Adhyaya 5
Vidura’s Questions on Devotion and Sarga; Maitreya Begins the Account of Creation
ဗိဒူရသည် အဓိပ္ပါယ်အလွန်လောကီကို ရှာဖွေရန် ဘုရားရေးခရီးကို ဆက်လက်သွားပြီး ဂင်္ဂါမြစ်၏ အရင်းအမြစ်ဒေသသို့ ရောက်ကာ မိုင်ထရေယာကို ချဉ်းကပ်သည်။ ကမ္မဖလအလုပ်များက ပျော်ရွှင်မှု ပေးမည်ဟု ဆိုသော်လည်း ကမ္မသည် ဒုက္ခကို ပိုမိုတိုးစေကြောင်း ပြောကာ ဗဟိဿနဝ ဘက္တိ (bhakti) ကို သင်ကြားပေးရန် တောင်းဆိုသည်—နှလုံးအတွင်းရှိ ဘဂဝန်ကို နှစ်သက်စေပြီး ဝေဒသစ္စာကို ဖော်ထုတ်ပေးသော ဘက္တိဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ဘဂဝန်၏ အဝတာရများနှင့် စကြဝဠာ၏ စနစ်တကျ ဖန်ဆင်းခြင်း၊ အုပ်ချုပ်ခြင်း၊ မျိုးစိတ်အမျိုးမျိုး၊ အမည်၊ ရုပ်သဏ္ဌာန်၊ လူမှုအဆင့်အတန်းများ ခွဲခြားပေါ်ပေါက်လာပုံကို တစ်စုတစ်စည်းတည်း ရှင်းပြရန် မေးမြန်းသည်။ မိုင်ထရေယာသည် ဗိဒူရကို ဂုဏ်ပြုကာ သူ၏ ထူးကဲသော အတ္တလက္ခဏာနှင့် သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုကို ဖော်ပြပြီး စကြဝဠာအစဉ်ကို စတင်ပြောသည်—ဖန်ဆင်းမီ ဘဂဝန်တစ်ပါးတည်းရှိသည်; māyā သည် မြင်ရသော အင်အား; kāla အောက်တွင် puruṣa သည် prakṛti ကို သန္ဓေတည်စေသည်; mahat-tattva ပေါ်ထွက်ပြီး ahaṅkāra သုံးဂုဏ်အဆင့်များသို့ ပြောင်းလဲကာ စိတ်၊ အာရုံများနှင့် အသံမှ မြေထိ သတ္တုဓာတ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အာဏာပေးခံရသော ဒေဝတားများသည် မိမိလုပ်ငန်းများ မဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် ဘဂဝန်၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို အားကိုးကာ ဆုတောင်းပြီး ဝန်ဆောင်မှုအတွက် ညွှန်ကြားချက် တောင်းခံကြသည်။ ဤအခန်းသည် ဗိဒူရ၏ အတ္တအမေးအဖြေကို နောက်လာမည့် ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် သာသနာအုပ်ချုပ်ရေး အကြောင်းအသေးစိတ်သို့ ချိတ်ဆက်ပေးသည်။
Shlokas
Verse 1
श्री शुक उवाच द्वारि द्युनद्या ऋषभ: कुरूणां मैत्रेयमासीनमगाधबोधम् । क्षत्तोपसृत्याच्युतभावसिद्ध: पप्रच्छ सौशील्यगुणाभितृप्त: ॥ १ ॥
သရီရှုကဒေဝက ပြောသည်—ကူရုတို့အနက် အမြတ်ဆုံး ဝိဒုရသည် အချျုတဘဝ-ဘက္တိ၌ ပြည့်စုံပြီး ကောင်းကင်ဂင်္ဂါ၏ တံခါး (ဟာရိဒွာရ) သို့ ရောက်လာ하였다။ ထိုနေရာတွင် အနက်မရှိသော ဉာဏ်ပညာပိုင်ရှင် မဟာရိရှီ မૈထရေယ ထိုင်နေ하였다။ နူးညံ့သဘောနှင့် အတွင်းတရား၌ တೃप्तသော ဝိဒုရသည် နီးကပ်၍ မေးမြန်း하였다။
Verse 2
विदुर उवाच सुखाय कर्माणि करोति लोको न तै: सुखं वान्यदुपारमं वा । विन्देत भूयस्तत एव दु:खं यदत्र युक्तं भगवान् वदेन्न: ॥ २ ॥
ဝိဒူရက ပြောသည်—အို မဟာရသီ၊ လူတို့သည် ပျော်ရွှင်မှုအတွက် ကမ္မကို လုပ်ကြသော်လည်း ထိုကမ္မများမှ စစ်မှန်သော သုခ၊ စိတ်တೃप्तမှု၊ ဒုက္ခသက်သာမှု မရဘဲ ဒုက္ခသာ ပိုတိုးလာသည်။ ထို့ကြောင့် စစ်မှန်သော သုခအတွက် ဘယ်လိုနေထိုင်ရမည်ကို မေတ္တာဖြင့် ညွှန်ပြပါ။
Verse 3
जनस्य कृष्णाद्विमुखस्य दैवा- दधर्मशीलस्य सुदु:खितस्य । अनुग्रहायेह चरन्ति नूनं भूतानि भव्यानि जनार्दनस्य ॥ ३ ॥
အို သခင်၊ ကృష్ణကို မျက်နှာလွှဲ၍ ကံကြမ္မာအရ အဓမ္မ၌ ကျရောက်ကာ အလွန်ဒုက္ခရောက်နေသူတို့ကို ကရုဏာပြုရန်အတွက်ပင်၊ ဇနာရ္ဒန၏ ကုသလမြတ်သော ဘက္တများသည် ဤမြေပြင်ပေါ်၌ လှည့်လည်ကြသည်။
Verse 4
तत्साधुवर्यादिश वर्त्म शं न: संराधितो भगवान् येन पुंसाम् । हृदि स्थितो यच्छति भक्तिपूते ज्ञानं सतत्त्वाधिगमं पुराणम् ॥ ४ ॥
ထို့ကြောင့် အို သာဓုအမြတ်၊ ဘုရားသခင်ကို ပြည့်စုံစွာ အာရాధနာပြုနိုင်မည့် မင်္ဂလာလမ်းကို ကျွန်ုပ်တို့အား ညွှန်ပြပါ။ သူသည် အားလုံး၏ နှလုံး၌ တည်ရှိ၍၊ ဘက္တိဖြင့် သန့်စင်သူတို့အား အတွင်းမှပင် ပုရాతန ဝేదသဘောတရားအရ အဘ്സလ്യൂတ် သတ္တဝါ၏ ဉာဏ်ကို ပေးတော်မူသည်။
Verse 5
करोति कर्माणि कृतावतारो यान्यात्मतन्त्रो भगवांस्त्र्यधीश: । यथा ससर्जाग्र इदं निरीह: संस्थाप्य वृत्तिं जगतो विधत्ते ॥ ५ ॥
အို မဟာရသီ၊ သုံးလောက၏ အရှင်၊ ကိုယ်တိုင်အာဏာပိုင်၍ ဆန္ဒမရှိသော ဘုရားသခင်သည် အဝတားများကို ခံယူကာ မည်သို့ လီလာကမ္မများကို ပြုတော်မူသနည်း၊ ထို့ပြင် အစကာလ၌ ဤကမ္ဘာကို မည်သို့ ဖန်ဆင်း၍ ထိန်းသိမ်းရန် စည်းကမ်းတကျ အစီအစဉ်ကို မည်သို့ တည်ထောင်ခဲ့သနည်း—ကျေးဇူးပြု၍ ပြောပြပါ။
Verse 6
यथा पुन: स्वे ख इदं निवेश्य शेते गुहायां स निवृत्तवृत्ति: । योगेश्वराधीश्वर एक एत- दनुप्रविष्टो बहुधा यथासीत् ॥ ६ ॥
သူသည် မိမိ၏ ‘ခ’—ကောင်းကင်ကဲ့သို့သော အတွင်းလွတ်လပ်အာကာသ၌ စကြဝဠာဖန်ဆင်းမှုအားလုံးကို ထည့်သွင်းထားပြီး ဂူအတွင်း၌ အားထုတ်မှုမလိုဘဲ လဲလျောင်းတော်မူသည်။ သူသည် ယောဂီအရှင်တို့၏ အရှင်တော်၊ အရာအားလုံး၏ ပိုင်ရှင်ဖြစ်သဖြင့် ဤဖန်ဆင်းမှုထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ မျိုးစုံသော ဇီဝရূপများအဖြစ် ပေါ်ထွန်းသော်လည်း ဇီဝတို့နှင့် လုံးဝကွဲပြားတော်မူသည်။
Verse 7
क्रीडन् विधत्ते द्विजगोसुराणां क्षेमाय कर्माण्यवतारभेदै: । मनो न तृप्यत्यपि शृण्वतां न: सुश्लोकमौलेश्चरितामृतानि ॥ ७ ॥
ဘုရားသခင်သည် အဝတားအမျိုးမျိုးဖြင့် ဗြာဟ္မဏများ၊ သန့်ရှင်းသော နွားများနှင့် ဒေဝတားတို့၏ ကောင်းကျိုးအတွက် လီလာကမ္မများကို ဆောင်ရွက်တော်မူသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ နားထောင်နေသော်လည်း သူ၏ သာသနာတော်လှုပ်ရှားမှုအမృతက မနက်ကို မပြည့်ဝစေ။
Verse 8
यैस्तत्त्वभेदैरधिलोकनाथो लोकानलोकान् सह लोकपालान् । अचीक्लृपद्यत्र हि सर्वसत्त्व- निकायभेदोऽधिकृत: प्रतीत: ॥ ८ ॥
တတ္တဝါကွဲပြားမှုများအရ အလုံးစုံလောက၏ အရှင်သည် လောကများနှင့် နေထိုင်ရာအရပ်များကို ဖန်ဆင်းပြီး ထိုတို့၏ မင်းများ၊ အုပ်ချုပ်သူများကိုလည်း ခန့်အပ်တော်မူသည်။ သတ္တဝါတို့သည် ဂုဏ်နှင့် ကမ္မအလိုက် အမျိုးမျိုး ခွဲခြားနေကြသည်။
Verse 9
येन प्रजानामुत आत्मकर्म- रूपाभिधानां य भिदां व्यधत्त । नारायणो विश्वसृगात्मयोनि- रेतच्च नो वर्णय विप्रवर्य ॥ ९ ॥
ဗြာဟ္မဏအထွဋ်အမြတ်ရှင်၊ ကမ္ဘာလောကကို ဖန်ဆင်းသော ကိုယ်တိုင်ပြည့်စုံသည့် နာရာယဏသည် သတ္တဝါတို့၏ သဘောသဘာဝ၊ လုပ်ရပ်(ကမ္မ)၊ ရုပ်သဏ္ဌာန်၊ လက္ခဏာနှင့် အမည်တို့ကို မည်သို့ မတူကွဲပြားစေခဲ့သည်ကို ဖော်ပြပေးပါ။
Verse 10
परावरेषां भगवन् व्रतानि श्रुतानि मे व्यासमुखादभीक्ष्णम् । अतृप्नुम क्षुल्लसुखावहानां तेषामृते कृष्णकथामृतौघात् ॥ १० ॥
အရှင်ဘုရား၊ ဗျာသဒေဝ၏ မုခမှ လူ့လောက၏ အမြင့်အနိမ့် အဆင့်အတန်းများနှင့် ဝရတများကို ကျွန်ုပ် မကြာခဏ နားထောင်ခဲ့ပါသည်။ အနည်းငယ်သော ပျော်ရွှင်မှုသာပေးသော အကြောင်းအရာများအပေါ် ကျွန်ုပ် စိတ်ဝပြီ; သို့သော် ကృష్ణကഥာအမృత၏ စီးဆင်းမှုမရှိလျှင် မည်သည့်အရာမှ မကျေနပ်စေ။
Verse 11
कस्तृप्नुयात्तीर्थपदोऽभिधानात् सत्रेषु व: सूरिभिरीड्यमानात् । य: कर्णनाडीं पुरुषस्य यातो भवप्रदां गेहरतिं छिनत्ति ॥ ११ ॥
လူ့လောကတွင် တီရ္ထပဒဖြစ်သော ဘုရား၏ နာမနှင့် ကထာကို လုံလောက်စွာ မနားထောင်ဘဲ ဘယ်သူ စိတ်ဝနိုင်မည်နည်း။ သူသည် မဟာရသီများနှင့် ဘက္တများက စတရပူဇာများတွင် ချီးမွမ်းကြသည်။ သူ၏ ကထာသည် နားပေါက်မှ ဝင်ရောက်ကာ အိမ်ထောင်မောဟ၏ ချည်နှောင်မှုကို ဖြတ်တောက်ပေးသည်။
Verse 12
मुनिर्विवक्षुर्भगवद्गुणानां सखापि ते भारतमाह कृष्ण: । यस्मिन्नृणां ग्राम्यसुखानुवादै- र्मतिर्गृहीता नु हरे: कथायाम् ॥ १२ ॥
အို ဘာရတ၊ သင်၏မိတ်ဆွေ မုနိ ကృష్ణ-ဒွိုင်ပာယန ဗျာသသည် မဟာဘာရတတွင် ဘုရား၏ အလွန်မြင့်မြတ်သော ဂုဏ်တော်များကို ရေးဖော်ထားပြီးသားဖြစ်သည်; လူတို့၏ လောကီအကြောင်းအရာနှစ်သက်မှုကို အခြေခံကာ ကృష్ణကထာသို့ စိတ်ကို ဆွဲခေါ်ရန်ပင် ဖြစ်သည်။
Verse 13
सा श्रद्दधानस्य विवर्धमाना विरक्तिमन्यत्र करोति पुंस: । हरे: पदानुस्मृतिनिर्वृतस्य समस्तदु:खाप्ययमाशु धत्ते ॥ १३ ॥
ယုံကြည်သဒ္ဓါဖြင့် အမြဲတမ်း ကൃഷ്ണကထာကို နားထောင်လိုသူတွင် အခြားအရာများအပေါ် မကပ်လှုပ်မှုသည် တဖြည်းဖြည်း တိုးပွားလာသည်; ကൃഷ്ണ၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို အစဉ်သတိရ၍ အလွန်မြင့်သော အာနန္ဒ၌ တည်နေသော ဘက္တ၏ ဒုက္ခအားလုံးသည် ချက်ချင်း ပျောက်ကွယ်သည်။
Verse 14
ताञ्छोच्यशोच्यानविदोऽनुशोचे हरे: कथायां विमुखानघेन । क्षिणोति देवोऽनिमिषस्तु येषा- मायुर्वृथावादगतिस्मृतीनाम् ॥ १४ ॥
အို မုနိ၊ အပြစ်ကံကြောင့် ဟရီကထာမှ ဝေးကွာ၍ မဟာဘာရတ၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို မသိသူတို့သည် အလွန်သနားဖွယ် ဖြစ်ကြသည်; ကျွန်ုပ်လည်း သူတို့ကို သနားသည်၊ အကြောင်းမှာ အမြဲမမှိတ်သော ကာလသည် သူတို့၏ အသက်တာကို လျော့ပါးစေပြီး၊ သူတို့က အငြင်းပွားမှု၊ သီအိုရီဆန်သော ရည်မှန်းချက်များနှင့် အမျိုးမျိုးသော ရိုးရာကర్మကಾಂဒများတွင် မူးမောနေကြသဖြင့် ဖြစ်သည်။
Verse 15
तदस्य कौषारव शर्मदातु- र्हरे: कथामेव कथासु सारम् । उद्धृत्य पुष्पेभ्य इवार्तबन्धो शिवाय न: कीर्तय तीर्थकीर्ते: ॥ १५ ॥
အို မૈထရေယ၊ ဒုက္ခရောက်သူတို့၏ မိတ်ဆွေ၊ အကြောင်းအရာအားလုံး၏ အနှစ်သာရမှာ လောကအကျိုးပြုသော ဟရီကထာသာ ဖြစ်သည်; ထို့ကြောင့် ပျားက ပန်းများမှ ပျားရည်စုသကဲ့သို့ အနှစ်သာရကို ထုတ်ယူ၍ တီර්ഥကီර්တိ ဘုရား၏ ဂုဏ်တော်ကို ကျွန်ုပ်တို့အတွက် ကီർത്തနာပါ။
Verse 16
स विश्वजन्मस्थितिसंयमार्थे कृतावतार: प्रगृहीतशक्ति: । चकार कर्माण्यतिपूरुषाणि यानीश्वर: कीर्तय तानि मह्यम् ॥ १६ ॥
ကမ္ဘာလောက၏ ဖန်ဆင်းခြင်း၊ တည်တံ့ခြင်းနှင့် ချုပ်ငြိမ်းခြင်းအတွက် အင်အားပြည့်စုံစွာဖြင့် အဝတားခံယူသော အမြင့်ဆုံး အုပ်ချုပ်ရှင် ဘဂဝန်၏ လူ့အလွန်ကဲသော ဒိဗ္ဗလီလာကံများအားလုံးကို ကျွန်ုပ်အတွက် ကီർത്തနာပေးပါ။
Verse 17
श्री शुक उवाच स एवं भगवान् पृष्ट: क्षत्त्रा कौषारवो मुनि: । पुंसां नि:श्रेयसार्थेन तमाह बहुमानयन् ॥ १७ ॥
သီရိ ရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီ မိန့်ကြားသည်—ဗိဒုရ၏ မေးမြန်းချက်အရ မဟာမုနိ မૈထရေယသည် သူ့ကို အလွန်လေးစားဂုဏ်ပြုကာ လူအပေါင်းတို့၏ အမြင့်ဆုံး ကောင်းကျိုးအတွက် ဟောပြောခြင်းကို စတင်하였다။
Verse 18
मैत्रेय उवाच साधु पृष्टं त्वया साधो लोकान् साध्वनुगृह्णता । कीर्तिं वितन्वता लोके आत्मनोऽधोक्षजात्मन: ॥ १८ ॥
သီရိ မૈထရေယ မိန့်ကြားသည်—အို သာဓု ဗိဒုရ၊ သင်မေးမြန်းချက်သည် အလွန်ကောင်းမြတ်သည်။ လောကကို ကရုဏာပြု၍ အဓోක්ෂဇကို အမြဲစိတ်နှလုံးစွဲလမ်းနေသော သင်၏ဂုဏ်သတင်းကို ဖြန့်ကျက်ကာ လောကနှင့် ကျွန်ုပ်ကိုပါ အကျိုးပြုခဲ့သည်။
Verse 19
नैतच्चित्रं त्वयि क्षत्तर्बादरायणवीर्यजे । गृहीतोऽनन्यभावेन यत्त्वया हरिरीश्वर: ॥ १९ ॥
အို က္ෂတ္တာ (ဗိဒုရ)၊ သင်သည် ဘာဒရာယဏ (ဗျာသဒေဝ) ၏ မျိုးစေ့မှ မွေးဖွားသူဖြစ်သဖြင့်၊ အခြားမရှိသော တစ်စိတ်တစ်သဘောဖြင့် ဟရီ-ဣශ්ဝရကို လက်ခံထားခြင်းမှာ အံ့ဩစရာမဟုတ်။
Verse 20
माण्डव्यशापाद्भगवान् प्रजासंयमनो यम: । भ्रातु: क्षेत्रे भुजिष्यायां जात: सत्यवतीसुतात् ॥ २० ॥
မဏ္ဍဝျ မုနိ၏ ကျိန်စာကြောင့်၊ သေပြီးနောက် သတ္တဝါတို့ကို ထိန်းချုပ်သူ ဘဂဝန် ယမရာဇဖြစ်ခဲ့သော သင်သည် ယခု ဗိဒုရ ဖြစ်လာသည်။ သင်ကို စတျယဝတီ၏ သား ဗျာသဒေဝက မိမိအစ်ကို၏ ဘုဇိရှျာ (ထိန်းသိမ်းထားသော ဇနီး) ၏ ဝမ်းတွင် မွေးဖွားစေခဲ့သည်။
Verse 21
भवान् भगवतो नित्यं सम्मत: सानुगस्य ह । यस्य ज्ञानोपदेशाय मादिशद्भगवान् व्रजन् ॥ २१ ॥
သင်သည် ဘဂဝန်၏ နိစ္စတော် အဖော်အပါးတစ်ဦးဖြစ်သဖြင့်၊ သူသည် သင့်ကို အမြဲနှစ်သက်တော်မူသည်။ သင့်အား ဉာဏ်အုပ်ဒေသ ပေးရန်အတွက်ပင် ဘဂဝန်သည် မိမိ၏ ဓာမသို့ ပြန်သွားစဉ် ကျွန်ုပ်အား အမိန့်ထားခဲ့သည်။
Verse 22
अथ ते भगवल्लीला योगमायोरुबृंहिता: । विश्वस्थित्युद्भवान्तार्था वर्णयाम्यनुपूर्वश: ॥ २२ ॥
ယခု ငါသည် သင်အား ဘဂဝန်၏ လီလာများကို အစဉ်လိုက် ဖော်ပြမည်။ ထိုလီလာများတွင် ယောဂမာယာ၏ အလွန်မြင့်မြတ်သော အာနုဘော်က ကမ္ဘာလောက၏ ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ပျက်လျက်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။
Verse 23
भगवानेक आसेदमग्र आत्मात्मनां विभु: । आत्मेच्छानुगतावात्मा नानामत्युपलक्षण: ॥ २३ ॥
ဖန်ဆင်းခြင်းမတိုင်မီ ဒုတိယမရှိသော ဘဂဝန်တစ်ပါးတည်းသာ ရှိတော်မူ၏—သတ္တဝါအားလုံး၏ အရှင်။ သူ၏ အလိုတော်ကြောင့်သာ ဖန်ဆင်းခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် အရာအားလုံးသည် သူ့ထံသို့ပင် ပြန်လည်လျောကွယ်လေသည်။ ထိုအမြင့်ဆုံး အတ္တမန်ကို နာမအမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်ကြသည်။
Verse 24
स वा एष तदा द्रष्टा नापश्यद् दृश्यमेकराट् । मेनेऽसन्तमिवात्मानं सुप्तशक्तिरसुप्तदृक् ॥ २४ ॥
ထိုအချိန်၌ အရာအားလုံး၏ မငြင်းနိုင်သော ပိုင်ရှင်ဖြစ်သော သခင်တော်သည် မြင်သူတစ်ပါးတည်းသာ ဖြစ်တော်မူ၏။ မြင်စရာ ကမ္ဘာလောက မပေါ်သေးသဖြင့်၊ ပစ္စည်းသဘာဝ၏ အင်အားသည် အိပ်ပျော်နေရာမှ သူသည် မိမိကိုယ်ကို မပြည့်စုံသကဲ့သို့ ခံစားသော်လည်း အတွင်းပိုင်း အာနုဘော်သည် ထင်ရှားနေ၏။
Verse 25
सा वा एतस्य संद्रष्टु: शक्ति: सदसदात्मिका । माया नाम महाभाग ययेदं निर्ममे विभु: ॥ २५ ॥
သခင်တော်သည် မြင်သူဖြစ်ပြီး၊ မြင်ရသော အပြင်ဘက် အင်အားသည် ကမ္ဘာလောက ပေါ်ထွန်းမှုတွင် အကြောင်းနှင့် အကျိုး နှစ်မျိုးလုံးအဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။ အလွန်ကံကောင်းသော ဝိဒူရာ၊ ဤအပြင်ဘက် အင်အားကို ‘မာယာ’ ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ သူမ၏ အာဏာကြောင့်သာ ဤမတ်တပ်ရပ်သော ပစ္စည်းကမ္ဘာလောက ဖြစ်နိုင်သည်။
Verse 26
कालवृत्त्या तु मायायां गुणमय्यामधोक्षज: । पुरुषेणात्मभूतेन वीर्यमाधत्त वीर्यवान् ॥ २६ ॥
အနန္တကာလ၏ လည်ပတ်မှုအာနုဘော်ကြောင့်၊ သုံးဂုဏ်ပါဝင်သော မာယာအတွင်း၌ အဓောက္ရှဇ ဘဂဝန်သည် မိမိ၏ ပုရုෂ အဝတာရ (ပြည့်စုံသော ချဲ့ထွင်မှု) မှတစ်ဆင့် မျိုးစေ့အင်အားကို ထည့်သွင်းတော်မူ၏။ ထို့နောက် ဇီဝများ ပေါ်ထွန်းလာကြသည်။
Verse 27
ततोऽभवन् महत्तत्त्वमव्यक्तात्कालचोदितात् । विज्ञानात्मात्मदेहस्थं विश्वं व्यञ्जंस्तमोनुद: ॥ २७ ॥
ထို့နောက် အနန္တကာလ၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် အဗျက်တမှ မဟတ်တတ္တဝ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုမဟတ်တတ္တဝ အတွင်း၌ သုဒ္ဓသတ္တဝရূপ ဘဂဝန်သည် မိမိ၏ ဒိဗ္ဗကာယမှ စကြဝဠာပေါ်ထွန်းမှု၏ မျိုးစေ့များကို ထည့်သွင်းကာ တမသကို ဖယ်ရှားတော်မူ၏။
Verse 28
सोऽप्यंशगुणकालात्मा भगवद्दृष्टिगोचर: । आत्मानं व्यकरोदात्मा विश्वस्यास्य सिसृक्षया ॥ २८ ॥
ထိုမဟတ်တတ္တဝ သည်လည်း အংশ၊ ဂုဏ်နှင့် ကာလ၏ အာသ్రယဖြစ်၍ ဘဂဝန်၏ မြင်ကွင်းအောက်တွင် ရှိသည်။ စကြဝဠာကို ဖန်ဆင်းလိုသော အလိုတော်ကြောင့် မိမိကိုယ်ကို ပုံစံမျိုးစုံအဖြစ် ခွဲခြားကာ ဤလောက၏ ဖန်ဆင်းမှုအခြေခံ ဖြစ်လာသည်။
Verse 29
महत्तत्त्वाद्विकुर्वाणादहंतत्त्वं व्यजायत । कार्यकारणकर्त्रात्मा भूतेन्द्रियमनोमय: । वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्चेत्यहं त्रिधा ॥ २९ ॥
မဟတ်တတ္တဝ ၏ ပြောင်းလဲမှုမှ အဟံတတ္တဝ (အဟင်ကာရ) ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ၎င်းသည် အကြောင်း၊ အကျိုးနှင့် လုပ်ဆောင်သူ ဟူသော သုံးရုပ်ဖြင့် ထင်ရှားကာ ဓာတ်များ၊ အင်ဒြိယများနှင့် စိတ်၏ အဆင့်တွင် လှုပ်ရှားမှုများကို ဖြစ်စေသည်။ အဟင်ကာရသည် ဂုဏ်အလိုက်—ဝೈကာရိက (သတ္တဝ), တೈဇသ (ရာဇသ), တာမသ—သုံးမျိုးဖြစ်သည်။
Verse 30
अहंतत्त्वाद्विकुर्वाणान्मनो वैकारिकादभूत् । वैकारिकाश्च ये देवा अर्थाभिव्यञ्जनं यत: ॥ ३० ॥
အဟံတတ္တဝ ၏ ပြောင်းလဲမှုသည် သတ္တဝဂုဏ်နှင့် ဆက်စပ်သောအခါ ဝိုင်ကာရိက စိတ် (မနော) ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထို့အပြင် လောက၏ ပေါ်လွင်သဘောတရားများကို ထိန်းချုပ်၍ အရာဝတ္ထုများကို ထင်ရှားစေသော ဒေဝတများလည်း ထိုဝိုင်ကာရိက သဘောတရားတည်းမှ ပေါ်ပေါက်သည်။
Verse 31
तैजसानीन्द्रियाण्येव ज्ञानकर्ममयानि च ॥ ३१ ॥
အင်ဒြိယများသည် တൈဇသ (ရာဇသ) အဟင်ကာရမှပင် ပေါ်ထွန်းပြီး ဉာဏ်နှင့် ကర్మ—နှစ်မျိုးလုံး၏ ကိရိယာများဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဒဿနဆန်သော ခန့်မှန်းဉာဏ်နှင့် အကျိုးလိုလားသော လုပ်ဆောင်မှုများသည် အဓိကအားဖြင့် ရာဇသဂုဏ်၏ သက်ရောက်မှုဖြစ်သည်။
Verse 32
तामसो भूतसूक्ष्मादिर्यत: खं लिङ्गमात्मन: ॥ ३२ ॥
တမတ်အဟင်္ကာရ၏ ပြောင်းလဲမှုမှ အသံတန်မာတ်ရ ပေါ်ထွန်း၍ ထိုအသံမှ အာကာသ ပေါ်လာသည်။ အာကာသသည် ပရမတ္မာကို ညွှန်ပြသော လင်္ဂသင်္ကေတ ဖြစ်သည်။
Verse 33
कालमायांशयोगेन भगवद्वीक्षितं नभ: । नभसोऽनुसृतं स्पर्शं विकुर्वन्निर्ममेऽनिलम् ॥ ३३ ॥
ထို့နောက် ကာလနှင့် မာယာအပိုင်းတို့နှင့် ရောနှောနေသော အာကာသကို ဘဂဝန်က ကြည့်ရှုတော်မူရာ၊ အာကာသမှ ထိတွေ့မှုတန်မာတ်ရ ပေါ်ထွန်းပြီး ထိုပြောင်းလဲမှုမှ ဝါယု (လေ) ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
Verse 34
अनिलोऽपि विकुर्वाणो नभसोरुबलान्वित: । ससर्ज रूपतन्मात्रं ज्योतिर्लोकस्य लोचनम् ॥ ३४ ॥
ထို့နောက် အလွန်အင်အားကြီးသော ဝါယုသည် အာကာသနှင့် အပြန်အလှန်ဖြစ်၍ ရုပ်တန်မာတ်ရ ကို ဖန်တီးသည်။ ထိုရုပ်သိမြင်မှုသည် နောက်တစ်ဆင့်တွင် ဂျျိုတိ (လျှပ်စစ်/အလင်း) အဖြစ် ပြောင်းလဲကာ လောက၏ မျက်စိ ဖြစ်လာသည်။
Verse 35
अनिलेनान्वितं ज्योतिर्विकुर्वत्परवीक्षितम् । आधत्ताम्भो रसमयं कालमायांशयोगत: ॥ ३५ ॥
ဝါယုနှင့် တွဲဖက်နေသော ဂျျိုတိသည် ပြောင်းလဲကာ အမြင့်ဆုံးအရှင်၏ ကြည့်ရှုခြင်းကို ခံရသောအခါ၊ ကာလနှင့် မာယာ၏ ရောနှောမှုကြောင့် အရသာဂုဏ်ပါသော ရေ ပေါ်ထွန်းလာသည်။
Verse 36
ज्योतिषाम्भोऽनुसंसृष्टं विकुर्वद्ब्रह्मवीक्षितम् । महीं गन्धगुणामाधात्कालमायांशयोगत: ॥ ३६ ॥
ထို့နောက် ဂျျိုတိမှ ဖြစ်ပေါ်သော ရေသည် ပြောင်းလဲကာ ဘြဟ္မ (ဘဂဝန်)၏ ကြည့်ရှုခြင်းကို ခံရသောအခါ၊ ကာလနှင့် မာယာ၏ ရောနှောမှုကြောင့် အနံ့ဂုဏ် အဓိကဖြစ်သော မြေ ဖြစ်လာသည်။
Verse 37
भूतानां नभ आदीनां यद्यद्भव्यावरावरम् । तेषां परानुसंसर्गाद्यथासंख्यं गुणान् विदु: ॥ ३७ ॥
အို နူးညံ့သဘောရှိသူ၊ ကောင်းကင်ဓာတ်မှ မြေဓာတ်အထိ အရာဝတ္ထုဓာတ်များတွင် ပေါ်ထွန်းသော အနိမ့်အမြင့် ဂုဏ်သတ္တိများအားလုံးသည် အမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဘဂဝန်၏ ကရုဏာတော်မြင်ကွင်း၏ နောက်ဆုံးထိတွေ့မှုကြောင့်သာ အစဉ်လိုက် ဖြစ်ပေါ်သည်။
Verse 38
एते देवा: कला विष्णो: कालमायांशलिङ्गिन: । नानात्वात्स्वक्रियानीशा: प्रोचु: प्राञ्जलयो विभुम् ॥ ३८ ॥
ဤဒေဝတားတို့သည် ဗိဿဏု၏ အာဏာပေးထားသော ခွဲထွက်ပုံရိပ်များဖြစ်ပြီး၊ ပြင်ပမာယာအောက်တွင် နိရန္တရကာလအဖြစ် ကိုယ်ထည်ယူကာ သူ၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ကြသည်။ ကမ္ဘာလောကတာဝန်များကို မတူညီစွာ ခန့်အပ်ခံရသော်လည်း မဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် လက်အုပ်ချီ၍ ဗိဘူသခင်အား ဤသို့ ဆုတောင်းစကားဆိုကြသည်။
Verse 39
देवा ऊचु: नमाम ते देव पदारविन्दं प्रपन्नतापोपशमातपत्रम् । यन्मूलकेता यतयोऽञ्जसोरु- संसारदु:खं बहिरुत्क्षिपन्ति ॥ ३९ ॥
ဒေဝတားတို့က ဆိုကြသည်—အို သခင်၊ သင်၏ ကြာပန်းခြေတော်သည် အလျှော့အတင်းမရှိ အပ်နှံသူတို့၏ ဆင်းရဲပူလောင်မှုကို သက်သာစေသော ထီးတော်ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ထိုအရိပ်အောက်ရှိ ရှင်သန်သူ ရှင်တော်များသည် သံသရာ၏ ကြီးမားသော ဒုက္ခကို လွယ်ကူစွာ ပယ်ချနိုင်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို ဂါရဝပြုပါသည်။
Verse 40
धातर्यदस्मिन् भव ईश जीवा- स्तापत्रयेणाभिहता न शर्म । आत्मन्लभन्ते भगवंस्तवाङ्घ्रि- च्छायां सविद्यामत आश्रयेम ॥ ४० ॥
အို ဖခင်တော်၊ အို သခင်တော်၊ ဤလောကတွင် သက်ရှိများသည် ဒုက္ခသုံးပါးကြောင့် ဖိစီးခံရ၍ မည်သည့်အခါမျှ စစ်မှန်သော ချမ်းသာကို မရနိုင်ကြ။ ထို့ကြောင့် အို ဘဂဝန်၊ ဉာဏ်ပြည့်ဝသော သင်၏ ကြာပန်းခြေတော်အရိပ်ကို ကျွန်ုပ်တို့ အားကိုးပါသည်; ကျွန်ုပ်တို့လည်း ထိုရှရဏသို့ ဝင်ရောက်ပါသည်။
Verse 41
मार्गन्ति यत्ते मुखपद्मनीडै- श्छन्द:सुपर्णैऋर्षयो विविक्ते । यस्याघमर्षोदसरिद्वराया: पदं पदं तीर्थपद: प्रपन्ना: ॥ ४१ ॥
ဝေဒများ၏ အတောင်ပံဖြင့် သယ်ဆောင်ခံရသော စိတ်ကြည်လင်သည့် ရှင်တော်များသည် တိတ်ဆိတ်ရာ၌ သင်၏ ကြာပန်းမျက်နှာ၏ အိမ်နီး (နီဋ) ကို အမြဲရှာဖွေကြသည်။ ထို့ပြင် သင်၏ ခြေတော်သည် တီရ္ထများ၏ တီရ္ထဖြစ်သဖြင့်၊ ပ罪ဖျက်နိုင်သော အကောင်းဆုံးမြစ် ဂင်္ဂါကို အားကိုးကာ ခြေလှမ်းတိုင်းတွင် သင်၏ ခြေတော်၌ ရှရဏဝင်ကြသည်။
Verse 42
यच्छ्रद्धया श्रुतवत्या य भक्त्या संमृज्यमाने हृदयेऽवधाय । ज्ञानेन वैराग्यबलेन धीरा व्रजेम तत्तेऽङ्घ्रिसरोजपीठम् ॥ ४२ ॥
ယုံကြည်ခြင်းနှင့် ဘက္တိဖြင့် သင်၏ ကြာပန်းခြေတော်အကြောင်းကို စိတ်အားထက်သန်စွာ နားထောင်၍ နှလုံးထဲတွင် ထားကာ သမาธိပြုသူသည် ချက်ချင်း ဉာဏ်အလင်းရပြီး၊ ဝိရာဂျ (ကင်းကွာမှု) အားဖြင့် ငြိမ်းချမ်းလာသည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို အားကိုးခိုလှုံကြမည်။
Verse 43
विश्वस्य जन्मस्थितिसंयमार्थे कृतावतारस्य पदाम्बुजं ते । व्रजेम सर्वे शरणं यदीश स्मृतं प्रयच्छत्यभयं स्वपुंसाम् ॥ ४३ ॥
အို အရှင်၊ ကမ္ဘာလောက၏ ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ပျက်သိမ်းခြင်းအတွက် သင်သည် အဝတားများကို ခံယူတော်မူသည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး သင်၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို ခိုလှုံကြသည်၊ အကြောင်းမှာ သင်ကို သတိရခြင်းသည် ဘက္တများအား သတိဉာဏ်၊ သတ္တိနှင့် အဘယ (မကြောက်မရွံ့) ကို ပေးတော်မူသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 44
यत्सानुबन्धेऽसति देहगेहे ममाहमित्यूढदुराग्रहाणाम् । पुंसां सुदूरं वसतोऽपि पुर्यां भजेम तत्ते भगवन् पदाब्जम् ॥ ४४ ॥
အို ဘဂဝန်၊ ယာယီခန္ဓာကိုယ်နှင့် အိမ်အိမ်နီးချင်း/ဆွေမျိုးတို့အပေါ် အလွန်အကျွံလိုလားမှုကြောင့် “ငါ့ဟာ” “ငါ” ဟူသော အဟങ്കာရတွင် ချုပ်နှောင်ခံရသူတို့သည် မိမိခန္ဓာအတွင်း၌ပင် တည်ရှိသော သင်၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို မမြင်နိုင်ကြ။ သို့သော် ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို ခိုလှုံမည်။
Verse 45
तान् वै ह्यसद्वृत्तिभिरक्षिभिर्ये पराहृतान्तर्मनस: परेश । अथो न पश्यन्त्युरुगाय नूनं ये ते पदन्यासविलासलक्ष्या: ॥ ४५ ॥
အို အမြင့်ဆုံးအရှင်၊ အို ဥရုဂါယ၊ ပြင်ပ物質ရေး လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် အတွင်းမြင်ကွင်း ပျက်စီးသွားသော အပြစ်ပြုသူတို့သည် သင်၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို မမြင်နိုင်ကြ။ သို့သော် သင်၏ သန့်ရှင်းသော ဘက္တများ—သင်၏ အလွန်လွန်ကဲသော လီလာများကိုသာ ရည်မှန်းသူများ—က ထိုခြေတော်ကို မြင်ကြသည်။
Verse 46
पानेन ते देव कथासुधाया: प्रवृद्धभक्त्या विशदाशया ये । वैराग्यसारं प्रतिलभ्य बोधं यथाञ्जसान्वीयुरकुण्ठधिष्ण्यम् ॥ ४६ ॥
အို ဒေဝ၊ သင်၏ ကထာအမృతကို သောက်သုံး၍၊ လေးနက်သော စိတ်ထားကြောင့် ဘက္တိ တိုးပွားလာကာ စိတ်နှလုံး ကြည်လင်သန့်ရှင်းသူတို့သည် ဝိရာဂျ၏ အနှစ်သာရနှင့် ဉာဏ်အလင်းကို ရရှိပြီး၊ လွယ်ကူစွာ ဝိကుంఠလောက (အကန့်အသတ်မရှိသော နေရာ) သို့ ရောက်ရှိကြသည်။
Verse 47
तथापरे चात्मसमाधियोग- बलेन जित्वा प्रकृतिं बलिष्ठाम् । त्वामेव धीरा: पुरुषं विशन्ति तेषां श्रम: स्यान्न तु सेवया ते ॥ ४७ ॥
အချို့သော ဉာဏ်ရှိသူတို့သည် အတ္တ-သမာဓိယောဂ၏ အားဖြင့် သဘာဝ၏ ပြင်းထန်သော ဂုဏ်များကို အနိုင်ယူကာ သင်ထံသို့ ဝင်ရောက်ကြသော်လည်း၊ သူတို့အတွက် ပင်ပန်းခက်ခဲမှုများစွာရှိသည်။ သို့ရာတွင် သင်၏ ဘက္တသည် ဘက္တိ-ဆေဝာကိုသာ ဆောင်ရွက်သဖြင့် ထိုသို့သော ဒုက္ခမခံရ။
Verse 48
तत्ते वयं लोकसिसृक्षयाद्य त्वयानुसृष्टास्त्रिभिरात्मभि: स्म । सर्वे वियुक्ता: स्वविहारतन्त्रं न शक्नुमस्तत्प्रतिहर्तवे ते ॥ ४८ ॥
အို မူလပုရုရှာ၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်၏ပိုင်ဆိုင်ရာသာ ဖြစ်ပါသည်။ လောကကို ဖန်ဆင်းလိုသော အလိုတော်ကြောင့် သင်သည် ကျွန်ုပ်တို့ကို သုံးဂုဏ်၏ သက်ရောက်မှုအောက်တွင် တစ်ဦးပြီးတစ်ဦး ဖန်ဆင်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် လုပ်ရပ်များကွဲပြား၍ ကျွန်ုပ်တို့သည် ခွဲခွာနေပြီး၊ ဖန်ဆင်းပြီးနောက် သင်၏ အလွန်မြင့်မြတ်သော ပျော်ရွှင်မှုအတွက် တစ်စုတစ်စည်းတည်း မလုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ပါ။
Verse 49
यावद्बलिं तेऽज हराम काले यथा वयं चान्नमदाम यत्र । यथोभयेषां त इमे हि लोका बलिं हरन्तोऽन्नमदन्त्यनूहा: ॥ ४९ ॥
အို မမွေးဖွားသူ၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် မည်သို့သောနည်းလမ်းနှင့် မည်သည့်အချိန်တွင် သင်ထံသို့ ပျော်ရွှင်ဖွယ် သီးနှံနှင့် ပစ္စည်းများကို ဘလီ(ပူဇော်သက္ကာ) အဖြစ် ဆက်ကပ်ရမည်၊ ထို့ပြင် ကျွန်ုပ်တို့သည် မည်သည့်နေရာတွင် အစာကို သုံးဆောင်ရမည်ကို သင်ကြားပေးပါ။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် ဤလောကရှိ သတ္တဝါအားလုံးသည် အနှောင့်အယှက်မရှိ အသက်မွေးနိုင်ပြီး သင်အတွက်လည်း ကျွန်ုပ်တို့အတွက်လည်း လိုအပ်သမျှကို လွယ်ကူစွာ စုဆောင်းနိုင်ပါလိမ့်မည်။
Verse 50
त्वं न: सुराणामसि सान्वयानां कूटस्थ आद्य: पुरुष: पुराण: । त्वं देव शक्त्यां गुणकर्मयोनौ रेतस्त्वजायां कविमादधेऽज: ॥ ५० ॥
သင်သည် ဒေဝတားတို့နှင့် အဆင့်အတန်းအမျိုးမျိုး၏ မူလတည်ထောင်သူ ဖြစ်သော်လည်း၊ သင်သည် ကူဋ္ဌသ (မပြောင်းလဲ) ဖြစ်၍ အဟောင်းဆုံး ပုရုရှ ဖြစ်သည်။ အို သခင်၊ သင်၌ အရင်းအမြစ်မရှိ၊ သင်ထက် မြင့်သူမရှိ။ သင်သည် ဂုဏ်နှင့် ကမ္မ၏ ယောနီဖြစ်သော ပြင်ပစွမ်းအင်ထဲသို့ သတ္တဝါစုစုပေါင်း၏ မျိုးစေ့ကို ထည့်သွင်းခဲ့သော်လည်း သင်သည် အဇ (မမွေးဖွားသူ) ဖြစ်သည်။
Verse 51
ततो वयं मत्प्रमुखा यदर्थे बभूविमात्मन् करवाम किं ते । त्वं न: स्वचक्षु: परिदेहि शक्त्या देव क्रियार्थे यदनुग्रहाणाम् ॥ ५१ ॥
အို အမြင့်ဆုံး အတ္တမန်၊ မဟတ်တတ္တဝမှ အစတွင် ဖန်ဆင်းခံရသော ကျွန်ုပ်တို့ (ဗြဟ္မာ စသည်) သည် မည်သည့် ရည်ရွယ်ချက်အတွက် ဖြစ်လာသနည်း၊ သင်အတွက် ဘာကို လုပ်ဆောင်ရမည်နည်း။ အို ဒေဝ၊ ကျွန်ုပ်တို့အား မျက်စိကဲ့သို့သော သင်၏ လမ်းညွှန်ချက်ကို ပေးသနားပါ။ ပြည့်စုံသော ဉာဏ်နှင့် အားကို ချီးမြှင့်၍ နောက်တစ်ဆင့် ဖန်ဆင်းမှု၏ ကဏ္ဍအသီးသီးတွင် သင်ကို ဝန်ဆောင်နိုင်စေပါ။
Frequently Asked Questions
Vidura observes that karma pursued for enjoyment does not yield lasting satisfaction and instead aggravates distress because it binds one to repeated desire, reaction, and the threefold miseries. Therefore he seeks a higher path—bhakti—by which the Lord in the heart becomes pleased and grants knowledge of the Absolute beyond temporary gains.
Maitreya outlines that by the Lord’s will, under kāla, mahat-tattva manifests and differentiates, producing ahaṅkāra in three guṇic phases. From goodness arise mind and devatās; from passion arise the senses and karma/jñāna tendencies; from ignorance arise the tanmātras leading to the gross elements—beginning with sound and sky, then touch and air, form and fire/light, taste and water, and finally smell and earth—each activated by the Lord’s glance.