Adhyaya 5
Nārada Instructs Dakṣa’s Sons; Allegory of the World; Dakṣa Curses Nārada
ဒုတိယဖန်ဆင်းခြင်း (visarga) အစဉ်အလာတွင် ဒက္ခသည် ဟရျရှွသများကို မွေးဖွားကာ မျိုးဆက်တိုးပွားရန် အမိန့်ပေးသည်။ သူတို့သည် အနောက်ဘက်ရှိ နာရာယဏ-ဆရစ် တီရ္ထ (စင်ဓုမြစ် ပင်လယ်နှင့်ဆုံရာ) သို့ သွား၍ တပဿာနှင့် သန့်စင်မှုကြောင့် ပရမဟံသဘဝသို့ စိတ်လှည့်လာကြသည်။ နာရဒမုနိ ရောက်လာပြီး “လူတစ်ယောက်”, “အကျင့်မသန့်သော မိန်းမ”, “နှစ်ဘက်စီးမြစ်”, “၂၅ အိမ်”, “ဟံသ”, “ဓားကဲ့သို့ အချိန်” ဟူသော အလက်ဂိုရီဖြင့် ကမ္မဖလတိုးပွားမှုမှ မုက္ခသို့ ဉာဏ်ကို ပြောင်းလဲစေသည်။ ဟရျရှွသများက အဓိပ္ပါယ်များကို—အမြင့်ဆုံး အပျော်ခံရှင်၊ မာယာ-ဗုဒ္ဓိ၊ ပရကృతి၏ လှည့်ပတ်မှု၊ တတ္တဝများ၊ သာသနာအခြေပြု ခွဲခြားသိမြင်မှု၊ ကာလ—ဟု ဖော်ထုတ်ကြသည်။ နာရဒကို ဂုရုအဖြစ် လက်ခံကာ ပြန်မလာသော လမ်းသို့ ထွက်ခွာကြသည်။ ဒက္ခသည် ဒုတိယအုပ်စု စဝလာရှွသများကို ထပ်မွေးပြီး တီရ္ထတည်းမှာ တပဿာလုပ်စေရာ နာရဒက “အကိုများနောက်လိုက်” ဟု တိုတောင်းစွာ သင်ကြားသဖြင့် သူတို့လည်း ဝိုင်ရာဂျနှင့် ဘက္တိသို့ ဝင်ကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဒက္ခသည် ဝမ်းနည်းဒေါသထွက်ကာ နာရဒသည် အချိန်မတိုင်မီ ဝိုင်ရာဂျကို ဖြစ်စေ했다고 စွပ်စွဲပြီး ဒေဝ၊ ရှိ၊ ပိတೃတို့အပေါ် “အကြွေးသုံးပါး” ကို ထုတ်ပြောကာ နာရဒကို နေရာတည်ငြိမ်မရှိစေရန် ကျိန်စာတင်သည်; သည်းခံသော မုနိက လက်ခံသည်။
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच तस्यां स पाञ्चजन्यां वै विष्णुमायोपबृंहित: । हर्यश्वसंज्ञानयुतं पुत्रानजनयद्विभु: ॥ १ ॥
ရှုကဒေဝ မိန့်ကြားသည်—ဗိဿဏုဘုရား၏ မာယာအာနုဘော်ကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံရသော ပရဇာပတိ ဒက္ခသည် ပာဉ္စဇနီ (အသိကနီ) ၏ ဝမ်းတွင် သားတစ်သောင်းကို မွေးဖွားစေပြီး၊ ထိုသူတို့ကို ‘ဟရျရှွ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 2
अपृथग्धर्मशीलास्ते सर्वे दाक्षायणा नृप । पित्रा प्रोक्ता: प्रजासर्गे प्रतीचीं प्रययुर्दिशम् ॥ २ ॥
အို မင်းကြီး၊ ဒက္ခ၏ သားများအားလုံးသည် သဘောသဘာဝနှင့် ဓမ္မကျင့်ဝတ်တွင် တူညီ၍ ဖခင်၏ အမိန့်ကို အလွန်နာခံကြသည်။ ဖခင်က မျိုးဆက်တိုးပွားစေဟု အမိန့်ပေးသဖြင့် သူတို့သည် အနောက်ဘက်သို့ ထွက်ခွာကြသည်။
Verse 3
तत्र नारायणसरस्तीर्थं सिन्धुसमुद्रयो: । सङ्गमो यत्र सुमहन्मुनिसिद्धनिषेवितम् ॥ ३ ॥
အနောက်ဘက်တွင် စင်ဓုမြစ်သည် ပင်လယ်နှင့် ဆုံရာနေရာ၌ ‘နာရာယဏ-ဆရသ်’ ဟုခေါ်သော မဟာတီရ္ထရှိပြီး၊ မုနိများနှင့် စိဒ္ဓများက စေဝာပြုနေကြသည်။
Verse 4
तदुपस्पर्शनादेव विनिर्धूतमलाशया: । धर्मे पारमहंस्ये च प्रोत्पन्नमतयोऽप्युत ॥ ४ ॥ तेपिरे तप एवोग्रं पित्रादेशेन यन्त्रिता: । प्रजाविवृद्धये यत्तान् देवर्षिस्तान् ददर्श ह ॥ ५ ॥
ထိုသန့်ရှင်းသော ရေကန်၏ ရေကို ထိတွေ့၍ ရေချိုးခြင်းသာဖြင့် သူတို့၏ စိတ်အညစ်အကြေးများ ပျောက်ကင်းကာ ပရမဟံသ ဓမ္မ၏ လမ်းစဉ်သို့ စိတ်ဉာဏ် လှည့်လာ하였다။ သို့သော် ဖခင်၏ အမိန့်ကြောင့် မျိုးဆက်တိုးပွားစေရန် သူတို့သည် ပြင်းထန်သော တပဿကို ကျင့်ကြံ하였다။ တစ်နေ့တွင် ဒေဝရိရှီ နာရဒသည် သူတို့၏ ထိုတပဿကို မြင်၍ နီးကပ်လာ하였다။
Verse 5
तदुपस्पर्शनादेव विनिर्धूतमलाशया: । धर्मे पारमहंस्ये च प्रोत्पन्नमतयोऽप्युत ॥ ४ ॥ तेपिरे तप एवोग्रं पित्रादेशेन यन्त्रिता: । प्रजाविवृद्धये यत्तान् देवर्षिस्तान् ददर्श ह ॥ ५ ॥
ထိုသန့်ရှင်းသောနေရာ၌ ဟရျရှဝများသည် ရေကန်ရေကို မကြာခဏ ထိတွေ့၍ ရေချိုးကြ၏။ အချိန်ကြာလာသဖြင့် စိတ်အညစ်အကြေးများ ပျောက်ကင်းကာ ပရမဟံသဓမ္မ၏ လမ်းစဉ်များသို့ စိတ်လှည့်လာကြ၏။ သို့သော် ဖခင်၏ “ပရဇာတိုးပွားစေ” ဟူသော အမိန့်ကြောင့် သူ၏ဆန္ဒပြည့်စုံရန် ပြင်းထန်သော တပဿာကို ကျင့်ကြ၏။ တစ်နေ့တွင် ဒေဝရ္ဓိ နာရဒသည် ထိုလူငယ်များ ပရဇာတိုးပွားရေးအတွက် ကောင်းမွန်စွာ တပဿာကျင့်နေသည်ကို မြင်၍ သူတို့ထံ ချဉ်းကပ်လာ၏။
Verse 6
उवाच चाथ हर्यश्वा: कथं स्रक्ष्यथ वै प्रजा: । अदृष्ट्वान्तं भुवो यूयं बालिशा बत पालका: ॥ ६ ॥ तथैकपुरुषं राष्ट्रं बिलं चादृष्टनिर्गमम् । बहुरूपां स्त्रियं चापि पुमांसं पुंश्चलीपतिम् ॥ ७ ॥ नदीमुभयतो वाहां पञ्चपञ्चाद्भुतं गृहम् । क्वचिद्धंसं चित्रकथं क्षौरपव्यं स्वयं भ्रमि ॥ ८ ॥
ဒေဝရ္ဓိ နာရဒက ပြောသည်—ဟေ ဟရျရှဝတို့၊ သင်တို့သည် မြေကြီး၏ အဆုံးအနားကို မမြင်ဖူးသေးသဖြင့် အတွေ့အကြုံမရှိသော ကလေးများပင် ဖြစ်ကြသည်။ လူတစ်ယောက်တည်းသာ နေထိုင်သော နိုင်ငံတစ်ခုရှိပြီး၊ ဝင်သွားလျှင် မည်သူမျှ ပြန်မထွက်နိုင်သော အပေါက်တစ်ပေါက်လည်း ရှိသည်။ ထိုနေရာတွင် အလွန်အကျင့်ပျက်သော မိန်းမတစ်ယောက်က အလှဆင်ဝတ်စားမှု အမျိုးမျိုးဖြင့် ကိုယ်ကို တန်ဆာဆင်နေပြီး၊ ထိုနိုင်ငံရှိ လူတစ်ယောက်တည်းကပင် သူမ၏ ခင်ပွန်းဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံတွင် နှစ်ဖက်သို့ စီးဆင်းနိုင်သော မြစ်တစ်စင်း၊ တတ္တဝါ ၂၅ မျိုးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အံ့ဖွယ်အိမ်တစ်လုံး၊ အသံမျိုးစုံ ထွက်ပေါ်စေသော ဟံသာတစ်ကောင်၊ ထို့ပြင် မုတ်ဆိတ်ရိတ်ဓားကဲ့သို့ မျက်နှာပြင်မူးရှသော အရာများနှင့် ဝဇ္ရကဲ့သို့ ခိုင်မာသော အရာများဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး ကိုယ်တိုင်လှည့်ပတ်နေသော ကိရိယာတစ်ခုလည်း ရှိသည်။ ဤအရာများကို မမြင်ဖူးသေးလျှင် သင်တို့က ပရဇာကို ဘယ်လို ဖန်တီးမည်နည်း?
Verse 7
उवाच चाथ हर्यश्वा: कथं स्रक्ष्यथ वै प्रजा: । अदृष्ट्वान्तं भुवो यूयं बालिशा बत पालका: ॥ ६ ॥ तथैकपुरुषं राष्ट्रं बिलं चादृष्टनिर्गमम् । बहुरूपां स्त्रियं चापि पुमांसं पुंश्चलीपतिम् ॥ ७ ॥ नदीमुभयतो वाहां पञ्चपञ्चाद्भुतं गृहम् । क्वचिद्धंसं चित्रकथं क्षौरपव्यं स्वयं भ्रमि ॥ ८ ॥
ဒေဝရ္ဓိ နာရဒက ပြောသည်—ဟေ ဟရျရှဝတို့၊ သင်တို့သည် မြေကြီး၏ အဆုံးအနားကို မမြင်ဖူးသေးသဖြင့် အတွေ့အကြုံမရှိသော ကလေးများပင် ဖြစ်ကြသည်။ လူတစ်ယောက်တည်းသာ နေထိုင်သော နိုင်ငံတစ်ခုရှိပြီး၊ ဝင်သွားလျှင် မည်သူမျှ ပြန်မထွက်နိုင်သော အပေါက်တစ်ပေါက်လည်း ရှိသည်။ ထိုနေရာတွင် အလွန်အကျင့်ပျက်သော မိန်းမတစ်ယောက်က အလှဆင်ဝတ်စားမှု အမျိုးမျိုးဖြင့် ကိုယ်ကို တန်ဆာဆင်နေပြီး၊ ထိုနိုင်ငံရှိ လူတစ်ယောက်တည်းကပင် သူမ၏ ခင်ပွန်းဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံတွင် နှစ်ဖက်သို့ စီးဆင်းနိုင်သော မြစ်တစ်စင်း၊ တတ္တဝါ ၂၅ မျိုးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အံ့ဖွယ်အိမ်တစ်လုံး၊ အသံမျိုးစုံ ထွက်ပေါ်စေသော ဟံသာတစ်ကောင်၊ ထို့ပြင် မုတ်ဆိတ်ရိတ်ဓားကဲ့သို့ မျက်နှာပြင်မူးရှသော အရာများနှင့် ဝဇ္ရကဲ့သို့ ခိုင်မာသော အရာများဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး ကိုယ်တိုင်လှည့်ပတ်နေသော ကိရိယာတစ်ခုလည်း ရှိသည်။ ဤအရာများကို မမြင်ဖူးသေးလျှင် သင်တို့က ပရဇာကို ဘယ်လို ဖန်တီးမည်နည်း?
Verse 8
उवाच चाथ हर्यश्वा: कथं स्रक्ष्यथ वै प्रजा: । अदृष्ट्वान्तं भुवो यूयं बालिशा बत पालका: ॥ ६ ॥ तथैकपुरुषं राष्ट्रं बिलं चादृष्टनिर्गमम् । बहुरूपां स्त्रियं चापि पुमांसं पुंश्चलीपतिम् ॥ ७ ॥ नदीमुभयतो वाहां पञ्चपञ्चाद्भुतं गृहम् । क्वचिद्धंसं चित्रकथं क्षौरपव्यं स्वयं भ्रमि ॥ ८ ॥
ဒေဝရ္ဓိ နာရဒက ပြောသည်—ဟေ ဟရျရှဝတို့၊ သင်တို့သည် မြေကြီး၏ အဆုံးအနားကို မမြင်ဖူးသေးသဖြင့် အတွေ့အကြုံမရှိသော ကလေးများပင် ဖြစ်ကြသည်။ လူတစ်ယောက်တည်းသာ နေထိုင်သော နိုင်ငံတစ်ခုရှိပြီး၊ ဝင်သွားလျှင် မည်သူမျှ ပြန်မထွက်နိုင်သော အပေါက်တစ်ပေါက်လည်း ရှိသည်။ ထိုနေရာတွင် အလွန်အကျင့်ပျက်သော မိန်းမတစ်ယောက်က အလှဆင်ဝတ်စားမှု အမျိုးမျိုးဖြင့် ကိုယ်ကို တန်ဆာဆင်နေပြီး၊ ထိုနိုင်ငံရှိ လူတစ်ယောက်တည်းကပင် သူမ၏ ခင်ပွန်းဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံတွင် နှစ်ဖက်သို့ စီးဆင်းနိုင်သော မြစ်တစ်စင်း၊ တတ္တဝါ ၂၅ မျိုးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အံ့ဖွယ်အိမ်တစ်လုံး၊ အသံမျိုးစုံ ထွက်ပေါ်စေသော ဟံသာတစ်ကောင်၊ ထို့ပြင် မုတ်ဆိတ်ရိတ်ဓားကဲ့သို့ မျက်နှာပြင်မူးရှသော အရာများနှင့် ဝဇ္ရကဲ့သို့ ခိုင်မာသော အရာများဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး ကိုယ်တိုင်လှည့်ပတ်နေသော ကိရိယာတစ်ခုလည်း ရှိသည်။ ဤအရာများကို မမြင်ဖူးသေးလျှင် သင်တို့က ပရဇာကို ဘယ်လို ဖန်တီးမည်နည်း?
Verse 9
कथं स्वपितुरादेशमविद्वांसो विपश्चित: । अनुरूपमविज्ञाय अहो सर्गं करिष्यथ ॥ ९ ॥
အိုဟို! သင်တို့သည် ဖခင်၏ အမိန့်၏ အဓိပ္ပါယ်အမှန်ကို မသိကြသေး။ ဖခင်သည် စုံလင်သိမြင်သူဖြစ်သော်လည်း၊ သူ၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို မနားလည်ဘဲ သင့်လျော်သော နည်းလမ်းကို မသိဘဲ သင်တို့က ပရဇာကို ဘယ်လို ဖန်တီးမည်နည်း?
Verse 10
श्रीशुक उवाच तन्निशम्याथ हर्यश्वा औत्पत्तिकमनीषया । वाच: कूटं तु देवर्षे: स्वयं विममृशुर्धिया ॥ १० ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီ မိန့်ကြားသည်—ဒေဝရိရှီ နာရဒ မုနိ၏ အနက်ရှိုင်းသော စကားများကို ကြားသော် ဟရျရှွာတို့သည် အခြားသူတို့၏ အကူအညီမလိုဘဲ မိမိတို့၏ သဘာဝဉာဏ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင် ဆင်ခြင်သုံးသပ်하였다။
Verse 11
भू: क्षेत्रं जीवसंज्ञं यदनादि निजबन्धनम् । अदृष्ट्वा तस्य निर्वाणं किमसत्कर्मभिर्भवेत् ॥ ११ ॥
“ဘူḥ” ဟူသည် ကမ္မလုပ်ဆောင်ရာ နယ်ပယ်ကို ဆိုလိုသည်။ ဇီဝ၏ ဤရုပ်ခန္ဓာသည် လုပ်ဆောင်မှု၏ လယ်ကွင်းဖြစ်ပြီး မိစ္ဆာအမည်ခံများ၏ အခြေခံလည်း ဖြစ်သည်။ အနာဒီကာလမှ စ၍ မျိုးစုံသော ခန္ဓာများကို ရရှိကာ သံသရာချည်နှောင်မှု၏ အမြစ်တွင် ပိတ်မိနေသည်။ ဤချည်နှောင်မှု ပျောက်ကင်းခြင်းကို မမြင်ဘဲ ယာယီအကျိုးပေးသော ကမ္မများတွင်သာ မူးမောနေပါက ဘာအကျိုးရှိမည်နည်း။
Verse 12
एक एवेश्वरस्तुर्यो भगवान् स्वाश्रय: पर: । तमदृष्ट्वाभवं पुंस: किमसत्कर्मभिर्भवेत् ॥ १२ ॥
တစ်ဦးတည်းသော အပျော်ခံသူနှင့် အရှင်သည် အမြင့်ဆုံး ဘဂဝန်တော်—လွတ်လပ်အပြည့်၊ အရာအားလုံးကို မြင်သိသူ၊ အိုင်ශ්ဝర్య ခြောက်ပါးပြည့်စုံသူ၊ သုံးဂုဏ်ကို ကျော်လွန်သူ ဖြစ်သည်။ လူတို့က သူ့ကို မသိမမြင်ဘဲ ယာယီပျော်ရွှင်မှုအတွက် နေ့ည မောပန်းစွာ အလုပ်လုပ်နေပါက အကျိုးရှိမည်နည်း။
Verse 13
पुमान्नैवैति यद्गत्वा बिलस्वर्गं गतो यथा । प्रत्यग्धामाविद इह किमसत्कर्मभिर्भवेत् ॥ १३ ॥
ပာတာလာဟုခေါ်သော “အပေါက်” ထဲဝင်သွားသူကို ပြန်လာသည်ဟု မကြာခဏ မတွေ့ရသကဲ့သို့၊ ဝိုင်ကుంఠဓာမ (pratyag-dhāma) သို့ ရောက်သော ဇီဝသည် ဤလောကသို့ ပြန်မလာတော့။ ထိုကဲ့သို့ ပြန်မလာရသော နေရာရှိနေသော်လည်း မမြင်မသိဘဲ ယာယီလောကတွင် မျောက်လို ခုန်ပေါက်နေပါက အကျိုးမဲ့ကမ္မများမှ ဘာအမြတ်ရှိမည်နည်း။
Verse 14
नानारूपात्मनो बुद्धि: स्वैरिणीव गुणान्विता । तन्निष्ठामगतस्येह किमसत्कर्मभिर्भवेत् ॥ १४ ॥
ရဇောဂုဏ်နှင့် ရောနှောသော မတည်ငြိမ်သည့် ဉာဏ်သည် ဂုဏ်အလိုက် ပုံစံမျိုးစုံ ပြောင်းလဲ၍ ဆွဲဆောင်သော လွတ်လပ်ဝတ်ပြုမိန်းမကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ဤဖြစ်ပုံကို မသိဘဲ ယာယီအကျိုးပေးသော ကမ္မများတွင်သာ နစ်မြုပ်နေပါက အမှန်တကယ် ဘာကို ရရှိမည်နည်း။
Verse 15
तत्सङ्गभ्रंशितैश्वर्यं संसरन्तं कुभार्यवत् । तद्गतीरबुधस्येह किमसत्कर्मभिर्भवेत् ॥ १५ ॥
ပြည့်တန်ဆာ၏ ခင်ပွန်းက လွတ်လပ်ခွင့်ဆုံးရှုံးသကဲ့သို့၊ ဉာဏ်ပျက်စီးသော ဇီဝသည် သံသရာ၌ ကြာရှည်လှည့်လည်တတ်သည်။ ပစ္စည်းသဘာဝကြောင့် ပင်ပန်းရ၍ စိတ်ဉာဏ်၏ လှုပ်ရှားမှုအတိုင်း ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဒုက္ခကို ခံစားရသည်; ထိုသို့သောအခြေအနေတွင် အကျိုးလိုသော ယာယီကမ္မများက ဘာအကျိုးရှိမည်နည်း။
Verse 16
सृष्ट्यप्ययकरीं मायां वेलाकूलान्तवेगिताम् । मत्तस्य तामविज्ञस्य किमसत्कर्मभिर्भवेत् ॥ १६ ॥
ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်စီးခြင်းကို ဖြစ်စေသော မာယာသည် နှစ်ဖက်သို့ စီးဆင်းသော မြစ်ကဲ့သို့ လည်ပတ်ပြီး ကမ်းနားတွင် စီးအားပိုမြန်သည်။ မသိမသာ ကျသွားသော ဇီဝသည် လှိုင်းများတွင် နစ်မြုပ်ကာ ထွက်မရ; ထိုမာယာမြစ်ထဲတွင် အကျိုးလိုသော ကမ္မများက ဘာအကျိုးရှိမည်နည်း။
Verse 17
पञ्चविंशतितत्त्वानां पुरुषोऽद्भुतदर्पण: । अध्यात्ममबुधस्येह किमसत्कर्मभिर्भवेत् ॥ १७ ॥
အမြင့်ဆုံးဘုရားသည် တတ္တဝါ ၂၅ ပါး၏ အခြေခံအာရုံဖြစ်ပြီး အကြောင်း-အကျိုးကို စီမံခန့်ခွဲသူ၊ အံ့ဩဖွယ်မှန်ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ထိုအမြင့်ဆုံးပုရုရှကို မသိဘဲ ယာယီအကျိုးအတွက် ကမ္မလုပ်လျှင် ဘာအကျိုးရှိမည်နည်း။
Verse 18
ऐश्वरं शास्त्रमुत्सृज्य बन्धमोक्षानुदर्शनम् । विविक्तपदमज्ञाय किमसत्कर्मभिर्भवेत् ॥ १८ ॥
ချည်နှောင်မှုနှင့် လွတ်မြောက်မှုကို ပြသသော ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော သာස්တရကို စွန့်ပစ်၍၊ ဟံသာကဲ့သို့ အနှစ်သာရခွဲခြားသည့် အဆင့်ကို မသိဘဲ ယာယီလုပ်ငန်းများတွင် မူးမောနေသူအတွက် အစစ်မဟုတ်သော ကမ္မများက ဘာအကျိုးပေးမည်နည်း။
Verse 19
कालचक्रं भ्रमि तीक्ष्णं सर्वं निष्कर्षयज्जगत् । स्वतन्त्रमबुधस्येह किमसत्कर्मभिर्भवेत् ॥ १९ ॥
ကာလစက်ဝိုင်းသည် အလွန်ထက်မြက်စွာ လှည့်ပတ်၍ မုတ်ဆိတ်ဓားနှင့် မိုးကြိုးကဲ့သို့ ကမ္ဘာလောကအားလုံးကို မပြတ်မနား ဆွဲယူသွားသည်၊ အပြည့်အဝ လွတ်လပ်သည်။ ထာဝရကာလတတ္တဝါကို မလေ့လာသူအတွက် ယာယီပစ္စည်းလုပ်ငန်းများက ဘာအကျိုးရှိမည်နည်း။
Verse 20
शास्त्रस्य पितुरादेशं यो न वेद निवर्तकम् । कथं तदनुरूपाय गुणविस्रम्भ्युपक्रमेत् ॥ २० ॥
လောကီဘဝလမ်းကြောင်းမှ ပြန်လှည့်စေသော «ရှာစတြာဟူသော ဖခင်၏ အမိန့်» ကို မသိသူသည်၊ ထိုအမိန့်နှင့် ကိုက်ညီသော ယုံကြည်မှုနှင့် ဘက္တိဖြင့် မည်သို့ စတင်နိုင်မည်နည်း။
Verse 21
इति व्यवसिता राजन् हर्यश्वा एकचेतस: । प्रययुस्तं परिक्रम्य पन्थानमनिवर्तनम् ॥ २१ ॥
အရှင်မင်းကြီး၊ နာရဒ၏ သင်ကြားချက်ကို ကြားပြီးနောက် ဟရျရှဝတို့သည် စိတ်တစ်လုံးတည်းဖြင့် အခိုင်အမာ ဆုံးဖြတ်ကြသည်။ သူ့ကို ဂုရုအဖြစ် လက်ခံကာ ပတ်လည်ကန်တော့ပြီး၊ ဤလောကသို့ မပြန်လာရသော လမ်းကို လိုက်နာသွားကြသည်။
Verse 22
स्वरब्रह्मणि निर्भातहृषीकेशपदाम्बुजे । अखण्डं चित्तमावेश्य लोकाननुचरन्मुनि: ॥ २२ ॥
စಾಮဝေဒမှ ထွက်ပေါ်သော သံနာဒ (स्वरब्रह्म) ဖြင့် ဘုရား၏ လီလာများကို သီဆိုကာ နာရဒမုနိသည် အာရုံတို့၏ အရှင် ဟೃષီကేశ၏ ခြေတော်ကြာပန်း၌ စိတ်ကို မပြတ်မတောက် တည်စေပြီး လောကအနှံ့ ခရီးဆက်လက်သွားလာ하였다။
Verse 23
नाशं निशम्य पुत्राणां नारदाच्छीलशालिनाम् । अन्वतप्यत क: शोचन् सुप्रजस्त्वं शुचां पदम् ॥ २३ ॥
နာရဒကြောင့် ယဉ်ကျေးသိက္ခာရှိသော သားများ ပျောက်ဆုံး/ကွာခွာသွားကြောင်း ကြားသိသော် ဒက္ခသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးလေ၏။ ကောင်းမွန်သော သားသမီးတို့၏ ဖခင်ဖြစ်သော်လည်း ဒုက္ခ၏ အနေအထားသို့ ရောက်ခဲ့သည်။
Verse 24
स भूय: पाञ्चजन्यायामजेन परिसान्त्वित: । पुत्रानजनयद्दक्ष: सवलाश्वान्सहस्रिण: ॥ २४ ॥
သားသမီးဆုံးရှုံးမှုကြောင့် ဝမ်းနည်းနေသော ဒက္ခကို အဇ (ဗြဟ္မာ) သည် သင်ကြားချက်ဖြင့် သက်သာစေ하였다။ ထို့နောက် ဒက္ခသည် ဇနီး ပာဉ္ଚဇနီ၏ ဝမ်းတွင် သားတစ်ထောင်ကို မွေးဖွားစေပြီး၊ ထိုသူတို့ကို စဝလာရှဝ ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 25
ते च पित्रा समादिष्टा: प्रजासर्गे धृतव्रता: । नारायणसरो जग्मुर्यत्र सिद्धा: स्वपूर्वजा: ॥ २५ ॥
ဖခင်၏အမိန့်အတိုင်း သားသမီးပွားများရေးအတွက် တင်းကျပ်သောဝတ္တရားကိုခံယူကာ သူတို့လည်း နာရာယဏ-ဆရသို့ သွားကြပြီး၊ အဲဒီနေရာမှာ အစ်ကိုများက ယခင်ကပင် ပြည့်စုံမှုကို ရရှိခဲ့သည်။
Verse 26
तदुपस्पर्शनादेव विनिर्धूतमलाशया: । जपन्तो ब्रह्म परमं तेपुस्तत्र महत्तप: ॥ २६ ॥
အဲဒီသန့်ရှင်းသောရေကို ထိတွေ့ရုံနဲ့ပင် နှလုံးသားထဲက မသန့်ရှင်းသောလိုလားချက်များ ပျောက်ကင်းသွားပြီး၊ အိုံကာရဖြင့်စသော ပရမဗြဟ္မ မန္တရကို ဂျပ်ကာ အဲဒီမှာ မဟာတပသကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။
Verse 27
अब्भक्षा: कतिचिन्मासान् कतिचिद्वायुभोजना: । आराधयन् मन्त्रमिममभ्यस्यन्त इडस्पतिम् ॥ २७ ॥ ॐ नमो नारायणाय पुरुषाय महात्मने । विशुद्धसत्त्वधिष्ण्याय महाहंसाय धीमहि ॥ २८ ॥
လအနည်းငယ်ကြာ သူတို့သည် ရေကိုသာ သောက်ပြီး၊ အချို့ကာလတွင် လေကိုသာ အစာဟုခံယူကြသည်; ထိုသို့ မဟာတပသဖြင့် ဤမန္တရကို ဂျပ်ကာ အိဍစပတိ နာရာယဏကို ပူဇော်ကြသည်။
Verse 28
अब्भक्षा: कतिचिन्मासान् कतिचिद्वायुभोजना: । आराधयन् मन्त्रमिममभ्यस्यन्त इडस्पतिम् ॥ २७ ॥ ॐ नमो नारायणाय पुरुषाय महात्मने । विशुद्धसत्त्वधिष्ण्याय महाहंसाय धीमहि ॥ २८ ॥
အိုံ၊ မဟာတ္မာ ပုရုෂ နာရာယဏအား နမස්ကာရ; သန့်ရှင်းသော စတ္တဝဓိဋ္ဌာန၌ တည်သော မဟာဟံသကို ကျွန်ုပ်တို့ သမాధိဖြင့် ဓ്യာနပြုပါ၏။
Verse 29
इति तानपि राजेन्द्र प्रजासर्गधियो मुनि: । उपेत्य नारद: प्राह वाच: कूटानि पूर्ववत् ॥ २९ ॥
အို မင်းမြတ်ကြီး၊ သားသမီးပွားများရေးအတွက် တပသလုပ်နေသော အဲဒီသားများထံ နာရဒမုနိ လာရောက်ပြီး ယခင်ကကဲ့သို့ အဓိပ္ပါယ်လျှို့ဝှက်သော စကားများကို ပြောကြား하였다။
Verse 30
दाक्षायणा: संशृणुत गदतो निगमं मम । अन्विच्छतानुपदवीं भ्रातृणां भ्रातृवत्सला: ॥ ३० ॥
ဒက္ခ၏သားတို့၊ ငါ၏အကြံဉာဏ်စကားကို သေချာစွာနားထောင်ကြလော့။ သင်တို့သည် အကြီးအကို ဟရျရှဝတို့ကို အလွန်ချစ်ခင်ကြသဖြင့် သူတို့၏လမ်းကြောင်းကို လိုက်လျှောက်ကြလော့။
Verse 31
भ्रातृणां प्रायणं भ्राता योऽनुतिष्ठति धर्मवित् । स पुण्यबन्धु: पुरुषो मरुद्भि: सह मोदते ॥ ३१ ॥
ဓမ္မတရား၏သဘောတရားကို သိသောညီသည် အကြီးအကိုတို့၏ခြေရာကို လိုက်နာသည်။ ထိုကဲ့သို့ ပုဏ္ဏဝန်ညီသည် ညီအကိုချစ်ခင်မှုရှိသော မရုတ်တို့ကဲ့သို့သော နတ်များနှင့် ပေါင်းသင်းကာ ပျော်ရွှင်ရသည်။
Verse 32
एतावदुक्त्वा प्रययौ नारदोऽमोघदर्शन: । तेऽपि चान्वगमन् मार्गं भ्रातृणामेव मारिष ॥ ३२ ॥
ရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက ဆက်လက်ဆိုသည်—အာရျယတို့အနက် အကောင်းဆုံးသူရေ၊ ဒက္ခ၏သားတို့အား ဤမျှသာ ပြောပြီးနောက် ကရုဏာမြင်ကွင်း မည်သည့်အခါမျှ မပျက်မကွက်သော နာရဒ မုနိသည် မိမိအစီအစဉ်အတိုင်း ထွက်ခွာသွား하였다။ ဒက္ခ၏သားတို့လည်း အကြီးအကိုတို့၏လမ်းကို လိုက်၍ သားသမီးပေါက်ဖွားရန် မကြိုးစားဘဲ ကృష్ణသတိ (Krishna consciousness) တွင် တည်နေကြ하였다။
Verse 33
सध्रीचीनं प्रतीचीनं परस्यानुपथं गता: । नाद्यापि ते निवर्तन्ते पश्चिमा यामिनीरिव ॥ ३३ ॥
ဆဝလာရှဝတို့သည် မှန်ကန်သောလမ်းကို လိုက်ခဲ့ကြသည်—ဘက္တိ-ဆေဝါကို ရရှိစေသော ဘဝနေထိုင်ပုံ သို့မဟုတ် အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ ကရုဏာကြောင့် ရနိုင်သောလမ်း။ အနောက်ဘက်သို့ လွန်သွားသော ညများကဲ့သို့ သူတို့သည် ယနေ့တိုင် ပြန်မလာကြသေး။
Verse 34
एतस्मिन् काल उत्पातान् बहून् पश्यन् प्रजापति: । पूर्ववन्नारदकृतं पुत्रनाशमुपाशृणोत् ॥ ३४ ॥
ထိုအချိန်တွင် ပရာဇာပတိ ဒက္ခသည် မကောင်းသောလက္ခဏာများစွာကို မြင်တွေ့하였다။ ထို့နောက် အမျိုးမျိုးသောရင်းမြစ်များမှ နာရဒ၏အကြံဉာဏ်အတိုင်း သူ၏ ဒုတိယသားအုပ်စု ဆဝလာရှဝတို့လည်း အကြီးအကိုတို့၏လမ်းကို လိုက်သွားကြောင်း ကြားသိ하였다။
Verse 35
चुक्रोध नारदायासौ पुत्रशोकविमूर्च्छित: । देवर्षिमुपलभ्याह रोषाद्विस्फुरिताधर: ॥ ३५ ॥
ဆဝလာရှွဝတို့ပါ ဘဂဝန်အား ဘက္တိ-ဆေဝါပြုရန် ဤလောကကို စွန့်ခွာသွားကြသည်ဟု ကြားသိသော် ဒက္ခသည် နာရဒအပေါ် ဒေါသထွက်၍ သားပျောက်ဝမ်းနည်းမှုကြောင့် မူးလဲလုနီးပါး ဖြစ်하였다။ ဒေဝရ္ရှိ နာရဒကို တွေ့သောအခါ နှုတ်ခမ်းများသည် ဒေါသကြောင့် တုန်ခါကာ ထိုသို့ ပြောဆို하였다။
Verse 36
श्रीदक्ष उवाच अहो असाधो साधूनां साधुलिङ्गेन नस्त्वया । असाध्वकार्यर्भकाणां भिक्षोर्मार्ग: प्रदर्शित: ॥ ३६ ॥
သရီဒက္ခက ပြောသည်—အို၊ အဆာဓုရေ! သာဓု၏ အလံအမှတ်ကို ဝတ်ဆင်ထားသော်လည်း သင်သည် သာဓုမဟုတ်။ ဘိက္ခုအဖြစ်နဲ့ ကျွန်ုပ်၏ အပြစ်ကင်းသော ကလေးသားများကို သံန്യാസလမ်းကို ပြသ၍ ကျွန်ုပ်အပေါ် အလွန်အမင်း မတရားမှုကို ပြုခဲ့သည်။
Verse 37
ऋणैस्त्रिभिरमुक्तानाममीमांसितकर्मणाम् । विघात: श्रेयस: पाप लोकयोरुभयो: कृत: ॥ ३७ ॥
သူတို့သည် သုံးပါးသော အကြွေးများမှ မလွတ်မြောက်သေးဘဲ မိမိတို့၏ တာဝန်များကိုလည်း မှန်ကန်စွာ မစဉ်းစားခဲ့ကြ။ အို နာရဒာ၊ အပြစ်ကမ္မ၏ ပုံရိပ်ရေ! ရှိသီများ၊ ဒေဝတားများနှင့် ဖခင်အပေါ် အကြွေးရှိနေသေးသော ကျွန်ုပ်၏ သားများအတွက် ဤလောကနှင့် နောက်လောက နှစ်လောကလုံး၌ ကောင်းကျိုးသို့ တိုးတက်ရာလမ်းကို သင် တားဆီးခဲ့သည်။
Verse 38
एवं त्वं निरनुक्रोशो बालानां मतिभिद्धरे: । पार्षदमध्ये चरसि यशोहा निरपत्रप: ॥ ३८ ॥
ဤသို့ သင်သည် ကရုဏာမရှိဘဲ အပြစ်ကင်းသော ကလေးများ၏ စိတ်ဉာဏ်ကို ခွဲခြမ်းပျက်စီးစေပြီး၊ ထို့နောက် ဟရိ၏ ပါရ္ရှဒဟု ကိုယ်ကို ဆိုတတ်သည်။ သင်သည် အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ ဂုဏ်သတင်းကို မကောင်းစေခဲ့ပြီး၊ အရှက်မရှိ ကရုဏာကင်းသည်။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် ဘုရား၏ ကိုယ်ပိုင်အဖော်များအလယ်တွင် သင် မည်သို့ လှည့်လည်နိုင်သနည်း။
Verse 39
ननु भागवता नित्यं भूतानुग्रहकातरा: । ऋते त्वां सौहृदघ्नं वै वैरङ्करमवैरिणाम् ॥ ३९ ॥
ဘုရား၏ ဘာဂဝတ ဘက္တများသည် သတ္တဝါတို့ကို ကရုဏာပြုရန် အမြဲတမ်း စိတ်အားထက်သန်ကြသည်—သင်ကိုသာ ချန်လှပ်၍။ သင်သည် မိတ်သဟာယကို ဖျက်ဆီးသူဖြစ်ပြီး၊ ရန်သူမဟုတ်သူများအကြားတွင်ပင် ရန်ငြိုးကို ဖြစ်စေသည်။ ဘက္တ၏ ဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ကာ ဤကဲ့သို့ အမုန်းတရားဖြစ်စေသော အပြုအမူများကို လုပ်နေသော် သင် မရှက်မကြောက်သလော?
Verse 40
नेत्थं पुंसां विराग: स्यात् त्वया केवलिना मृषा । मन्यसे यद्युपशमं स्नेहपाशनिकृन्तनम् ॥ ४० ॥
ဒက္ခ ပရာဇာပတိက ပြောသည်—အို ကေဝလင်၊ ရဟန်းပုံစံပြောင်းရုံနဲ့ လူတို့မှာ ဝိရာဂ မဖြစ်နိုင်၊ သင်၏စကား မမှန်။ ပြည့်စုံသော ဉာဏ်မနိုးသေးလျှင် သင်လုပ်သကဲ့သို့ အဝတ်အစားပြောင်းခြင်းသာဖြင့် သံယောဇဉ်ကြိုးကို မဖြတ်နိုင်။
Verse 41
नानुभूय न जानाति पुमान् विषयतीक्ष्णताम् । निर्विद्यते स्वयं तस्मान्न तथा भिन्नधी: परै: ॥ ४१ ॥
လူသည် အာရုံခံစားမှု၏ ချွန်ထက်သောဒုက္ခကို ကိုယ်တိုင်မတွေ့ကြုံဘဲ မသိနိုင်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်တိုင်ပင် ငြီးငွေ့၍ ဝိရာဂ ဖြစ်လာသည်။ အခြားသူများကြောင့် စိတ်အမြင်ပြောင်းသူသည် ကိုယ်တိုင်အတွေ့အကြုံကြောင့် ပြောင်းသူလောက် မဝိရာဂ ဖြစ်။
Verse 42
यन्नस्त्वं कर्मसन्धानां साधूनां गृहमेधिनाम् । कृतवानसि दुर्मर्षं विप्रियं तव मर्षितम् ॥ ४२ ॥
သင်သည် ဝေဒသတ်မှတ်ချက်အတိုင်း ကမ္မနှင့် ယဇ్ఞာတို့ကို လိုက်နာကာ အိမ်ထောင်ရေးဓမ္မကို ထမ်းဆောင်နေသော ကျွန်ုပ်တို့ကဲ့သို့သော သာဓုဂೃಹမေဓီများအပေါ် မခံနိုင်လောက်အောင် မနှစ်သက်ဖွယ် အမှုကို ပြုခဲ့သည်; ငါသည် သည်းခံမည်။ မိန်းမကလေးများနှင့် အိမ်ထောင်ရှိသော်လည်း ငါသည် ယဇ్ఞာ-ဝရတများကို ထမ်းဆောင်၏; သို့ရာတွင် သင်သည် အကြောင်းမဲ့ ငါ့သားများကို စန്യാസလမ်းသို့ လှည့်မောစေခဲ့သည်—ဤသည် တစ်ကြိမ်သာ သည်းခံနိုင်သည်။
Verse 43
तन्तुकृन्तन यन्नस्त्वमभद्रमचर: पुन: । तस्माल्लोकेषु ते मूढ न भवेद्भ्रमत: पदम् ॥ ४३ ॥
အို ကြိုးဖြတ်သူ! သင်က ငါ့သား들을 တစ်ကြိမ်ဆုံးရှုံးစေခဲ့ပြီး ယခုလည်း ထိုမကောင်းမှုကို ထပ်မံပြုသည်။ ထို့ကြောင့် အို မိုက်သူ၊ ငါသည် သင့်ကို ကျိန်စာချသည်—သင်သည် လောကအနှံ့ လှည့်လည်သော်လည်း မည်သည့်နေရာတွင်မျှ တည်မြဲသော နေထိုင်ရာ မရှိစေရ။
Verse 44
श्रीशुक उवाच प्रतिजग्राह तद्बाढं नारद: साधुसम्मत: । एतावान्साधुवादो हि तितिक्षेतेश्वर: स्वयम् ॥ ४४ ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုစ్వာမီက ပြောသည်—အို မင်းကြီး၊ သာဓုဟု အသိအမှတ်ပြုခံရသော နာရဒမုနိသည် ဒက္ခ၏ ကျိန်စာကို ခံရသော် “တဒ် ဘာဍမ်—ကောင်းပြီ” ဟုဆိုကာ လက်ခံ하였다။ ဤသည်ပင် သာဓု၏ဂုဏ်—စွမ်းအားရှိသော်လည်း သည်းခံ၍ ပြန်လည်ကျိန်စာမချခြင်း။
Frequently Asked Questions
The Haryaśvas interpret it as a complete map of saṁsāra and liberation: (1) ‘one man’ = the Supreme Enjoyer, Bhagavān, independent of guṇas; (2) ‘hole with no return’ = either descent into Pātāla (rare return) and, more importantly, entry into Vaikuṇṭha (no return to misery); (3) ‘unchaste woman’ = fickle, passion-mixed intelligence that changes ‘dress’ (identities) to attract the jīva; (4) ‘husband’ = the conditioned soul enslaved by that buddhi; (5) ‘river flowing both ways’ = prakṛti’s cycles of creation and dissolution; (6) ‘house of twenty-five’ = the tattva framework (elements) resting in the Supreme as cause and controller; (7) ‘haṁsa’ = śāstra-guided discrimination between matter and spirit; (8) ‘razors and thunderbolts’ = relentless kāla driving all change. The point is that without knowing these truths, producing progeny as an ultimate goal is spiritually misdirected.
Dakṣa argues from pravṛtti-mārga (world-maintaining duty): before adopting renunciation, one should discharge obligations to devas (through yajña), ṛṣis (through study/teaching), and pitṛs/father (through progeny and lineage rites). He sees Nārada’s instruction as inducing vairāgya without sufficient experiential maturity. The Bhāgavata, however, frames Nārada’s intervention as higher guidance: when bhakti awakens and the goal (ending bondage) is understood, the supreme duty becomes surrender to Nārāyaṇa.