Adhyaya 31
The Lord’s Supervision of Embodiment: Fetal Development, Womb-Suffering, and the Jīva’s Prayer (Garbha-stuti) — and the Trap of Māyā
ဒေဝဟူတီအား သခင်ကပီလာ၏ စာဓနာအခြေပြု စာṅခယာကို ဆက်လက်ဟောကြားရာတွင် ဤအခန်းသည် ဇီဝာ၏ သားအိမ်ဝင်ရောက်မှုကို အမြင့်ဆုံးသခင်၏ ကြီးကြပ်မှုနှင့် ကမ္မအလိုက် ခွဲဝေမှုအောက်တွင် ဖော်ပြသည်။ သန္ဓေသားဖွံ့ဖြိုးမှုအဆင့်ဆင့်၊ အညစ်အကြေးနှင့် ကန့်သတ်မှုကြားတွင် သန္ဓေသားခံစားရသော ပြင်းထန်သော ဒုက္ခ၊ ထို့နောက် အသိဉာဏ်နိုးကြားလာ၍ အတိတ်ဘဝများကို မှတ်မိနိုင်ခြင်းတို့ကို ရှင်းလင်းသည်။ အကူအညီမဲ့အခြေအနေ၌ ဇီဝာသည် garbha-stuti (သားအိမ်ဆုတောင်း) ဖြင့် ဗိṣṇု၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို အားကိုးကာ māyā ၏ ချည်နှောင်အားကို ဝန်ခံပြီး မွေးဖွားပြီးနောက် မေ့လျော့မှုကြောင့် မမှန်ကန်သော ကိုယ်တိုင်သတ်မှတ်မှု ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်မည်ကို ကြောက်ရွံ့သည်။ မွေးဖွားခြင်းကို မှတ်ဉာဏ်ပျက်စီးစေသော နာကျင်သည့် ထုတ်ပယ်မှုအဖြစ် ဖော်ပြပြီး ကလေးဘဝတွင်လည်း အကူအညီမဲ့ဒုက္ခများနောက်တစ်ဆင့် အဟင်္ကာရ၊ လိုချင်တပ်မက်မှု၊ ဒေါသနှင့် ကမ္မချည်နှောင်မှု ပြန်လည်တိုးပွားလာသည်။ နိဂုံးတွင် အာရုံခံပျော်ရွှင်မှုနှင့် ပေါင်းသင်းမှု—အထူးသဖြင့် ချစ်ကပ်မှု—သည် ချည်နှောင်မှုကို တိုးစေကြောင်း သတိပေးကာ မွေး-သေကို အဆုံးစွန်အမှန်တရားမဟုတ်ဘဲ အထင်အမြင်နှင့် အတ္တသတ်မှတ်မှု ပြောင်းလဲခြင်းဟု ပြန်လည်ဖော်ပြသည်။ ထို့ကြောင့် နောက်တစ်ဆင့် သင်ကြားမှုဖြစ်သော မှန်ကန်သောမြင်ကွင်း၊ ဝိရာဂျာနှင့် ဘက္တိဖြင့် ထပ်ခါထပ်ခါ မွေးဖွားခြင်းကို ကျော်လွှားရန် ပြင်ဆင်ပေးသည်။
Shlokas
Verse 1
श्रीभगवानुवाच कर्मणा दैवनेत्रेण जन्तुर्देहोपपत्तये । स्त्रिया: प्रविष्ट उदरं पुंसो रेत:कणाश्रय: ॥ १ ॥
သီရိဘဂဝန်က မိန့်တော်မူသည်—အမြင့်မြတ်သော ဘုရား၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင်၊ မိမိကမ္မဖလအတိုင်း၊ ဇီဝအတ္တမသည် ကိုယ်ခန္ဓာတစ်မျိုးတစ်စား ရရှိရန် ယောကျာ်း၏ သန္ဓေတစ်စိတ်ကို အခြေခံကာ မိန်းမ၏ သားအိမ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်သည်။
Verse 2
कललं त्वेकरात्रेण पञ्चरात्रेण बुद्बुदम् । दशाहेन तु कर्कन्धू: पेश्यण्डं वा तत: परम् ॥ २ ॥
ပထမညတွင် သုက္ခရနှင့် အဏ္ဍာရည် ပေါင်းစည်း၍ “ကလလ” ဖြစ်သည်။ ပဉ္စမညတွင် ဖောင်းပွားသော အဖုလေးကဲ့သို့ ဖြစ်လာပြီး၊ ဒသမညတွင် ပလမ်သီးကဲ့သို့ ရုပ်သဏ္ဍာန်ရသည်။ ထို့နောက် တဖြည်းဖြည်း အသားအဖု သို့မဟုတ် ဥပုံစံ ဖြစ်လာသည်။
Verse 3
मासेन तु शिरो द्वाभ्यां बाह्वङ्घ्र्याद्यङ्गविग्रह: । नखलोमास्थिचर्माणि लिङ्गच्छिद्रोद्भवस्त्रिभि: ॥ ३ ॥
တစ်လအတွင်း ခေါင်း ပေါ်ပေါက်လာသည်။ နှစ်လအဆုံးတွင် လက်၊ ခြေ နှင့် အခြားအင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ ရုပ်သဏ္ဍာန်ရလာသည်။ သုံးလအဆုံးတွင် လက်သည်း၊ လက်ချောင်း၊ ခြေချောင်း၊ ကိုယ်ရောမ၊ အရိုး၊ အသားအရေ ပေါ်လာပြီး၊ လိင်အင်္ဂါနှင့် မျက်စိ၊ နှာခေါင်းပေါက်၊ နား၊ ပါးစပ်၊ အနောက်ပေါက် စသည့် ပေါက်များလည်း ဖြစ်ပေါ်သည်။
Verse 4
चतुर्भिर्धातव: सप्त पञ्चभि: क्षुत्तृडुद्भव: । षड्भिर्जरायुणा वीत: कुक्षौ भ्राम्यति दक्षिणे ॥ ४ ॥
လေးလအတွင်း ရသ၊ သွေး၊ အသား၊ အဆီ၊ အရိုး၊ အရိုးမြစ်နှင့် သုက္ခရ ဟူသော ဓာတ် ၇ မျိုး ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ငါးလအဆုံးတွင် ဆာလောင်ခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်း ခံစားရသည်။ ခြောက်လအဆုံးတွင် အမြှေး (အမ်နီယွန်) ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသော သန္ဓေကလေးသည် ဝမ်းဗိုက်ညာဘက်တွင် လှုပ်ရှားလာသည်။
Verse 5
मातुर्जग्धान्नपानाद्यैरेधद्धातुरसम्मते । शेते विण्मूत्रयोर्गर्ते स जन्तुर्जन्तुसम्भवे ॥ ५ ॥
မိခင်စားသောက်သည့် အစာနှင့် အရည်များမှ အာဟာရကို ရယူကာ သန္ဓေကလေးသည် ကြီးထွားလာပြီး၊ မစင်နှင့် ဆီး၏ အလွန်အမဲရောင်သော အကန့်အလန့်အတွင်း—ပိုးမျိုးစုံ ပေါက်ဖွားရာနေရာတွင်—လဲလျောင်းနေသည်။
Verse 6
कृमिभि: क्षतसर्वाङ्ग: सौकुमार्यात्प्रतिक्षणम् । मूर्च्छामाप्नोत्युरुक्लेशस्तत्रत्यै: क्षुधितैर्मुहु: ॥ ६ ॥
ဝမ်းတွင်းရှိ ဆာလောင်နေသော ပိုးများက ကိုယ်တစ်လုံးလုံးကို ထပ်ခါထပ်ခါ ကိုက်ခဲသဖြင့်၊ နူးညံ့လွန်းသောကြောင့် ကလေးသည် ပြင်းထန်သော ဒုက္ခဝေဒနာ ခံစားရသည်။ ထိုကြောက်မက်ဖွယ် အခြေအနေကြောင့် အချိန်တိုင်းလိုလို မူးလဲသတိလစ်နေတတ်သည်။
Verse 7
कटुतीक्ष्णोष्णलवणरूक्षाम्लादिभिरुल्बणै: । मातृभुक्तैरुपस्पृष्ट: सर्वाङ्गोत्थितवेदन: ॥ ७ ॥
မိခင်က ခါးသော၊ စပ်သော၊ အလွန်ပူသော၊ အလွန်ငန်သော၊ ခြောက်သွေ့ကြမ်းသော သို့မဟုတ် အလွန်ချဉ်သော အစားအစာများကို စားသုံးသဖြင့် ကိုယ်ဝန်အတွင်းက ကလေး၏ ကိုယ်အင်္ဂါအားလုံးတွင် မခံနိုင်လောက်သော နာကျင်မှုများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်နေသည်။
Verse 8
उल्बेन संवृतस्तस्मिन्नन्त्रैश्च बहिरावृत: । आस्ते कृत्वा शिर: कुक्षौ भुग्नपृष्ठशिरोधर: ॥ ८ ॥
အမ်နီယွန်အလွှာဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားပြီး အပြင်ဘက်တွင် အူများက ကာရံထားသော ကိုယ်ဝန်ကလေးသည် ဝမ်းဗိုက်၏ တစ်ဖက်ခြမ်းတွင် လဲလျောင်းနေကာ ခေါင်းကို ဝမ်းဗိုက်ဘက်သို့ မောင်းထားပြီး ကျောနှင့် လည်ပင်းသည် လေးတံကဲ့သို့ ကွေးနေသည်။
Verse 9
अकल्प: स्वाङ्गचेष्टायां शकुन्त इव पञ्जरे । तत्र लब्धस्मृतिर्दैवात्कर्म जन्मशतोद्भवम् । स्मरन्दीर्घमनुच्छ्वासं शर्म किं नाम विन्दते ॥ ९ ॥
ကိုယ်အင်္ဂါများကို မလှုပ်ရှားနိုင်သော ကိုယ်ဝန်ကလေးသည် လှောင်အိမ်ထဲက ငှက်ကဲ့သို့ နေထိုင်ရသည်။ ထိုအချိန်တွင် ကံကြမ္မာကြောင့် မှတ်ဉာဏ်ရလာပါက ယခင် မွေးဖွားမှု တစ်ရာ၏ ကမ္မဒုက္ခများကို သတိရ၍ ရှည်လျားသော အသက်ရှူသံများနှင့်အတူ ဝမ်းနည်းငိုကြွေးသည်; ထိုသို့သောအခြေအနေတွင် စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှု ဘယ်မှာရှိမည်နည်း။
Verse 10
आरभ्य सप्तमान्मासाल्लब्धबोधोऽपि वेपित: । नैकत्रास्ते सूतिवातैर्विष्ठाभूरिव सोदर: ॥ १० ॥
ကိုယ်ဝန်ဆောင်ပြီး ခုနစ်လမှစ၍ သတိဉာဏ် ရလာသော်လည်း မွေးဖွားမီ အပတ်များတွင် သန္ဓေကို ဖိနှိပ်သော လေဓာတ်များကြောင့် ကလေးသည် အောက်ဘက်သို့ အကြိမ်ကြိမ် လှုပ်ခတ်တင်ချခံရသည်။ ထိုအညစ်အကြေးပြည့် ဝမ်းဗိုက်အတွင်းက အတူတူပေါက်ဖွားသော ပိုးကောင်များကဲ့သို့ သူသည် တစ်နေရာတည်း မတည်နိုင်။
Verse 11
नाथमान ऋषिर्भीत: सप्तवध्रि: कृताञ्जलि: । स्तुवीत तं विक्लवया वाचा येनोदरेऽर्पित: ॥ ११ ॥
အလွှာ ခုနစ်လွှာဖြင့် ချည်နှောင်ခံရပြီး ကြောက်ရွံ့နေသော ထိုဇီဝသည် အားကိုးရာတောင်းလျက် လက်အုပ်ချီကာ တုန်လှုပ်သော အသံဖြင့် ထိုအခြေအနေ၌ မိခင်ဝမ်းအတွင်း ထားရှိတော်မူသော အရှင်ကို ချီးမွမ်းဆုတောင်းသည်။
Verse 12
जन्तुरुवाच तस्योपसन्नमवितुं जगदिच्छयात्त- नानातनोर्भुवि चलच्चरणारविन्दम् । सोऽहं व्रजामि शरणं ह्यकुतोभयं मे येनेदृशी गतिरदर्श्यसतोऽनुरूपा ॥ १२ ॥
ဝိညာဉ်ကဆိုသည်—လောက၏အလိုတော်ကြောင့် ထာဝရပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ပေါ်ထွန်းကာ မြေပြင်ပေါ်တွင် ကြာပန်းကဲ့သို့သော ခြေတော်ဖြင့် လျှောက်လှမ်းတော်မူသော အမြင့်မြတ်ဆုံး ဘုရားသခင်၏ ခြေတော်ကြာပန်းကို ကျွန်ုပ် ခိုလှုံပါသည်။ ထိုဘုရားသာ ကြောက်ရွံ့မှုအားလုံးမှ ကယ်တင်နိုင်ပြီး ဤအခြေအနေသည် ကျွန်ုပ်၏ အပြစ်ကံနှင့် ကိုက်ညီ၍ ထိုဘုရားထံမှပင် ရရှိသည်။
Verse 13
यस्त्वत्र बद्ध इव कर्मभिरावृतात्मा भूतेन्द्रियाशयमयीमवलम्ब्य मायाम् । आस्ते विशुद्धमविकारमखण्डबोधम् आतप्यमानहृदयेऽवसितं नमामि ॥ १३ ॥
ကျွန်ုပ်သည် သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်ဖြစ်သော်လည်း ကံကြောင့် ချုပ်နှောင်ခံရသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ ဓာတ်များ၊ အင်္ဂါရပ်များနှင့် စိတ်အာရုံတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော မာယာ၏ စီမံမှုအောက်တွင် မိခင်၏ ဝမ်းအတွင်း၌ ရှိနေသည်။ ကျွန်ုပ်နှင့်အတူ ဤနေရာ၌ရှိသော်လည်း မထိခိုက် မပြောင်းလဲ၊ အကန့်အသတ်မရှိ အပြည့်အစုံသော အသိဉာဏ်ဖြစ်ပြီး နောင်တရသော နှလုံး၌ သိမြင်ရသော ထိုဘုရားကို ငါ နမസ്കာရပြုသည်။
Verse 14
य: पञ्चभूतरचिते रहित: शरीरे च्छन्नोऽयथेन्द्रियगुणार्थचिदात्मकोऽहम् । तेनाविकुण्ठमहिमानमृषिं तमेनं वन्दे परं प्रकृतिपूरुषयो: पुमांसम् ॥ १४ ॥
ဓာတ်ငါးပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဤကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း ရှိနေသဖြင့် ကျွန်ုပ်သည် မိမိ၏ အစစ်အမှန်သဘောမှ ခွဲကွာ၍ ဖုံးကွယ်ခံရသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ဝိညာဉ်သဘောဖြစ်သော်လည်း အင်္ဂါရပ်များ၊ ဂုဏ်များနှင့် အာရုံဝတ္ထုများတွင် မှားယွင်းစွာ အသုံးချခံရသည်။ သဘာဝဝတ္ထုနှင့် ဇီဝတို့ကို ကျော်လွန်၍ မာတိကကိုယ်မရှိ၊ ဝိညာဉ်ဂုဏ်မဟိမဖြင့် အမြဲတမ်း တောက်ပသော အမြင့်မြတ်ဆုံး ပုရုရှကို ငါ ဝတ်ပြုနမস্কာရပြုသည်။
Verse 15
यन्माययोरुगुणकर्मनिबन्धनेऽस्मिन् सांसारिके पथि चरंस्तदभिश्रमेण । नष्टस्मृति: पुनरयं प्रवृणीत लोकं युक्त्या कया महदनुग्रहमन्तरेण ॥ १५ ॥
ဘုရား၏ မာယာကြောင့် ဇီဝသည် ဂုဏ်နှင့် ကံ၏ ချုပ်နှောင်မှုများထဲတွင် စံဆာရလမ်းကို လျှောက်ကာ ခက်ခဲစွာ ရုန်းကန်ရင်း မိမိ၏ ဆက်နွယ်မှုကို မေ့လျော့သွားပြီး ထပ်ခါထပ်ခါ ဤလောကစက်ဝိုင်းကိုပင် ရွေးချယ်သည်။ ထို့ကြောင့် သခင်၏ မဟာကရုဏာမရှိလျှင် မည်သည့်နည်းလမ်းဖြင့် သူသည် ပြန်လည်၍ ဘုရားအား ချစ်ခြင်းမေတ္တာပြည့် ဘက္တိဝန်ဆောင်မှု၌ ဝင်ရောက်နိုင်မည်နည်း။
Verse 16
ज्ञानं यदेतददधात्कतम: स देवस् त्रैकालिकं स्थिरचरेष्वनुवर्तितांश: । तं जीवकर्मपदवीमनुवर्तमानास् तापत्रयोपशमनाय वयं भजेम ॥ १६ ॥
အရာဝတ္ထုနှင့် သက်ရှိအရာအားလုံးကို ဦးဆောင်ညွှန်ကြားသူမှာ အတွင်းနေ ပရမာတ္မာအဖြစ်ရှိသော အမြင့်မြတ်ဆုံး ဘုရားမှတပါး မရှိ။ သူသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ် ဟူသော သုံးကာလလုံးတွင် ရှိနေသည်။ သူ၏ ညွှန်ကြားမှုကြောင့် ဇီဝသည် ကံလမ်းကြောင်းကို လိုက်နာရသည်။ ထို့ကြောင့် ဤချုပ်နှောင်ဘဝ၏ သုံးမျိုးသော ဒုက္ခများကို သက်သာစေရန် ကျွန်ုပ်တို့သည် သူတစ်ပါးမဟုတ်ဘဲ ထိုဘုရားထံသို့သာ အပ်နှံ၍ ဘက္တိဖြင့် ကိုးကွယ်ရမည်။
Verse 17
देह्यन्यदेहविवरे जठराग्निनासृग्- विण्मूत्रकूपपतितो भृशतप्तदेह: । इच्छन्नितो विवसितुं गणयन्स्वमासान् निर्वास्यते कृपणधीर्भगवन्कदा नु ॥ १७ ॥
မိခင်၏ဝမ်းဗိုက်အတွင်း သွေး၊ မစင်နှင့် ဆီးတို့၏အိုင်ထဲသို့ကျရောက်ကာ ဝမ်းမီးကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာပူလောင်နေသော ဤဇီဝသည် အပြင်ထွက်လိုစိတ်ပြင်းပြ၍ မိမိလများကိုရေတွက်ကာ ဆုတောင်းသည်— “အို ဘဂဝန်၊ ငါကဲ့သို့ ဒုက္ခသဘောရှိသူသည် ဤချုပ်နှောင်မှုမှ မည်သည့်အခါ လွတ်မြောက်မည်နည်း?”
Verse 18
येनेदृशीं गतिमसौ दशमास्य ईश संग्राहित: पुरुदयेन भवादृशेन । स्वेनैव तुष्यतु कृतेन स दीननाथ: को नाम तत्प्रति विनाञ्जलिमस्य कुर्यात् ॥ १८ ॥
အရှင်ဘုရား၊ အကြောင်းမဲ့ကရုဏာတော်ကြောင့် ငါသည် ဆယ်လသာရှိသော်လည်း သတိဉာဏ်၌ နိုးထလာရသည်။ ဤကရုဏာအတွက် ဒုက္ခသားတို့၏ အားကိုးရာဖြစ်သော သင်သည် ပျော်ရွှင်တော်မူပါစေ။ ကျေးဇူးတင်ခြင်းကို ဖော်ပြရန် လက်အုပ်ချီ ဆုတောင်းခြင်းသာရှိသည်။
Verse 19
पश्यत्ययं धिषणया ननु सप्तवध्रि: शारीरके दमशरीर्यपर: स्वदेहे । यत्सृष्टयासं तमहं पुरुषं पुराणं पश्ये बहिर्हृदि च चैत्यमिव प्रतीतम् ॥ १९ ॥
အခြားသဘောတရားရှိသော ကိုယ်ခန္ဓာတွင် ဇီဝသည် သဘာဝအာရုံဖြင့်သာ မြင်တတ်ပြီး ထိုကိုယ်၏ အာရုံခံစားမှုအလိုက် နှစ်သက်/မနှစ်သက်ကိုသာ သိတတ်သည်။ သို့သော် ငါသည် အင်္ဒြိယများကို ထိန်းနိုင်၍ မိမိ၏ ဂမန်းကို နားလည်နိုင်သော ကိုယ်ခန္ဓာကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဤကိုယ်ကို ပေးသနား၍ ကရုဏာတော်ကြောင့် အတွင်းနှလုံးနှင့် အပြင်၌ပါ သူ့ကို သတိဉာဏ်ကဲ့သို့ မြင်နိုင်စေသော ပုရာဏပုရုရှ အမြင့်ဆုံးဘုရားကို ငါ ဦးညွှတ်ပူဇော်သည်။
Verse 20
सोऽहं वसन्नपि विभो बहुदु:खवासं गर्भान्न निर्जिगमिषे बहिरन्धकूपे । यत्रोपयातमुपसर्पति देवमाया मिथ्या मतिर्यदनु संसृतिचक्रमेतत् ॥ २० ॥
ထို့ကြောင့် အို အရှင်၊ ငါသည် ဝမ်းအတွင်း၌ အလွန်ဆင်းရဲသော အခြေအနေဖြင့် နေထိုင်နေရသော်လည်း အပြင်ထွက်ပြီး ပစ္စည်းလောက၏ မျက်ကန်းကူးပေါက်ထဲသို့ ပြန်လည်ကျရောက်လိုခြင်း မရှိပါ။ အကြောင်းမှာ မွေးဖွားချိန်တင်ပင် ဒေဝ-မာယာသည် ကလေးကို ချက်ချင်းဖမ်းယူပြီး မိမိကိုယ်ကို မှားယွင်းသတ်မှတ်ခြင်း စတင်ကာ ထိုမှပင် မွေး-သေ စက်ဝိုင်း စတင်လာသည်။
Verse 21
तस्मादहं विगतविक्लव उद्धरिष्य आत्मानमाशु तमस: सुहृदात्मनैव । भूयो यथा व्यसनमेतदनेकरन्ध्रं मा मे भविष्यदुपसादितविष्णुपाद: ॥ २१ ॥
ထို့ကြောင့် ငါသည် ထပ်မံ မလှုပ်ရှားမတုန်လှုပ်တော့ဘဲ၊ မိတ်ဆွေဖြစ်သော သန့်ရှင်းသော သတိဉာဏ်၏ အကူအညီဖြင့် အဝိဇ္ဇာ၏ အမှောင်မှ ငါ့ကိုယ်ကို မြန်မြန်ကယ်တင်မည်။ သခင် ဝိෂ္ဏု၏ ကြာပန်းတော်ခြေကို စိတ်၌ ထားရှိခြင်းဖြင့် မိခင်များစွာ၏ ဝမ်းထဲသို့ ထပ်ခါထပ်ခါ ဝင်ရသော မွေး-သေ ဒုက္ခမှ ငါ လွတ်မြောက်မည်။
Verse 22
कपिल उवाच एवं कृतमतिर्गर्भे दशमास्य: स्तुवन्नृषि: । सद्य: क्षिपत्यवाचीनं प्रसूत्यै सूतिमारुत: ॥ २२ ॥
ကပိလမုနိက ပြောသည်—ဝမ်းအတွင်း ဆယ်လပြည့်သော သတ္တဝါသည် စိတ်တည်ကာ ဘုရားရှင်ကို ချီးမွမ်းနေသော်လည်း၊ မွေးဖွားစေသော လေသည် မျက်နှာအောက်သို့လှန်ကာ ချက်ချင်း အပြင်သို့ တွန်းထုတ်၍ မွေးဖွားစေသည်။
Verse 23
तेनावसृष्ट: सहसा कृत्वावाक्शिर आतुर: । विनिष्क्रामति कृच्छ्रेण निरुच्छ्वासो हतस्मृति: ॥ २३ ॥
မွေးဖွားစေသော လေက ရုတ်တရက် အောက်သို့ တွန်းချသဖြင့် ကလေးသည် ခေါင်းအောက်ထားကာ အလွန်ခက်ခဲစွာ ထွက်လာသည်။ အသက်ရှုမရသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး ပြင်းထန်သော နာကျင်မှုကြောင့် မှတ်ဉာဏ် ပျောက်ကွယ်သွားသည်။
Verse 24
पतितो भुव्यसृङ्मिश्र: विष्ठाभूरिव चेष्टते । रोरूयति गते ज्ञाने विपरीतां गतिं गत: ॥ २४ ॥
ကလေးသည် မြေပြင်ပေါ်သို့ ကျသွားပြီး အညစ်အကြေးနှင့် သွေးဖြင့် လိမ်းကျံနေသည်။ အညစ်အကြေးမှ ပေါက်ဖွားသော ပိုးကောင်ကဲ့သို့ လှုပ်ရှားတုန်လှုပ်သည်။ သူ၏ မြင့်မြတ်သော အသိဉာဏ် ပျောက်ကွယ်ကာ မာယာ၏ အာဏာအောက်တွင် ငိုကြွေးသည်။
Verse 25
परच्छन्दं न विदुषा पुष्यमाणो जनेन स: । अनभिप्रेतमापन्न: प्रत्याख्यातुमनीश्वर: ॥ २५ ॥
ဝမ်းမှ ထွက်လာပြီးနောက် ကလေးသည် သူ၏လိုအင်ကို မသိနားမလည်သော လူများ၏ စောင့်ရှောက်မှုအောက်တွင် ကြီးပြင်းရသည်။ ပေးသမျှကို ငြင်းပယ်နိုင်စွမ်းမရှိသဖြင့် မလိုလားသော အခြေအနေများထဲသို့ ကျရောက်သည်။
Verse 26
शायितोऽशुचिपर्यङ्के जन्तु: स्वेदज-दूषिते । नेश: कण्डूयनेऽङ्गानामासनोत्थानचेष्टने ॥ २६ ॥
အညစ်အကြေးပြည့်နေသော အိပ်ရာပေါ်တွင် လဲထားခံရသော သတ္တဝါငယ်သည် ချွေးနှင့် ပိုးမွှားများကြောင့် မသန့်ရှင်းနေသည်။ ယားယံလာသော်လည်း ကိုယ်ခန္ဓာကို မကိုက်မိအောင် မကုတ်နိုင်; ထိုင်ခြင်း၊ ထခြင်း၊ လှုပ်ရှားခြင်းတို့ဆိုတာတော့ ပို၍မဖြစ်နိုင်။
Verse 27
तुदन्त्यामत्वचं दंशा मशका मत्कुणादय: । रुदन्तं विगतज्ञानं कृमय: कृमिकं यथा ॥ २७ ॥
အကူအညီမဲ့၍ အသားနုနုကလေးကို ခြင်၊ မျှင်၊ အိပ်ရာပိုး စသည့်ပိုးမွှားများ ကိုက်တတ်ကြသည်။ ဉာဏ်မဲ့သလို ဖြစ်ကာ သေးငယ်သောပိုးများက ကြီးသောပိုးကို ကိုက်သကဲ့သို့ ငိုကြွေးလေသည်။
Verse 28
इत्येवं शैशवं भुक्त्वा दु:खं पौगण्डमेव च । अलब्धाभीप्सितोऽज्ञानादिद्धमन्यु: शुचार्पित: ॥ २८ ॥
ဤသို့ ကလေးဘဝ၏ ဒုက္ခများကို ခံစားပြီးနောက် လူငယ်ကလေးဘဝသို့ ရောက်သည်။ ထိုအခါတွင်လည်း လိုချင်သမျှ မရသဖြင့် မသိမှုကြောင့် ဒေါသထွက်ကာ ဝမ်းနည်းခြင်းတွင် နစ်မြုပ်သည်။
Verse 29
सह देहेन मानेन वर्धमानेन मन्युना । करोति विग्रहं कामी कामिष्वन्ताय चात्मन: ॥ २९ ॥
ကိုယ်ခန္ဓာကြီးထွားလာသလို မာနနှင့် ဒေါသလည်း တိုးပွားလာသည်။ ကာမလိုလားသူသည် မိမိ၏ အတ္တနာသအတွက် ကာမလိုလားသူများနှင့် ရန်ငြိုးဖန်တီးသည်။
Verse 30
भूतै: पञ्चभिरारब्धे देहे देह्यबुधोऽसकृत् । अहंममेत्यसद्ग्राह: करोति कुमतिर्मतिम् ॥ ३० ॥
အာကာသ၊ လေ၊ မီး၊ ရေ၊ မြေ တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ကိုယ်ခန္ဓာကို မသိသူသည် ‘ငါ’ ‘ငါ့ဟာ’ ဟု မကြာခဏ ယူဆတတ်သည်။ ထိုမှားယွင်းမှုကြောင့် မတည်မြဲသောအရာများကို ကိုယ်ပိုင်ဟု ထင်ကာ အဝိဇ္ဇာအမှောင်ထဲ ပိုမိုနစ်မြုပ်သည်။
Verse 31
तदर्थं कुरुते कर्म यद्बद्धो याति संसृतिम् । योऽनुयाति ददत्क्लेशमविद्याकर्मबन्धन: ॥ ३१ ॥
ဤကိုယ်ခန္ဓာအတွက်ပင် သူသည် ကမ္မကို ပြုလုပ်ပြီး ထိုကမ္မဘంధကြောင့် သံသရာလည်ပတ်မှုသို့ ဝင်ရောက်သည်။ အဝိဇ္ဇာနှင့် ကမ္မဘంధဖြင့် ချည်နှောင်ထားသော ကိုယ်ခန္ဓာသည် သူ့နောက်လိုက်ကာ ဒုက္ခကို ပေးလေသည်။
Verse 32
यद्यसद्भि: पथि पुन: शिश्नोदरकृतोद्यमै: । आस्थितो रमते जन्तुस्तमो विशति पूर्ववत् ॥ ३२ ॥
အကယ်၍ သက်ရှိသတ္တဝါသည် ဝမ်းဗိုက်နှင့် လိင်အင်္ဂါ အလိုဆန္ဒဖြည့်ဆည်းရေး၌သာ လုံ့လပြုသော သူယုတ်တို့နှင့် ပေါင်းသင်းမိပြန်လျှင် ယခင်ကကဲ့သို့ ငရဲသို့ ပြန်လည် သက်ဆင်းရလေသည်။
Verse 33
सत्यं शौचं दया मौनं बुद्धि: श्रीर्ह्रीर्यश: क्षमा । शमो दमो भगश्चेति यत्सङ्गाद्याति सङ्क्षयम् ॥ ३३ ॥
ထိုသူတို့နှင့် ပေါင်းသင်းခြင်းကြောင့် သစ္စာတရား၊ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်မှု၊ ကရုဏာ၊ တည်ငြိမ်မှု၊ ဉာဏ်ပညာ၊ ရှက်အံ့ခြင်း၊ ကျော်ဇောမှု၊ သည်းခံခြင်း၊ စိတ်ကိုထိန်းချုပ်ခြင်း၊ အာရုံကိုထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် ကံကောင်းခြင်းတို့ ပျက်စီးရလေသည်။
Verse 34
तेष्वशान्तेषु मूढेषु खण्डितात्मस्वसाधुषु । सङ्गं न कुर्याच्छोच्येषु योषित्क्रीडामृगेषु च ॥ ३४ ॥
မိမိကိုယ်ကို အမှန်တကယ်သိရှိနားလည်ခြင်း ကင်းမဲ့၍ မိန်းမတို့၏ လက်ခုပ်တွင်းမှ ကပြရသော ခွေးသဖွယ်ဖြစ်နေသော မိုက်မဲသူတို့နှင့် မပေါင်းသင်းအပ်ပေ။
Verse 35
न तथास्य भवेन्मोहो बन्धश्चान्यप्रसङ्गत: । योषित्सङ्गाद्यथा पुंसो यथा तत्सङ्गिसङ्गत: ॥ ३५ ॥
အခြားအရာဝတ္ထုများကို စွဲလမ်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော မောဟနှင့် နှောင်ဖွဲ့မှုသည် မိန်းမကို စွဲလမ်းခြင်း သို့မဟုတ် မိန်းမလိုက်စားသူများနှင့် ပေါင်းသင်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော နှောင်ဖွဲ့မှုလောက် မကြီးမားပေ။
Verse 36
प्रजापति: स्वां दुहितरं दृष्ट्वा तद्रूपधर्षित: । रोहिद्भूतां सोऽन्वधावदृक्षरूपी हतत्रप: ॥ ३६ ॥
ဗြဟ္မာမင်းသည် မိမိ၏ သမီးတော်ကို မြင်သောအခါ သူမ၏ အလှတွင် မိန်းမောတွေဝေလျက် သူမက သမင်မအသွင် ဆောင်သောအခါ သူသည်လည်း သမင်ဖိုအသွင်ဖြင့် အရှက်မဲ့စွာ လိုက်လေသည်။
Verse 37
तत्सृष्टसृष्टसृष्टेषु को न्वखण्डितधी: पुमान् । ऋषिं नारायणमृते योषिन्मय्येह मायया ॥ ३७ ॥
ဗြဟ္မာ၏ ဖန်ဆင်းမှုမှ ပေါ်ပေါက်လာသော လူ၊ နတ်၊ တိရစ္ဆာန် စသည့် သတ္တဝါအမျိုးမျိုးအတွင်း နာရာယဏ ရှိသီကို မလွဲဘဲ မာယာ၏ ဆွဲဆောင်မှု—မိန်းမရုပ်သဏ္ဌာန်—မှ ကင်းလွတ်၍ ဉာဏ်မပျက်သူ မရှိ။
Verse 38
बलं मे पश्य मायाया: स्त्रीमय्या जयिनो दिशाम् । या करोति पदाक्रान्तान्भ्रूविजृम्भेण केवलम् ॥ ३८ ॥
မိန်းမရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့်ရှိသော ငါ၏ မာယာ၏ အင်အားကို ကြည့်လော့။ သူမသည် မျက်ခုံးအနည်းငယ်လှုပ်ရုံဖြင့်ပင် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း အောင်နိုင်သူများကိုပါ ခြေဖဝါးအောက်သို့ ဆွဲချ၍ အုပ်ချုပ်နိုင်သည်။
Verse 39
सङ्गं न कुर्यात्प्रमदासु जातु योगस्य पारं परमारुरुक्षु: । मत्सेवया प्रतिलब्धात्मलाभो वदन्ति या निरयद्वारमस्य ॥ ३९ ॥
ယောဂ၏ အဆုံးစွန်သို့ တက်လှမ်းလို၍ ငါ့ကို ဆည်းကပ်ဝန်ဆောင်ခြင်းဖြင့် အတ္တလాభကို ရရှိပြီးသူသည် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော မိန်းမနှင့် မည်သည့်အခါမျှ မပေါင်းသင်းသင့်။ သာသနာကျမ်းများက ထိုသို့သောသူမကို တိုးတက်နေသော ဘက္တအတွက် နရကတံခါးဟု ဆိုသည်။
Verse 40
योपयाति शनैर्माया योषिद्देवविनिर्मिता । तामीक्षेतात्मनो मृत्युं तृणै: कूपमिवावृतम् ॥ ४० ॥
ဘုရားသခင်ဖန်ဆင်းသော မိန်းမသည် မာယာ၏ ကိုယ်စားပြုတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ သူမ၏ ဝန်ဆောင်မှုကို လက်ခံကာ ထိုမာယာနှင့် ပေါင်းသင်းသူသည် ထိုအရာကို မိမိ၏ သေမင်းလမ်းဟု သေချာသိရမည်—မြက်ဖုံးထားသော မမြင်နိုင်သည့် ကန်တွင်းကဲ့သို့။
Verse 41
यां मन्यते पतिं मोहान्मन्मायामृषभायतीम् । स्त्रीत्वं स्त्रीसङ्गत: प्राप्तो वित्तापत्यगृहप्रदम् ॥ ४१ ॥
ယခင်ဘဝတွင် မိန်းမနှင့် ပေါင်းသင်းမှုအပေါ် အလွန်ကပ်လှမ်းမှုကြောင့် မိန်းမရုပ်ကို ရရှိလာသော သတ္တဝါသည် မောဟကြောင့် ယောက်ျားရုပ်ဖြင့်ရှိသော ငါ၏ မာယာ—မိမိ၏ ခင်ပွန်းကို—ငွေကြေး၊ သားသမီး၊ အိမ်ယာ စသည့် လောကီအရာများ ပေးသူအဖြစ် အမြင့်ဆုံးဟု ထင်မြင်သည်။
Verse 42
तामात्मनो विजानीयात्पत्यपत्यगृहात्मकम् । दैवोपसादितं मृत्युं मृगयोर्गायनं यथा ॥ ४२ ॥
ထို့ကြောင့် မိန်းမသည် မိမိ၏ ခင်ပွန်း၊ အိမ်နှင့် ကလေးများကို ဘုရား၏ ပြင်ပသက္တိက မိမိ၏ သေခြင်းအတွက် စီမံထားသော အစီအစဉ်ဟု သိမြင်ရမည်—မုဆိုး၏ ချိုမြိန်သော သီချင်းသည် သမင်အတွက် သေခြင်းဖြစ်သကဲ့သို့။
Verse 43
देहेन जीवभूतेन लोकाल्लोकमनुव्रजन् । भुञ्जान एव कर्माणि करोत्यविरतं पुमान् ॥ ४३ ॥
မိမိရရှိသော အထူးသဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာကြောင့် ပစ္စည်းအာသက်ရှိသော ဇီဝသည် အကျိုးပေးကံကိုလိုက်၍ လောကတစ်လောကမှ တစ်လောကသို့ လှည့်လည်သွားလာသည်။ ထို့နည်းဖြင့် အကျိုးကိုခံစားရင်း မရပ်မနား ကံကို ဆက်လက်ပြုလုပ်နေသည်။
Verse 44
जीवो ह्यस्यानुगो देहो भूतेन्द्रियमनोमय: । तन्निरोधोऽस्य मरणमाविर्भावस्तु सम्भव: ॥ ४४ ॥
ဤသို့ ဇီဝသည် မိမိကံအလိုက် ပစ္စည်းဆန်သော စိတ်နှင့် အာရုံများပါသော သင့်လျော်သည့် ကိုယ်ခန္ဓာကို ရရှိသည်။ ထိုကံ၏ အကျိုးတုံ့ပြန်မှု ပြီးဆုံးသည့်အခါ သေခြင်းဟု ခေါ်ပြီး၊ အကျိုးတုံ့ပြန်မှုအသစ် စတင်သည့်အခါ မွေးဖွားခြင်းဟု ခေါ်သည်။
Verse 45
द्रव्योपलब्धिस्थानस्य द्रव्येक्षायोग्यता यदा । तत्पञ्चत्वमहंमानादुत्पत्तिर्द्रव्यदर्शनम् ॥ ४५ ॥ यथाक्ष्णोर्द्रव्यावयवदर्शनायोग्यता यदा । तदैव चक्षुषो द्रष्टुर्द्रष्टृत्वायोग्यतानयो: ॥ ४६ ॥
အရာဝတ္ထုကို သိမြင်ရာနေရာဖြစ်သော ကိုယ်ခန္ဓာသည် သိမြင်နိုင်စွမ်း မရှိတော့သည့်အခါ ငါးဓာတ်သို့ ပြန်လည်လျောကွယ်ခြင်း (pañcatva) ကို သေခြင်းဟု ခေါ်သည်။ အဟင်ကာရကြောင့် ‘ဤကိုယ်ခန္ဓာပင် ငါ’ ဟု ကိုယ်ကိုယ်တိုင်ဟု မြင်လာခြင်းကို မွေးဖွားခြင်းဟု ခေါ်သည်။
Verse 46
द्रव्योपलब्धिस्थानस्य द्रव्येक्षायोग्यता यदा । तत्पञ्चत्वमहंमानादुत्पत्तिर्द्रव्यदर्शनम् ॥ ४५ ॥ यथाक्ष्णोर्द्रव्यावयवदर्शनायोग्यता यदा । तदैव चक्षुषो द्रष्टुर्द्रष्टृत्वायोग्यतानयो: ॥ ४६ ॥
မျက်စိအာရုံကြောရောဂါကြောင့် မျက်စိသည် အရောင်နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်ကို မမြင်နိုင်တော့လျှင် မြင်နိုင်စွမ်းသည် မျောသွားပြီး၊ မျက်စိနှင့် မြင်ခြင်းကို ကြည့်ရှုသူ ဇီဝလည်း မြင်နိုင်စွမ်းကို ဆုံးရှုံးသည်။ ထိုနည်းတူ အရာဝတ္ထုကို သိမြင်ရာနေရာဖြစ်သော ကိုယ်ခန္ဓာသည် သိမြင်နိုင်စွမ်း မရှိတော့လျှင် သေခြင်းဟု ခေါ်သည်; ကိုယ်ခန္ဓာကိုပင် ‘ငါ’ ဟု ထင်မြင်သည့် ဘုဒ္ဓိ ပေါ်ထွန်းလာခြင်းကို မွေးဖွားခြင်းဟု ခေါ်သည်။
Verse 47
तस्मान्न कार्य: सन्त्रासो न कार्पण्यं न सम्भ्रम: । बुद्ध्वा जीवगतिं धीरो मुक्तसङ्गश्चरेदिह ॥ ४७ ॥
ထို့ကြောင့် သေခြင်းကို ကြောက်ရွံ့မနေပါနှင့်၊ ကိုယ်ခန္ဓာကို အတ္တမန်ဟု မထင်ပါနှင့်၊ ကိုယ်ခန္ဓာလိုအပ်ချက်များ၏ အပျော်အပါးကိုလည်း အလွန်အကျွံ မလုပ်ပါနှင့်။ ဇီဝ၏ အမှန်တကယ် လမ်းကြောင်းကို သိပြီး သတ္တိရှိသူသည် ကပ်ငြိမှုမရှိဘဲ လောက၌ လျှောက်လှမ်းပါစေ။
Verse 48
सम्यग्दर्शनया बुद्ध्या योगवैराग्ययुक्तया । मायाविरचिते लोके चरेन्न्यस्य कलेवरम् ॥ ४८ ॥
မှန်ကန်သောမြင်ကွင်းရှိသည့် ဉာဏ်နှင့် ယောဂ-ဝైరাগျာတို့ဖြင့် ယುಕ್ತဖြစ်၍၊ မာယာက ဖန်တီးထားသော ဤလောက၌ ကိုယ်ခန္ဓာကို အပ်နှံထားသကဲ့သို့ သဘောထားကာ ကပ်ငြိမှုမရှိဘဲ နေထိုင်ပါ။
Frequently Asked Questions
The garbha-stuti dramatizes that even in maximum constraint the jīva’s only secure refuge is Viṣṇu. The prayer shows (1) karma determines embodiment but under the Lord’s sanction, (2) knowledge can awaken even in suffering, and (3) the greatest danger is not pain but forgetfulness after birth, when deva-māyā triggers false ego and restarts saṁsāra. The chapter uses this to argue that surrender (śaraṇāgati) and remembrance (smaraṇa) are the essential protections.
It reframes death as the failure of the body’s perceptual apparatus and birth as the onset of misidentification—when one begins to view the physical body as the self. Thus, the core bondage is not merely biological change but ignorance (avidyā) and ahaṅkāra; liberation requires right vision supported by bhakti and detachment.
The chapter includes (a) the Lord’s authoritative statement on karmic entry into the womb, (b) Kapila’s didactic narration to Devahūti, and (c) the fetus’s first-person prayer. The shifts are pedagogical: Kapila frames doctrine, the Lord grounds it in sovereignty, and the jīva’s voice supplies experiential urgency—turning metaphysics into a call for surrender.
Within this teaching context, the warning targets the mechanism of bondage: uncontrolled saṅga inflames kāma, which drives karma, which compels further embodiment. The text presents “gateway to hell” language as a caution about māyā’s power to redirect the sādhaka from yoga’s culmination into identification, possessiveness, and repeated birth and death.