဏ ရပ်တန့်နေခြင်းကို ဤအধ্যာယာက ရှင်းပြသည်။ ထို့နောက် အမြင့်မြတ်သခင်သည် ပြင်ပသတ္တိ (ကာလီဟု ခေါ်) နှင့်အတူ အစိတ်အပိုင်း ၂၃ ခုထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ၊ ဇီဝများသည် အိပ်ပျော်ရာမှ နိုးထသကဲ့သို့ လှုပ်ရှားမှုသို့ ဝင်လာကြသည်။ ထိုနိုးထမှုမှ ပထမဦးဆုံး ထင်ရှားသော စကြဝဠာရုပ်သဏ္ဍာန်ဖြစ်သည့် ဝိရာတ်-ပုရုရှ (ဟိရဏ္မယ) ပေါ်ပေါက်လာပြီး၊ ဂြိုဟ်စနစ်များနှင့် သတ္တဝါအားလုံးသည် ထိုရုပ်သဏ္ဍာန်အတွင်း တည်ရှိကြသည်။ မိုင်ထရေယာသည် စကားပြော၊ အရသာ၊ အနံ့၊ မြင်ခြင်း၊ ထိတွေ့ခြင်း၊ ကြားခြင်း၊ မျိုးပွားခြင်း၊ အညစ်အကြေးထုတ်ခြင်း၊ ကိုင်တွယ်ခြင်း၊ လှုပ်ရှားသွားလာခြင်း၊ ဉာဏ်၊ စိတ်၊ အဟင်္ကာရ၊ အသိစိတ်တို့ကို အုပ်စိုးသော ဒေဝတားများကို ချိတ်ဆက်ဖော်ပြကာ ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် စကြဝဠာအုပ်ချုပ်ရေး၏ သဘောတရားကို ပြသသည်။ ထို့ပြင် ဂုဏ်သုံးပါးအလိုက် လောကဒေသများတွင် သတ္တဝါများကို တည်နေရာချထားပြီး၊ ဝိရာတ်၏ အင်္ဂါများမှ ဝဏ္ဏ ၄ မျိုး ပေါ်ပေါက်လာခြင်းကို ဖော်ပြသည်။ နိဂုံးတွင် ဂုရု၏ ညွှန်ကြားမှုအောက်တွင် အမြင့်မြတ်သခင်ကို ဘက္တိဖြင့် ပူဇော်ကာ ကိုယ်တိုင်သိမြင်ခြင်းရရှိရမည်ဟု သင်ကြားပြီး၊ သခင်၏ မစဉ်းစားနိုင်သော သတ္တိသည် စိတ်နှင့် စကားထက် ကျော်လွန်ကြောင်း အလေးပေးကာ နောက်အခန်းများအတွက် ပြင်ဆင်ပေးသည်။
Verse 1
ऋषिरुवाच इति तासां स्वशक्तीनां सतीनामसमेत्य स: । प्रसुप्तलोकतन्त्राणां निशाम्य गतिमीश्वर: ॥ १ ॥
ရိရှီ မૈထ္ရေယ က ပြောသည်—ဘုရား၏ ကိုယ်ပိုင် သက္တိများ မပေါင်းစည်းသဖြင့် စကြဝဠာဖန်ဆင်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ ရပ်တန့်ကာ လောကစနစ်သည် အိပ်ပျော်သကဲ့သို့ ဖြစ်သွားသည်ကို မြင်၍ အရှင်သည် စီမံတော်မူ၏။
Verse 2
कालसंज्ञां तदा देवीं बिभ्रच्छक्तिमुरुक्रम: । त्रयोविंशतितत्त्वानां गणं युगपदाविशत् ॥ २ ॥
ထို့နောက် အာနုဘော်ကြီးသော ဥရုက్రమ ဘုရားသည် ‘ကာလ’ ဟုခေါ်သော ဒေဝီသက္တိ (ပြင်ပ မာယာ) ကိုအာရုံပြု၍ တတ္တဝါ ၂၃ မျိုး၏ အစုအဝေးထဲသို့ တပြိုင်နက် ဝင်ရောက်တော်မူ၏။
Verse 3
सोऽनुप्रविष्टो भगवांश्चेष्टारूपेण तं गणम् । भिन्नं संयोजयमास सुप्तं कर्म प्रबोधयन् ॥ ३ ॥
ထို့ကြောင့် ဘဂဝန်သည် မိမိ၏ သက္တိဖြင့် ‘ချေဋ္ဌာ’ (လှုပ်ရှားမှု) အဖြစ် တတ္တဝါများထဲသို့ ဝင်ရောက်သောအခါ ကွဲပြားနေသည့်အရာများကို ပေါင်းစည်း၍ အိပ်ပျော်နေသော ကမ္မကို နိုးထစေတော်မူ၏။
Verse 4
प्रबुद्धकर्मा दैवेन त्रयोविंशतिको गण: । प्रेरितोऽजनयत्स्वाभिर्मात्राभिरधिपूरुषम् ॥ ४ ॥
အမြင့်ဆုံးအရှင်၏ အလိုတော်ကြောင့် လှုပ်ရှားလာသော တတ္တဝါ ၂၃ မျိုးသည် မိမိတို့၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြင့် အဓိပုရုಷ—ဘုရား၏ ဗိရာဋ် (ဗిశ్వరူပ) ကို ပေါ်ထွန်းစေ하였다။
Verse 5
परेण विशता स्वस्मिन्मात्रया विश्वसृग्गण: । चुक्षोभान्योन्यमासाद्य यस्मिन्लोकाश्चराचरा: ॥ ५ ॥
ဘုရားသည် မိမိ၏ ပူဏ္ဏအంశဖြင့် တတ္တဝါများထဲသို့ ဝင်ရောက်သော်လည်းကောင်း၊ စကြဝဠာဖန်ဆင်းရေး အစိတ်အပိုင်းများသည် အပြန်အလှန် လှုပ်ရှားကာ ပြောင်းလဲ၍ ကြီးမားသော ဗိရာဋ်ရုပ်သဏ္ဍာန် ဖြစ်လာသည်; ထိုရုပ်သဏ္ဍာန်တွင် လောကများနှင့် လှုပ်ရှားသော/မလှုပ်ရှားသော အရာအားလုံး တည်ရှိသည်။
Verse 6
हिरण्मय: स पुरुष: सहस्रपरिवत्सरान् । आण्डकोश उवासाप्सु सर्वसत्त्वोपबृंहित: ॥ ६ ॥
ဟိရဏ္မယ ဟုခေါ်သော ဗိရာဋ္ပုရုရှ မဟာရုပ်သည် ကမ္ဘာလောက၏ ရေပြင်ပေါ်၌ အဏ္ဍကိုးသ်အတွင်း တိဗ္ဗနှစ်တစ်ထောင် နေထိုင်ခဲ့ပြီး သတ္တဝါအားလုံးသည် သူနှင့်အတူ တည်ရှိနေ하였다။
Verse 7
स वै विश्वसृजां गर्भो देवकर्मात्मशक्तिमान् । विबभाजात्मनात्मानमेकधा दशधा त्रिधा ॥ ७ ॥
သူသည် ကမ္ဘာကိုဖန်ဆင်းသူတို့၏ မူလဗီဇဖြစ်၍ ဒေဝကမ္မ၏ သက္တိအားပြည့်ဝသည်။ သူသည် မိမိကို မိမိဖြင့်ပင် တစ်ခု၊ ဆယ်ခု၊ သုံးခု ဟူ၍ ခွဲထုတ်ပြသ하였다။
Verse 8
एष ह्यशेषसत्त्वानामात्मांश: परमात्मन: । आद्योऽवतारो यत्रासौ भूतग्रामो विभाव्यते ॥ ८ ॥
ဤ မဟာကမ္ဘာရုပ် (ဗိရာဋ္) သည် ပရမာတ္မာ၏ ပြည့်စုံသော အংশဖြစ်၍ ပထမအဝတားဖြစ်သည်။ အကန့်အသတ်မဲ့ သတ္တဝါတို့၏ အတ္တမန်သည် သူပင်ဖြစ်ပြီး၊ သတ္တဝါစုစည်းသော ဖန်ဆင်းမှုသည် သူ့အတွင်း၌ အခြေတည်၍ တိုးပွားသည်။
Verse 9
साध्यात्म: साधिदैवश्च साधिभूत इति त्रिधा । विराट् प्राणो दशविध एकधा हृदयेन च ॥ ९ ॥
ဗိရာဋ္ရုပ်ကို အဓျာတ္မိက၊ အဓိဒေဝိက၊ အဓိဘောတိက ဟူ၍ သုံးမျိုးအဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ပရာဏအား ဆယ်မျိုးရှိပြီး၊ နှလုံးသည် တစ်ခုတည်း—ပရာဏ ပေါက်ဖွားရာနေရာဖြစ်သည်။
Verse 10
स्मरन् विश्वसृजामीशो विज्ञापितमधोक्षज: । विराजमतपत्स्वेन तेजसैषां विवृत्तये ॥ १० ॥
ကမ္ဘာတည်ဆောက်ရေးတာဝန်ခံ ဒေဝတော်များ၏ ပရမာတ္မာဖြစ်သော အဓోက္ષဇ ဘုရားသည် သူတို့၏ တောင်းပန်ချက်ကို သတိရ၍ စိတ်တွင် စဉ်းစားကာ၊ သူတို့နားလည်စေရန် မိမိ၏ တေဇောဖြင့် ဗိရာဋ္ရုပ်ကို ထင်ရှားစေ하였다။
Verse 11
अथ तस्याभितप्तस्य कतिधायतनानि ह । निरभिद्यन्त देवानां तानि मे गदत: शृणु ॥ ११ ॥
မైతတရေယ က ပြောသည်—ယခု နားထောင်လော့။ ဗိရာတ် မဟာကမ္ဘာရုပ် ပေါ်ထွန်းပြီးနောက် အမြင့်ဆုံးဘုရားသည် ဒေဝတားအမျိုးမျိုး၏ အာဏာတည်ရာပုံစံများအဖြစ် မိမိကိုယ်ကို မည်သို့ ခွဲခြားခဲ့သည်ကို ငါ ပြောမည်။
Verse 12
तस्याग्निरास्यं निर्भिन्नं लोकपालोऽविशत्पदम् । वाचा स्वांशेन वक्तव्यं ययासौ प्रतिपद्यते ॥ १२ ॥
သူ၏ ပါးစပ်မှ အဂ္နိ (အပူ) သီးခြားထွက်ပေါ်လာပြီး၊ လောကရေးရာကို စီမံသော လောကပာလများသည် မိမိတို့၏ အနေအထားအလိုက် ထိုနေရာသို့ ဝင်ရောက်ကြသည်။ ထိုစွမ်းအား၏ အစိတ်အပိုင်းကြောင့် သတ္တဝါသည် စကားဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ဖော်ပြနိုင်သည်။
Verse 13
निर्भिन्नं तालु वरुणो लोकपालोऽविशद्धरे: । जिह्वयांशेन च रसं ययासौ प्रतिपद्यते ॥ १३ ॥
မဟာရုပ်၏ ပါးစပ်အပေါ်ခေါင် (တားလု) သီးခြားပေါ်ထွန်းလာသောအခါ ရေ၏ အုပ်ချုပ်သူ ဝရုဏ သည် ထိုနေရာသို့ ဝင်ရောက်하였다။ လျှာ၏ စွမ်းအားအစိတ်အပိုင်းကြောင့် သတ္တဝါသည် အရသာကို ခံစားနိုင်သည်။
Verse 14
निर्भिन्ने अश्विनौ नासे विष्णोराविशतां पदम् । घ्राणेनांशेन गन्धस्य प्रतिपत्तिर्यतो भवेत् ॥ १४ ॥
ဘုရား၏ နှာခေါင်းပေါက် နှစ်ဖက် သီးခြားပေါ်ထွန်းလာသောအခါ အရှွိနီ-ကုမာရ နှစ်ပါးသည် မိမိတို့၏ သင့်လျော်သော အနေအထားဖြင့် ထိုနေရာများသို့ ဝင်ရောက်ကြသည်။ အနံ့ခံစွမ်းအား၏ အစိတ်အပိုင်းကြောင့် သတ္တဝါသည် အနံ့အရသာများကို သိမြင်နိုင်သည်။
Verse 15
निर्भिन्ने अक्षिणी त्वष्टा लोकपालोऽविशद्विभो: । चक्षुषांशेन रूपाणां प्रतिपत्तिर्यतो भवेत् ॥ १५ ॥
ထို့နောက် ဘုရား၏ မဟာရုပ်၏ မျက်စိနှစ်ဖက် သီးခြားပေါ်ထွန်းလာသည်။ အလင်း၏ အုပ်ချုပ်သူ နေမင်း (တွဗ္ဋာ) သည် ထိုမျက်စိများထဲသို့ ဝင်ရောက်하였다။ မြင်နိုင်စွမ်း၏ အစိတ်အပိုင်းကြောင့် သတ္တဝါသည် ပုံသဏ္ဍာန်များကို မြင်နိုင်သည်။
Verse 16
निर्भिन्नान्यस्य चर्माणि लोकपालोऽनिलोऽविशत् । प्राणेनांशेन संस्पर्शं येनासौ प्रतिपद्यते ॥ १६ ॥
မဟာရုပ်ကာယ၏ အရေပြားသည် သီးခြားပေါ်ထွန်းလာသောအခါ လေ၏ အဓိဒေဝ အနိလသည် ထိတွေ့နိုင်စွမ်း၏ အစိတ်အပိုင်းနှင့်အတူ ဝင်ရောက်တည်နေ하였다။ ထို ပရာဏ အင်အားကြောင့် သတ္တဝါတို့သည် ထိတွေ့သိမြင်မှုကို ရရှိကြသည်။
Verse 17
कर्णावस्य विनिर्भिन्नौ धिष्ण्यं स्वं विविशुर्दिश: । श्रोत्रेणांशेन शब्दस्य सिद्धिं येन प्रपद्यते ॥ १७ ॥
မဟာကာယ၏ နားများ ပေါ်ထွန်းလာသောအခါ အရပ်ဒေဝတားတို့သည် မိမိတို့၏ အဓိဌာန်နှင့်အတူ ထိုနားများတွင် ဝင်ရောက်တည်နေ하였다။ ကြားနာမှုတတ္တဝါ၏ အစိတ်အပိုင်းကြောင့် အသံ၏ ပြည့်စုံမှု ဖြစ်ပေါ်ကာ သတ္တဝါတို့သည် အသံကို ကြားနိုင်ကြသည်။
Verse 18
त्वचमस्य विनिर्भिन्नां विविशुर्धिष्ण्यमोषधी: । अंशेन रोमभि: कण्डूं यैरसौ प्रतिपद्यते ॥ १८ ॥
အရေပြား သီးခြားပေါ်ထွန်းလာသောအခါ အိုရှဓိ (အပင်အဆေး) အဓိဒေဝတားတို့သည် မိမိတို့၏ အဓိဌာန်နှင့်အတူ ထိုနေရာသို့ ဝင်ရောက်တည်နေ하였다။ ရောမ (အမွှေး) ၏ အစိတ်အပိုင်းကြောင့် ယားယံမှုနှင့် ထိတွေ့သက်သာမှုကို သတ္တဝါတို့ ခံစားရသည်။
Verse 19
मेढ्रं तस्य विनिर्भिन्नं स्वधिष्ण्यं क उपाविशत् । रेतसांशेन येनासावानन्दं प्रतिपद्यते ॥ १९ ॥
မဟာကာယ၏ မေဓ္ရ (လိင်အင်္ဂါ) သီးခြားပေါ်ထွန်းလာသောအခါ ပရာဇာပတိ ‘က’ (ကശ്യပ) သည် မိမိ၏ အဓိဌာန်နှင့်အတူ ထိုနေရာသို့ ဝင်ရောက်တည်နေ하였다။ ရေတစ် (မျိုးစေ့) အင်အား၏ အစိတ်အပိုင်းကြောင့် သတ္တဝါတို့သည် မေထုန အာနန္ဒကို ခံစားရသည်။
Verse 20
गुदं पुंसो विनिर्भिन्नं मित्रो लोकेश आविशत् । पायुनांशेन येनासौ विसर्गं प्रतिपद्यते ॥ २० ॥
ပုရုရှ၏ ဂုဒ (အညစ်အကြေးထုတ်လမ်းကြောင်း) သီးခြားပေါ်ထွန်းလာသောအခါ လောကဓိပ မိတ္တရသည် မိမိ၏ အဓိဌာန်နှင့်အတူ ထိုနေရာသို့ ဝင်ရောက်တည်နေ하였다။ ပာယု အင်အား၏ အစိတ်အပိုင်းကြောင့် သတ္တဝါတို့သည် အညစ်အကြေးနှင့် ဆီးကို ထုတ်လွှတ်နိုင်ကြသည်။
Verse 21
हस्तावस्य विनिर्भिन्नाविन्द्र: स्वर्पतिराविशत् । वार्तयांशेन पुरुषो यया वृत्तिं प्रपद्यते ॥ २१ ॥
ထို့နောက် ဗိရာတ်-ပုရုရှ၏ လက်နှစ်ဖက်သည် သီးခြားစီ ပေါ်ထွက်လာပြီး၊ ကောင်းကင်ဘုံအုပ်စိုးသူ အိန္ဒြာသည် ထိုလက်များထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ၊ သတ္တဝါသည် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတွက် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ဆောင်ရွက်နိုင်လာသည်။
Verse 22
पादावस्य विनिर्भिन्नौ लोकेशो विष्णुराविशत् । गत्या स्वांशेन पुरुषो यया प्राप्यं प्रपद्यते ॥ २२ ॥
ထို့နောက် ဗိရာတ်-ပုရုရှ၏ ခြေထောက်များသည် သီးခြားစီ ပေါ်ထွက်လာပြီး၊ ‘ဗိဿ္ဏု’ ဟုခေါ်သော လောကအုပ်စိုးသည့် ဒေဝတ (အမြင့်ဆုံးဘုရားမဟုတ်) သည် လှုပ်ရှားမှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်နှင့် ဝင်ရောက်ကာ၊ သတ္တဝါသည် မိမိသွားလိုရာသို့ ရောက်နိုင်လာသည်။
Verse 23
बुद्धिं चास्य विनिर्भिन्नां वागीशो धिष्ण्यमाविशत् । बोधेनांशेन बोद्धव्यम् प्रतिपत्तिर्यतो भवेत् ॥ २३ ॥
ထို့နောက် ဗိရာတ်-ပုရုရှ၏ ဉာဏ် (ဘုဒ္ဓိ) သည် သီးခြားစီ ပေါ်ထွက်လာပြီး၊ ဝေဒတို့၏ အရှင်၊ ဝါဂီရှ ဘြဟ္မာသည် နားလည်သဘောပေါက်မှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်နှင့် ဝင်ရောက်ကာ၊ သတ္တဝါတို့သည် သိမြင်ရမည့် အရာကို အတွေ့အကြုံဖြင့် သိရှိလာသည်။
Verse 24
हृदयं चास्य निर्भिन्नं चन्द्रमा धिष्ण्यमाविशत् । मनसांशेन येनासौ विक्रियां प्रतिपद्यते ॥ २४ ॥
ထို့နောက် ဗိရာတ်-ပုရုရှ၏ နှလုံးသားသည် သီးခြားစီ ပေါ်ထွက်လာပြီး၊ လမင်းဒေဝတသည် စိတ်လှုပ်ရှားမှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်နှင့် ဝင်ရောက်ကာ၊ သတ္တဝါသည် စိတ်ကူးယဉ်ခြင်းနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆင်ခြင်သုံးသပ်မှုများကို ပြုလုပ်နိုင်လာသည်။
Verse 25
आत्मानं चास्य निर्भिन्नमभिमानोऽविशत्पदम् । कर्मणांशेन येनासौ कर्तव्यं प्रतिपद्यते ॥ २५ ॥
ထို့နောက် ဗိရာတ်-ပုရုရှ၏ ပစ္စည်းဆန်သော အတ္တ (အဘိမာန/အဟင်ကာရ) သည် သီးခြားစီ ပေါ်ထွက်လာပြီး၊ မိစ္ဆာအတ္တကို ထိန်းချုပ်သူ ရုဒြာသည် မိမိ၏ လုပ်ဆောင်မှုအစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်နှင့် ဝင်ရောက်ကာ၊ သတ္တဝါသည် လုပ်ဆောင်ရမည့် ရည်ရွယ်ချက်ဆိုင်ရာ ကర్మများကို ဆောင်ရွက်လာသည်။
Verse 26
सत्त्वं चास्य विनिर्भिन्नं महान्धिष्ण्यमुपाविशत् । चित्तेनांशेन येनासौ विज्ञानं प्रतिपद्यते ॥ २६ ॥
ထို့နောက် ဘုရား၏ စိတ်သိမြင်မှုသည် သီးခြားပေါ်ထွန်းလာသောအခါ မဟတ်-တတ္တဝသည် ဘုရား၏ စိတ်သိမြင်မှုအပိုင်းနှင့်အတူ ဝင်ရောက်တည်ရှိ하였다; ထိုကြောင့် ဇီဝသည် သီးသန့် ဗိဇ္ဇာဉာဏ်ကို သိမြင်နိုင်သည်။
Verse 27
शीर्ष्णोऽस्य द्यौर्धरा पद्भ्यां खं नाभेरुदपद्यत । गुणानां वृत्तयो येषु प्रतीयन्ते सुरादय: ॥ २७ ॥
ထို့နောက် ဗီရာတ်ရုပ်၏ ခေါင်းမှ ကောင်းကင်လောကများ ပေါ်ထွန်း၍ ခြေထောက်မှ မြေပြင်လောကများ ပေါ်ထွန်းကာ နာဘီမှ အာကာသသည် သီးခြားပေါ်ထွန်း하였다; ထိုအတွင်း ဂုဏ်သုံးပါး၏ လှုပ်ရှားမှုအလိုက် ဒေဝတားတို့နှင့် အခြားသူများလည်း ပေါ်ထွန်း하였다။
Verse 28
आत्यन्तिकेन सत्त्वेन दिवं देवा: प्रपेदिरे । धरां रज:स्वभावेन पणयो ये च ताननु ॥ २८ ॥
အလွန်ထူးကဲသော စတ္တဝဂုဏ်ဖြင့် အရည်အချင်းပြည့်ဝသော ဒေဝတားတို့သည် ကောင်းကင်လောကများတွင် တည်ရှိကြသည်; ရဇဂုဏ်သဘောကြောင့် လူသားတို့နှင့် သူတို့၏ လက်အောက်ခံများသည် မြေပြင်ပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသည်။
Verse 29
तार्तीयेन स्वभावेन भगवन्नाभिमाश्रिता: । उभयोरन्तरं व्योम ये रुद्रपार्षदां गणा: ॥ २९ ॥
ရုဒြ၏ အဖော်အပါးများဖြစ်သော ဇီဝများသည် တတိယဂုဏ်ဖြစ်သည့် တမော (မောဟ) သဘော၌ ဖွံ့ဖြိုးကြပြီး၊ ဘုရား၏ နာဘီကို အားကိုးကာ မြေပြင်လောကနှင့် ကောင်းကင်လောကကြား အာကာသတွင် တည်ရှိကြသည်။
Verse 30
मुखतोऽवर्तत ब्रह्म पुरुषस्य कुरूद्वह । यस्तून्मुखत्वाद्वर्णानां मुख्योऽभूद्ब्राह्मणो गुरु: ॥ ३० ॥
ကူရုမျိုးနွယ်၏ အထွဋ်အမြတ်တော်မူသောသူရေ၊ ဗီရာတ်ရုပ်၏ ပါးစပ်မှ ဝေဒပညာသည် ပေါ်ထွန်းလာ하였다။ ထိုဝေဒပညာသို့ မျက်နှာမူသူတို့ကို ဗြာဟ္မဏဟု ခေါ်ကြပြီး၊ သူတို့သည် လူမှုအလွှာအားလုံး၏ သဘာဝကျ ဂုရုများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 31
बाहुभ्योऽवर्तत क्षत्रं क्षत्रियस्तदनुव्रत: । यो जातस्त्रायते वर्णान् पौरुष: कण्टकक्षतात् ॥ ३१ ॥
ထို့နောက် ဗိရာဋ်ပုရုရှ၏ လက်မောင်းများမှ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး အင်အား ပေါ်ထွန်းလာ၍၊ ထိုသဘောတရားကို လိုက်နာသော က္ෂတ္တရိယများသည် သူခိုးနှင့် မကောင်းသူတို့၏ အနှောင့်အယှက်မှ လူမှုကို ကာကွယ်ရန် ပေါ်ပေါက်လာသည်။
Verse 32
विशोऽवर्तन्त तस्योर्वोर्लोकवृत्तिकरीर्विभो: । वैश्यस्तदुद्भवो वार्तां नृणां य: समवर्तयत् ॥ ३२ ॥
လူအပေါင်းတို့၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အခြေခံများသည် သခင်၏ ဗိရာဋ်ရုပ်၏ တင်ပါးမှ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုမှ ဝိုင်ရှျယများ ပေါ်ပေါက်၍ စပါးနှံထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် ပြည်သူထံ ဖြန့်ဝေခြင်းဆိုသော ‘ဝါర్తာ’ ကိစ္စကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။
Verse 33
पद्भ्यां भगवतो जज्ञे शुश्रूषा धर्मसिद्धये । तस्यां जात: पुरा शूद्रो यद्वृत्त्या तुष्यते हरि: ॥ ३३ ॥
ထို့နောက် ဓမ္မပြည့်စုံရေးအတွက် ဘဂဝန်၏ ခြေတော်များမှ ဝန်ဆောင်မှုစိတ်ဓာတ် ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုမှ ရှူဒြာ ပေါ်ပေါက်၍ ဝန်ဆောင်မှုဖြင့် ဟရိကို ပျော်ရွှင်စေသည်။
Verse 34
एते वर्णा: स्वधर्मेण यजन्ति स्वगुरुं हरिम् । श्रद्धयात्मविशुद्ध्यर्थं यज्जाता: सह वृत्तिभि: ॥ ३४ ॥
ဤဝဏ္ဏများအားလုံးသည် မိမိတို့၏ စွဝဓမ္မဖြင့် မိမိတို့၏ ဂုရုဖြစ်သော ဟရိကို ပူဇော်ကြသည်။ မိမိတို့၏ အလုပ်တာဝန်နှင့် နေထိုင်ပုံများနှင့်အတူ ဘဂဝန်မှပင် ပေါ်ပေါက်လာသဖြင့်၊ အတ္တသန့်စင်ရေးအတွက် ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် ဂုရု၏ လမ်းညွှန်မှုအောက်တွင် သခင်ကို ဝတ်ပြုသင့်သည်။
Verse 35
एतत्क्षत्तर्भगवतो दैवकर्मात्मरूपिण: । क: श्रद्दध्यादुपाकर्तुं योगमायाबलोदयम् ॥ ३५ ॥
အို ဗိဒုရ (ခတ္တ) ရေ၊ ဘဂဝန်၏ အတွင်းပိုင်း အင်အားဖြစ်သော ယောဂမာယာ၏ ဘလဖြင့် ပေါ်ထွန်းလာသော ဗိရာဋ်ရုပ်၏ အလွန်လောကီကာလ၊ ကర్మနှင့် အင်အားကို မည်သူက ခန့်မှန်း သို့မဟုတ် တိုင်းတာနိုင်မည်နည်း။
Verse 36
तथापि कीर्तयाम्यङ्ग यथामति यथाश्रुतम् । कीर्तिं हरे: स्वां सत्कर्तुं गिरमन्याभिधासतीम् ॥ ३६ ॥
သို့သော်လည်း ချစ်သားရေ၊ ဆရာထံမှ ကြားသိခဲ့သမျှနှင့် ဉာဏ်ဖြင့် လက်ခံနိုင်သမျှကို သန့်ရှင်းသောစကားဖြင့် သီဟရီ၏ ဂုဏ်ကီർത്തနာအဖြစ် ငါဖော်ပြမည်; မဟုတ်လျှင် ငါ၏ ပြောဆိုနိုင်စွမ်းသည် မသန့်ရှင်းဘဲ ကျန်နေလိမ့်မည်။
Verse 37
एकान्तलाभं वचसो नु पुंसां सुश्लोकमौलेर्गुणवादमाहु: । श्रुतेश्च विद्वद्भिरुपाकृतायां कथासुधायामुपसम्प्रयोगम् ॥ ३७ ॥
လူသားတို့၏ စကား၏ အမြင့်ဆုံးအကျိုးသည် သုရှ္လိုကမော်လိ ဖြစ်သော သီဟရီ၏ ဂုဏ်တော်နှင့် လီလာတော်များကို ဆွေးနွေးကီർത്തနာခြင်းဟု ဆိုကြသည်။ ပညာရှိ ရှိများက သြတိအခြေပြု၍ စီစဉ်ထားသော ကഥာအမృతကို နီးကပ်စွာ ထိတွေ့ရုံဖြင့်ပင် နား၏ ရည်ရွယ်ချက် ပြည့်စုံသည်။
Verse 38
आत्मनोऽवसितो वत्स महिमा कविनादिना । संवत्सरसहस्रान्ते धिया योगविपक्कया ॥ ३८ ॥
ချစ်သားရေ၊ အာဒိကဗိ ဘြဟ္မာသည် ယောဂဖြင့် ပကွက်လာသော သမာဓိဉာဏ်ဖြင့် ကောင်းကင်နှစ်တစ်ထောင် အဆုံးတွင် သိမြင်နိုင်ခဲ့သည်မှာ—ပရမાત્મာ၏ ဂုဏ်မဟာတရားသည် အစဉ်အမြဲ မတွေးမိနိုင်သော (အချိန္တျ) ဖြစ်သည်ဟူသည့်အရာသာ ဖြစ်သည်။
Verse 39
अतो भगवतो माया मायिनामपि मोहिनी । यत्स्वयं चात्मवर्त्मात्मा न वेद किमुतापरे ॥ ३९ ॥
ထို့ကြောင့် ဘဂဝန်၏ မာယာသည် လှည့်ကွက်ကျွမ်းကျင်သူများကိုပါ မောဟစေသည်။ ကိုယ်တိုင်အပေါ်မူတည်၍ အတ္တမလမ်း၌ တည်သော သခင်တော်တိုင်တောင် မသိနိုင်သော အင်အားကို အခြားသူများက ဘယ်လို သိနိုင်မည်နည်း။
Verse 40
यतोऽप्राप्य न्यवर्तन्त वाचश्च मनसा सह । अहं चान्य इमे देवास्तस्मै भगवते नम: ॥ ४० ॥
ဘဂဝန်ကို သိမြင်ရန် စကား၊ စိတ်နှင့် အဟင်ကာရ—သက်ဆိုင်ရာ အုပ်စိုးဒေဝတများနှင့်အတူ—မအောင်မြင်ဘဲ ပြန်လှည့်လာကြသည်။ ထို့ကြောင့် ငါနှင့် ဤအခြားဒေဝတများသည် ထိုဘဂဝန်အား နမസ്കာရ ပြုကြသည်။
Because prakṛti and its categories (including mahat-tattva) do not self-organize into progressive creation without the Supreme’s sanction and enlivening presence. The ‘suspension’ underscores that material causes are insufficient by themselves; the Lord’s entry as Paramātmā activates and harmonizes the elements so that living beings and cosmic functions can manifest coherently.
Kālī here denotes the Lord’s external energy (bahiraṅgā-śakti), the power that amalgamates and differentiates material elements for cosmic manifestation. She is not presented as an independent supreme principle; rather, she operates under the Supreme Lord’s will, enabling the combination of elements that supports embodied life and universal structure.
The chapter teaches an adhi-devatā framework: devas preside over specific sensory and functional capacities—Agni over speech, Varuṇa over taste, Aśvinī-kumāras over smell, Sūrya over sight, Anila over touch, Dik-pālas over hearing, Prajāpati over procreation, Mitra over evacuation, Indra over hands, and a deity named Viṣṇu over locomotion. This shows that embodied functions are coordinated through divine administration, not random material evolution.
The virāṭ-puruṣa is a pedagogical manifestation that helps conditioned beings understand the Lord’s immanence in the cosmos. It organizes the universe into a comprehensible sacred anatomy, leading the mind from gross cosmology toward the recognition of the Lord as the inner controller (Paramātmā) and ultimately toward bhakti, where one relates to Bhagavān beyond the material frame.
The description establishes that social orders and occupational duties are meant to be functional limbs of a God-centered civilization, not grounds for pride or oppression. Brāhmaṇas (from the mouth) represent teaching and Vedic wisdom; kṣatriyas (from the arms) protection; vaiśyas (from the thighs) production and distribution; śūdras (from the legs) service. The conclusion emphasizes worship of the Supreme under guru guidance as the goal of all varṇāśrama duties.