Adhyaya 32
Kapila’s Conclusion: Limits of Karma and Yoga; Supremacy of Bhakti and Qualification to Receive the Teaching
ဒေဝဟူတီအား ကပိလမုနိ၏ သင်ကြားမှုကို ဆက်လက်ဖော်ပြသည့် ဤအခန်းတွင် အိမ်ထောင်ရေးအခြေပြု ဓမ္မနှင့် အကျိုးလိုလားသော ယဇ္ဉာပူဇာ (karma-kāṇḍa) ၏ ထပ်ခါထပ်ခါ လည်ပတ်မှုကို သန့်ရှင်းသော တာဝန်နှင့် ဘက္တိလမ်း၏ လွတ်မြောက်မှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ထားသည်။ ဒေဝတားနှင့် ပိတೃများကို အလေးပြုသော ရိတုဝါဒီများသည် စောမလောက (လ) သို့မဟုတ် ပိတృလောကကဲ့သို့ မြင့်မားသော လောကများသို့ တက်နိုင်သော်လည်း ကုသိုလ်ကုန်သွားသည့်အခါနှင့် ကမ္ဘာပျက်ကာလတွင် မလွဲမသွေ ပြန်လည်ကျရောက်ရသည်ဟု ကပိလက ရှင်းပြသည်။ ဘြဟ္မာလောကအထိပင် အချိန်အောက်တွင်ရှိပြီး ယောဂီများသည် ဘြဟ္မာ၏ ကိုယ်ထဲသို့ ပေါင်းစည်းကာ ဘြဟ္မာလွတ်မြောက်သည့်အခါ အထက်သို့ တင်ဆောင်ခံရနိုင်သော်လည်း၊ နှလုံးအတွင်းရှိ ဘုရားသခင်ထံ တိုက်ရိုက် အားကိုးရန် ဒေဝဟူတီကို တိုက်တွန်းသည်။ ထို့နောက် ဉာဏ၊ ယောဂ၊ ဝဏ္ဏာශ්ရမ တာဝန်၊ တပသ၊ ဒါန စသည့် လမ်းများ၏ အဆုံးသတ်မှာ ဘဂဝန်တစ်ပါးတည်းကို အဘsolute အဖြစ် သိမြင်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ထိုတစ်ပါးကို ဘြဟ္မန်၊ ပရမာတ္မာ၊ ဘဂဝန်ဟူ၍ မျိုးစုံမြင်ကြသည်ဟု စုစည်းပြသည်။ သင်ကြားမှု၏ စည်းကမ်းအဖြစ် မနာလိုသူ၊ မုန်းတီးသူ၊ မျက်နှာဖုံးဆောင်သူတို့အတွက် မဟုတ်ဘဲ ယုံကြည်သဒ္ဓါရှိ၍ သန့်ရှင်းကာ မနာလိုသော ဘက္တများအတွက်သာ ဖြစ်ကြောင်း အလေးအနက်ထားသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ကပိလကို သဒ္ဓါဖြင့် နားထောင်၊ သီဆို၊ စိတ်တည်စေပါက ဘုရားထံ ပြန်လည်ရောက်နိုင်ကြောင်း ကတိပေးကာ သင်ကြားမှုအပြီးနှင့် လက်ခံရမည့်သူများသို့ ကူးပြောင်းစေသည်။
Shlokas
Verse 1
कपिल उवाच अथ यो गृहमेधीयान्धर्मानेवावसन्गृहे । काममर्थं च धर्मान्स्वान्दोग्धि भूय: पिपर्ति तान् ॥ १ ॥
ကပိလက မိန့်တော်မူသည်—အိမ်ထောင်ရေးအလယ်၌ နေထိုင်ပြီး ကర్మကာဏ္ဍဓမ္မများကိုသာ လုပ်ဆောင်သူသည် ထိုမှ ကာမနှင့် အර්ထ အကျိုးကို ချွတ်ယူကာ ထပ်ခါထပ်ခါ ထိုအရာများကိုပင် ပိုမိုပျိုးထောင်နေသည်။
Verse 2
स चापि भगवद्धर्मात्काममूढ: पराङ्मुख: । यजते क्रतुभिर्देवान्पितृंश्च श्रद्धयान्वित: ॥ २ ॥
ဤသို့သောသူသည် ကာမမောဟကြောင့် ဘဂဝဒ္ဓမ္မမှ မျက်နှာလွှဲနေသည်။ ယဇ్ఞကရတုများဖြင့် ဒေဝတားနှင့် ပိတೃများကို ယုံကြည် श्रद्धာ ဖြင့် ပူဇော်သော်လည်း၊ ကృష్ణဘက္တိ၌ စိတ်မဝင်စား။
Verse 3
तच्छ्रद्धयाक्रान्तमति: पितृदेवव्रत: पुमान् । गत्वा चान्द्रमसं लोकं सोमपा: पुनरेष्यति ॥ ३ ॥
ဤသို့သောသူသည် श्रद्धာ ကြောင့် စိတ်ဉာဏ်အုပ်မိုးခံရပြီး ပိတೃနှင့် ဒေဝတားတို့၏ ဝ్రတများကို လိုက်နာကာ လမင်းလောကသို့ သွားသည်။ ထိုနေရာတွင် ဆိုမရసကို သောက်ပြီး နောက်တဖန် ဤလောကသို့ ပြန်လာသည်။
Verse 4
यदा चाहीन्द्रशय्यायां शेतेऽनन्तासनो हरि: । तदा लोका लयं यान्ति त एते गृहमेधिनाम् ॥ ४ ॥
ဟရီသည် အနန္တရှေෂ နဂါးအိပ်ရာပေါ်၌ အနားယူသည့်အခါ၊ ဂೃಹမေဓိတို့၏ လကမ္ဘာစသည့် ကောင်းကင်လောကများအပါအဝင် လောကအားလုံးသည် လယ၌ ပျောက်ကွယ်သွားသည်။
Verse 5
ये स्वधर्मान्न दुह्यन्ति धीरा: कामार्थहेतवे । नि:सङ्गा न्यस्तकर्माण: प्रशान्ता: शुद्धचेतस: ॥ ५ ॥
ဉာဏ်ပညာရှိ၍ တည်ငြိမ်သူတို့သည် ကာမနှင့် အာဿာအတွက် မိမိ၏ စွဝဓမ္မကို မချွတ်ချယ်ကြ; အလွန်မကပ်လှမ်း၊ ကမ္မကို ဆက်ကပ်ပြီး၊ ငြိမ်းချမ်း၍ စိတ်သန့်ရှင်းကြသည်။
Verse 6
निवृत्तिधर्मनिरता निर्ममा निरहङ्कृता: । स्वधर्माप्तेन सत्त्वेन परिशुद्धेन चेतसा ॥ ६ ॥
နိဝෘတ္တိဓမ္မ၌ တည်မြဲ၍ ပိုင်ဆိုင်လိုစိတ်နှင့် မိမိကိုယ်ကိုကြီးမြတ်ဟန် (အဟင်္ကာရ) မရှိဘဲ၊ စွဝဓမ္မမှ ရသော သန့်ရှင်းသော သတ္တဝနှင့် အပြည့်အဝ သန့်စင်သော စိတ်သဘောကြောင့် မိမိ၏ မူလအနေအထား၌ တည်ကာ ဘုရား၏ နိုင်ငံတော်သို့ လွယ်ကူစွာ ဝင်ရောက်နိုင်သည်။
Verse 7
सूर्यद्वारेण ते यान्ति पुरुषं विश्वतोमुखम् । परावरेशं प्रकृतिमस्योत्पत्त्यन्तभावनम् ॥ ७ ॥
အလင်းရောင်၏ လမ်းကြောင်းဖြစ်သော နေရောင်တံခါးမှတစ်ဆင့် ထိုလွတ်မြောက်သူတို့သည် အရပ်ရပ်သို့ မျက်နှာမူသော ပုရုෂ (Purusha) ထံ ချဉ်းကပ်ကြသည်။ သူသည် ဝိညာဉ်နှင့် ရုပ်ဝတ္ထုလောကတို့၏ အရှင်ဖြစ်ပြီး ပရကృతိ၏ ပေါ်ပေါက်ခြင်းနှင့် လယ (ပျောက်ကွယ်ခြင်း) တို့၏ အမြင့်ဆုံးအကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။
Verse 8
द्विपरार्धावसाने य: प्रलयो ब्रह्मणस्तु ते । तावदध्यासते लोकं परस्य परचिन्तका: ॥ ८ ॥
ဘုရား၏ ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ (Hiraṇyagarbha) အဖြစ်တိုးချဲ့မှုကို ကိုးကွယ်သူတို့သည် ပရာအာဓ (parārdha) နှစ်ခု၏ အဆုံးတိုင်အောင်—ဘြဟ္မာတောင် ပျောက်ကွယ်သည့် ပရလယ ဖြစ်ချိန်အထိ—ဤရုပ်ဝတ္ထုလောကအတွင်း၌ပင် နေထိုင်ကြသည်။
Verse 9
क्ष्माम्भोऽनलानिलवियन्मनइन्द्रियार्थ- भूतादिभि: परिवृतं प्रतिसञ्जिहीर्षु: । अव्याकृतं विशति यर्हि गुणत्रयात्मा कालं पराख्यमनुभूय पर: स्वयम्भू: ॥ ९ ॥
သုံးဂုဏ်သဘာဝရှိသော ကာလ (ပါရာဓနှစ်ခုဟု ခေါ်သော) ကို ခံစားပြီးနောက်၊ အမြင့်မြတ်သော စွယ်မ်ဘူ ဘြဟ္မာသည် မြေ၊ ရေ၊ မီး၊ လေ၊ အာကာသ၊ စိတ်၊ အင်ဒြိယအာရုံတို့ဖြင့် အလွှာလိုက်ဖုံးလွှမ်းထားသော ဤဗြဟ္မာဏ္ဍကို ပိတ်သိမ်းရန် အဗျက္တသို့ ဝင်ရောက်ကာ နောက်ဆုံးတွင် ပရမဓာမသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသည်။
Verse 10
एवं परेत्य भगवन्तमनुप्रविष्टा ये योगिनो जितमरुन्मनसो विरागा: । तेनैव साकममृतं पुरुषं पुराणं ब्रह्म प्रधानमुपयान्त्यगताभिमाना: ॥ १० ॥
ပရာဏာယာမနှင့် စိတ်ထိန်းချုပ်မှုဖြင့် လောကီအရာများမှ ဝေးကွာလာသော ယောဂီတို့သည် အလွန်ဝေးသော ဘြဟ္မလောကသို့ ရောက်ပြီး ဘဂဝန် ဘြဟ္မာ၏ ကိုယ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ကြသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်ပြီးနောက် ဘြဟ္မာ၏ ကိုယ်တွင် လီနဖြစ်သဖြင့်၊ ဘြဟ္မာ မုက္ခတိရပြီး ပုရာဏပုရုෂ၊ ပရဗြဟ္မ ဖြစ်သော သရီဘဂဝန်၏ ဓာမသို့ သွားသောအခါ ယောဂီတို့လည်း အဟင်ကာမရှိဘဲ ဘုရား၏ နိုင်ငံတော်သို့ ဝင်ရောက်နိုင်သည်။
Verse 11
अथ तं सर्वभूतानां हृत्पद्मेषु कृतालयम् । श्रुतानुभावं शरणं व्रज भावेन भामिनि ॥ ११ ॥
ထို့ကြောင့် ချစ်လှစွာသော မိခင်၊ သတ္တဝါအားလုံး၏ နှလုံးပန်းတွင် နေထိုင်တော်မူပြီး ဝေဒသရုတိများတွင် ဂုဏ်တော်ကြားရသော အမြင့်မြတ်ဆုံး ပုရုရှိုတ္တမကို ဘက္တိစိတ်ဖြင့် တိုက်ရိုက် အားကိုးရှာဖွေပါ။
Verse 12
आद्य: स्थिरचराणां यो वेदगर्भ: सहर्षिभि: । योगेश्वरै: कुमाराद्यै: सिद्धैर्योगप्रवर्तकै: ॥ १२ ॥ भेददृष्टयाभिमानेन नि:सङ्गेनापि कर्मणा । कर्तृत्वात्सगुणं ब्रह्म पुरुषं पुरुषर्षभम् ॥ १३ ॥ स संसृत्य पुन: काले कालेनेश्वरमूर्तिना । जाते गुणव्यतिकरे यथापूर्वं प्रजायते ॥ १४ ॥ ऐश्वर्यं पारमेष्ठ्यं च तेऽपि धर्मविनिर्मितम् । निषेव्य पुनरायान्ति गुणव्यतिकरे सति ॥ १५ ॥
မိခင်ရေ၊ လှုပ်ရှားသတ္တဝါနှင့် မလှုပ်ရှားသတ္တဝါတို့၏ အာဒိဖြစ်သော ဝေဒဂರ್ಭ ဘြဟ္မာနှင့် စနတ်ကုမာရ စသည့် ယောဂေရှွရများ၊ စိဒ္ဓများ၊ ယောဂလမ်းကို တည်ထောင်သော ရှိများသည် ခွဲခြားမြင်ခြင်းနှင့် “ငါက လုပ်သူ” ဟူသော အဟင်ကာကြောင့် စဂုဏ ဘြဟ္မဖြစ်သော ပုရုရှရ္ဩဘ ဘဂဝန်ကို ပူဇော်ကြသည်။ သူတို့သည် အကျိုးမမျှော်သော ကမ္မဖြင့် အဆက်မရှိသော်လည်း၊ အရှင်၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်ဖြစ်သော ကာလကြောင့် သုံးဂုဏ်ပေါင်းစည်းမှု စတင်သည့်အခါ ပြန်လည် သံသရာသို့ ဝင်ကာ ယခင်ကဲ့သို့ပင် အတူတူသော ရုပ်နှင့် အနေအထားဖြင့် ပြန်လည် ပေါ်ထွန်းကြသည်။ ပါရမေဋ္ဌျ အိုင်ရှွရယလည်း ဓမ္မက ဖန်တီးထားသည့်အရာသာ ဖြစ်၍၊ ထိုအာဏာကို ခံစားပြီးနောက် ဂုဏ်ပေါင်းစည်းမှု ဖြစ်လာသော် ပြန်လည် လာရသည်။
Verse 13
आद्य: स्थिरचराणां यो वेदगर्भ: सहर्षिभि: । योगेश्वरै: कुमाराद्यै: सिद्धैर्योगप्रवर्तकै: ॥ १२ ॥ भेददृष्टयाभिमानेन नि:सङ्गेनापि कर्मणा । कर्तृत्वात्सगुणं ब्रह्म पुरुषं पुरुषर्षभम् ॥ १३ ॥ स संसृत्य पुन: काले कालेनेश्वरमूर्तिना । जाते गुणव्यतिकरे यथापूर्वं प्रजायते ॥ १४ ॥ ऐश्वर्यं पारमेष्ठ्यं च तेऽपि धर्मविनिर्मितम् । निषेव्य पुनरायान्ति गुणव्यतिकरे सति ॥ १५ ॥
မိခင်ရေ၊ လှုပ်ရှားသတ္တဝါနှင့် မလှုပ်ရှားသတ္တဝါတို့၏ အာဒိဖြစ်သော ဝေဒဂರ್ಭ ဘြဟ္မာနှင့် စနတ်ကုမာရ စသည့် ယောဂေရှွရများ၊ စိဒ္ဓများ၊ ယောဂလမ်းကို တည်ထောင်သော ရှိများသည် ခွဲခြားမြင်ခြင်းနှင့် “ငါက လုပ်သူ” ဟူသော အဟင်ကာကြောင့် စဂုဏ ဘြဟ္မဖြစ်သော ပုရုရှရ္ဩဘ ဘဂဝန်ကို ပူဇော်ကြသည်။ အကျိုးမမျှော်သော ကမ္မဖြင့် အဆက်မရှိသော်လည်း၊ အရှင်၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်ဖြစ်သော ကာလကြောင့် သုံးဂုဏ်ပေါင်းစည်းမှု စတင်သည့်အခါ ပြန်လည် သံသရာသို့ ဝင်ကာ ယခင်ကဲ့သို့ပင် အတူတူသော ရုပ်နှင့် အနေအထားဖြင့် ပြန်လည် ပေါ်ထွန်းကြသည်; ပါရမေဋ္ဌျ အိုင်ရှွရယလည်း ဓမ္မက ဖန်တီးထားသည့်အရာသာ ဖြစ်၍—ခံစားပြီးနောက် ဂုဏ်ပေါင်းစည်းမှု ဖြစ်လာသော် ပြန်လည် လာရသည်။
Verse 14
आद्य: स्थिरचराणां यो वेदगर्भ: सहर्षिभि: । योगेश्वरै: कुमाराद्यै: सिद्धैर्योगप्रवर्तकै: ॥ १२ ॥ भेददृष्टयाभिमानेन नि:सङ्गेनापि कर्मणा । कर्तृत्वात्सगुणं ब्रह्म पुरुषं पुरुषर्षभम् ॥ १३ ॥ स संसृत्य पुन: काले कालेनेश्वरमूर्तिना । जाते गुणव्यतिकरे यथापूर्वं प्रजायते ॥ १४ ॥ ऐश्वर्यं पारमेष्ठ्यं च तेऽपि धर्मविनिर्मितम् । निषेव्य पुनरायान्ति गुणव्यतिकरे सति ॥ १५ ॥
အမေ၊ တစ်ဦးဦးက ကိုယ်ရေးအကျိုးစီးပွားဖြင့်ပင် ပုရုရှောတ္တမ ဘဂဝန်ကို ကိုးကွယ်သော်လည်း၊ စကြဝဠာဖန်ဆင်းချိန်တွင် သုံးဂုဏ်တို့၏ အပြန်အလှန် လှုပ်ရှားမှု စတင်လာသည့်အခါ ကာလ၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် ဝေဒဂರ್ಭ ဘြဟ္မာနှင့် စနတ်ကူမာရ အစရှိသော ရှိများ၊ ယောဂလမ်းကို တည်ထောင်သော စိဒ္ဓများသည် ယခင်ကဲ့သို့ပင် အတူတူသော ရုပ်သဏ္ဌာန်နှင့် အဆင့်အတန်းဖြင့် ပြန်လည် ပေါ်ထွန်းလာကြသည်။
Verse 15
आद्य: स्थिरचराणां यो वेदगर्भ: सहर्षिभि: । योगेश्वरै: कुमाराद्यै: सिद्धैर्योगप्रवर्तकै: ॥ १२ ॥ भेददृष्टयाभिमानेन नि:सङ्गेनापि कर्मणा । कर्तृत्वात्सगुणं ब्रह्म पुरुषं पुरुषर्षभम् ॥ १३ ॥ स संसृत्य पुन: काले कालेनेश्वरमूर्तिना । जाते गुणव्यतिकरे यथापूर्वं प्रजायते ॥ १४ ॥ ऐश्वर्यं पारमेष्ठ्यं च तेऽपि धर्मविनिर्मितम् । निषेव्य पुनरायान्ति गुणव्यतिकरे सति ॥ १५ ॥
ပာရမေဋ္ဌျ အဆင့်နှင့် မဟာအိုင်ශ්ဝရ്യသည်လည်း ဓမ္မမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်; ထိုကို ခံစားပြီးနောက် သုံးဂုဏ်များ ရောနှောလာသည့်အခါ ဒေဝ-ရိရှီတို့ ပြန်လည်လာကြသည်။ စကြဝဠာအစတွင် ကာလ၏ အာဏာကြောင့် ယခင်ရုပ်သဏ္ဌာန်နှင့် အဆင့်အတန်းအတိုင်းပင် ပြန်ပေါ်ထွန်းကြသည်။
Verse 16
ये त्विहासक्तमनस: कर्मसु श्रद्धयान्विता: । कुर्वन्त्यप्रतिषिद्धानि नित्यान्यपि च कृत्स्नश: ॥ १६ ॥
ဤလောကကို အလွန်အမင်း စွဲလမ်းနေသူများသည် ယုံကြည်သဒ္ဓါဖြင့် နေ့စဉ် မတားမြစ်ထားသော နိစ္စကမ္မများကို ပြည့်စုံစွာ ဆောင်ရွက်ကြသော်လည်း အကျိုးရလဒ်အပေါ် စွဲလမ်းမှုကြောင့် စိတ်သည် ချည်နှောင်နေသည်။
Verse 17
रजसा कुण्ठमनस: कामात्मानोऽजितेन्द्रिया: । पितृन् यजन्त्यनुदिनं गृहेष्वभिरताशया: ॥ १७ ॥
ရဇဂုဏ်၏ တွန်းအားကြောင့် သူတို့သည် စိတ်ပူပန်ကျပ်တည်း၍ ကာမဆန္ဒအုပ်စိုးခံရပြီး အင်္ဒြိယများကို မထိန်းနိုင်ကြသည်။ အိမ်ထောင်ရေးအာသီသဖြင့် နေ့စဉ် ပိတೃများကို ပူဇော်ကာ မိသားစု၊ လူမှု၊ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးတိုးတက်ရေးအတွက် နေ့ညမနား အလုပ်ရှုပ်နေကြသည်။
Verse 18
त्रैवर्गिकास्ते पुरुषा विमुखा हरिमेधस: । कथायां कथनीयोरुविक्रमस्य मधुद्विष: ॥ १८ ॥
ဤသူတို့ကို ‘ထရိုင်-ဝရ္ဂိက’ ဟု ခေါ်ကြသည်၊ အကြောင်းမှာ ဓမ္မ၊ အဓိပ္ပါယ်(အර්ථ) နှင့် ကာမ တို့သုံးပါးကိုသာ စိတ်ဝင်စားကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် ချည်နှောင်ခံ ဇီဝကို သက်သာစေတတ်သော ဟရီဘုရားထံမှ မျက်နှာလွှဲကာ၊ မဓုဒွိෂ ဘဂဝန်၏ ကြားနာထိုက်သော မဟာပရာက్రమ လီလာကഥာများကို မနှစ်သက်ကြ။
Verse 19
नूनं दैवेन विहता ये चाच्युतकथासुधाम् । हित्वा शृण्वन्त्यसद्गाथा: पुरीषमिव विड्भुज: ॥ १९ ॥
အချျုတ၏ လီလာကထာအမృతကို စွန့်ပြီး အညစ်အကြေးကထာများကို နားထောင်သူတို့သည် တကယ်ပင် ကံတရားကြောင့် မောဟဖြစ်သူများ이며 အညစ်စားဝက်ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
Verse 20
दक्षिणेन पथार्यम्ण: पितृलोकं व्रजन्ति ते । प्रजामनु प्रजायन्ते श्मशानान्तक्रियाकृत: ॥ २० ॥
ထိုသူတို့သည် နေရောင်၏ တောင်ဘက်လမ်းကြောင်းဖြင့် ယမမင်း၏ လမ်းကိုလိုက်ကာ ပိတၱရလောကသို့ သွားရပြီး၊ ထို့နောက် မိမိတို့ မျိုးရိုးတွင် ပြန်လည်မွေးဖွားကာ မွေးကတည်းက သေဆုံးချိန်အထိ အကျိုးလိုသော ကမ္မများကို ထပ်မံစတင်ကြသည်။
Verse 21
ततस्ते क्षीणसुकृता: पुनर्लोकमिमं सति । पतन्ति विवशा देवै: सद्यो विभ्रंशितोदया: ॥ २१ ॥
ထို့နောက် သူတို့၏ ကုသိုလ်ဖလ အကုန်သွားသောအခါ အထက်တန်းစီမံမှုကြောင့် မတတ်နိုင်ဘဲ မြင့်မားမှုမှ ချက်ချင်းကျဆင်းကာ ဤလောကသို့ ပြန်လည်ကျရောက်လာသည်။
Verse 22
तस्मात्त्वं सर्वभावेन भजस्व परमेष्ठिनम् । तद्गुणाश्रयया भक्त्या भजनीयपदाम्बुजम् ॥ २२ ॥
ထို့ကြောင့် မိခင်ရေ၊ စိတ်နှလုံးအလုံးစုံဖြင့် အမြင့်ဆုံးဘုရားကို ဘဇနာပြုပါ; သူ၏ ဂုဏ်တော်များကို အားထားသော ဘက္တိဖြင့် ပူဇော်ထိုက်သော ပဒ္မခြေတော်တို့၌ ခိုလှုံပါ။
Verse 23
वासुदेवे भगवति भक्तियोग: प्रयोजित: । जनयत्याशु वैराग्यं ज्ञानं यद्ब्रह्मदर्शनम् ॥ २३ ॥
ဝါစုဒေဝ ဘဂဝန်ထံ အပ်နှံကျင့်သုံးသော ဘက္တိယောဂသည် လျင်မြန်စွာ ဝိရာဂျ (ကမ္မကိလေသကင်းခြင်း) နှင့် ဘြဟ္မဒർശနဖြစ်သော ဉာဏ်—ကိုယ်တိုင်သိမြင်ခြင်း—ကို မွေးဖွားစေသည်။
Verse 24
यदास्य चित्तमर्थेषु समेष्विन्द्रियवृत्तिभि: । न विगृह्णाति वैषम्यं प्रियमप्रियमित्युत ॥ २४ ॥
အာရုံခံအင်္ဂါများ၏ လှုပ်ရှားမှုများအတွင်း၌ သူ၏စိတ်သည် အရာဝတ္ထုများပေါ်တွင် တန်းတူညီမျှ ဖြစ်လာသောအခါ၊ ထိုဘက်တသည် နှစ်သက်/မနှစ်သက် ဟူသော ကွာခြားချက်ကို မယူဆတော့ဘဲ စိတ်ညီမျှတည်နေသည်။
Verse 25
स तदैवात्मनात्मानं नि:सङ्गं समदर्शनम् । हेयोपादेयरहितमारूढं पदमीक्षते ॥ २५ ॥
ထိုအခါ ဘက်တသည် မိမိကိုယ်ကို ပစ္စည်းလောကနှင့် မကပ်လှုပ်၊ မြင်ကွင်းတူညီ၊ “ပယ်သင့်/ယူသင့်” ဟူသော ခွဲခြားမှုကင်း၍ မိမိသည် မာယာကင်းသော အထက်မြင့် ဝိညာဉ်တန်းသို့ တက်ရောက်နေသည်ဟု မြင်သည်။
Verse 26
ज्ञानमात्रं परं ब्रह्म परमात्मेश्वर: पुमान् । दृश्यादिभि: पृथग्भावैर्भगवानेक ईयते ॥ २६ ॥
အမြင့်ဆုံး ဘုရားသခင်တစ်ပါးတည်းသာ ပြည့်စုံသော မာယာလွန် ဉာဏ်ဖြစ်သည်။ သို့သော် နားလည်သဘောပေါက်မှု လမ်းစဉ်ကွဲပြားသဖြင့် သူသည် အပုဂ္ဂိုလ် ဘြဟ္မန်၊ နှလုံးအတွင်း ပရမာတ္မာ၊ သို့မဟုတ် အမြင့်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဘုရားနှင့် ပုရုෂ-အဝတာရ အဖြစ် မတူကွဲပြားစွာ ထင်ရှားသည်။
Verse 27
एतावानेव योगेन समग्रेणेह योगिन: । युज्यतेऽभिमतो ह्यर्थो यदसङ्गस्तु कृत्स्नश: ॥ २७ ॥
ယောဂီအားလုံးအတွက် အများဆုံးတူညီသော အဓိပ္ပါယ်မှာ ပစ္စည်းလောကမှ လုံးဝကင်းကွာခြင်း—အပြည့်အဝ မကပ်လှုပ်ခြင်း—ဖြစ်ပြီး၊ ယောဂလမ်းစဉ်မျိုးစုံဖြင့် ထိုအရာကို ရရှိနိုင်သည်။
Verse 28
ज्ञानमेकं पराचीनैरिन्द्रियैर्ब्रह्म निर्गुणम् । अवभात्यर्थरूपेण भ्रान्त्या शब्दादिधर्मिणा ॥ २८ ॥
အလွန်လွန်ကဲသော သဘောတရားမှ လှည့်ကွာနေသူများသည် အာရုံခံအမြင်အာရုံအပေါ် အတွေးခန့်မှန်းမှုဖြင့် အမြင့်ဆုံး အဘ്സလူးတ် သတ္တဝါကို မတူကွဲပြားစွာ သိမြင်ကြသည်။ ထိုမှားယွင်းသော ခန့်မှန်းမှုကြောင့် အရာအားလုံးသည် သူတို့အတွက် ဆက်စပ်နှိုင်းယှဉ်သဘောသာ ထင်ပေါ်လာသည်။
Verse 29
यथा महानहंरूपस्त्रिवृत्पञ्चविध: स्वराट् । एकादशविधस्तस्य वपुरण्डं जगद्यत: ॥ २९ ॥
မဟတ်တတ္တဝ (စုစုပေါင်းစွမ်းအင်) မှ ငါသည် အဟင်ကာရကို ပေါ်ထွန်းစေခဲ့သည်။ ထိုမှ တြိဂုဏ်၊ မဟာဘူတ ငါးပါး၊ ဇီဝစိတ်ဓာတ်၊ အင်ဒြိယ ၁၁ ပါးနှင့် ရုပ်ခန္ဓာ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထိုနည်းတူ စကြဝဠာတစ်ခုလုံးသည် အမြင့်ဆုံးပုရုရှ သီရိဘဂဝန်မှ ထွက်ပေါ်လာသည်။
Verse 30
एतद्वै श्रद्धया भक्त्या योगाभ्यासेन नित्यश: । समाहितात्मा नि:सङ्गो विरक्त्या परिपश्यति ॥ ३० ॥
ဤပြည့်စုံသော ဉာဏ်ကို သဒ္ဓါနှင့် ဘက္တိဖြင့် နေ့စဉ် ယောဂလေ့ကျင့်ကာ စိတ်ကို တည်ငြိမ်စေပြီး ပစ္စည်းဆက်ဆံမှုမှ ကင်းလွတ်၍ ဝိုင်ရာဂျျဖြင့် မြင်သိသူသာ ရရှိသည်။ ထိုသူသည် အမြဲတမ်း အမြင့်ဆုံးဘုရားကို သတိရစိတ်၌ လုံးဝလိမ့်မည်။
Verse 31
इत्येतत्कथितं गुर्वि ज्ञानं तद्ब्रह्म-दर्शनम् । येनानुबुद्ध्यते तत्त्वं प्रकृते: पुरुषस्य च ॥ ३१ ॥
လေးစားအပ်သော မိခင်ရေ၊ ငါသည် သင့်အား ဘြဟ္မ-ဒർശန ဖြစ်သော ဉာဏ်ကို ရှင်းပြပြီးပြီ။ ထိုဉာဏ်ဖြင့် ပရကృతိနှင့် ပုရုရှ၏ အမှန်တရားနှင့် နှစ်ဖက်ဆက်နွယ်မှုကို သိမြင်နိုင်သည်။
Verse 32
ज्ञानयोगश्च मन्निष्ठो नैर्गुण्यो भक्तिलक्षण: । द्वयोरप्येक एवार्थो भगवच्छब्दलक्षण: ॥ ३२ ॥
ငါ၌ နိဿဋ္ဌာရှိသော ဉာဏ်-ယောဂသည် ဂုဏ်သုံးပါးကို ကျော်လွန်သည့် နိရ္ဂုဏ အဆင့်သို့ ရောက်ကာ ဘက္တိ၏ လက္ခဏာဖြစ်လာသည်။ ဘက္တိဖြင့် တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ ဒဿနဆိုင်ရာ စူးစမ်းမှုဖြင့်ဖြစ်စေ—ရောက်ရာဂမန်းတစ်ခုတည်းမှာ သီရိဘဂဝန်၊ အမြင့်ဆုံးပုရုရှ ဖြစ်သည်။
Verse 33
यथेन्द्रियै: पृथग्द्वारैरर्थो बहुगुणाश्रय: । एको नानेयते तद्वद्भगवान्शास्त्रवर्त्मभि: ॥ ३३ ॥
ဂုဏ်သတ္တိများစွာရှိသော အရာတစ်ခုကို အင်ဒြိယတံခါးများကွဲပြားသဖြင့် မတူကွဲပြားစွာ ခံစားသိမြင်သကဲ့သို့၊ သီရိဘဂဝန်သည် တစ်ပါးတည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် သာස්တရ၏ အမိန့်ညွှန်ကြားချက် မတူခြင်းကြောင့် အမျိုးမျိုးသော ရုပ်သဏ္ဌာန်များကဲ့သို့ ထင်ရှားလာသည်။
Verse 34
क्रियया क्रतुभिर्दानैस्तप:स्वाध्यायमर्शनै: । आत्मेन्द्रियजयेनापि संन्यासेन च कर्मणाम् ॥ ३४ ॥ योगेन विविधाङ्गेन भक्तियोगेन चैव हि । धर्मेणोभयचिह्नेन य: प्रवृत्तिनिवृत्तिमान् ॥ ३५ ॥ आत्मतत्त्वावबोधेन वैराग्येण दृढेन च । ईयते भगवानेभि: सगुणो निर्गुण: स्वदृक् ॥ ३६ ॥
အကျိုးလိုသော ကမ္မလုပ်ငန်းများနှင့် ယဇ်ပူဇော်ခြင်း၊ ဒါနပေးကမ်းခြင်း၊ တပဿာကျင့်ခြင်း၊ စာပေသင်ယူခြင်းနှင့် တတ္တဝ စူးစမ်းခြင်း၊ စိတ်နှင့် အင်္ဒြိယများကို အနိုင်ယူခြင်း၊ သံန്യാസခံယူခြင်းနှင့် မိမိ ဝර්ဏာရှ్రమ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခြင်း၊ ယောဂအင်္ဂမျိုးစုံနှင့် ဘက္တိယောဂကျင့်ခြင်း၊ ချိတ်ဆက်မှုနှင့် လွတ်မြောက်မှု လက္ခဏာနှစ်ပါးပါသော ဓမ္မဖြင့်၊ အာတ္မတတ္တဝ သိမြင်မှုနှင့် ခိုင်မာသော ဝိုင်ရာဂျျဖြင့်—ဤလမ်းစဉ်များကို နားလည်ကျွမ်းကျင်သူသည် ဘဂဝန်ကို လောက၌ စဂုဏနှင့် လောကလွန်၌ နိရ္ဂုဏအဖြစ် အမှန်တကယ် သိမြင်ရသည်။
Verse 35
क्रियया क्रतुभिर्दानैस्तप:स्वाध्यायमर्शनै: । आत्मेन्द्रियजयेनापि संन्यासेन च कर्मणाम् ॥ ३४ ॥ योगेन विविधाङ्गेन भक्तियोगेन चैव हि । धर्मेणोभयचिह्नेन य: प्रवृत्तिनिवृत्तिमान् ॥ ३५ ॥ आत्मतत्त्वावबोधेन वैराग्येण दृढेन च । ईयते भगवानेभि: सगुणो निर्गुण: स्वदृक् ॥ ३६ ॥
ယောဂအင်္ဂမျိုးစုံနှင့် ဘက္တိယောဂအားဖြင့်၊ ထို့ပြင် ချိတ်ဆက်မှုနှင့် လွတ်မြောက်မှု လက္ခဏာနှစ်ပါးပါသော ဓမ္မအားဖြင့် လျှောက်လှမ်းသူသည် စာဓနာလမ်းစဉ်များတွင် ကျွမ်းကျင်လာပြီး ဘဂဝန်ကို မြင်တွေ့သိမြင်ရန် အရည်အချင်းပြည့်မီလာသည်။
Verse 36
क्रियया क्रतुभिर्दानैस्तप:स्वाध्यायमर्शनै: । आत्मेन्द्रियजयेनापि संन्यासेन च कर्मणाम् ॥ ३४ ॥ योगेन विविधाङ्गेन भक्तियोगेन चैव हि । धर्मेणोभयचिह्नेन य: प्रवृत्तिनिवृत्तिमान् ॥ ३५ ॥ आत्मतत्त्वावबोधेन वैराग्येण दृढेन च । ईयते भगवानेभि: सगुणो निर्गुण: स्वदृक् ॥ ३६ ॥
အာတ္မတတ္တဝ ကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်ပြီး ခိုင်မာသော ဝိုင်ရာဂျျရှိလာသောအခါ၊ စာဓကသည် ကိုယ်တိုင်တောက်ပသော ဘဂဝန်ကို စဂုဏအဖြစ်လည်း နိရ္ဂုဏအဖြစ်လည်း အမှန်တကယ် အတွေ့အကြုံရသည်။
Verse 37
प्रावोचं भक्तियोगस्य स्वरूपं ते चतुर्विधम् । कालस्य चाव्यक्तगतेर्योऽन्तर्धावति जन्तुषु ॥ ३७ ॥
အမေ၊ ဘက္တိယောဂ၏ သဘောတရားကို မိခင်အား လေးမျိုးအဖြစ် ငါရှင်းပြပြီးပြီ; ထို့ပြင် မမြင်သာသော လှုပ်ရှားမှုရှိသည့် ကာလ (အချိန်) သည် သတ္တဝါများအတွင်း၌ မည်သို့ လိုက်လံတ追နေသည်ကိုလည်း ငါဆိုပြခဲ့သည်။
Verse 38
जीवस्य संसृतीर्बह्वीरविद्याकर्मनिर्मिता: । यास्वङ्ग प्रविशन्नात्मा न वेद गतिमात्मन: ॥ ३८ ॥
အဝိဒ္ဓာ (မသိမှု) ထဲတွင် ပြုလုပ်သော ကမ္မအလိုက် သတ္တဝါအတွက် လောကီဘဝအမျိုးမျိုး ပေါ်ပေါက်လာသည်။ အမေ၊ ထိုမေ့လျော့မှုထဲသို့ ဝင်သွားသော အာတ္မသည် မိမိ၏ ခရီးလမ်း အဆုံးဘယ်မှာရှိမည်ကို မသိနိုင်တော့။
Verse 39
नैतत्खलायोपदिशेन्नाविनीताय कर्हिचित् । न स्तब्धाय न भिन्नाय नैव धर्मध्वजाय च ॥ ३९ ॥
ကပိလဘုရားက မိန့်တော်မူသည်—ဤသင်ခန်းစာကို မနာလိုသူ၊ အကျင့်မယဉ်သူ၊ မသန့်ရှင်းသောအပြုအမူရှိသူတို့အား မသင်ကြားရ; မာနကြီးသူ၊ စိတ်ကွဲပြားသူနှင့် ဓမ္မအလံကိုင်၍ ဟန်ဆောင်သူတို့အားလည်း မဟုတ်။
Verse 40
न लोलुपायोपदिशेन्न गृहारूढचेतसे । नाभक्ताय च मे जातु न मद्भक्तद्विषामपि ॥ ४० ॥
အလွန်လောဘကြီး၍ အိမ်ထောင်ရေးတွင် စိတ်ကပ်နေသူတို့အား မသင်ကြားရ; ငါ့ကို မဘက်တီးသူနှင့် ငါ့ဘက်တီးသူများ၊ ဘုရားသခင်ကို မုန်းတီးသူတို့အားလည်း မဟုတ်။
Verse 41
श्रद्दधानाय भक्ताय विनीतायानसूयवे । भूतेषु कृतमैत्राय शुश्रूषाभिरताय च ॥ ४१ ॥
ဤသင်ခန်းစာကို ယုံကြည်သဒ္ဓါရှိသော ဘက်တီးသူ—ဝိညာဉ်ရေးဆရာကို လေးစားနိမ့်ချသူ၊ မနာလိုသူမဟုတ်သူ၊ သတ္တဝါအားလုံးနှင့် မိတ်ဖွဲ့သူ၊ ယုံကြည်မှုနှင့် စိတ်ရင်းမှန်ဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုကို နှစ်သက်သူ—ထံ ပေးအပ်သင့်သည်။
Verse 42
बहिर्जातविरागाय शान्तचित्ताय दीयताम् । निर्मत्सराय शुचये यस्याहं प्रेयसां प्रिय: ॥ ४२ ॥
ဤသင်ခန်းစာကို ပြင်ပအရာများအပေါ် အလွန်ကင်းဝေးလာပြီး စိတ်ငြိမ်သက်သူထံ ပေးအပ်ရ; မနာလိုမှုကင်း၍ သန့်ရှင်းသူထံ၊ ထို့ပြင် ငါ—အမြင့်ဆုံးဘုရား—ကို အရာအားလုံးထက် ပိုချစ်မြတ်နိုးသူထံ ပေးအပ်ရ။
Verse 43
य इदं शृणुयादम्ब श्रद्धया पुरुष: सकृत् । यो वाभिधत्ते मच्चित्त: स ह्येति पदवीं च मे ॥ ४३ ॥
အမေဟေ့—ယုံကြည်သဒ္ဓါဖြင့် တစ်ကြိမ်တည်းပင် ဤအရာကို နားထောင်သူ၊ ထို့ပြင် ငါ့အပေါ် စိတ်တည်၍ ငါ့နာမနှင့် ဂုဏ်တော်ကို ရွတ်ဆိုကာ ချီးမွမ်းသူသည် မလွဲမသွေ ငါ၏ အမြင့်ဆုံးအဆင့် (ပရမပဒ) ကို ရောက်သည်။
Frequently Asked Questions
Because their elevation is karma-phala dependent: sacrifices and vows yield temporary heavenly enjoyment (Soma-rasa on the moon, pitṛ-loka privileges), but when the accrued puṇya is exhausted, they fall back to earthly birth. Additionally, all material lokas are subject to time and dissolution (nirodha), so such destinations cannot grant final liberation.
Fruitive duty is performed with attachment to results and proprietorship, strengthening ahaṅkāra and binding one to repeated birth. Purified duty (niṣkāma action) is executed without false ego and possessiveness, with detachment and purified consciousness, which situates the jīva in its constitutional position and supports entry into the kingdom of God when united with devotion.
The instruction is restricted from the envious, agnostic, unclean, hypocritical, greedy, and those hostile to devotees. It should be given to faithful devotees who respect the guru, are non-envious, friendly to all beings, cleansed in conduct, detached from non-Kṛṣṇa-centered life, and who hold the Supreme Lord as dearest—indicating adhikāra based on śraddhā and character.
It presents the Absolute Truth as one reality perceived according to approach: as impersonal Brahman, as the indwelling Paramātmā, and as the Supreme Personality of Godhead (Bhagavān). Kapila’s synthesis makes Bhagavān the culmination (āśraya), while acknowledging graded realizations through jñāna and yoga.