Adhyaya 24
Kapila’s Advent: Brahmā’s Confirmation, the Marriage of the Nine Daughters, and Kardama’s Renunciation
ဒေဝဟူတီ၏ သာသနာပြုလိုသော အလျှော့အတင်းတောင်းဆိုမှုနောက်တွင် ကာဒမမုနိသည် ဗိဿနု၏ ကတိကို ပြော၍ သက်သာစေသည်—သခင်သည် သူမ၏ ဝမ်းထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ ဘြဟ္မ-ဉာဏကို သင်ကြား၍ နှလုံး၏ ချည်ကပ်မှုကို ဖြတ်တောက်မည်ဟု။ ဒေဝဟူတီသည် အမြဲတမ်း ဘုရားပူဇော်မှုကို ဆက်လက်ပြုလုပ်ရာ သခင်သည် ကပိလအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာပြီး ဒေဝတားတို့က တေးဂီတ၊ ပန်းများနှင့် မင်္ဂလာအလှများဖြင့် အောင်ပွဲခံကြသည်။ ဘြဟ္မာသည် ရှင်များနှင့်အတူ ရောက်လာကာ အဝတာရ၏ ရည်ရွယ်ချက်—ပျောက်ကွယ်သွားသော သာင်ခယ-ယောဂကို ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း—ကို သိမြင်ပြီး ကာဒမ၏ ဂုရုနှင့် ဖခင်အမိန့်ကို နာခံမှုကို ချီးမွမ်းသည်။ ထို့နောက် ကာဒမအား သမီး ၉ ယောက်ကို ရှင် ၉ ပါးနှင့် လက်ထပ်စေ၍ ပရဇာ (မျိုးဆက်/လူဦးရေ) ကို တိုးပွားစေကာ အိမ်ထောင်တာဝန်ကို ကမ္ဘာလောက၏ ဝိသဂ္ဂနှင့် ချိတ်ဆက်စေသည်။ ဘြဟ္မာ ထွက်ခွာပြီးနောက် ကာဒမသည် လက်ထပ်ပွဲများကို ပြီးစီးစေပြီး မွေးကင်းစ သခင်ထံ သီးသန့် ဆက်ကပ်ကာ အချိန်နှင့် ဂုဏ်သုံးပါးထက် မြင့်မြတ်သော သခင်၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်များကို ချီးမွမ်းသည်။ သူသည် သံဃာဝင် (စန္န്യാസ) ခွင့်တောင်းရာ ကပိလက ခွင့်ပြုပြီး မိမိ၏ မစ်ရှင်မှာ လောဘကာမမှ လွတ်မြောက်ရန် ပျောက်ကွယ်သွားသော သာင်ခယကို သင်ကြားခြင်းဟု ကြေညာသည်။ ကာဒမသည် တိတ်ဆိတ်သော လှည့်လည်ဘိက္ခုအဖြစ် ထွက်ခွာကာ အရာအားလုံးတွင် ပရမအတ္တမကို မြင်တွေ့၍ ဘုရားထံ ပြန်သွားရာလမ်းကို ရရှိကာ နောက်အခန်းတွင် ဒေဝဟူတီအား ကပိလ၏ သင်ကြားမှုအတွက် အခြေခံတည်ဆောက်သည်။
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच निर्वेदवादिनीमेवं मनोर्दुहितरं मुनि: । दयालु: शालिनीमाह शुक्लाभिव्याहृतं स्मरन् ॥ १ ॥
မૈထရေယက ပြောသည်—ဤသို့ နိဗ္ဗေဒ (လောကပျင်းငြီးမှု) ပြည့်ဝသော စကားများ ပြောနေသော မနု၏ ချီးမွမ်းထိုက်သမီး ဒေဝဟူတီအား၊ သီလဝန်ကြင်နာသော ရှင်ကာဒမသည် သီရိဝိෂ္ဏု၏ စကားတော်ကို မှတ်မိ၍ ဤသို့ ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။
Verse 2
ऋषिरुवाच मा खिदो राजपुत्रीत्थमात्मानं प्रत्यनिन्दिते । भगवांस्तेऽक्षरो गर्भमदूरात्सम्प्रपत्स्यते ॥ २ ॥
ရှင်မုနိက ပြောသည်—အို မင်းသမီး၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မနာကျင်မိပါနှင့်; သင်သည် အပြစ်မရှိ ချီးမွမ်းထိုက်သူဖြစ်သည်။ မမှားမယွင်းသော အချျုတ ဘဂဝန်သည် မကြာမီ သင်၏ ဝမ်းတွင်းသို့ သားအဖြစ် ဝင်ရောက်လာမည်။
Verse 3
धृतव्रतासि भद्रं ते दमेन नियमेन च । तपोद्रविणदानैश्च श्रद्धया चेश्वरं भज ॥ ३ ॥
သင်သည် သန့်ရှင်းသော ဝတ်ပြုကတိများကို ခံယူပြီးပြီ၊ သင်၌ မင်္ဂလာရှိပါစေ။ ထို့ကြောင့် အာရုံထိန်းချုပ်မှု၊ စည်းကမ်းကျင့်သုံးမှု၊ တပဿနှင့် ငွေကြေးလှူဒါန်းမှုတို့ဖြင့် ယုံကြည်သဒ္ဓါတရားဖြင့် ဘုရားရှင်ကို ဘဇန်ပြုပါ။
Verse 4
स त्वयाराधित: शुक्लो वितन्वन्मामकंयश: । छेत्ता ते हृदयग्रन्थिमौदर्यो ब्रह्मभावन: ॥ ४ ॥
သင်က ပူဇော်အာရాధနာပြုသော အလွန်သန့်ရှင်းသည့် ဘုရားရှင်သည် ကျွန်ုပ်၏ ဂုဏ်သတင်းကို ဖြန့်ကျက်မည်။ ကြင်နာမှုဖြင့် သင်၏ သားအဖြစ် မွေးဖွားလာကာ ဘြဟ္မန်ဉာဏ်ကို သင်ကြားပြီး သင်၏ နှလုံးသားအတွင်းရှိ ချည်ကပ်ကို ဖြတ်တောက်မည်။
Verse 5
मैत्रेय उवाच देवहूत्यपि संदेशं गौरवेण प्रजापते: । सम्यक् श्रद्धाय पुरुषं कूटस्थमभजद्गुरुम् ॥ ५ ॥
သီရိ မૈထရေယက ပြောသည်—ဒေဝဟူတီသည် ပရဇာပတိ ကာဒမ၏ အမိန့်ကို လေးစားဂုဏ်ပြု၍ ပြည့်ဝသော ယုံကြည်သဒ္ဓါဖြင့် လက်ခံခဲ့သည်။ ထို့နောက် အားလုံး၏ နှလုံးသား၌ တည်ရှိသော ကူဋస్థ၊ လောကဂုရု၊ အမြင့်ဆုံး ပုရုෂကို ပူဇော်ဘဇန်ပြုရန် စတင်하였다။
Verse 6
तस्यां बहुतिथे काले भगवान्मधुसूदन: । कार्दमं वीर्यमापन्नो जज्ञेऽग्निरिव दारुणि ॥ ६ ॥
နှစ်ပေါင်းများစွာကြာပြီးနောက် အမြင့်ဆုံး ဘုရားရှင် မဓုသူဒနသည် ကာဒမ၏ မျိုးစေ့အင်အားထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ ဒေဝဟူတီ၏ ကိုယ်ဝန်၌ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ယဇ္ဉာတွင် သစ်သားမှ မီးထွက်လာသကဲ့သို့ပင်။
Verse 7
अवादयंस्तदा व्योम्नि वादित्राणि घनाघना: । गायन्ति तं स्म गन्धर्वा नृत्यन्त्यप्सरसो मुदा ॥ ७ ॥
ဘုရားရှင် ဆင်းသက်လာချိန်၌ မိုးရွာမိုးတိမ်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော ဒေဝတားများက ကောင်းကင်တွင် တူရိယာများကို တီးခတ်ကြသည်။ ဂန္ဓဗ္ဗများက ဘုရား၏ ဂုဏ်တော်ကို သီဆိုကြပြီး အပ္စရာများက ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြင့် ကပြကြသည်။
Verse 8
पेतु: सुमनसो दिव्या: खेचरैरपवर्जिता: । प्रसेदुश्च दिश: सर्वा अम्भांसि च मनांसि च ॥ ८ ॥
သခင်ဘုရား ပေါ်ထွန်းသည့်အခါ ကောင်းကင်၌ လွတ်လပ်စွာ ပျံသန်းသော ဒေဝတားတို့က နတ်ပန်းများကို မိုးကဲ့သို့ ကြဲချခဲ့သည်။ အရပ်အနှံ့၊ ရေများအနှံ့နှင့် လူအပေါင်း၏ စိတ်နှလုံးတို့လည်း အလွန်ပျော်ရွှင်တည်ငြိမ်လာသည်။
Verse 9
तत्कर्दमाश्रमपदं सरस्वत्या परिश्रितम् । स्वयम्भू: साकमृषिभिर्मरीच्यादिभिरभ्ययात् ॥ ९ ॥
ထို့နောက် ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသော ဘြဟ္မာသည် မရီချိ စသည့် ရှင်ရသီများနှင့်အတူ စရஸဝတီမြစ်က ဝန်းရံထားသော ကာဒမမုနိ၏ အာရှရမ်သို့ သွားရောက်하였다။
Verse 10
भगवन्तं परं ब्रह्म सत्त्वेनांशेन शत्रुहन् । तत्त्वसंख्यानविज्ञप्त्यै जातं विद्वानज: स्वराट् ॥ १० ॥
အို ရန်သူသတ်သူရေ! မွေးဖွားခြင်းမရှိသော၊ ဉာဏ်ရယူရာတွင် များစွာ လွတ်လပ်သည့် ဘြဟ္မာသည် ဒေဝဟူတီ၏ ဝမ်းတွင်း၌ သန့်ရှင်းသော သတ္တဝဂုဏ်၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် အမြင့်ဆုံး ဘဂဝန်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ပေါ်ထွန်းလာသည်ကို သိမြင်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် “စாங்கျ-ယောဂ” ဟုခေါ်သော ပြည့်စုံသည့် တတ္တဝဉာဏ်ကို ရှင်းလင်းဖော်ပြရန် ဖြစ်သည်ဟု နားလည်하였다။
Verse 11
सभाजयन् विशुद्धेन चेतसा तच्चिकीर्षितम् । प्रहृष्यमाणैरसुभि: कर्दमं चेदमभ्यधात् ॥ ११ ॥
ထို့နောက် ဘြဟ္မာသည် သန့်ရှင်းသော စိတ်ဖြင့်၊ ပျော်ရွှင်သော အာရုံများနှင့်အတူ၊ အဝတာရ၏ ရည်ရွယ်ချက်ရှိသော ကိစ္စကို ဆောင်ရွက်လိုသော ဘဂဝန်ကို ပူဇော်ကန်တော့ပြီး၊ ကာဒမ (နှင့် ဒေဝဟူတီ) ထံသို့ ဤသို့ ပြော하였다။
Verse 12
ब्रह्मोवाच त्वया मेऽपचितिस्तात कल्पिता निर्व्यलीकत: । यन्मे सञ्जगृहे वाक्यं भवान्मानद मानयन् ॥ १२ ॥
ဘြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည်။ “သားကာဒမရေ၊ မင်းသည် လိမ်လည်မှုမရှိဘဲ ငါ၏ စကားကို လေးစားစွာ လက်ခံခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းသည် ငါကို မှန်ကန်စွာ ပူဇော်ခဲ့သည်။ ငါပေးသော ညွှန်ကြားချက်အားလုံးကို မင်းက အကောင်အထည်ဖော်၍ ငါကို ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။”
Verse 13
एतावत्येव शुश्रूषा कार्या पितरि पुत्रकै: । बाढमित्यनुमन्येत गौरवेण गुरोर्वच: ॥ १३ ॥
သားတို့သည် ဖခင်ကို ဤအတိုင်းအတာအထိသာ ပြုစုဝတ်ပြုရမည်။ ဖခင် သို့မဟုတ် ဂုရု၏ အမိန့်ကို လေးစားစွာ “ဟုတ်ကဲ့ ဆရာတော်” ဟုဆို၍ လိုက်နာရမည်။
Verse 14
इमा दुहितर: सत्यस्तव वत्स सुमध्यमा: । सर्गमेतं प्रभावै: स्वैर्बृंहयिष्यन्त्यनेकधा ॥ १४ ॥
အို သားရေ၊ မင်းရဲ့ ခါးသေးသွယ်တဲ့ သမီးတွေက တကယ်ပင် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်၍ သစ္စာရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သူတို့သည် ကိုယ်ပိုင် မျိုးဆက်များဖြင့် ဤဖန်ဆင်းမှုကို နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် တိုးပွားစေမည်။
Verse 15
अतस्त्वमृषिमुख्येभ्यो यथाशीलं यथारुचि । आत्मजा: परिदेह्यद्य विस्तृणीहि यशो भुवि ॥ १५ ॥
ထို့ကြောင့် ယနေ့ မင်း၏ သမီးများကို သူတို့၏ သဘောသဘာဝနှင့် နှစ်သက်မှုအလိုက် အထူးမြတ်သော ရှိတော်များထံ အပ်နှံလော့။ ထိုသို့ပြု၍ လောကတစ်ဝှမ်း မင်း၏ ကီर्तिကို ဖြန့်ချိလော့။
Verse 16
वेदाहमाद्यं पुरुषमवतीर्णं स्वमायया । भूतानां शेवधिं देहं बिभ्राणं कपिलं मुने ॥ १६ ॥
အို ကර්ဒမ၊ မူလအမြင့်ဆုံး ပုရုရှ (ဘုရားသခင်) သည် မိမိ၏ အတွင်းရေး မာယာဖြင့် အဝတားဆင်းလာသည်ကို ငါ သိ၏။ သူသည် သတ္တဝါတို့၏ လိုအင်ဆန္ဒကို ပေးသနားသူဖြစ်ပြီး ယခု ကပိလ မုနိ၏ ကိုယ်ကို ဆောင်ထားသည်။
Verse 17
ज्ञानविज्ञानयोगेन कर्मणामुद्धरन् जटा: । हिरण्यकेश: पद्माक्ष: पद्ममुद्रापदाम्बुज: ॥ १७ ॥
ယောဂဖြင့် ဉာဏ်နှင့် အတွေ့အကြုံဗေဒ (သမ္မာကျမ်းစာအရ လက်တွေ့အသုံးချမှု) ကို အသုံးပြုကာ၊ ရွှေရောင်ဆံပင်၊ ကြာပန်းကဲ့သို့ မျက်လုံး၊ ကြာပန်းအမှတ်အသားပါသော ကြာပန်းခြေတော်ရှိသည့် ကပိလ မုနိသည် ဤလောက၌ ကర్మလုပ်လိုစိတ်၏ နက်ရှိုင်းသော အမြစ်ကို အမြစ်မှပင် ခုတ်ထုတ်မည်။
Verse 18
एष मानवि ते गर्भं प्रविष्ट: कैटभार्दन: । अविद्यासंशयग्रन्थिं छित्त्वा गां विचरिष्यति ॥ १८ ॥
မနု၏သမီး ဒေဝဟူတီရေ၊ ကైတဘကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သော အမြင့်ဆုံးဘုရားသခင်သည် ယခု သင်၏ဝမ်းတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာပြီ။ အဝိဇ္ဇာနှင့် သံသယ၏ ချည်ကွင်းများကို ဖြတ်တောက်ပြီး ကမ္ဘာတစ်လွှား လှည့်လည်မည်။
Verse 19
अयं सिद्धगणाधीश: साङ्ख्याचार्यै: सुसम्मत: । लोके कपिल इत्याख्यां गन्ता ते कीर्तिवर्धन: ॥ १९ ॥
သင်၏သားသည် စိဒ္ဓများ၏ အကြီးအကဲ ဖြစ်မည်။ စာင်ခယာအာချာရျများကလည်း အပြည့်အဝ လက်ခံမည်။ လူလောကတွင် ‘ကပိလ’ ဟူသော နာမဖြင့် ကျော်ကြားကာ သင်၏ဂုဏ်သတင်းကို တိုးပွားစေမည်။
Verse 20
मैत्रेय उवाच तावाश्वास्य जगत्स्रष्टा कुमारै: सहनारद: । हंसो हंसेन यानेन त्रिधामपरमं ययौ ॥ २० ॥
ရှရီ မૈထရေယ ကဆိုသည်—ဤသို့ ကာဒမမုနိနှင့် ဒေဝဟူတီကို အားပေးနှစ်သိမ့်ပြီးနောက်၊ ‘ဟံသ’ ဟုလည်း ခေါ်သော စကြဝဠာဖန်ဆင်းရှင် ဘြဟ္မာသည် ကုမာရလေးပါးနှင့် နာရဒတို့နှင့်အတူ ဟံသယာဉ်ဖြင့် တ్రိဓာမအမြင့်ဆုံး လောကသို့ ပြန်သွား하였다။
Verse 21
गते शतधृतौ क्षत्त: कर्दमस्तेन चोदित: । यथोदितं स्वदुहितृ: प्रादाद्विश्वसृजां तत: ॥ २१ ॥
အို ဝိဒုရ၊ ရှတဓෘတိ ဘြဟ္မာ ထွက်ခွာသွားပြီးနောက်၊ သူ၏အမိန့်အတိုင်း ကာဒမမုနိသည် ညွှန်ကြားထားသကဲ့သို့ မိမိ၏ သမီးကိုးယောက်ကို ကမ္ဘာ့လူဦးရေကို တိုးပွားစေသော မဟာရိရှီကိုးပါးထံ အပ်နှံ하였다။
Verse 22
मरीचये कलां प्रादादनसूयामथात्रये । श्रद्धामङ्गिरसेऽयच्छत्पुलस्त्याय हविर्भुवम् ॥ २२ ॥ पुलहाय गतिं युक्तां क्रतवे च क्रियां सतीम् । ख्यातिं च भृगवेऽयच्छद्वसिष्ठायाप्यरुन्धतीम् ॥ २३ ॥
ကာဒမမုနိသည် သမီး ကလာ ကို မရီချိထံ၊ အနသူယာ ကို အတြိထံ ပေးအပ်하였다။ ရှရဒ္ဓာ ကို အင်ဂိရာထံ၊ ဟဝိရ္ဘူ ကို ပုလஸ္တျထံ ပေး하였다။ ဂတိ ကို ပုလဟထံ၊ သီလရှင် ကရိယာ ကို ကရတုထံ၊ ချာတိ ကို ဘೃဂုထံ၊ အရုန္ဓတီ ကို ဝသಿಷ್ಠထံ အပ်နှံ하였다။
Verse 23
मरीचये कलां प्रादादनसूयामथात्रये । श्रद्धामङ्गिरसेऽयच्छत्पुलस्त्याय हविर्भुवम् ॥ २२ ॥ पुलहाय गतिं युक्तां क्रतवे च क्रियां सतीम् । ख्यातिं च भृगवेऽयच्छद्वसिष्ठायाप्यरुन्धतीम् ॥ २३ ॥
ကာဒမ မုနိသည် သမီး ကလာ ကို မရီချိ ထံသို့၊ အနသုယာ ကို အတြိ ထံသို့ ပေးအပ်하였다။ ရှရဒ္ဓာ ကို အင်ဂီရာ ထံသို့၊ ဟဝိရ္ဘူ ကို ပုလස්တျ ထံသို့ အပ်နှံ하였다။ ဂတိ ကို ပုလဟ ထံသို့၊ သန့်ရှင်းသော ကရိယာ ကို ကရတု ထံသို့၊ ချျာတိ ကို ဘೃဂု ထံသို့၊ အရုန္ဓတီ ကို ဝသိဋ္ဌ ထံသို့ ပေးအပ်하였다။
Verse 24
अथर्वणेऽददाच्छान्तिं यया यज्ञो वितन्यते । विप्रर्षभान् कृतोद्वाहान् सदारान् समलालयत् ॥ २४ ॥
အထရ္ဝာ ထံသို့ “ရှာန္တိ” ကို ပေးအပ်하였다။ ရှာန္တိကြောင့် ယဇ္ဉပွဲများကို စနစ်တကျ ကျယ်ပြန့်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အထူးမြတ်သော ဗြာဟ္မဏများကို လက်ထပ်ပေးပြီး၊ ဇနီးများနှင့်အတူ ထိန်းသိမ်းပံ့ပိုး하였다။
Verse 25
ततस्त ऋषय: क्षत्त कृतदारा निमन्त्र्य तम् । प्रातिष्ठन्नन्दिमापन्ना: स्वं स्वमाश्रममण्डलम् ॥ २५ ॥
အို က္ෂတ္တာ (ဝိဒုရ)၊ လက်ထပ်ပြီးနောက် ရှိသီတို့သည် ကာဒမ မုနိထံမှ ခွင့်တောင်း၍ နှုတ်ဆက်ကာ၊ ဝမ်းမြောက်ရွှင်လန်းစွာ မိမိမိမိ အာရှရမ်ဝန်းသို့ ထွက်ခွာသွားကြသည်။
Verse 26
स चावतीर्णं त्रियुगमाज्ञाय विबुधर्षभम् । विविक्त उपसङ्गम्य प्रणम्य समभाषत ॥ २६ ॥
ကာဒမ မုနိသည် ဒေဝတားတို့၏ အရှင်၊ တြိယုဂ ဖြစ်သော ဗိဿဏု ဘုရား အဝတားဆင်းလာသည်ကို သိမြင်သောအခါ၊ တိတ်ဆိတ်ရာနေရာတွင် ဘုရားရှင်ထံ ချဉ်းကပ်၍ ဦးချကန်တော့ပြီး အောက်ပါအတိုင်း ပြောဆို하였다။
Verse 27
अहो पापच्यमानानां निरये स्वैरमङ्गलै: । कालेन भूयसा नूनं प्रसीदन्तीह देवता: ॥ २७ ॥
ကာဒမ မုနိက ပြောသည်— “အဟို! ကိုယ်တိုင်၏ မကောင်းသော ကర్మကြောင့် ပစ္စည်းဘంధနတွင် ပိတ်မိကာ နရကတွင် မီးလောင်သကဲ့သို့ ဒုက္ခခံနေသော ဇီဝများအပေါ်၊ အချိန်အတော်ကြာပြီးမှ ဤလောက၏ ဒေဝတားတို့သည် အမှန်ပင် ကျေနပ်နှစ်သက်လာကြပြီ။”
Verse 28
बहुजन्मविपक्वेन सम्यग्योगसमाधिना । द्रष्टुं यतन्ते यतय: शून्यागारेषु यत्पदम् ॥ २८ ॥
မွေးဖွားမှုများစွာအပြီး ပညာရင့်ကျက်သော ယောဂီများသည် ယောဂသမာဓိအပြည့်ဖြင့် တိတ်ဆိတ်သောနေရာများတွင် ဘဂဝန်၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို မြင်ရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။
Verse 29
स एव भगवानद्य हेलनं नगणय्य न: । गृहेषु जातो ग्राम्याणां य: स्वानां पक्षपोषण: ॥ २९ ॥
ကျွန်ုပ်တို့ကဲ့သို့ သာမန်အိမ်ထောင်ရှင်တို့၏ ပေါ့လျော့မှုကို မတွက်မိဘဲ၊ ထိုဘဂဝန်တော်တည်းဟူသော အရှင်သည် ယနေ့ ကျွန်ုပ်တို့အိမ်၌ ပေါ်ထွန်းလာသည်—မိမိ၏ ဘက္တများကို ထောက်ပံ့စောင့်ရှောက်ရန်သာ။
Verse 30
स्वीयं वाक्यमृतं कर्तुमवतीर्णोऽसि मे गृहे । चिकीर्षुर्भगवान् ज्ञानं भक्तानां मानवर्धन: ॥ ३० ॥
ကර්ဒမ မုနိက ပြောသည်– အရှင်ဘုရား၊ ဘက္တတို့၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို တိုးမြှင့်ပေးတော်မူသော သင်သည် သင်၏ ကတိစကားကို ပြည့်စုံစေရန်နှင့် အမှန်တကယ်သော ဉာဏ်လမ်းစဉ်ကို ဖြန့်ဝေရန် ကျွန်ုပ်အိမ်၌ ဆင်းသက်လာတော်မူသည်။
Verse 31
तान्येव तेऽभिरूपाणि रूपाणि भगवंस्तव । यानि यानि च रोचन्ते स्वजनानामरूपिण: ॥ ३१ ॥
အရှင်ဘဂဝန်၊ သင်၌ ပစ္စည်းဆိုင်ရာ ရုပ်သဏ္ဌာန် မရှိသော်လည်း သင်၏ ကိုယ်ပိုင် အလွန်များပြားသော ဒိဗ္ဗရုပ်များ ရှိသည်။ ထိုရုပ်များသည် သင်၏ အလွန်လွန်ကဲသော သဘောရုပ်ဖြစ်၍ ဘက္တတို့ကို နှစ်သက်စေသည်။
Verse 32
त्वां सूरिभिस्तत्त्वबुभुत्सयाद्धा सदाभिवादार्हणपादपीठम् । ऐश्वर्यवैराग्ययशोऽवबोध- वीर्यश्रिया पूर्तमहं प्रपद्ये ॥ ३२ ॥
အရှင်ဘုရား၊ အဘsolute သစ္စာကို သိလိုသော မဟာရိသီတို့သည် အမြဲတမ်း သင်၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို ဂုဏ်ပြုဝတ်ပြုရန် ထိုက်တန်သော အာသနအဖြစ် ချီးမြှောက်ကြသည်။ သင်သည် အိုင်ශ්ဝရ്യ၊ ဝိရာဂျ၊ ယశ၊ ဉာဏ်၊ သတ္တိနှင့် အလှတရားတို့ဖြင့် ပြည့်စုံတော်မူသဖြင့် ကျွန်ုပ်သည် သင်၏ ကြာပန်းခြေတော်၌ ရှరణဝင်ပါ၏။
Verse 33
परं प्रधानं पुरुषं महान्तं कालं कविं त्रिवृतं लोकपालम् । आत्मानुभूत्यानुगतप्रपञ्चं स्वच्छन्दशक्तिं कपिलं प्रपद्ये ॥ ३३ ॥
ကျွန်ုပ်သည် အမြင့်ဆုံးဘုရားသခင် ကပိလဘဂဝန်ထံ သရဏံယူပါ၏—သူသည် လွတ်လပ်သောတန်ခိုးရှိ၍ လောကီအထက်တန်း၊ ပရဓာန (ပစ္စည်းစုစုပေါင်း) နှင့် ကာလ၏ အရှင်၊ သုံးဂုဏ်အောက်ရှိ လောကများကို ထိန်းသိမ်းသူ၊ ပျက်ကွက်ပြီးနောက် ပေါ်ထွန်းမှုအားလုံးကို မိမိထဲသို့ လျှောကျစေသူ ဖြစ်သည်။
Verse 34
आ स्माभिपृच्छेऽद्य पतिं प्रजानां त्वयावतीर्णर्ण उताप्तकाम: । परिव्रजत्पदवीमास्थितोऽहं चरिष्ये त्वां हृदि युञ्जन् विशोक: ॥ ३४ ॥
အရှင်—သတ္တဝါအားလုံး၏ အုပ်စိုးရှင်တော်! ယနေ့ ကျွန်ုပ်သည် တစ်စုံတစ်ရာကို မေးမြန်းလိုပါသည်။ သင်သည် ကျွန်ုပ်ကို ဖခင်အပေါ်ရှိ အကြွေးမှ လွတ်မြောက်စေပြီး ဆန္ဒများလည်း ပြည့်စုံစေခဲ့သည်; ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်သည် အိမ်ထောင်ရေးကို စွန့်၍ ပရိဗ္ရာဇက (လှည့်လည်သံဃာ) လမ်းစဉ်ကို လက်ခံကာ၊ နှလုံးထဲတွင် သင့်ကို အမြဲချိတ်ဆက်၍ ဝမ်းနည်းမှုမရှိဘဲ လှည့်လည်သွားလိုပါသည်။
Verse 35
श्री भगवानुवाच मया प्रोक्तं हि लोकस्य प्रमाणं सत्यलौकिके । अथाजनि मया तुभ्यं यदवोचमृतं मुने ॥ ३५ ॥
ဘဂဝန် ကပိလက မိန့်တော်မူသည်—လောကသားတို့အတွက် ကျွန်ုပ်၏စကားသည် တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ သာස්တရတွင်ဖြစ်စေ အပြည့်အဝ အာဏာရှိသော ပမာဏဖြစ်၏။ အို မုနိ၊ ယခင်က ‘ကျွန်ုပ်သည် သင်၏သားအဖြစ် မွေးဖွားမည်’ ဟူသော သစ္စာကို ပြောခဲ့သဖြင့် ထိုသစ္စာကို ပြည့်စုံစေရန် ကျွန်ုပ်သည် အဝတားဆင်းလာသည်။
Verse 36
एतन्मे जन्म लोकेऽस्मिन्मुमुक्षूणां दुराशयात् । प्रसंख्यानाय तत्त्वानां सम्मतायात्मदर्शने ॥ ३६ ॥
ဤလောက၌ ကျွန်ုပ်၏ ပေါ်ထွန်းခြင်းသည် အထူးသဖြင့် မလိုအပ်သော ပစ္စည်းဆန္ဒများ၏ ချည်နှောင်မှုမှ လွတ်မြောက်လိုသော မုမုက္ရှုတို့အတွက်—အတ္တဒർശန (ကိုယ်တိုင်သိမြင်မှု) အတွက် အလွန်လေးစားခံရသော စာင်ခယာ ဒർശနအရ တတ္တဝါများကို ခွဲခြမ်းရှင်းလင်းရန် ဖြစ်သည်။
Verse 37
एष आत्मपथोऽव्यक्तो नष्ट: कालेन भूयसा । तं प्रवर्तयितुं देहमिमं विद्धि मया भृतम् ॥ ३७ ॥
ကိုယ်တိုင်သိမြင်မှု၏ ဤလမ်းစဉ်သည် နူးညံ့သိမ်မွေ့၍ နားလည်ရန်ခက်ကာ အချိန်ကာလရှည်လျားသွားသဖြင့် ပျောက်ကွယ်ခဲ့သည်။ ထိုလမ်းစဉ်ကို ပြန်လည်တည်ထောင်ရန်အတွက် ကျွန်ုပ်သည် ဤကပိလကိုယ်ကို ဆောင်ယူထားသည်ဟု သိထားလော့။
Verse 38
गच्छ कामं मयापृष्टो मयि संन्यस्तकर्मणा । जित्वा सुदुर्जयं मृत्युममृतत्वाय मां भज ॥ ३८ ॥
ငါ၏ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် သင်လိုသလို သွားလော့၊ သင်၏လုပ်ရပ်အားလုံးကို ငါ့ထံ အပ်နှံလော့။ အနိုင်ရခက်သော သေခြင်းကို အောင်နိုင်ပြီး အမတဖြစ်ရန် ငါ့ကို ဘက္တိဖြင့် ကိုးကွယ်လော့။
Verse 39
मामात्मानं स्वयंज्योति: सर्वभूतगुहाशयम् । आत्मन्येवात्मना वीक्ष्य विशोकोऽभयमृच्छसि ॥ ३९ ॥
မိမိ၏နှလုံးအတွင်း၌ပင် ဉာဏ်ဖြင့် သင်သည် သတ္တဝါအားလုံး၏ နှလုံးဂူအတွင်း နေထိုင်သော ကိုယ်တိုင်တောက်ပသည့် ပရမအတ္တမန်—ငါ့ကို—အစဉ်မြင်တွေ့မည်။ ထို့ကြောင့် သင်သည် ဝမ်းနည်းမှုနှင့် ကြောက်ရွံ့မှုကင်းသော အခြေအနေကို ရမည်။
Verse 40
मात्र आध्यात्मिकीं विद्यां शमनीं सर्वकर्मणाम् । वितरिष्ये यया चासौ भयं चातितरिष्यति ॥ ४० ॥
ငါသည် ငါ့မိခင်ထံသို့လည်း ကမ္မတုံ့ပြန်မှုအားလုံးကို သက်သာစေသော ဤဝိညာဉ်ရေး ဗိဒ္ဓာကို ရှင်းပြမည်။ ထိုဗိဒ္ဓာကြောင့် သူမသည် ပြည့်စုံမှုနှင့် ကိုယ်တိုင်သိမြင်မှုကို ရပြီး ပစ္စည်းဆိုင်ရာ ကြောက်ရွံ့မှုကို ကျော်လွန်မည်။
Verse 41
मैत्रेय उवाच एवं समुदितस्तेन कपिलेन प्रजापति: । दक्षिणीकृत्य तं प्रीतो वनमेव जगाम ह ॥ ४१ ॥
သီရိ မૈထရေယ ကဆိုသည်—ဤသို့ သားကပိလ၏ ပြည့်စုံသော သွန်သင်ချက်ကို ရပြီးနောက် လူမျိုးပေါင်းစည်းသူ ကာဒမမုနိသည် စိတ်ငြိမ်သက်ပျော်ရွှင်စွာ သူ့ကို ပရဒက္ခိဏာ လှည့်ပတ်ကာ ချက်ချင်း တောသို့ ထွက်ခွာသွားသည်။
Verse 42
व्रतं स आस्थितो मौनमात्मैकशरणो मुनि: । नि:सङ्गो व्यचरत्क्षोणीमनग्निरनिकेतन: ॥ ४२ ॥
ရသီ ကာဒမသည် မောနဝရတ (တိတ်ဆိတ်ခြင်း) ကို ခံယူကာ အမြင့်ဆုံး ဘုရားသခင်ကိုသာ တစ်ခုတည်းသော အားကိုးရာအဖြစ် ယူ၍ သတိစိုက်တော်မူ၏။ ဆက်ဆံမှုကင်း၍ စန്യാസီကဲ့သို့ ကမ္ဘာမြေပေါ် လှည့်လည်ခဲ့သည်—မီးနှင့် မပတ်သက်၊ နေအိမ်မရှိ။
Verse 43
मनो ब्रह्मणि युञ्जानो यत्तत्सदसत: परम् । गुणावभासे विगुण एकभक्त्यानुभाविते ॥ ४३ ॥
သူသည် အကြောင်း–အကျိုးကို ကျော်လွန်သော ပရဗြဟ္မန်၊ အမြင့်ဆုံးဘုရားသခင် ဝါစူဒေဝ၌ စိတ်ကို တည်စေ하였다။ သုံးဂုဏ်ကို ထင်ရှားစေသော်လည်း သုံးဂုဏ်ကို ကျော်လွန်ပြီး အနန္တဘက္တိဖြင့်သာ သိမြင်နိုင်သည်။
Verse 44
निरहंकृतिर्निर्ममश्च निर्द्वन्द्व: समदृक् स्वदृक् । प्रत्यक्प्रशान्तधीर्धीर: प्रशान्तोर्मिरिवोदधि: ॥ ४४ ॥
ဤသို့ဖြင့် သူသည် တဖြည်းဖြည်း အဟင်္ကာရနှင့် “ငါ့ဟာ” ဆိုသော မမတကို စွန့်လွှတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဒွန္ဒ္ဝများကြောင့် မလှုပ်ရှားဘဲ အားလုံးကို တန်းတူမြင်ကာ မိမိ၏ အတ္တသဘောကိုလည်း မြင်သိလာသည်။ စိတ်ဉာဏ်သည် အတွင်းသို့ လှည့်ကာ လှိုင်းမရှိသော သမုဒ္ဒရာကဲ့သို့ အလွန်ငြိမ်သက်하였다။
Verse 45
वासुदेवे भगवति सर्वज्ञे प्रत्यगात्मनि । परेण भक्तिभावेन लब्धात्मा मुक्तबन्धन: ॥ ४५ ॥
ဤသို့ဖြင့် အားလုံးကို သိမြင်သော အတွင်းရှိ ပရမာတ္မာ ဘုရားသခင် ဝါစူဒေဝ၌ အမြင့်ဆုံး ဘက္တိ-ဘာဝဖြင့် တည်နေကာ၊ သူသည် အတ္တ၌ တည်မြဲလာပြီး ချုပ်နှောင်မှုအားလုံးမှ လွတ်မြောက်하였다။
Verse 46
आत्मानं सर्वभूतेषु भगवन्तमवस्थितम् । अपश्यत्सर्वभूतानि भगवत्यपि चात्मनि ॥ ४६ ॥
သူသည် ဘုရားသခင်သည် သတ္တဝါအားလုံး၏ နှလုံးတွင် တည်ရှိနေသည်ကို မြင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် သတ္တဝါအားလုံးသည် ဘုရားသခင်၌လည်းကောင်း၊ အတ္တ၌လည်းကောင်း တည်ရှိနေသည်ကို မြင်ခဲ့သည်။
Verse 47
इच्छाद्वेषविहीनेन सर्वत्र समचेतसा । भगवद्भक्तियुक्तेन प्राप्ता भागवती गति: ॥ ४७ ॥
လိုချင်တပ်မက်မှုနှင့် မုန်းတီးမှုကင်း၍ နေရာတိုင်းတွင် တန်းတူစိတ်ထားကာ၊ မသန့်စင်မှုမရှိသော ဘုရားသခင်ဘက္တိဖြင့် ယುಕ್ತသော ကർဒမ မုနိသည် နောက်ဆုံးတွင် “ဘာဂဝတီ ဂတိ” — ဘုရားသခင်ထံ ပြန်သွားရာ လမ်းကို ရရှိ하였다။
Frequently Asked Questions
This fulfills visarga (secondary creation): the Prajāpati household becomes a channel for expanding progeny and dharmic lineages through great ṛṣis. It also demonstrates that gṛhastha duties, when performed under higher instruction and without selfish motive, serve the Lord’s cosmic plan and do not obstruct liberation.
Kapila appears after entering Kardama’s semen and manifesting in Devahūti ‘like fire from sacrificial wood,’ while devas celebrate. The point is that the Lord’s descent is both intimate and sovereign: He enters material processes yet remains transcendental, appearing specifically to protect devotees and teach liberating knowledge.
Kardama understands his āśrama obligations are complete—he has followed Brahmā’s command, produced progeny, and ensured his daughters’ dharmic futures. Seeing the Lord personally, he seeks exclusive absorption (ananya-bhajana) and requests permission to renounce, showing that renunciation is proper when duties are fulfilled and the heart is fixed on Vāsudeva.
Kapila indicates that the authentic, self-realization-oriented Sāṅkhya (distinguishing ātmā from prakṛti and culminating in devotion to the indwelling Lord) becomes obscured when reduced to mere analysis or ritualistic aims. His avatāra restores the path as a practical ‘door to spiritual life’ leading to freedom from fear and karmic reactions.