Adhyaya 10

Verse 1

विदुर उवाच अन्तर्हिते भगवति ब्रह्मा लोकपितामह: । प्रजा: ससर्ज कतिधा दैहिकीर्मानसीर्विभु: ॥ १ ॥

သီရိ ဝိဒူရက ပြောသည်—အို မဟာရိရှီ၊ ဘဂဝန် အန္တർဓာန်ဝင်ပြီးနောက် လောကပိတామဟ ဘြဟ္မာသည် မိမိ၏ ကိုယ်နှင့် စိတ်မှ သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာများကို မည်သို့ မည်မျှ အမျိုးအစားဖြင့် ဖန်ဆင်းခဲ့သနည်း။ ကျေးဇူးပြု၍ ပြောပြပါ။

Verse 2

ये च मे भगवन् पृष्टास्त्वय्यर्था बहुवित्तम । तान् वदस्वानुपूर्व्येण छिन्धि न: सर्वसंशयान् ॥ २ ॥

အို ဘဂဝန်၊ ပညာအလွန်ကြီးမြတ်သူ၊ ကျွန်ုပ်မေးမြန်းထားသမျှကို အစမှ အဆုံးထိ အစဉ်လိုက် ပြောကြား၍ ကျွန်ုပ်တို့၏ သံသယအားလုံးကို ဖယ်ရှားပေးပါ။

Verse 3

सूत उवाच एवं सञ्चोदितस्तेन क्षत्‍त्रा कौषारविर्मुनि: । प्रीत: प्रत्याह तान् प्रश्नान् हृदिस्थानथ भार्गव ॥ ३ ॥

စူတက ပြောသည်– အို ဘൃဂု၏ သားတော်၊ ဗိဒုရ က္ଷတ္တရိယက ဤသို့ လှုံ့ဆော်သဖြင့် ကೌရှာရဝိ မုနိ မૈထရေယသည် အလွန်ပီတိဖြစ်၏။ မေးခွန်းများသည် သူ၏နှလုံး၌ရှိပြီးသားဖြစ်သဖြင့် တစ်ခုပြီးတစ်ခု အစဉ်လိုက် ဖြေကြားလေ၏။

Verse 4

मैत्रेय उवाच विरिञ्चोऽपि तथा चक्रे दिव्यं वर्षशतं तप: । आत्मन्यात्मानमावेश्य यथाह भगवानज: ॥ ४ ॥

မૈထရေယက ပြောသည်– အို ဗိဒုရ၊ ဗိရိဉ္စ (ဗြဟ္မာ) သည်လည်း ဘဂဝန် အဇ (မမွေးဖွားသူ) ၏ အမိန့်အတိုင်း မိမိအတွင်း အာတ္မာကို တည်စေ၍ ဒေဝနှစ်တစ်ရာ တပဿာကျင့်ကာ၊ ထို့နောက် प्रभု၏ ဘက္တိ-ဆေဝာ၌ နစ်မြုပ်လေ၏။

Verse 5

तद्विलोक्याब्जसम्भूतो वायुना यदधिष्ठित: । पद्ममम्भश्च तत्कालकृतवीर्येण कम्पितम् ॥ ५ ॥

ထို့နောက် အဗ္ဇသမ္ဘူတ (ဗြဟ္မာ) သည် မိမိထိုင်နေသော ကြာပန်းနှင့် ထိုကြာပန်း ပေါက်ရောက်သော ရေတို့သည် ထိုခဏက ထလာသော ပြင်းထန်သော လေတံခွန်ကြောင့် တုန်ခါနေသည်ကို မြင်လေ၏။

Verse 6

तपसा ह्येधमानेन विद्यया चात्मसंस्थया । विवृद्धविज्ञानबलो न्यपाद् वायुं सहाम्भसा ॥ ६ ॥

တပဿာကြောင့် တောက်ပလာခြင်းနှင့် အာတ္မာ၌ တည်သော ဗိဒ္ယာကြောင့် ပိုမိုပြည့်စုံလာသဖြင့် ဗြဟ္မာ၏ ဗိဇ္ဈာနဗလ တိုးပွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် ရေနှင့်အတူ ထိုလေကိုပါ အကုန်လုံး သောက်သွင်း၍ ငြိမ်းစေ하였다။

Verse 7

तद्विलोक्य वियद्व्यापि पुष्करं यदधिष्ठितम् । अनेन लोकान् प्राग्लीनान् कल्पितास्मीत्यचिन्तयत् ॥ ७ ॥

ထို့နောက် မိမိတည်နေသော ကြာပန်းသည် စကြဝဠာတစ်လျှောက် ပြန့်နှံ့နေသည်ကို မြင်ပြီး၊ “ဤကြာပန်းတည်းဟူသော အခြေခံဖြင့် ယခင်က လျောကွယ်သွားသော လောကများကို ပြန်လည် စီမံဖန်ဆင်းမည်” ဟု စဉ်းစား하였다။

Verse 8

पद्मकोशं तदाविश्य भगवत्कर्मचोदित: । एकं व्यभाङ्‌क्षीदुरुधा त्रिधा भाव्यं द्विसप्तधा ॥ ८ ॥

ဘဂဝန်၏ လုပ်ငန်းတော်က လှုံ့ဆော်သဖြင့် ဘြဟ္မာသည် ကြာပန်း၏ အတွင်းပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ၊ ကြာပန်းသည် စကြဝဠာတစ်လျှောက် ပြန့်သွားသော် ပထမ သုံးလောကအဖြစ် ခွဲ၍ နောက်တစ်ဖန် ဆယ့်လေးပိုင်းအဖြစ် ထပ်မံခွဲ하였다။

Verse 9

एतावाञ्जीवलोकस्य संस्थाभेद: समाहृत: । धर्मस्य ह्यनिमित्तस्य विपाक: परमेष्ठ्यसौ ॥ ९ ॥

ဤသည်မှာ ဇီဝလောက၏ ဖွဲ့စည်းပုံကွဲပြားမှုကို အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ အကြောင်းမဲ့ ဘက္တိဓမ္မ၏ ပကွက်ရင့်ကျက်မှုကြောင့် ပရမေဋ္ဌီ ဘြဟ္မာသည် သတ္တဝါများ နေထိုင်ရန် လောက ၁၄ ပိုင်းကို ဖန်ဆင်း하였다။

Verse 10

विदुर उवाच यथात्थ बहुरूपस्य हरेरद्भुतकर्मण: । कालाख्यं लक्षणं ब्रह्मन् यथा वर्णय न: प्रभो ॥ १० ॥

ဝိဒုရက မေးလျှောက်သည်—“အရှင်၊ ပညာရှိမြတ်သော ဗြာဟ္မဏ၊ အံ့ဩဖွယ် လုပ်ဆောင်တော်မူသော အမျိုးမျိုးသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိ ဟရိကို သင်ဖော်ပြသကဲ့သို့၊ ‘ကာလ’ ဟူသော သူ၏ အခြားရূপ၏ လက္ခဏာများကိုလည်း ကျွန်ုပ်တို့အား အသေးစိတ် ဖော်ပြပေးပါ”။

Verse 11

मैत्रेय उवाच गुणव्यतिकराकारो निर्विशेषोऽप्रतिष्ठित: । पुरुषस्तदुपादानमात्मानं लीलयासृजत् ॥ ११ ॥

မૈထရేయက ပြောသည်—“ကာလသည် သဘာဝဂုဏ်သုံးပါး၏ အပြန်အလှန် ထိတွေ့ပေါင်းစည်းမှုကို ဖြစ်စေသော ရုပ်သဘောဖြစ်၍ မပြောင်းလဲ၊ အကန့်အသတ်မရှိ၊ အခြေမဲ့ ဖြစ်သည်။ ထိုကာလသည် ဘဂဝန်၏ လီလာဖန်ဆင်းမှုတွင် ကိရိယာဖြစ်ကာ ပုရုෂသည် ထိုကို အားကိုး၍ စကြဝဠာဖန်ဆင်းမှုကို ဆောင်ရွက်သည်”။

Verse 12

विश्वं वै ब्रह्मतन्मात्रं संस्थितं विष्णुमायया । ईश्वरेण परिच्छिन्नं कालेनाव्यक्तमूर्तिना ॥ १२ ॥

ဤလောကကြီးသည် ဗြဟ္မ-တန်မာတ်ရ သဘောဖြစ်၍ ဗိဿဏု၏ မာယာဖြင့် တည်ရှိသည်။ မပေါ်လွင်သော ကာလကြောင့် အီශ්ဝရမှ ခွဲထွက်သကဲ့သို့ ထင်ရသည်။

Verse 13

यथेदानीं तथाग्रे च पश्चादप्येतदीद‍ृशम् ॥ १३ ॥

ဤကမ္ဘာသည် ယခုကဲ့သို့ပင် အတိတ်တွင်လည်း ထိုအတိုင်းရှိခဲ့ပြီး အနာဂတ်တွင်လည်း ထိုအတိုင်း ဆက်ရှိနေမည်။

Verse 14

सर्गो नवविधस्तस्य प्राकृतो वैकृतस्तु य: । कालद्रव्यगुणैरस्य त्रिविध: प्रतिसंक्रम: ॥ १४ ॥

ဖန်ဆင်းခြင်းသည် ကိုးမျိုးရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်—ပရာကృత၊ ဝိုင်ကೃತ စသည်။ ထို့ပြင် ကာလ၊ ဒြဗ္ယ (ဓာတ်ပစ္စည်း) နှင့် ကမ္မဂုဏ်ကြောင့် ပျက်လဲခြင်း (ပြတိသင်က్రమ) သုံးမျိုးရှိသည်။

Verse 15

आद्यस्तु महत: सर्गो गुणवैषम्यमात्मन: । द्वितीयस्त्वहमो यत्र द्रव्यज्ञानक्रियोदय: ॥ १५ ॥

ကိုးမျိုးသော ဖန်ဆင်းခြင်းအနက် ပထမသည် မဟတ်တတ္တဝ ဖန်ဆင်းခြင်းဖြစ်၍ ဘုရား၏ စန့်နိဋ္ဌာနကြောင့် ဂုဏ်များ မညီမျှမှု ပေါ်လာသည်။ ဒုတိယသည် အဟင်ကာရ ဖန်ဆင်းခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုမှ ဒြဗ္ယ၊ ဉာဏ်နှင့် ကရိယာ ပေါ်ထွန်းသည်။

Verse 16

भूतसर्गस्तृतीयस्तु तन्मात्रो द्रव्यशक्तिमान् । चतुर्थ ऐन्द्रिय: सर्गो यस्तु ज्ञानक्रियात्मक: ॥ १६ ॥

တတိယသည် ဘူတ-သရ္ဂ ဖြစ်၍ တန်မာတ်ရများသည် ဒြဗ္ယ-ရှက္တိရှိကာ ထူထဲသော ဓာတ်များ၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။ စတုတ္ထသည် အိန္ဒြိယ-သရ္ဂ ဖြစ်၍ ဉာဏ်နှင့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း၏ သဘောတရားဖြစ်သည်။

Verse 17

वैकारिको देवसर्ग: पञ्चमो यन्मयं मन: । पष्ठस्तु तमस: सर्गो यस्त्वबुद्धिकृत: प्रभो: ॥ १७ ॥

ပဉ္စမဖန်ဆင်းခြင်းမှာ သတ္တဝဂုဏ်၏ ပေါင်းစည်းမှုကြောင့် ထိန်းချုပ်သည့် ဒေဝတားတို့ ပေါ်ထွန်းခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အစုစုပေါင်းအဖြစ် မန (စိတ်) သည် အနှစ်ချုပ်ဖြစ်သည်။ ဆဋ္ဌမဖန်ဆင်းခြင်းမှာ ဇီဝ၏ တမောမယ အဝိဇ္ဇာအမှောင်ဖြစ်၍၊ ထာဝရဘုရား၏ အောက်တွင် သူသည် မိုက်မဲသူကဲ့သို့ ပြုမူစေသည်။

Verse 18

षडिमे प्राकृता: सर्गा वैकृतानपि मे श‍ृणु । रजोभाजो भगवतो लीलेयं हरिमेधस: ॥ १८ ॥

အထက်ဖော်ပြပါ စရ္ဂခြောက်ပါးသည် သခင်ဘုရား၏ ပြင်ပပရကృతి-శక్తi မှ ဖြစ်ပေါ်သော သဘာဝဖန်ဆင်းခြင်းများ ဖြစ်သည်။ ယခု ဗြဟ္မာက ပြုလုပ်သော ဝိုင်ကృత ဖန်ဆင်းခြင်းများကိုလည်း ငါ့ထံမှ နားထောင်လော့—သူသည် ရဇောဂုဏ်၏ အဝတားအပိုင်းဖြစ်ပြီး ဖန်ဆင်းရေးရာ၌ ဟရိ-မေဓာ၊ ဘဂဝန်တော်ကဲ့သို့ ဉာဏ်မေဓာရှိသည်။

Verse 19

सप्तमो मुख्यसर्गस्तु षङ्‌विधस्तस्थुषां च य: । वनस्पत्योषधिलतात्वक्सारा वीरुधो द्रुमा: ॥ १९ ॥

သတ္တမ မူလစရ္ဂမှာ မလှုပ်ရှားသော သတ္တဝါ/အပင်တို့၏ ဖန်ဆင်းခြင်းဖြစ်ပြီး ခြောက်မျိုးရှိသည်ဟု ဆိုသည်—ပန်းမရှိဘဲ အသီးပေးသော သစ်ပင်များ၊ အသီးမကျက်မချင်း တည်ရှိသော ဆေးပင်များ၊ လှည့်လည်တက်သော လတာများ၊ ပိုက်တံကဲ့သို့ အတွင်းလွတ် တံတားပင်မျိုး (त्वक्सार)၊ အထောက်အကူမလိုဘဲ ပျံ့နှံ့သော ဝီရုဓ်များ၊ နှင့် ပန်းလည်းရှိ အသီးလည်းရှိသော သစ်ပင်များ။

Verse 20

उत्स्रोतसस्तम:प्राया अन्त:स्पर्शा विशेषिण: ॥ २० ॥

ဤမလှုပ်ရှားသော သစ်ပင်နှင့် အပင်တို့သည် အပေါ်ဘက်သို့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို ရှာဖွေကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အများအားဖြင့် အသိမရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်သော်လည်း အတွင်း၌ ထိတွေ့မှုကြောင့် နာကျင်မှုကို ခံစားတတ်ပြီး အမျိုးမျိုးသော ပုံသဏ္ဌာန်ဖြင့် ပေါ်လွင်ကြသည်။

Verse 21

तिरश्चामष्टम: सर्ग: सोऽष्टाविंशद्विधो मत: । अविदो भूरितमसो घ्राणज्ञा ह्यद्यवेदिन: ॥ २१ ॥

အဋ္ဌမ စရ္ဂမှာ တိရစ္ဆာန်ယောနီ (တိရျက်) မျိုးစိတ်များ၏ ဖန်ဆင်းခြင်းဖြစ်ပြီး အမျိုးအစား ၂၈ မျိုးဟု ဆိုကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အလွန်မိုက်မဲ၍ တမောအမှောင်ထူထပ်ကာ၊ အနံ့ဖြင့် လိုချင်ရာကို သိသော်လည်း နှလုံးတွင် မည်သည့်အရာကိုမျှ မမှတ်မိနိုင်ကြ။

Verse 22

गौरजो महिष: कृष्ण: सूकरो गवयो रुरु: । द्विशफा: पशवश्चेमे अविरुष्ट्रश्च सत्तम ॥ २२ ॥

အလွန်သန့်ရှင်းသော ဝိဒုရာရေ၊ အနိမ့်တိရစ္ဆာန်တို့တွင် နွား၊ ဆိတ်၊ ကျွဲ၊ ကృష్ణမိဂ၊ ဝက်၊ ဂဝယ၊ ရုရု၊ သိုးနှင့် ကုလားအုတ်တို့သည် အားလုံး ခွာနှစ်ခွာ (ကွဲခွာ) ရှိကြသည်။

Verse 23

खरोऽश्वोऽश्वतरो गौर: शरभश्चमरी तथा । एते चैकशफा: क्षत्त: श‍ृणु पञ्चनखान् पशून् ॥ २३ ॥

မြည်း၊ မြင်း၊ မြည်းမြင်း (mule)၊ ဂေါရ၊ ရှရဘ၊ ချမရီ—ဤတို့သည် အားလုံး ခွာတစ်ခွာရှိကြသည်၊ ဟေ က္ෂတ္တာ။ ယခု ငါ့ထံမှ လက်သည်းငါးခုရှိသော (pañca-nakha) တိရစ္ဆာန်များကို နားထောင်လော့။

Verse 24

श्वा सृगालो वृको व्याघ्रो मार्जार: शशशल्लकौ । सिंह: कपिर्गज: कूर्मो गोधा च मकरादय: ॥ २४ ॥

ခွေး၊ မြေခွေး၊ ဝံပုလွေ၊ ကျား၊ မြေခွေး၊ ကြောင်၊ ယုန်၊ ရှလ္လက၊ ခြင်္သေ့၊ မျောက်၊ ဆင်၊ လိပ်၊ မိကျောင်း၊ ဂိုဓာ စသည်တို့နှင့် မကရာတို့—ဤအားလုံးကို လက်သည်းငါးခုရှိသော ပဉ္စနခ ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 25

कङ्कगृधबकश्येनभासभल्लूकबर्हिण: । हंससारसचक्राह्वकाकोलूकादय: खगा: ॥ २५ ॥

ကင်္က၊ လင်းတ၊ ဗက (heron)၊ ရှျေန (hawk)၊ ဘာသ၊ ဘလ္လူက၊ မော်ရ် (peacock)၊ ဟံသာ၊ သာရသ၊ ချကရဝါက၊ ကာက (crow)၊ အူလူက (owl) စသည်တို့သည် ငှက်များ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 26

अर्वाक्स्रोतस्तु नवम: क्षत्तरेकविधो नृणाम् । रजोऽधिका: कर्मपरा दु:खे च सुखमानिन: ॥ २६ ॥

ဟေ က္ෂတ္တာ၊ အစာကို ဝမ်းဗိုက်တွင် စုဆောင်းထားသော လူသားတို့၏ ဖန်ဆင်းခြင်းသည် လှည့်ပတ်စဉ်တွင် ကိုးမြောက်ဖြစ်ပြီး အမျိုးအစားတစ်မျိုးတည်းသာ ဖြစ်သည်။ လူတို့တွင် ရဇောဂုဏ် ထင်ရှား၍ ကර්မ၌ မမောမပန်း လုပ်ကိုင်ကြသော်လည်း ဒုက္ခအတွင်း၌ပင် ကိုယ်ကို ပျော်ရွှင်သည်ဟု ထင်ကြသည်။

Verse 27

वैकृतास्रय एवैते देवसर्गश्च सत्तम । वैकारिकस्तु य: प्रोक्त: कौमारस्तूभयात्मक: ॥ २७ ॥

အို ဗိဒုရ မဟာသုခ၊ နောက်ဆုံးသော စೃષ્ટိ သုံးမျိုးနှင့် ဒေဝတို့၏ စೃષ્ટိ သည် ယခင်ဖော်ပြခဲ့သော ပရာကృత စೃષ્ટိ များနှင့် ကွဲပြားသော ဝိုင်ကృత စೃષ્ટိ များဖြစ်သည်။ ကုမာရတို့၏ ပေါ်ထွန်းမှုသည် နှစ်မျိုးလုံးပါဝင်သော သဘောတရားဖြစ်သည်။

Verse 28

देवसर्गश्चाष्टविधो विबुधा: पितरोऽसुरा: । गन्धर्वाप्सरस: सिद्धा यक्षरक्षांसि चारणा: ॥ २८ ॥ भूतप्रेतपिशाचाश्च विद्याध्रा: किन्नरादय: । दशैते विदुराख्याता: सर्गास्ते विश्वसृक्‍कृता: ॥ २९ ॥

ဒေဝတို့၏ စೃષ્ટိ (ဒေဝ-ဆာဂ) သည် အမျိုးအစား ၈ မျိုးရှိသည်—ဒေဝ၊ ပိတೃ (ဘိုးဘွား), အဆုရ, ဂန္ဓဗ္ဗနှင့် အပ္ဆရာ, ယက္ခနှင့် ရက္ခသ, စိဒ္ဓ-ချာရဏ-ဝိဒ္ယာဓရ, ဘူတ-ပရိတ်-ပိသာချ, နှင့် ကိန္နရ စသည့် အလွန်မြင့်မားသော သတ္တဝါများ။ အို ဗိဒုရ၊ ဤအားလုံးကို ကမ္ဘာလောကဖန်ဆင်းရှင် ဘြဟ္မာက ဖန်ဆင်းသည်။

Verse 29

देवसर्गश्चाष्टविधो विबुधा: पितरोऽसुरा: । गन्धर्वाप्सरस: सिद्धा यक्षरक्षांसि चारणा: ॥ २८ ॥ भूतप्रेतपिशाचाश्च विद्याध्रा: किन्नरादय: । दशैते विदुराख्याता: सर्गास्ते विश्वसृक्‍कृता: ॥ २९ ॥

ဒေဝတို့၏ စೃષ્ટိ (ဒေဝ-ဆာဂ) သည် အမျိုးအစား ၈ မျိုးရှိသည်—ဒေဝ၊ ပိတೃ (ဘိုးဘွား), အဆုရ, ဂန္ဓဗ္ဗနှင့် အပ္ဆရာ, ယက္ခနှင့် ရက္ခသ, စိဒ္ဓ-ချာရဏ-ဝိဒ္ယာဓရ, ဘူတ-ပရိတ်-ပိသာချ, နှင့် ကိန္နရ စသည့် အလွန်မြင့်မားသော သတ္တဝါများ။ အို ဗိဒုရ၊ ဤအားလုံးကို ကမ္ဘာလောကဖန်ဆင်းရှင် ဘြဟ္မာက ဖန်ဆင်းသည်။

Verse 30

अत: परं प्रवक्ष्यामि वंशान्मन्वन्तराणि च । एवं रज:प्लुत: स्रष्टा कल्पादिष्वात्मभूर्हरि: । सृजत्यमोघसङ्कल्प आत्मैवात्मानमात्मना ॥ ३० ॥

ယခုမှစ၍ မနုတို့၏ မျိုးဆက်များနှင့် မနွန္တရများကို ငါဖော်ပြမည်။ ဤသို့ ရဇိုဂုဏ်ဖြင့် လှုံ့ဆော်ခံရသော အာတ္မဘူ ဘြဟ္မာသည် ဘဂဝန် ဟရီ၏ သက္တိအားဖြင့် ကလ്പတိုင်း၌ မပျက်မကွက် ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့်၊ ကိုယ်တိုင်က ကိုယ်တိုင်ကို ကိုယ်တိုင်ဖြင့် ဖန်ဆင်းသကဲ့သို့ စီမံဖန်တီးသည်။