
Varāha-avatāra: The Boar Incarnation Lifts the Earth and Slays Hiraṇyākṣa
မৈထရေယာ၏ သင်ကြားချက်များနောက်တွင် ဝိဒုရ၏ စိတ်အားထက်သန်မှု တိုးလာကာ မနုသည် ဇနီးကို လက်ခံပြီးနောက် စွာယမ္ဘူဝ မနု၏ စံပြအကျင့်ကို မေးမြန်း၍ ကမ္ဘာလောကသမိုင်းကို ဘက္တိအခြေပြု မင်းတရားနှင့် ချိတ်ဆက်လိုသည်။ မৈထရေယာက မနုသည် ဘြဟ္မာထံ အလျှော့ပေးအပ်နှံကာ ဘြဟ္မာက “လောကကို ပြန့်ပွားစေ၊ သတ္တဝါတို့ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်၊ ယဇ్ఞဖြင့် ဟရီကို ပူဇော်” ဟု အမိန့်ပေးကြောင်း ပြောသည်။ ဇနာရဒန မပျော်ရွှင်လျှင် ကြိုးစားမှုအားလုံး အကျိုးမရှိဟုလည်း သတိပေးသည်။ ထို့နောက် မြေကြီးသည် ကမ္ဘာရေထဲသို့ နစ်မြုပ်သွားသော အရေးပေါ်ကိစ္စ ဖြစ်ပေါ်သည်။ ဘြဟ္မာ စဉ်းစားနေစဉ် နှာခေါင်းပေါက်မှ ဝက်ငယ်တစ်ကောင် ပေါ်ထွက်လာပြီး ချက်ချင်း အံ့ဖွယ်ရုပ်သဏ္ဌာန်ကြီးသို့ ကြီးထွားကာ ဗိෂ္ဏုဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားလာသည်။ သခင်၏ ဟိန်းသံကြောင့် အထက်လောကများရှိ ရှင်သန်သူ ရှင်တော်များ နိုးထကာ ဝေဒမန်တရားများဖြင့် ချီးမွမ်းကြသည်။ ဝရာဟာသည် သမုဒ္ဒရာထဲသို့ ဆင်း၍ မြေကြီးကို ရှာတွေ့ကာ သွားတံပေါ်တွင် လွယ်ကူစွာ မြှောက်တင်ပြီး ဟိရဏျာက္ရှကို သတ်ဖြတ်သည်။ ရှင်တော်များက ဝရာဟာကို ဝေဒ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးပုံရိပ်နှင့် ယဇ్ఞ၏ ဖွဲ့စည်းပုံတစ်ခုလုံးဟု သတ်မှတ်သည့် နက်ရှိုင်းသော စတုတိကို ဆက်ကပ်ကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဖလရှရုတိအဖြစ် ဘက္တိဖြင့် ဤဇာတ်ကြောင်းကို နားထောင်ပြောဆိုခြင်းသည် နှလုံးအတွင်းရှိ သခင်ကို ပျော်ရွှင်စေပြီး ဘက္တကို မြှင့်တင်ကြောင်း ပြောကာ အဝတားကာကွယ်မှုများနှင့် မနွန္တရာသမိုင်း ဆက်လက်ဖွင့်လှစ်သို့ ဦးတည်စေသည်။
Verse 1
श्रीशुक उवाच निशम्य वाचं वदतो मुने: पुण्यतमां नृप । भूय: पप्रच्छ कौरव्यो वासुदेवकथादृत: ॥ १ ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုஸ்வာမီက မိန့်ကြားသည်—အို မင်းကြီး၊ မૈထရေယ ရှိ၏ အလွန်ပုဏ္ဏမြတ်သော စကားကို ကြားပြီးနောက်၊ ဝါසුဒေဝကထာကို ချစ်မြတ်နိုးသော ကောရဝဗိဒုရသည် ထပ်မံ မေးမြန်း하였다။
Verse 2
विदुर उवाच स वै स्वायम्भुव: सम्राट् प्रिय: पुत्र: स्वयम्भुव: । प्रतिलभ्य प्रियां पत्नीं किं चकार ततो मुने ॥ २ ॥
ဗိဒုရက မေးလျှောက်သည်—အို မဟာရဟန်း၊ ဘြဟ္မာ၏ ချစ်မြတ်နိုးသော သားတော် စွာယံဘုဝ မဟာဘုရင်သည် အလွန်ချစ်သော ဇနီးကို ရရှိပြီးနောက် ဘာကို ပြုလုပ်ခဲ့သနည်း။
Verse 3
चरितं तस्य राजर्षेरादिराजस्य सत्तम । ब्रूहि मे श्रद्दधानाय विष्वक्सेनाश्रयो ह्यसौ ॥ ३ ॥
အို သီလကောင်းသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ ဝိශ්ဝက္စೇနကို အားကိုးသော ရာဇဣသီ အာဒိရာဇ (မနု) ၏ သန့်ရှင်းသော ဇာတ်ကြောင်းနှင့် လုပ်ရပ်များကို ယုံကြည်သဒ္ဓါဖြင့် ကျွန်ုပ်အား ပြောပြပါ; ကျွန်ုပ်သည် နားထောင်လိုစိတ် အလွန်ပြင်းပြပါသည်။
Verse 4
श्रुतस्य पुंसां सुचिरश्रमस्य नन्वञ्जसा सूरिभिरीडितोऽर्थ: । तत्तद्गुणानुश्रवणं मुकुन्द- पादारविन्द हृदयेषु येषाम् ॥ ४ ॥
အချိန်ကြာမြင့်စွာ အပင်ပန်းခံ၍ ကြားနာထားသော်လည်း အဓိပ္ပါယ်အနှစ်သာရကို သန့်ရှင်းသော သာဓုဘက်တများက လွယ်ကူစွာ ချီးမွမ်းကြသည်; ထို့ကြောင့် မုကുന္ဒ၏ ကြာပန်းတော်ခြေရာကို နှလုံးသားတွင် ထားရှိသော သန့်ရှင်းဘက်တများ၏ ဂုဏ်သတ္တိနှင့် လုပ်ရပ်ကို ထပ်တလဲလဲ နားထောင်သင့်သည်။
Verse 5
श्रीशुक उवाच इति ब्रुवाणं विदुरं विनीतं सहस्रशीर्ष्णश्चरणोपधानम् । प्रहृष्टरोमा भगवत्कथायां प्रणीयमानो मुनिरभ्यचष्ट ॥ ५ ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုಸ್ವာမီက ဆိုသည်—အလွန်နူးညံ့သိမ်မွေ့သော ဝိဒုရ၏ စကားကို ကြားသော်၊ ထိုဝိဒုရ၏ ပေါင်ပေါ်တွင် ထောင်ခေါင်းရှင် သခင်ဘုရားက ကြာပန်းတော်ခြေကို တင်ထားခဲ့သဖြင့် မૈတ্ৰေယ မုနိသည် ဘဂဝတ်ကထာ၌ ရောမန်ချဖြစ်ကာ၊ ထိုစိတ်ဓာတ်၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် စတင်ပြောဆိုလေသည်။
Verse 6
मैत्रेय उवाच यदा स्वभार्यया सार्धं जात: स्वायम्भुवो मनु: । प्राञ्जलि: प्रणतश्चेदं वेदगर्भमभाषत ॥ ६ ॥
မૈတ্ৰေယ မုနိက ဆိုသည်—စ్వာယಂಭုဝ မနုသည် မိမိဇနီးနှင့်အတူ ပေါ်ထွန်းလာသောအခါ လက်အုပ်ချီကာ ဦးညွှတ်ပူဇော်၍ ဝေဒပညာ၏ အရင်းအမြစ် ဘြဟ္မာအား ဤသို့ လျှောက်ထားလေသည်။
Verse 7
त्वमेक: सर्वभूतानां जन्मकृद् वृत्तिद: पिता । तथापि न: प्रजानां ते शुश्रूषा केन वा भवेत् ॥ ७ ॥
သင်သည် သတ္တဝါအားလုံး၏ မွေးဖွားစေသူ၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို ပံ့ပိုးသူ၊ ဖခင်တော် ဖြစ်ပါသည်; သို့သော် ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်၏ ပြည်သူများဖြစ်သဖြင့်—မည်သို့ သင့်အား ဝန်ဆောင်မှု ပြုနိုင်မည်ကို အမိန့်ပေးပါ။
Verse 8
तद्विधेहि नमस्तुभ्यं कर्मस्वीड्यात्मशक्तिषु । यत्कृत्वेह यशो विष्वगमुत्र च भवेद्गति: ॥ ८ ॥
အို ပူဇော်ထိုက်သော သခင်၊ သင့်အား ဦးညွှတ်ပါ၏။ ကျွန်ုပ်တို့၏ စွမ်းအားနှင့် ကိုက်ညီသည့် တာဝန်လုပ်ငန်းကို မည်သို့ ဆောင်ရွက်ရမည်ကို ညွှန်ကြားပေးပါ၊ ဤလောက၌ ကီർത്തိရပြီး နောက်လောက၌ ကောင်းမွန်သော ဂတိ ရရှိစေရန်။
Verse 9
ब्रह्मोवाच प्रीतस्तुभ्यमहं तात स्वस्ति स्ताद्वां क्षितीश्वर । यन्निर्व्यलीकेन हृदा शाधि मेत्यात्मनार्पितम् ॥ ९ ॥
ဗြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည်– သားရေ၊ မြေကြီး၏ အရှင်ရေ၊ ငါသည် သင့်ကို အလွန်နှစ်သက်ပီတိဖြစ်၏။ သင်နှင့် သင်၏ ဇနီးတို့ မင်္ဂလာရှိပါစေ။ သင်သည် လှည့်ကွက်မရှိသော စိတ်နှလုံးဖြင့် ငါ၏ အမိန့်ကို ခံယူရန် ကိုယ်ကို အပ်နှံထား၏။
Verse 10
एतावत्यात्मजैर्वीर कार्या ह्यपचितिर्गुरौ । शक्त्याप्रमत्तैर्गृह्येत सादरं गतमत्सरै: ॥ १० ॥
အို သူရဲကောင်း၊ ဖခင်ဖြစ်သော ဂုရုအပေါ် သားတစ်ယောက်၏ ဂုဏ်ပြုဝတ်ပြုမှုသည် ဤသို့ပင် သင့်တော်၏။ အထက်မြတ်သူအပေါ် ဤကဲ့သို့ လေးစားမှု လိုအပ်သည်။ မနာလိုမှုကင်းပြီး သတိရှိသူသည် ဖခင်၏ အမိန့်ကို ဝမ်းမြောက်စွာ လက်ခံကာ မိမိစွမ်းအားအပြည့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။
Verse 11
स त्वमस्यामपत्यानि सदृशान्यात्मनो गुणै: । उत्पाद्य शास धर्मेण गां यज्ञै: पुरुषं यज ॥ ११ ॥
ထို့ကြောင့် သင်၏ ဇနီး၏ ဝမ်း၌ သင်၏ ဂုဏ်သတ္တိနှင့် ဆင်တူသော သားသမီးကောင်းများကို မွေးဖွားစေပါ။ ဓမ္မအတိုင်း ကမ္ဘာကို အုပ်ချုပ်၍ ယဇ్ఞများဖြင့် အမြင့်ဆုံး ပုရုရှ ဘဂဝန်ကို ပူဇော်ပါ။
Verse 12
स त्वमस्यामपत्यानि सदृशान्यात्मनो गुणै: । उत्पाद्य शास धर्मेण गां यज्ञै: पुरुषं यज ॥ ११ ॥
အို မင်းကြီး၊ ပစ္စည်းလောက၌ရှိသော သက်ရှိအပေါင်းတို့ကို သင့်တော်စွာ ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါက ထိုသည်ပင် ငါ့အတွက် အကောင်းဆုံး ဝန်ဆောင်မှု ဖြစ်သည်။ အမြင့်ဆုံး ဘုရားသခင်သည် သင့်ကို ချုပ်နှောင်ခံဝိညာဉ်များ၏ ကောင်းမွန်သော ကာကွယ်သူဟု မြင်သောအခါ အင်္ဒြိယတို့၏ အရှင် ဟೃષီကేశ သည် မလွဲမသွေ သင့်အား ပီတိဖြစ်မည်။
Verse 13
येषां न तुष्टो भगवान् यज्ञलिङ्गो जनार्दन: । तेषां श्रमो ह्यपार्थाय यदात्मा नादृत: स्वयम् ॥ १३ ॥
ယဇ္ဉာ၏ အကျိုးကို လက်ခံတော်မူသော ဘဂဝန် ဇနာဒန မပျော်ရွှင်လျှင် တိုးတက်ရေးအတွက် ကြိုးစားအားထုတ်မှုအားလုံး အလဟဿ ဖြစ်သည်။ ထိုသူသည် ပရမာတ္မာ ဖြစ်သောကြောင့်၊ သူ့ကို မပျော်ရွှင်စေသူသည် ကိုယ့်အကျိုးကိုပင် လျစ်လျူရှုသည်။
Verse 14
मनुरुवाच आदेशेऽहं भगवतो वर्तेयामीवसूदन । स्थानं त्विहानुजानीहि प्रजानां मम च प्रभो ॥ १४ ॥
မနုက ပြောသည်—“အို ဝါစုဒန၊ အာဏာတော်ကြီးသော प्रभု၊ ကျွန်ုပ်သည် သင်၏ အမိန့်ကို လိုက်နာမည်။ ယခု ဤနေရာ၌ ကျွန်ုပ်၏ အနေအထားနှင့် ကျွန်ုပ်မှ မွေးဖွားလာသော ပရဇာတို့၏ အနေအထားကို မိန့်ကြားပါ။”
Verse 15
यदोक: सर्वभूतानां मही मग्ना महाम्भसि । अस्या उद्धरणे यत्नो देव देव्या विधीयताम् ॥ १५ ॥
အို ဒေဝတို့၏ ဒေဝ၊ သတ္တဝါအားလုံး၏ နေရာဖြစ်သော မြေကြီးသည် မဟာရေထဲတွင် နစ်မြုပ်နေသည်။ ကျေးဇူးပြု၍ ထိုမြေကို မြှောက်တင်ရန် ကြိုးစားပါ; သင်၏ အားထုတ်မှုနှင့် ဘဂဝန်၏ ကရုဏာကြောင့် အောင်မြင်နိုင်သည်။
Verse 16
मैत्रेय उवाच परमेष्ठी त्वपां मध्ये तथा सन्नामवेक्ष्य गाम् । कथमेनां समुन्नेष्य इति दध्यौ धिया चिरम् ॥ १६ ॥
မૈထရေယ က ပြောသည်—ဤသို့ ရေထဲတွင် မြေကြီး နစ်မြုပ်နေသည်ကို မြင်သောအခါ ပရမေဋ္ဌီ ဘြဟ္မာသည် “ဘယ်လို မြှောက်တင်ရမလဲ” ဟု အကြာကြီး စဉ်းစားတော်မူ၏။
Verse 17
सृजतो मे क्षितिर्वार्भि:प्लाव्यमाना रसां गता । अथात्र किमनुष्ठेयमस्माभि: सर्गयोजितै: । यस्याहं हृदयादासं स ईशो विदधातु मे ॥ १७ ॥
ဘြဟ္မာက စဉ်းစားသည်—“ကျွန်ုပ်သည် ဖန်ဆင်းရေးလုပ်ငန်းတွင် ပါဝင်နေစဉ် မြေကြီးသည် မဟာရေလွှမ်းမိုးမှုကြောင့် နစ်မြုပ်ကာ သမုဒ္ဒရာအနက်သို့ ဆင်းသွားပြီ။ ဖန်ဆင်းရေးအတွက် တာဝန်ပေးထားသော ကျွန်ုပ်တို့သည် ယခု ဘာလုပ်နိုင်မည်နည်း? ကျွန်ုပ်ကို မိမိ၏ ဟൃദယမှ ထုတ်ပေါ်စေသော အမြင့်ဆုံး အရှင်တော်ကပင် ကျွန်ုပ်ကို ညွှန်ကြားပါစေ။”
Verse 18
इत्यभिध्यायतो नासाविवरात्सहसानघ । वराहतोको निरगादङ्गुष्ठपरिमाणक: ॥ १८ ॥
အပြစ်ကင်းသော ဝိဒုရာရေ၊ ဘြဟ္မာသည် စိတ်တည်ငြိမ်၍ တွေးတောနေစဉ် ခဏချင်းမှာပင် သူ၏ နှာခေါင်းပေါက်မှ လက်မထိပ်အရွယ်သာရှိသော ဝရာဟာကလေး ပေါ်ထွက်လာ၏။
Verse 19
तस्याभिपश्यत: खस्थ: क्षणेन किल भारत । गजमात्र: प्रववृधे तदद्भुतमभून्महत् ॥ १९ ॥
ဘားရတမျိုးနွယ်ရေ၊ ဘြဟ္မာက ကြည့်နေစဉ်ပင် ထိုဝရာဟာသည် ကောင်းကင်၌ တည်နေပြီး ခဏချင်းမှာပင် ဆင်ကြီးအရွယ်အစားအထိ ကြီးထွားလာကာ အလွန်အံ့ဩဖွယ် ဖြစ်လေ၏။
Verse 20
मरीचिप्रमुखैर्विप्रै: कुमारैर्मनुना सह । हृष्ट्वा तत्सौकरं रूपं तर्कयामास चित्रधा ॥ २० ॥
မရီချိတို့ကဲ့သို့သော မဟာဗြာဟ္မဏများ၊ ကုမာရများနှင့် မနုတို့နှင့်အတူ ဘြဟ္မာသည် ကောင်းကင်၌ ထင်ရှားသော အံ့ဖွယ်ဝရာဟာရုပ်ကို မြင်၍ ဝမ်းမြောက်အံ့ဩကာ နည်းမျိုးစုံဖြင့် ဆွေးနွေးတော်မူ၏။
Verse 21
किमेतत्सूकरव्याजं सत्त्वं दिव्यमवस्थितम् । अहो बताश्चर्यमिदं नासाया मे विनि:सृतम् ॥ २१ ॥
ဤသည်မှာ ဝရာဟာအဖြစ် အယောင်ဆောင်ထားသော ဒိဗ္ဗသတ္တဝါတစ်ပါးလား။ အဟို! အံ့ဩဖွယ်ကောင်းလှသည်—ငါ့နှာခေါင်းမှပင် ထွက်ပေါ်လာသည်!
Verse 22
दृष्टोऽङ्गुष्ठशिरोमात्र: क्षणाद्गण्डशिलासम: । अपि स्विद्भगवानेष यज्ञो मे खेदयन्मन: ॥ २२ ॥
အစမှာ လက်မထိပ်အရွယ်သာ မြင်ရပြီး ခဏချင်းမှာပင် ကျောက်တုံးတစ်စိတ်အရွယ်အထိ ကြီးလာ၏။ ငါ့စိတ် မငြိမ်မသက်—ဤသူသည် ယဇ్ఞသ్వరൂപ ဘဂဝန် ဝိෂ္ဏု ဖြစ်သလော?
Verse 23
इति मीमांसतस्तस्य ब्रह्मण: सह सूनुभि: । भगवान् यज्ञपुरुषो जगर्जागेन्द्रसन्निभ: ॥ २३ ॥
ဗြဟ္မာသည် သားတော်များနှင့် အတူ စဉ်းစားနေစဉ် ယဇ္ဉပုရုရှ ဘဂဝန် ဗိဿနုသည် တောင်ကြီးကဲ့သို့ ကြမ်းတမ်းစွာ ဟိန်းဟောက်တော်မူ၏။
Verse 24
ब्रह्माणं हर्षयामास हरिस्तांश्च द्विजोत्तमान् । स्वगर्जितेन ककुभ: प्रतिस्वनयता विभु: ॥ २४ ॥
အရပ်လေးမျက်နှာသို့ ပြန်လည်တုန်လှုပ်သံထွက်သော မဟာတန်ခိုးရှင် ဟရီ၏ ဟိန်းဟောက်သံကြောင့် ဗြဟ္မာနှင့် အထက်မြတ်သော ဗြာဟ္မဏများ ပီတိဖြစ်ကြ၏။
Verse 25
निशम्य ते घर्घरितं स्वखेद- क्षयिष्णु मायामयसूकरस्य । जनस्तप:सत्यनिवासिनस्ते त्रिभि: पवित्रैर्मुनयोऽगृणन् स्म ॥ २५ ॥
ဒုက္ခကလေးကို ပျောက်ကင်းစေသော မာယာမယ ဝရাহသခင်၏ ကြမ်းတမ်းသော ဟိန်းဟောက်သံကို ကြားသော်၊ ဇနလောက၊ တပောလောက၊ သတ္တယလောက နေထိုင်သော မုနိများသည် သန့်ရှင်းသော ဝေဒသုံးပါးမှ မင်္ဂလာမంత్రများကို ရွတ်ဆိုကြ၏။
Verse 26
तेषां सतां वेदवितानमूर्ति- र्ब्रह्मावधार्यात्मगुणानुवादम् । विनद्य भूयो विबुधोदयाय गजेन्द्रलीलो जलमाविवेश ॥ २६ ॥
ဝေဒယဇ္ဉ၏ မూర్తိဖြစ်သော ဘဂဝန်သည် သန့်ရှင်းသော भक्तများ၏ ဝေဒစ্তুတိများသည် မိမိ၏ ဂုဏ်တော်ကို ချီးမွမ်း၍ မိမိထံသို့သာ ရည်ညွှန်းသည်ဟု သိမြင်တော်မူ၏။ ထို့နောက် ဒေဝတို့၏ အကျိုးအတွက် ထပ်မံဟိန်းဟောက်ကာ ဆင်ကြီးကဲ့သို့ ကစားလျက် ရေထဲသို့ ဝင်တော်မူ၏။
Verse 27
उत्क्षिप्तवाल: खचर: कठोर: सटा विधुन्वन् खररोमशत्वक् । खुराहताभ्र: सितदंष्ट्र ईक्षा- ज्योतिर्बभासे भगवान्महीध्र: ॥ २७ ॥
မြေကြီးကို ကယ်တင်ရန် ရေထဲသို့ မဝင်မီ ဘဂဝန် ဝရాహသည် ကောင်းကင်၌ ပျံသန်း၍ အမြီးကို မြှောက်ကာ လှုပ်ခတ်တော်မူ၏။ ခက်ခဲသော ရောမများ တုန်ခါပြီး ခြေခွာများဖြင့် မိုးတိမ်များကို ခွဲခွာစေကာ ဖြူစင်သော သွားတံများ တောက်ပ၍ မျက်စိတောက်ပသံသည် တောင်ကြီးကဲ့သို့ ထင်ရှားလေ၏။
Verse 28
घ्राणेन पृथ्व्या: पदवीं विजिघ्रन् क्रोडापदेश: स्वयमध्वराङ्ग: । करालदंष्ट्रोऽप्यकरालदृग्भ्या- मुद्वीक्ष्य विप्रान् गृणतोऽविशत्कम् ॥ २८ ॥
သူသည် အမြင့်ဆုံးဘုရား ဝိෂ္ဏု ကိုယ်တိုင်ဖြစ်၍ လောကီကိုကျော်လွန်သူ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဝရာဟာ ရုပ်ကိုခံယူသဖြင့် မြေကြီး၏ လမ်းကြောင်းကို အနံ့ဖြင့် ရှာဖွေ하였다။ ကြောက်မက်ဖွယ် သွားတံများရှိသော်လည်း ဆုတောင်းနေသော ဘက္တ ဘြာဟ္မဏများကို ကရုဏာမျက်စိဖြင့်ကြည့်ပြီး ရေထဲသို့ ဝင်ရောက်하였다။
Verse 29
स वज्रकूटाङ्गनिपातवेग- विशीर्णकुक्षि: स्तनयन्नुदन्वान् । उत्सृष्टदीर्घोर्मिभुजैरिवार्त- श्चुक्रोश यज्ञेश्वर पाहि मेति ॥ २९ ॥
တောင်ကြီးတစ်လုံးကဲ့သို့ အရှိန်ပြင်းစွာ ရေထဲသို့ ဆင်းသက်သဖြင့် ဝရာဟာဘုရားသည် သမုဒ္ဒရာအလယ်ကို ခွဲဖောက်하였다။ သမုဒ္ဒရာ၏ ဝမ်းဗိုက် ပွင့်ကွဲသကဲ့သို့ ဂর্জနာသံ ထွက်လာသည်။ မြင့်မားသော လှိုင်းနှစ်လုံးသည် လက်မောင်းများကဲ့သို့ ဖြစ်၍ “ယဇ္ဉေရှ್ವರ၊ ကျွန်ုပ်ကို ကာကွယ်ပါ; ကျွန်ုပ်ကို နှစ်ပိုင်းမခွဲပါနှင့်” ဟု အော်ဟစ်တောင်းပန်하였다။
Verse 30
खुरै: क्षुरप्रैर्दरयंस्तदाप उत्पारपारं त्रिपरू रसायाम् । ददर्श गां तत्र सुषुप्सुरग्रे यां जीवधानीं स्वयमभ्यधत्त ॥ ३० ॥
မြားကဲ့သို့ ထက်မြက်သော ခြေခွာများဖြင့် ရေကို ခွဲဖောက်ကာ ဝရာဟာဘုရားသည် ရသာတလသို့ ထိုးဝင်၍ အဆုံးမရှိသကဲ့သို့သော သမုဒ္ဒရာ၏ အစွန်းအထိကိုပင် မြင်တွေ့하였다။ ထိုနေရာတွင် စကြဝဠာဖန်ဆင်းအစကကဲ့သို့ လဲလျောင်းနေသော မြေကြီး—သတ္တဝါအားလုံး၏ အခြေခံအာရုံ—ကို မြင်ပြီး ကိုယ်တိုင်ပင် မြှောက်တင်하였다။
Verse 31
स्वदंष्ट्रयोद्धृत्य महीं निमग्नां स उत्थित: संरुरुचे रसाया: । तत्रापि दैत्यं गदयापतन्तं सुनाभसन्दीपिततीव्रमन्यु: ॥ ३१ ॥
ဝရာဟာဘုရားသည် မျက်နှာသွားတံများပေါ်တွင် မြုပ်နေသော မြေကြီးကို လွယ်ကူစွာ မြှောက်တင်၍ ရသာတလရေမှ ထွက်ပေါ်လာကာ အလွန်တောက်ပစွာ ထင်ရှား하였다။ ထို့နောက် ဂဒါဖြင့် တိုက်ခိုက်လာသော ဒေဝတမဟုတ်သူကို စုဒർശနစက်ကဲ့သို့ လောင်ကျွမ်းသော ဒေါသဖြင့် ချက်ချင်း သတ်ဖြတ်하였다။
Verse 32
जघान रुन्धानमसह्यविक्रमं स लीलयेभं मृगराडिवाम्भसि । तद्रक्तपङ्काङ्कितगण्डतुण्डो यथा गजेन्द्रो जगतीं विभिन्दन् ॥ ३२ ॥
ထို့နောက် ရေထဲတွင် လမ်းကို တားဆီးနေသော အလွန်ပြင်းထန်သည့် အင်အားရှိ ဒေဝတမဟုတ်သူကို ဝရာဟာဘုရားသည် လီလာသဘောဖြင့် စင်္ဟာက အဆင့်မြင့် ဆင်ကို သတ်သကဲ့သို့ သတ်ဖြတ်하였다။ ထိုသူ၏ သွေးကြောင့် ဘုရား၏ ပါးနှင့် လျှာသည် သွေးနီရောင် လိမ်းကျံသွားပြီး၊ ဆင်ကြီးက ခရမ်းရောင်မြေကို တူးဖော်ရာမှ နီမြန်းသကဲ့သို့ ဖြစ်하였다။
Verse 33
तमालनीलं सितदन्तकोट्या क्ष्मामुत्क्षिपन्तं गजलीलयाङ्ग । प्रज्ञाय बद्धाञ्जलयोऽनुवाकै- र्विरिञ्चिमुख्या उपतस्थुरीशम् ॥ ३३ ॥
ထို့နောက် ဘုရားသခင်သည် ဆင်ကစားသကဲ့သို့ မိမိ၏ ကွေးသော ဖြူစင်သည့် အံတံအဖျားပေါ်တွင် မြေကြီးကို မြှောက်တင်ထားတော်မူ၏။ တမားလာပင်ကဲ့သို့ အပြာရောင်ကာယကို ဆောင်ယူသဖြင့် ဗြဟ္မာဦးဆောင်သော ရှင်ရသီတို့သည် အမြင့်ဆုံးဘုရားပုဂ္ဂိုလ်ဟု သိမြင်ကာ လက်အုပ်ချီ၍ စတုတ္တိနှင့်အတူ ဦးညွှတ်ပူဇော်ကြ၏။
Verse 34
ऋषय ऊचु: जितं जितं तेऽजित यज्ञभावन त्रयीं तनुं स्वां परिधुन्वते नम: । यद्रोमगर्ेषु निलिल्युरद्धय- स्तस्मै नम: कारणसूकराय ते ॥ ३४ ॥
ရသီတို့က ဆိုကြသည်—အို အဇိတ၊ ယဇ္ဉကို ပျိုးထောင်တော်မူသောအရှင်၊ အောင်မြင်ပါစေ အောင်မြင်ပါစေ။ သုံးဝေဒကို ကိုယ်တိုင်သရုပ်ဖော်သော သင်၏ကာယကို လှုပ်ခါလျက်ရှိသော သင့်အား နမಸ್ಕာရ။ သင်၏ ရောမပေါက်များတွင် သမုဒ္ဒရာတို့ လျှံဝင်လျက်ရှိသည်; မြေကြီးကို ကယ်တင်ရန် အကြောင်းကြောင့် ဝရားဟ (ဝက်) ရုပ်ကို ခံယူတော်မူသော သင့်အား ပရဏာမ။
Verse 35
रूपं तवैतन्ननु दुष्कृतात्मनां दुर्दर्शनं देव यदध्वरात्मकम् । छन्दांसि यस्य त्वचि बर्हिरोम- स्वाज्यं दृशि त्वङ्घ्रि षु चातुर्होत्रम् ॥ ३५ ॥
အို ဘုရားသခင်၊ သင်၏ဤရုပ်သဏ္ဌာန်သည် ယဇ္ဉသဘောတရားဖြစ်သော်လည်း မကောင်းမှုကျူးလွန်သူတို့အတွက် မြင်ရခက်၏။ သင်၏အသားအရေတွင် ဂါယတ္ရီ စသည့် ဝေဒချန်ဒများရှိပြီး၊ သင်၏အမွှေးတွင် ကုရှာမြက်ရှိသည်။ သင်၏မျက်မြင်တွင် သန့်စင်နို့ဆီ (ghee) ရှိ၍၊ သင်၏ခြေလေးချောင်းတွင် ချာတုရ္ဟောတရ—ကర్మပုံစံလေးမျိုး—တည်ရှိသည်။
Verse 36
स्रक्तुण्ड आसीत्स्रुव ईश नासयो- रिडोदरे चमसा: कर्णरन्ध्रे । प्राशित्रमास्ये ग्रसने ग्रहास्तु ते यच्चर्वणं ते भगवन्नग्निहोत्रम् ॥ ३६ ॥
အို အီရှာ၊ သင်၏လျှာသည် ဟဝိလက်ခံပန်းကန် (srak-tuṇḍa) ဖြစ်ပြီး၊ နှာခေါင်းပေါက်နှစ်ဖက်သည် ဟောမဇွန်း (sruva) ဖြစ်သည်။ သင်၏ဝမ်းဗိုက်တွင် iḍā ခွက်ရှိ၍၊ နားပေါက်များလည်း ခွက်များဖြစ်သည်။ သင်၏ပါးစပ်တွင် prāśitra ပန်းကန်၊ လည်ချောင်းတွင် soma-ဂရဟများရှိသည်; အို ဘဂဝန်၊ သင် ချွေးစားသမျှသည် အဂ္နိဟోతရ ဖြစ်၏။
Verse 37
दीक्षानुजन्मोपसद: शिरोधरं त्वं प्रायणीयोदयनीयदंष्ट्र: । जिह्वा प्रवर्ग्यस्तव शीर्षकं क्रतो: सत्यावसथ्यं चितयोऽसवो हि ते ॥ ३७ ॥
ထို့ပြင် အို ဘုရားသခင်၊ သင်၏ ထပ်မံပေါ်ထွန်းခြင်းသည် ဒိက္ခာနှင့် ဥပသဒ်တို့၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်ပြီး၊ သင်၏လည်ပင်း/ပခုံးသည် ခေါင်းကို ထောက်ထားရာ (śirodhara) ဖြစ်သည်။ သင်၏အံတံများသည် prāyaṇīya နှင့် udayanīya—အစပြုခြင်း၏ အကျိုးနှင့် အဆုံးသတ်ခြင်း—ဖြစ်သည်။ သင်၏လျှာသည် pravargya၊ သင်၏ဦးခေါင်းသည် kratu ၏ ထိပ်; satyāvasathya သည် သင်၏ဗေဒိများ; သင်၏အသက်ရှင်အားများသည် chiti—ယဇ္ဉမီးအားလုံး၏ စုပေါင်းတည်ရာ—ဖြစ်သည်။
Verse 38
सोमस्तु रेत: सवनान्यवस्थिति: संस्थाविभेदास्तव देव धातव: । सत्राणि सर्वाणि शरीरसन्धि- स्त्वं सर्वयज्ञक्रतुरिष्टिबन्धन: ॥ ३८ ॥
အို ဘုရားသခင်! သင်၏ သားရည်သည် ဆိုမ-ယဇ္ဈာ ဖြစ်ပြီး မနက်ပိုင်း ဆဝန ကရမများသည် သင်၏ ကြီးထွားမှု ဖြစ်သည်။ သင်၏ အရေပြားနှင့် ထိတွေ့ခံစားမှုတို့သည် အဂ္နိဋ္ဌောမ ယဇ္ဈာ၏ အင်္ဂါများ ဖြစ်ပြီး ကိုယ်ခန္ဓာအဆစ်များသည် ဆယ့်နှစ်ရက် စတြာယဇ္ဈာ အမျိုးမျိုး၏ သင်္ကေတများ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သင်သည် ယဇ္ဈာအားလုံး၏ ရည်မှန်းရာဖြစ်၍ ယဇ္ဈာဖြင့်သာ ချည်နှောင်ခံရသည်။
Verse 39
नमो नमस्तेऽखिलमन्त्रदेवता- द्रव्याय सर्वक्रतवे क्रियात्मने । वैराग्यभक्त्यात्मजयानुभावित- ज्ञानाय विद्यागुरवे नमो नम: ॥ ३९ ॥
နမော နမஸ္တေ—သင်သည် မန္တရအားလုံး၏ ဒေဝတာ၊ ယဇ္ဈာပစ္စည်းများ၏ အဓိဋ္ဌာတ၊ ကရတုအားလုံး၏ အရှင်၊ ကရိယာ၏ အတ္တမဖြစ်သည်။ ဝိုင်ရာဂျယ၊ ဘက္တိနှင့် ကိုယ်ကိုအနိုင်ယူခြင်းကြောင့် ထင်ရှားလာသော ဉာဏ်သဘော၊ ဘက္တိ-ဝိဒ္ယာ၏ အမြင့်ဆုံး ဂုရု—သင့်အား ထပ်ထပ်ကန်တော့ပါသည်။
Verse 40
दंष्ट्राग्रकोट्या भगवंस्त्वया धृता विराजते भूधर भू: सभूधरा । यथा वनान्नि:सरतो दता धृता मतङ्गजेन्द्रस्य सपत्रपद्मिनी ॥ ४० ॥
အို ဘဂဝန်၊ မြေကိုမြှောက်တင်သူ! သင်၏ တံစွယ်အဖျားပေါ်တွင် တောင်တန်းများနှင့်အတူ မြေကြီးကို မြှောက်ထားသဖြင့် အလွန်လှပစွာ တည်ရှိသည်။ ရေထဲမှ မကြာသေးမီက ထွက်လာသော ဒေါသထွက် ဂဇೇಂದ್ರ၏ ဆင်စွယ်ပေါ်တွင် အရွက်ပါ ကြာပန်းကဲ့သို့ပင်။
Verse 41
त्रयीमयं रूपमिदं च सौकरं भूमण्डलेनाथ दता धृतेन ते । चकास्ति शृङ्गोढघनेन भूयसा कुलाचलेन्द्रस्य यथैव विभ्रम: ॥ ४१ ॥
အို प्रभု! တြိဝေဒာ၏ အနှစ်သာရဖြစ်သော သင်၏ ဝရာဟာရုပ်သဏ္ဌာန်သည် တံစွယ်အဖျားပေါ်တွင် မြေကြီးကို ထမ်းထားသဖြင့် လောကမဏ္ဍလ၌ ပိုမိုလှပတောက်ပလာသည်။ ထူထဲသော မိုးတိမ်များဖြင့် အလှဆင်ထားသော တောင်ကြီး၏ ထိပ်များကဲ့သို့ပင်။
Verse 42
संस्थापयैनां जगतां सतस्थुषां लोकाय पत्नीमसि मातरं पिता । विधेम चास्यै नमसा सह त्वया यस्यां स्वतेजोऽग्निमिवारणावधा: ॥ ४२ ॥
အို प्रभု! လှုပ်ရှားသောနှင့် မလှုပ်ရှားသော သတ္တဝါအားလုံး နေထိုင်ရန်အတွက် ဤမြေကြီးကို တည်ထောင်ပေးပါ။ ဤမြေကြီးသည် သင်၏ ဇနီးဖြစ်ပြီး သင်သည် အမြင့်ဆုံး အဖဖြစ်သည်။ ကျွမ်းကျင်သော ယဇ္ဈာကర్తက အရဏီသစ်တွင် မီးကို ထည့်သွင်းသကဲ့သို့ သင်သည် သင်၏ တေဇောကို ဤမိခင်မြေတွင် နിക്ഷိပ်ထားသဖြင့် မိခင်မြေနှင့်အတူ သင့်အား ကန်တော့ပါသည်။
Verse 43
क: श्रद्दधीतान्यतमस्तव प्रभो रसां गताया भुव उद्विबर्हणम् । न विस्मयोऽसौ त्वयि विश्वविस्मये यो माययेदं ससृजेऽतिविस्मयम् ॥ ४३ ॥
အို အရှင်မြတ်! ရေထဲသို့ နစ်မြုပ်သွားသော မြေကြီးကို ရသာတလမှ ကယ်တင်၍ မြှောက်တင်နိုင်သူသည် သင့်အပြင် ဘယ်သူရှိမည်နည်း။ သင်သည် ကမ္ဘာလောက၏ အံ့ဩဖွယ်တော်မူသူဖြစ်သဖြင့် ဤအမှုသည် အံ့ဩစရာမဟုတ်၊ သင်၏ မာယာ-သက္တိဖြင့် ဤအံ့ဩဖွယ် စကြဝဠာကို ဖန်ဆင်းထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 44
विधुन्वता वेदमयं निजं वपु- र्जनस्तप:सत्यनिवासिनो वयम् । सटाशिखोद्धूतशिवाम्बुबिन्दुभि- र्विमृज्यमाना भृशमीश पाविता: ॥ ४४ ॥
အို အရှင်ဣဿဝရ! ကျွန်ုပ်တို့သည် ဇန၊ တပစ်၊ သတ္တယ လောကများ၏ နေထိုင်သူများဖြစ်သော်လည်း၊ သင်၏ ဝေဒမယ ကိုယ်တော်ကို လှုပ်ခါသည့်အခါ ပခုံးရോമများမှ ပျံ့နှံ့လာသော မင်္ဂလာရေစက်များက ကျွန်ုပ်တို့ကို ဆေးကြော၍ အလွန်ပင် သန့်စင်စေခဲ့သည်။
Verse 45
स वै बत भ्रष्टमतिस्तवैषते य: कर्मणां पारमपारकर्मण: । यद्योगमायागुणयोगमोहितं विश्वं समस्तं भगवन् विधेहि शम् ॥ ४५ ॥
အို ဘဂဝန်! သင်၏ လီလာများသည် အဆုံးမရှိ၊ ၎င်း၏ အကန့်အသတ်ကို သိလိုသူသည် အမှန်ပင် မှားယွင်းသော အတွေးရှိသူဖြစ်သည်။ ယောဂမာယာ၏ ဂုဏ်သတ္တိများကြောင့် ဤလောကတစ်ခုလုံး မောဟဖြစ်နေသည်; ကျေးဇူးပြု၍ ချည်နှောင်ခံရသော ဇီဝများအပေါ် အကြောင်းမဲ့ ကရုဏာတော်နှင့် ချမ်းသာငြိမ်းချမ်းမှုကို ပေးသနားပါ။
Verse 46
मैत्रेय उवाच इत्युपस्थीयमानोऽसौ मुनिभिर्ब्रह्मवादिभि: । सलिले स्वखुराक्रान्त उपाधत्तावितावनिम् ॥ ४६ ॥
မိတ်ရေယ ရှင်က ပြောသည်—ဤသို့ မုနိများနှင့် ဘြဟ္မဝါဒီများက ပူဇော်သကာရပြုကြသဖြင့်၊ ဘုရားသခင်သည် ရေထဲတွင် မိမိ၏ ခြေခွာများဖြင့် မြေကြီးကို ထိတွေ့ကာ ရေပေါ်တွင် တင်ထား하였다။
Verse 47
स इत्थं भगवानुर्वीं विष्वक्सेन: प्रजापति: । रसाया लीलयोन्नीतामप्सु न्यस्य ययौ हरि: ॥ ४७ ॥
ဤသို့ဖြင့် ဘဂဝန် ဟရီ—ဗိရှ္ဝက္ဆೇန၊ ပ္ရဇာပတိ၊ သတ္တဝါအားလုံး၏ ထိန်းသိမ်းသူ—သည် လီလာတော်ဖြင့် ရသာမှ မြေကြီးကို မြှောက်တင်၍ ရေပေါ်တွင် မျောနေစေကာ မိမိ၏ သွဝဓာမသို့ ပြန်လည်သွားတော်မူ하였다။
Verse 48
य एवमेतां हरिमेधसो हरे: । कथां सुभद्रां कथनीयमायिन: । शृण्वीत भक्त्या श्रवयेत वोशतीं जनार्दनोऽस्याशु हृदि प्रसीदति ॥ ४८ ॥
ဘက္တိဖြင့် ဟရိ၏ ဝရာဟာအဝတာရ မင်္ဂလာကထာကို နားထောင်၍ ပြန်လည်ဟောပြောသူအပေါ်၊ အားလုံး၏ နှလုံး၌ တည်ရှိသော ဇနာဒနသည် မကြာမီ ပျော်ရွှင်နှစ်သက်တော်မူသည်။
Verse 49
तस्मिन् प्रसन्ने सकलाशिषां प्रभौ किं दुर्लभं ताभिरलं लवात्मभि: । अनन्यदृष्टया भजतां गुहाशय: स्वयं विधत्ते स्वगतिं पर: पराम् ॥ ४९ ॥
အလုံးစုံသော ကောင်းချီးများ၏ အရှင် အမြင့်ဆုံးဘုရား ပျော်ရွှင်နှစ်သက်တော်မူလျှင် ဘာက မရနိုင်သေးမည်နည်း။ ဝိညာဉ်ရေးအောင်မြင်မှုကြောင့် အခြားအရာအားလုံးသည် သေးငယ်သလို ထင်ရသည်။ အနန္တမဟုတ်သော စိတ်တစ်ခုတည်းဖြင့် ဘက္တိပြုသူအား နှလုံး၌ တည်ရှိသော ပရမဘုရားက ကိုယ်တိုင် အမြင့်ဆုံးဂတိကို ပေးတော်မူသည်။
Verse 50
को नाम लोके पुरुषार्थसारवित् पुराकथानां भगवत्कथासुधाम् । आपीय कर्णाञ्जलिभिर्भवापहा- महो विरज्येत विना नरेतरम् ॥ ५० ॥
ဤလောက၌ ဘဝရည်မှန်းချက်၏ အနှစ်သာရကို သိသူ မည်သူက ဘဂဝန်၏ လီလာများအကြောင်း ပုရာဏကထာ အမృతကို—ကိုယ်တိုင်ပင် သံသရာဒုက္ခကို ဖယ်ရှားပေးသောအရာကို—နားဖြင့် လက်အုပ်ကဲ့သို့ ခံယူပြီးလည်း စိတ်မဝင်စားနိုင်မည်နည်း။ လူမဟုတ်သူမှတပါး မည်သူရှိမည်နည်း။
The episode emphasizes that secondary creation (visarga) under Brahmā ultimately depends on the Supreme Lord. The startling emergence from Brahmā’s body signals divine sovereignty over cosmic administration: when the earth is lost and Brahmā reaches the limit of his capacity, Viṣṇu manifests and directs the outcome, illustrating poṣaṇa—protection that transcends the creator’s power.
The stuti maps sacrificial components onto Varāha’s limbs—skin as Vedic meters, hairs as kuśa, eyes as ghee, mouth and tongue as offering-plates—teaching that yajña is ultimately personal and culminates in Viṣṇu. This is a theological claim: the Lord is both the meaning of the Vedas and the recipient of sacrifice; ritual becomes fruitful only when it satisfies Him (Janārdana).
Hiraṇyākṣa is the demonic force opposing cosmic order, associated here with the submergence and destabilization of the earth. His slaying demonstrates that the Lord’s protection is not only restorative (lifting the earth) but also corrective (removing the obstructive adharma). The victory frames avatāra-kathā as both cosmological rescue and moral-theological restoration.
The text states that hearing and describing Varāha-kathā with a devotional attitude pleases the Lord situated in everyone’s heart. When He is pleased, nothing essential remains unachieved: devotion matures into the highest perfection, and other attainments are seen as secondary to loving service.