Adhyaya 16
Citraketu’s Detachment, Nārada’s Mantra, and the Darśana of Anantadeva
ယခင်အခန်းတွင် စိတ္တရကေတု၏ သားသေဆုံးမှုကြောင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်းနောက်၊ ဤအခန်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများသည် ယာယီသာဖြစ်ပြီး ဇီဝ (jīva) သည် အမြဲတမ်းတည်ရှိကြောင်း ဘာဂဝတသင်ခန်းစာကို ပိုမိုတင်းကျပ်စွာ ပြသသည်။ နာရဒမုနိသည် ယောဂအာနိသင်ဖြင့် ကွယ်လွန်သွားသော ကလေးကို ခဏတာ မြင်သာအောင် ခေါ်လာပြီး၊ ကလေးက ဝေဒန္တသစ္စာ—ကမ္မအလိုက် ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်း၊ လူမှုဆက်ဆံရေး၏ မတည်မြဲမှု၊ “အမေ/အဖေ” ကို အမြဲတမ်းဆက်နွယ်မှုဟု ထင်မှတ်ခြင်း၏ မှားယွင်းမှု—ကို ပြောကာ မိသားစု၏ ငိုကြွေးမှုကို အမြစ်မှ ဖြတ်တောက်သည်။ ကလေးကို အဆိပ်ပေးခဲ့သော မယားတော်များသည် ယမုနာမြစ်၌ နောင်တရ၍ ပြစ်ဒဏ်ဆပ်ကာ သန့်စင်ကြသည်။ အင်္ဂီရာနှင့် နာရဒတို့ကြောင့် စိတ္တရကေတုသည် အိမ်ထောင်ရေးချည်နှောင်မှု၏ “မှောင်မိုက်သော ရေတွင်း” မှ ထွက်လာပြီး၊ ဝါသုဒေဝ၊ သင်္ကර්ရှဏ၊ ပရဒျုမန၊ အနိရုဒ္ဓ ဟူသော စတုရဗျူဟာကို ချီးမွမ်းသည့် ဝိုင်ရှ္ဏဝ မန္တရကို ရရှိသည်။ တစ်ပတ်ကြာ ဂျပ်ပာကို အာရုံစိုက်လုပ်ပြီးနောက် ယာယီအကျိုးအဖြစ် ဝိဒျာဓရ အာဏာပိုင်မှုကို ရရှိကာ၊ မကြာမီ အနန္တဒေဝ (ရှေရှ) ၏ အကာအကွယ်နှင့် တိုက်ရိုက်ဒർശနကို ရသည်။ ပရေမာဖြင့် လွှမ်းမိုးကာ ဘာဂဝတဓမ္မကို မနာလိုမှုအခြေပြု ဘာသာရေးထက် မြင့်မားကြောင်း ဆုတောင်းတော်များကို ထင်ရှားစွာ တင်ပြသည်။ အနန္တဒေဝသည် သူ၏ သိမြင်မှုကို အတည်ပြုပြီး၊ ဘုရား၏ လောကထက်လွန်သဘောနှင့် ဇီဝ၏ မှားယွင်းသတ်မှတ်မှုကြောင့် ချည်နှောင်ခံရမှုကို သင်ကြားကာ နောက်ဆုံးပြည့်စုံမှုကို အာမခံ၍ နောက်အခန်းများသို့ လမ်းဖွင့်ပေးသည်။
Shlokas
Verse 1
श्रीबादरायणिरुवाच अथ देवऋषी राजन् सम्परेतं नृपात्मजम् । दर्शयित्वेति होवाच ज्ञातीनामनुशोचताम् ॥ १ ॥
သျှရီသုကဒေဝ ဂေါသွာမိက မိန့်တော်မူ၏ - အို မင်းကြီး ပရီက္ခိတ၊ မဟာရသေ့ နာရဒသည် မိမိ၏ တန်ခိုးအာနုဘော်ဖြင့် သေဆုံးသွားသော သားငယ်ကို ငိုကြွေးနေကြသော ဆွေမျိုးများရှေ့သို့ ဆောင်ယူလာပြီး ဤသို့ မိန့်တော်မူလေသည်။
Verse 2
श्रीनारद उवाच जीवात्मन् पश्य भद्रं ते मातरं पितरं च ते । सुहृदो बान्धवास्तप्ता: शुचा त्वत्कृतया भृशम् ॥ २ ॥
သျှရီ နာရဒ မုနိက မိန့်တော်မူ၏ - အို ဇီဝအသက်ဝိညာဉ်၊ သင့်အား ကောင်းကျိုးချမ်းသာ ဖြစ်ထွန်းပါစေ။ သင့် မိဘနှစ်ပါးကို ကြည့်လော့။ သင် ကွယ်လွန်သွားသောကြောင့် သင့် မိတ်ဆွေများနှင့် ဆွေမျိုးများအားလုံး ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှု လွှမ်းမိုးနေကြသည်။
Verse 3
कलेवरं स्वमाविश्य शेषमायु: सुहृद्वृत: । भुङ्क्ष्व भोगान् पितृप्रत्तानधितिष्ठ नृपासनम् ॥ ३ ॥
သင်သည် အချိန်မတန်မီ သေဆုံးခဲ့ရသောကြောင့် သင့်သက်တမ်း လက်ကျန် ရှိနေသေးသည်။ ထို့ကြောင့် သင့်ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ပြီး သင့်မိတ်ဆွေများ၊ ဆွေမျိုးများနှင့်အတူ ကျန်ရှိသော ဘဝကို ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်လော့။ သင့်ဖခင် ပေးသနားသော ထီးနန်းစည်းစိမ်နှင့် ကြွယ်ဝချမ်းသာမှု အားလုံးကို လက်ခံရယူလော့။
Verse 4
जीव उवाच कस्मिञ्जन्मन्यमी मह्यं पितरो मातरोऽभवन् । कर्मभिर्भ्राम्यमाणस्य देवतिर्यङ्नृयोनिषु ॥ ४ ॥
ဇီဝအသက်ဝိညာဉ်က ပြန်လည်ဖြေကြားသည် - ကျွန်ုပ်၏ ကံအကျိုးပေးများအရ ကျွန်ုပ်သည် နတ်ဘုရားများ၊ တိရစ္ဆာန်များနှင့် လူသားများအဖြစ် ဘဝအမျိုးမျိုးတွင် ကျင်လည်ခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် မည်သည့်ဘဝတွင် ဤသူတို့သည် ကျွန်ုပ်၏ မိဘများ ဖြစ်ခဲ့သနည်း။ အမှန်စင်စစ် မည်သူမျှ ကျွန်ုပ်၏ မိဘများ မဟုတ်ကြပါ။
Verse 5
बन्धुज्ञात्यरिमध्यस्थमित्रोदासीनविद्विष: । सर्व एव हि सर्वेषां भवन्ति क्रमशो मिथ: ॥ ५ ॥
ဤလောကတွင် အချိန်ကာလ ရွေ့လျားလာသည်နှင့်အမျှ လူအားလုံးသည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မိတ်ဆွေများ၊ ဆွေမျိုးများ၊ ရန်သူများ၊ ကြားနေသူများနှင့် လျစ်လျူရှုသူများ ဖြစ်လာကြသည်။ မည်သည့် ဆက်ဆံရေးမျှ ထာဝရ မမြဲပါ။
Verse 6
यथा वस्तूनि पण्यानि हेमादीनि ततस्तत: । पर्यटन्ति नरेष्वेवं जीवो योनिषु कर्तृषु ॥ ६ ॥
ရွှေစသည့် ကုန်ပစ္စည်းများသည် ဝယ်ရောင်းအစဉ်အလာအတိုင်း တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားသကဲ့သို့၊ ဇီဝသည် မိမိကမ္မဖလကြောင့် ဖခင်အမျိုးမျိုးမှတစ်ဆင့် ယောနီမျိုးစုံ၏ ကိုယ်ခန္ဓာများထဲသို့ ထည့်သွင်းခံရကာ လောကတစ်ဝှမ်း လှည့်လည်နေသည်။
Verse 7
नित्यस्यार्थस्य सम्बन्धो ह्यनित्यो दृश्यते नृषु । यावद्यस्य हि सम्बन्धो ममत्वं तावदेव हि ॥ ७ ॥
နိစ္စတည်မြဲသော ဇီဝ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအခြေပြု ဆက်နွယ်မှုသည် လူတို့အကြား အမြဲမတည်ကြောင်း မြင်ရသည်။ ဆက်နွယ်မှုရှိသမျှ ‘ငါ့ဟာ’ ဟူသော မမတားရှိပြီး၊ ဆက်နွယ်မှုဆုံးသွားသည်နှင့် မမတားလည်း ပျောက်ကွယ်သည်။
Verse 8
एवं योनिगतो जीव: स नित्यो निरहङ्कृत: । यावद्यत्रोपलभ्येत तावत्स्वत्वं हि तस्य तत् ॥ ८ ॥
ဤသို့ ယောနီအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်နေသော ဇီဝသည် နိစ္စတည်မြဲပြီး အမှန်တကယ် အဟင်ကာရမရှိသူဖြစ်သည်။ မည်သည့်ကိုယ်ခန္ဓာတွင် မည်မျှကြာ ပေါ်လွင်နေသနည်း အတောအတွင်း ထိုကိုယ်ကို ‘ငါ့ဟာ’ ဟု မှားယွင်းစွာ ယူဆသည်; ကိုယ်ခန္ဓာ ပျက်သွားလျှင် ဆက်နွယ်မှုလည်း ပြီးဆုံးသည်။ ထို့ကြောင့် မုသာသော ဝမ်းမြောက်မှုနှင့် ဝမ်းနည်းမှုတွင် မပတ်သက်သင့်။
Verse 9
एष नित्योऽव्यय: सूक्ष्म एष सर्वाश्रय: स्वदृक् । आत्ममायागुणैर्विश्वमात्मानं सृजते प्रभु: ॥ ९ ॥
ဤဇီဝသည် နိစ္စတည်မြဲ၍ မပျက်စီး၊ အလွန်သေးငယ်သိမ်မွေ့၊ ကိုယ်ခန္ဓာအမျိုးမျိုး၏ အခြေခံအာရုံခံ၊ ကိုယ်တိုင်မြင်သိသော သက်သေဖြစ်သည်။ သို့သော် အလွန်သေးငယ်သောကြောင့် အာတ္မမာယာ၏ ဂုဏ်များကြောင့် မောဟဖြစ်ကာ မိမိဆန္ဒအတိုင်း ကိုယ်ခန္ဓာမျိုးစုံကို မိမိအတွက် ဖန်တီးတတ်သည်။
Verse 10
न ह्यस्यास्ति प्रिय: कश्चिन्नाप्रिय: स्व: परोऽपि वा । एक: सर्वधियां द्रष्टा कर्तृणां गुणदोषयो: ॥ १० ॥
ဤဇီဝအတွက် မည်သူမျှ ချစ်သူမဟုတ်၊ မည်သူမျှ မချစ်သူမဟုတ်; ကိုယ့်သူ-သူတစ်ပါး ဟူသော ခွဲခြားမှုမရှိ။ သူသည် တစ်ဦးတည်းဖြစ်၍ အားလုံး၏ အတွေးအခေါ်ကို မြင်သိသော သက်သေတော်သာဖြစ်ပြီး လုပ်ဆောင်သူတို့၏ ကောင်း-ဆိုးကို စောင့်ကြည့်သူသာ ဖြစ်သည်။
Verse 11
नादत्त आत्मा हि गुणं न दोषं न क्रियाफलम् । उदासीनवदासीन: परावरदृगीश्वर: ॥ ११ ॥
အဓိပတိဘုရားရှင်သည် ကောင်းကျိုး၊ ဆိုးကျိုးနှင့် ကံ၏အကျိုးဆက်များကို လက်ခံတော်မမူပါ။ ကိုယ်တော်သည် သာတူညီမျှ စောင့်ကြည့်သူ ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 12
श्रीबादरायणिरुवाच इत्युदीर्य गतो जीवो ज्ञातयस्तस्य ते तदा । विस्मिता मुमुचु: शोकं छित्त्वात्मस्नेहशृङ्खलाम् ॥ १२ ॥
သုကဒေဝ ဂေါသွာမိက မိန့်တော်မူသည် - ထိုဝိညာဉ်သည် ဤသို့ပြောဆိုပြီး ထွက်ခွာသွားသောအခါ စိတြကေတုနှင့် ဆွေမျိုးများ အံ့အားသင့်သွားကြသည်။ သူတို့သည် သံယောဇဉ်ကြိုးကို ဖြတ်တောက်ပြီး ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကို စွန့်လွှတ်လိုက်ကြသည်။
Verse 13
निर्हृत्य ज्ञातयो ज्ञातेर्देहं कृत्वोचिता: क्रिया: । तत्यजुर्दुस्त्यजं स्नेहं शोकमोहभयार्तिदम् ॥ १३ ॥
ဆွေမျိုးများသည် ဈာပနအခမ်းအနားများကို ကျင်းပပြီးနောက် ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်ခြင်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်း၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် နာကျင်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသော သံယောဇဉ်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ကြသည်။
Verse 14
बालघ्न्यो व्रीडितास्तत्र बालहत्याहतप्रभा: । बालहत्याव्रतं चेरुर्ब्राह्मणैर्यन्निरूपितम् । यमुनायां महाराज स्मरन्त्यो द्विजभाषितम् ॥ १४ ॥
ကလေးကို သတ်ခဲ့သော မိဖုရားများသည် အလွန်ရှက်ကြောက်ပြီး ကျက်သရေ ယုတ်လျော့သွားကြသည်။ ဗြာహ్మణများ၏ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ယမုနာမြစ်ကမ်းတွင် အပြစ်ဖြေခြင်းကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
Verse 15
स इत्थं प्रतिबुद्धात्मा चित्रकेतुर्द्विजोक्तिभि: । गृहान्धकूपान्निष्क्रान्त: सर:पङ्कादिव द्विप: ॥ १५ ॥
ဗြာహ్మణများ၏ သွန်သင်ဆုံးမမှုဖြင့် ဉာဏ်အလင်းရရှိကာ ဘုရင်စိတြကေတုသည် ရွှံ့နွံထဲမှ ဆင်တစ်ကောင်ကဲ့သို့ အိမ်ထောင်သည်ဘဝတည်းဟူသော မှောင်မိုက်သော ရေတွင်းမှ လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။
Verse 16
कालिन्द्यां विधिवत् स्नात्वा कृतपुण्यजलक्रिय: । मौनेन संयतप्राणो ब्रह्मपुत्राववन्दत ॥ १६ ॥
မင်းကြီးသည် ကာလိန္ဒီ (ယမုနာ) မြစ်တွင် ဓမ္မနည်းအတိုင်း ရေချိုးကာ ဘိုးဘွားနှင့် ဒေဝတားတို့အား ရေတర్పဏ ပူဇော်하였다။ ထို့နောက် မောနဖြင့် အင်ဒြိယနှင့် စိတ်ကို ထိန်းချုပ်ကာ ဘြဟ္မာ၏ သားများဖြစ်သော အင်ဂိရာနှင့် နာရဒကို ဦးညွှတ်ပူဇော်하였다။
Verse 17
अथ तस्मै प्रपन्नाय भक्ताय प्रयतात्मने । भगवान्नारद: प्रीतो विद्यामेतामुवाच ह ॥ १७ ॥
ထို့နောက် ကိုယ်ကိုထိန်းသိမ်း၍ သခင်ထံ အလုံးစုံအပ်နှံထားသော ဘက္တား စိတ္ရကೇတုအပေါ် ပီတိဖြစ်သော ဘဂဝန် နာရဒသည် ဤအလွန်မြင့်သော ဝိဒ္ဓာကို သင်ကြားပေး하였다။
Verse 18
ॐ नमस्तुभ्यं भगवते वासुदेवाय धीमहि । प्रद्युम्नायानिरुद्धाय नम: सङ्कर्षणाय च ॥ १८ ॥ नमो विज्ञानमात्राय परमानन्दमूर्तये । आत्मारामाय शान्ताय निवृत्तद्वैतदृष्टये ॥ १९ ॥
အိုṁ—ဘဂဝန် ဝါစုဒေဝအား နမസ്കာရ; ကျွန်ုပ်သည် သင့်ကို ဓ്യာနပြုပါ၏။ ပရဒျုမန၊ အနိရုဒ္ဓ၊ သင်ကර්ရှဏတို့အားလည်း နမസ്കာရ။ သန့်ရှင်းသော ဉာဏ်တစ်ခုတည်း၏ သဘောတရား၊ အမြင့်ဆုံး အာနန္ဒမూర్తီ၊ ကိုယ်တိုင်ပြည့်စုံ၍ အလွန်ငြိမ်းချမ်းကာ ဒွైతမြင်ကွင်းကို ကျော်လွန်သော प्रभု—သင့်အား ပူဇော်ဦးညွှတ်ပါ၏။
Verse 19
ॐ नमस्तुभ्यं भगवते वासुदेवाय धीमहि । प्रद्युम्नायानिरुद्धाय नम: सङ्कर्षणाय च ॥ १८ ॥ नमो विज्ञानमात्राय परमानन्दमूर्तये । आत्मारामाय शान्ताय निवृत्तद्वैतदृष्टये ॥ १९ ॥
အိုṁ—ဘဂဝန် ဝါစုဒေဝအား နမസ്കာရ; ကျွန်ုပ်သည် သင့်ကို ဓ്യာနပြုပါ၏။ ပရဒျုမန၊ အနိရုဒ္ဓ၊ သင်ကර්ရှဏတို့အားလည်း နမস্কာရ။ သန့်ရှင်းသော ဉာဏ်တစ်ခုတည်း၏ သဘောတရား၊ အမြင့်ဆုံး အာနန္ဒမూర్తီ၊ ကိုယ်တိုင်ပြည့်စုံ၍ အလွန်ငြိမ်းချမ်းကာ ဒွైతမြင်ကွင်းကို ကျော်လွန်သော प्रभု—သင့်အား ပူဇော်ဦးညွှတ်ပါ၏။
Verse 20
आत्मानन्दानुभूत्यैव न्यस्तशक्त्यूर्मये नम: । हृषीकेशाय महते नमस्तेऽनन्तमूर्तये ॥ २० ॥
အရှင်ဘုရား၊ သင်၏ ကိုယ်ပိုင် အာနန္ဒကို အမြဲတမ်း သိမြင်ခံစားသဖြင့် သင်သည် ပစ္စည်းသဘာဝ၏ လှိုင်းလုံးများကို ကျော်လွန်နေပါသည်; သင့်အား နမಸ್ಕာရ။ ဟೃಷီကေရှ၊ အင်ဒြိယတို့၏ အရှင်၊ အမြတ်ဆုံးသော အရှင်၊ အနန္တရൂപတော်သို့ ပူဇော်ဦးညွှတ်ပါ၏။
Verse 21
वचस्युपरतेऽप्राप्य य एको मनसा सह । अनामरूपश्चिन्मात्र: सोऽव्यान्न: सदसत्पर: ॥ २१ ॥
စကားနှင့် စိတ်တို့ မရောက်နိုင်သော၊ အမည်နှင့် ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ကျော်လွန်၍ သန့်ရှင်းသော စိတ်ဝိညာဉ်သာဖြစ်ကာ ရှိ‑မရှိကိုလည်း ကျော်လွန်သော အမြင့်ဆုံးဘုရားသခင်သည် ကျေးဇူးတော်ဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ကို ကာကွယ်ပါစေ။
Verse 22
यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यप्येति जायते । मृण्मयेष्विव मृज्जातिस्तस्मै ते ब्रह्मणे नम: ॥ २२ ॥
ဤလောကသည် အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန်မှ ပေါ်ထွန်း၍ ထိုဘြဟ္မန်၌ တည်ရှိကာ ထိုဘြဟ္မန်ထဲသို့ပင် လျောကွယ်သွားသည်။ မြေခွက်များ မြေမှဖြစ်၍ မြေသို့ပြန်သကဲ့သို့၊ ထိုဘြဟ္မန်အား နမസ്കာရ။
Verse 23
यन्न स्पृशन्ति न विदुर्मनोबुद्धीन्द्रियासव: । अन्तर्बहिश्च विततं व्योमवत्तन्नतोऽस्म्यहम् ॥ २३ ॥
ကောင်းကင်ကဲ့သို့ အတွင်းအပြင် အနှံ့အပြား ပျံ့နှံ့နေသော်လည်း စိတ်၊ ဉာဏ်၊ အာရုံခံအင်္ဂါများနှင့် အသက်ဓာတ်တို့သည် သူ့ကို မထိနိုင် မသိနိုင်ကြ။ ထိုအရှင်အား ကျွန်ုပ် နမസ്കာရပြုပါသည်။
Verse 24
देहेन्द्रियप्राणमनोधियोऽमी यदंशविद्धा: प्रचरन्ति कर्मसु । नैवान्यदा लौहमिवाप्रतप्तं स्थानेषु तद् द्रष्ट्रपदेशमेति ॥ २४ ॥
မီးနှင့်ထိတွေ့၍ သံသည် အနီရောင်ပူလောင်ကာ လောင်ကျွမ်းစွမ်းအားရသကဲ့သို့၊ ကိုယ်ခန္ဓာ၊ အာရုံခံအင်္ဂါများ၊ အသက်ဓာတ်၊ စိတ်နှင့် ဉာဏ်တို့သည် မူလက ပစ္စည်းသာဖြစ်သော်လည်း ဘုရားသခင်၏ အသိဉာဏ်အမှုန်တစ်စိတ် ဝင်ရောက်လာမှသာ လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည်; ထိုကရုဏာမရှိလျှင် မလုပ်နိုင်။
Verse 25
ॐ नमो भगवते महापुरुषाय महानुभावाय महाविभूतिपतये सकलसात्वतपरिवृढनिकर करकमलकुड्मलोपलालितचरणारविन्दयुगल परमपरमेष्ठिन्नमस्ते ॥ २५ ॥
အိုမ်၊ ခြောက်ပါးသော အိုင်ශ්ဝရယာပြည့်စုံသည့် မဟာပုရုရှ ဘဂဝန်၊ မဟာဗိဘူတိတို့၏ အရှင်တော်အား နမസ്കာရ။ အကောင်းဆုံး စာတ္ဝတ ဘက္တများသည် ကြာပန်းမုန့်ကဲ့သို့သော လက်များဖြင့် သင်၏ နှစ်ပါးသော ကြာပန်းခြေတော်ကို အမြဲတမ်း ပြုစုနှိပ်နယ်ဆောင်ရွက်ကြသည်။ အမြင့်ဆုံးသော အမြင့်ဆုံးအရှင်တော်၊ သင့်အား ကျွန်ုပ် ပူဇော်ကန်တော့ပါသည်။
Verse 26
श्रीशुक उवाच भक्तायैतां प्रपन्नाय विद्यामादिश्य नारद: । ययावङ्गिरसा साकं धाम स्वायम्भुवं प्रभो ॥ २६ ॥
သီရိရှုကဒေဝ မိန့်ကြားသည်—အပြည့်အဝ အလျှော့ပေးအပ်နှံသော ဘက္တား စိတ္တရကေတုအား နာရဒ မုနိက ဤ ဝိဒ္ဓာ/ဆုတောင်းမန်တရကို ပြည့်စုံစွာ သင်ကြားပေး하였다။ အို ပရိက္ခစ်! ထို့နောက် နာရဒသည် မဟာရိရှိ အင်္ဂိရာနှင့်အတူ စဝာယမ္ဘုဝ ဓာမ၊ အနက် ဘြဟ္မလောကသို့ ထွက်ခွာ하였다။
Verse 27
चित्रकेतुस्तु तां विद्यां यथा नारदभाषिताम् । धारयामास सप्ताहमब्भक्ष: सुसमाहित: ॥ २७ ॥
နာရဒ မုနိက ပြောကြားသင်ကြားသကဲ့သို့ စိတ္တရကေတုသည် ထို ဝိဒ္ဓာ/မန်တရကို ရေတစ်မျိုးတည်းသာ သောက်၍ အစာမစားဘဲ တစ်ပတ်လုံး အလွန်တည်ငြိမ်သော စိတ်ဖြင့် ဆက်တိုက် ဂျပ်၍ ထိန်းသိမ်း하였다။
Verse 28
तत: स सप्तरात्रान्ते विद्यया धार्यमाणया । विद्याधराधिपत्यं च लेभेऽप्रतिहतं नृप ॥ २८ ॥
အို ပရိက္ခစ် မင်းကြီး၊ ခုနှစ်ည ပြည့်သွားသောအခါ ထို ဝိဒ္ဓာကို ဆက်တိုက် ထိန်းသိမ်းကျင့်သုံးခြင်း၏ အာနုభာဝကြောင့် စိတ္တရကေတုသည် အတားအဆီးမရှိသော ဝိဒ္ဓာဓရ လောက၏ အုပ်စိုးမှုကိုပါ ရရှိ하였다။
Verse 29
तत: कतिपयाहोभिर्विद्ययेद्धमनोगति: । जगाम देवदेवस्य शेषस्य चरणान्तिकम् ॥ २९ ॥
ထို့နောက် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ထို ဝိဒ္ဓာ၏ အာနုභာဝကြောင့် သူ၏ စိတ်သည် ပိုမို တောက်ပလာပြီး၊ ဒေဝဒေဝ ဖြစ်သော ရှေရှ (အနန္တဒေဝ) ၏ ပဒပဒ్మ အနီးသို့ အားကိုးရာအဖြစ် ရောက်ရှိ하였다။
Verse 30
मृणालगौरं शितिवाससं स्फुरत्- किरीटकेयूरकटित्रकङ्कणम् । प्रसन्नवक्त्रारुणलोचनं वृतं ददर्श सिद्धेश्वरमण्डलै: प्रभुम् ॥ ३० ॥
ရှေရှ ပရဘု၏ အားကိုးရာသို့ ရောက်သောအခါ စိတ္တရကေတုသည် ပရဘုကို မြင်တွေ့하였다—ကြာပင်တံ၏ အမျှင်ကဲ့သို့ ဖြူစင်၍ အပြာရောင်ဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ကာ တောက်ပသော မကူဋ်၊ လက်မောင်းအလှဆင်၊ ခါးပတ်နှင့် လက်ကောက်များဖြင့် အလှဆင်ထားသည်။ မျက်နှာမှာ ကြည်နူးပြုံးရွှင်၍ မျက်လုံးများ နီမြန်းကာ၊ စနတ်ကူမာရ စသည့် မြင့်မြတ်သော စိဒ္ဓများ၏ အစုအဝေးက ဝန်းရံနေသည်။
Verse 31
तद्दर्शनध्वस्तसमस्तकिल्बिष: स्वस्थामलान्त:करणोऽभ्ययान्मुनि: । प्रवृद्धभक्त्या प्रणयाश्रुलोचन: प्रहृष्टरोमानमदादिपुरुषम् ॥ ३१ ॥
မဟာရာဇာ စိတ္တရကೇတုသည် အမြင့်မြတ်ဆုံး ဘုရားသခင်ကို မြင်တွေ့သည့်ခဏမှာပင် လောကီအညစ်အကြေးအားလုံး ပျောက်ကွယ်သွား၍ မူလ ကృష్ణ-သတိ၌ တည်မြဲကာ အပြည့်အဝ သန့်ရှင်းသွားသည်။ သူသည် တိတ်ဆိတ်၍ ဂಂಭीरလာပြီး ချစ်ခြင်းကြောင့် မျက်ရည်ကျကာ ကိုယ်တစ်လျှောက် ရောမန့်ဖြစ်လာသည်။ အလွန်မြတ်သော ဘက္တိနှင့် မေတ္တာဖြင့် အာဒီပုရုရှ ဘုရားသခင်ထံ စာရှ္ဌာင်ဂ ပဏာမ ပြု하였다။
Verse 32
स उत्तमश्लोकपदाब्जविष्टरं प्रेमाश्रुलेशैरुपमेहयन्मुहु: । प्रेमोपरुद्धाखिलवर्णनिर्गमो नैवाशकत्तं प्रसमीडितुं चिरम् ॥ ३२ ॥
ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၏ မျက်ရည်စက်များဖြင့် စိတ္တရကೇတုသည် အမြင့်မြတ်သော သီချင်းတော်ရှင် (Uttamaśloka) ၏ ကြာပန်းတော်ခြေရာ အနားယူရာကို မကြာခဏ စိုစွတ်စေ하였다။ ပရೇမပီတိကြောင့် အသံက လည်ချောင်းတွင် တင်းကျပ်သွားသဖြင့် အချိန်ကြာကြာ တစ်လုံးတစ်လက်တောင် မထွက်နိုင်ဘဲ သင့်လျော်သော ဆုတောင်းစကား မဆိုနိုင်ခဲ့။
Verse 33
तत: समाधाय मनो मनीषया बभाष एतत्प्रतिलब्धवागसौ । नियम्य सर्वेन्द्रियबाह्यवर्तनं जगद्गुरुं सात्वतशास्त्रविग्रहम् ॥ ३३ ॥
ထို့နောက် သူသည် ဉာဏ်ဖြင့် စိတ်ကို တည်ငြိမ်စေကာ အင်္ဂါရုံများကို ပြင်ပအလုပ်များမှ ထိန်းချုပ်၍ သင့်လျော်သော စကားလုံးများကို ပြန်လည်ရရှိ하였다။ ထို့ကြောင့် စကြဝဠာ၏ ဂုရုဖြစ်ပြီး စာတ္ဝတ သာသနာကျမ်းများ၏ ရုပ်သဘောဖြစ်သော ဘုရားသခင်ထံ ဆုတောင်းစကားများကို စတင်တင်ပြ하였다။
Verse 34
चित्रकेतुरुवाच अजित जित: सममतिभि: साधुभिर्भवान् जितात्मभिर्भवता । विजितास्तेऽपि च भजता- मकामात्मनां य आत्मदोऽतिकरुण: ॥ ३४ ॥
စိတ္တရကೇတုက ဆိုသည်—“အို အဇိတ ဘုရားရှင်! မည်သူမျှ မအနိုင်ယူနိုင်သော်လည်း စိတ်နှင့် အင်္ဂါရုံများကို ထိန်းချုပ်နိုင်သော၊ သဘောတူညီညီ မြင်တတ်သော သာဓုဘက္တများက သင်ကို အနိုင်ယူကြသည်။ အကြောင်းမှာ သင်သည် လောကီအကျိုးမလိုသော ဘက္တများအပေါ် အကြောင်းမဲ့ ကရုဏာဖြင့် အလွန်မေတ္တာကြီးပြီး၊ သင်၏ ကိုယ်တိုင်ကိုပင် သူတို့အား ပေးအပ်သဖြင့် သူတို့က သင်ကို ပရೇမ-ဘက္တိဖြင့် ဝಶပြုနိုင်ကြသည်။”
Verse 35
तव विभव: खलु भगवन् जगदुदयस्थितिलयादीनि । विश्वसृजस्तेꣷशांशा स्तत्र मृषा स्पर्धन्ति पृथगभिमत्या ॥ ३५ ॥
အို ဘဂဝန်! ဤစကြဝဠာ၏ ပေါ်ပေါက်ခြင်း၊ တည်တံ့ခြင်း၊ ပျက်ကွယ်ခြင်းတို့သည် သင်၏ ဂုဏ်ဝိဘဝသာ ဖြစ်သည်။ ဘြဟ္မာနှင့် အခြား ဖန်ဆင်းရှင်များသည်လည်း သင်၏ အಂശ၏ အಂশမात्रသာ ဖြစ်ကြပြီး၊ သူတို့၏ ကန့်သတ်ထားသော ဖန်ဆင်းနိုင်စွမ်းက သူတို့ကို အီရှ္ဝရ မဖြစ်စေ။ ကိုယ်ကို သီးခြား प्रभုဟု ထင်မြင်ခြင်းသည် မုသာဂုဏ်မာန်သာ ဖြစ်၍ အမှန်မဟုတ်။
Verse 36
परमाणुपरममहतो- स्त्वमाद्यन्तान्तरवर्ती त्रयविधुर: । आदावन्तेऽपि च सत्त्वानां यद् ध्रुवं तदेवान्तरालेऽपि ॥ ३६ ॥
အို အရှင်မြတ်! အဏုကဏ္ဍမှ စကြဝဠာကြီးများအထိ အရာအားလုံး၏ အစ၊ အလယ်၊ အဆုံးတွင် ကိုယ်တော်ရှိတော်မူ၏။ သို့သော် ကိုယ်တော်သည် အနာဒီအနန္တ နిత్యတည်; ဖန်ဆင်းမှုမရှိသော်လည်း မူလသက္တိအဖြစ် တည်ရှိတော်မူ၏။
Verse 37
क्षित्यादिभिरेष किलावृत: सप्तभिर्दशगुणोत्तरैरण्डकोश: । यत्र पतत्यणुकल्प: सहाण्डकोटिकोटिभिस्तदनन्त: ॥ ३७ ॥
စကြဝဠာတစ်ခုစီသည် မြေ၊ ရေ၊ မီး၊ လေ၊ အာကာသ၊ မဟတ်တတ္တဝ၊ အဟင်ကာရ ဟူသော အလွှာ ၇ ထပ်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားပြီး အလွှာတိုင်းသည် မတိုင်မီထက် ဆယ်ဆ ပိုကြီးသည်။ အဆုံးမရှိသော စကြဝဠာများသည် ကိုယ်တော်အတွင်း အဏုကဏ္ဍကဲ့သို့ လှုပ်ရှားသဖြင့် ကိုယ်တော်ကို ‘အနန္တ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 38
विषयतृषो नरपशवो य उपासते विभूतीर्न परं त्वाम् । तेषामाशिष ईश तदनु विनश्यन्ति यथा राजकुलम् ॥ ३८ ॥
အို အရှင်! အာရုံခံစားမှုကို ဆာလောင်၍ လူရုပ်ရှိသော်လည်း တိရစ္ဆာန်သဘောရှိသူတို့သည် ကိုယ်တော်ကို မပူဇော်ဘဲ ဒေဝတားတို့၏ သေးငယ်သော ဂုဏ်တော်များကို ပူဇော်ကြသည်။ စကြဝဠာပျက်သုဉ်းသည့်အခါ သူတို့ရသော အကျိုးကျေးဇူးများလည်း ပျောက်ကွယ်သကဲ့သို့၊ ဘုရင်အာဏာကျသော် ရာဇဝင်ဂုဏ်လည်း လျော့ပါးသည်။
Verse 39
कामधियस्त्वयि रचिता न परम रोहन्ति यथा करम्भबीजानि । ज्ञानात्मन्यगुणमये गुणगणतोऽस्य द्वन्द्वजालानि ॥ ३९ ॥
အို အမြင့်မြတ်ဆုံးအရှင်! ရုပ်ဝတ္ထုဆန္ဒများတွင် စွဲလမ်းသူတို့ပင် ဂုဏ်သုံးပါးကို လွန်ကဲ၍ ဉာဏ်၏ မူလရင်းမြစ်ဖြစ်သော ကိုယ်တော်ကို ပူဇော်လျှင် ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းတွင် မကျရောက်ကြပါ; ကြော်ထားသော မျိုးစေ့ မပေါက်သကဲ့သို့။ ဒွန္ဒ္ဝဇာလသည် ဂုဏ်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော်လည်း ကိုယ်တော်နှင့် အလွန်လောကီမဟုတ်သော ဆက်ဆံမှုကြောင့် ပျောက်ကွယ်သည်။
Verse 40
जितमजित तदा भवता यदाह भागवतं धर्ममनवद्यम् । निष्किञ्चना ये मुनय आत्मारामा यमुपासतेऽपवर्गाय ॥ ४० ॥
အို မအနိုင်ယူနိုင်သော အရှင်! ကိုယ်တော်က အညစ်အကြေးကင်းသော ဘာဂဝတ-ဓမ္မကို ဟောကြားခဲ့ခြင်းသည် ကိုယ်တော်၏ အောင်မြင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ကုမာရတို့ကဲ့သို့ ရုပ်ဝတ္ထုဆန္ဒမရှိ၍ အတ္တမန်၌ ပျော်ရွှင်သော မုနိများသည် မောက္ခအတွက် ထိုဘာဂဝတ-ဓမ္မကို လက်ခံကာ ကိုယ်တော်၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို အားကိုးပူဇော်ကြသည်။
Verse 41
विषममतिर्न यत्र नृणां त्वमहमिति मम तवेति च यदन्यत्र । विषमधिया रचितो य: स ह्यविशुद्ध: क्षयिष्णुरधर्मबहुल: ॥ ४१ ॥
“သင်-ငါ” “ငါ့ဟာ-သင့်ဟာ” ဟူသော ဆန့်ကျင်သဘောထားများရှိသည့် သာသနာသည် မသန့်ရှင်းပါ။ ရဇ-တမ သဘောဖြင့် ဖန်တီးထားသည့် လမ်းစဉ်သည် မတည်မြဲ၍ အဓမ္မများပြားသည်; ဘာဂဝတဓမ္မတွင်တော့ ဘက္တများက ကృష్ణသတိဖြင့် “ကျွန်ုပ်တို့သည် ကൃഷ്ണ၏၊ ကృష్ణသည် ကျွန်ုပ်တို့၏” ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
Verse 42
क: क्षेमो निजपरयो: कियान्वार्थ: स्वपरद्रुहा धर्मेण । स्वद्रोहात्तव कोप: परसम्पीडया च तथाधर्म: ॥ ४२ ॥
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုနှင့် အခြားသူများအပေါ် မနာလိုမှု၊ မုန်းတီးမှုကို ဖြစ်စေသော ဓမ္မသည် ဘယ်လိုကောင်းကျိုးပေးနိုင်မလဲ။ အဲဒီမှာ မင်္ဂလာဘာရှိသလဲ၊ အမှန်တကယ် ရရှိတာဘာလဲ။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို သစ္စာဖောက်၍ ကိုယ့်ကို နာကျင်စေပြီး အခြားသူကို ပင်ပန်းစေသဖြင့် သင်၏ အမျက်ကို နှိုးဆော်ကာ အဓမ္မကို ကျင့်သည်။
Verse 43
न व्यभिचरति तवेक्षा यया ह्यभिहितो भागवतो धर्म: । स्थिरचरसत्त्वकदम्बे- ष्वपृथग्धियो यमुपासते त्वार्या: ॥ ४३ ॥
အရှင်ဘုရား၊ သင်၏မြင်ကွင်းသည် အမြင့်ဆုံးရည်မှန်းချက်မှ မလွဲချော်ပါ; ထိုမြင်ကွင်းအတိုင်းပင် ဘာဂဝတဓမ္မကို သင်ကြားထားသည်။ လှုပ်ရှားသောနှင့် မလှုပ်ရှားသော သတ္တဝါအားလုံးကို အမြင့်အနိမ့် မခွဲဘဲ တန်းတူမြင်သူတို့ကို “အာရျ” ဟုခေါ်ကြပြီး၊ ထိုအာရျတို့သည် သင်ကို—အမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်တော်—ကိုးကွယ်ကြသည်။
Verse 44
न हि भगवन्नघटितमिदं त्वद्दर्शनान्नृणामखिलपापक्षय: । यन्नाम सकृच्छ्रवणात् पुक्कशोऽपि विमुच्यते संसारात् ॥ ४४ ॥
အရှင်ဘုရား၊ သင်ကို မြင်တွေ့ခြင်းဖြင့် လူတို့၏ အပြစ်အားလုံး ပျောက်ကွယ်သွားခြင်းသည် မဖြစ်နိုင်တာ မဟုတ်ပါ။ သင်၏ သန့်ရှင်းသော နာမတော်ကို တစ်ကြိမ်သာ ကြားရုံဖြင့်ပင် ပုက္ကသ (ချန်ဒာလ) တောင် သံသရာမှ လွတ်မြောက်သည်; ထို့ကြောင့် သင်ကို မြင်တွေ့လျှင် မည်သူ မသန့်ရှင်းမည်နည်း။
Verse 45
अथ भगवन् वयमधुना त्वदवलोकपरिमृष्टाशयमला: । सुरऋषिणा यत्कथितं तावकेन कथमन्यथा भवति ॥ ४५ ॥
ထို့ကြောင့် အရှင်ဘုရား၊ ယခု သင်ကို မြင်တွေ့ခြင်းဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ နှလုံးအတွင်း မလင်းမသန့်မှုများ ပျောက်ကွယ်သွားပါပြီ။ ဒေဝရိရှီ နာရဒ မုနိက သင်အကြောင်း ဟောကြားထားသည်မှာ ဘယ်လိုမှ မတူနိုင်ပါ; ဆိုလိုသည်မှာ နာရဒ၏ သင်ကြားမှုကြောင့်ပင် ကျွန်ုပ်တို့ သင်၏ စာක්ෂာတ်ဒർശနကို ရရှိခဲ့သည်။
Verse 46
विदितमनन्त समस्तं तव जगदात्मनो जनैरिहाचरितम् । विज्ञाप्यं परमगुरो: कियदिव सवितुरिव खद्योतै: ॥ ४६ ॥
အနန္တ ဘဂဝန်၊ လောကအတ္တမန်တော်၊ ဤလောက၌ သတ္တဝါတို့ ပြုသမျှ အကုန်လုံးကို သင်တော်မူသိရှိတော်မူ၏။ အမြင့်ဆုံး ဆရာတော်၊ နေရောင်ရှေ့တွင် မီးပိုး၏ အလင်းက ဘာကို ထင်ရှားစေနိုင်မည်နည်း။ သင့်ရှေ့၌ ကျွန်ုပ် ဘာကို တင်ပြနိုင်မည်နည်း။
Verse 47
नमस्तुभ्यं भगवते सकलजगत्स्थितिलयोदयेशाय । दुरवसितात्मगतये कुयोगिनां भिदा परमहंसाय ॥ ४७ ॥
ဘဂဝန်တော်၊ လောက၏ ပေါ်ထွန်းခြင်း၊ တည်တံ့ခြင်း၊ ပျောက်ကွယ်ခြင်းတို့၏ အရှင်တော်၊ သင်တော်မူအား နမസ്കာရ။ ခွဲခြားမြင်သော ကုယောဂီတို့သည် သင်တော်မူ၏ အတွင်းသဘော အတ္တမဂတိကို မသိနိုင်ကြ။ သင်တော်မူသည် ပရမဟံသ၊ အလွန်သန့်ရှင်း၍ အိုင်ශ්ဝర్యခြောက်ပါးပြည့်စုံသူ ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 48
यं वै श्वसन्तमनु विश्वसृज: श्वसन्ति यं चेकितानमनु चित्तय उच्चकन्ति । भूमण्डलं सर्षपायति यस्य मूर्ध्नि तस्मै नमो भगवतेऽस्तु सहस्रमूर्ध्ने ॥ ४८ ॥
အရှင်ဘုရား၊ သင်တော်မူ၏ အသက်ရှူခြင်းကိုလိုက်၍ ဘြဟ္မာ၊ အင်ဒြာတို့ကဲ့သို့ လောကကို စီမံသူတို့သည် လုပ်ငန်းများတွင် လှုပ်ရှားကြသည်။ သင်တော်မူ၏ သိမြင်မှုကိုလိုက်၍ စိတ်နှင့် အာရုံများက သိမြင်ကြသည်။ သင်တော်မူ၏ ခေါင်းများပေါ်တွင် စကြဝဠာအားလုံးသည် မုန်ညင်းစေ့ကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ထို ထောင်ခေါင်းရှိ ဘဂဝန်တော်အား နမস্কာရ။
Verse 49
श्रीशुक उवाच संस्तुतो भगवानेवमनन्तस्तमभाषत । विद्याधरपतिं प्रीतश्चित्रकेतुं कुरूद्वह ॥ ४९ ॥
ရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီ ဆက်လက်ပြောသည်—ဗိဒ္ဓာဓရတို့၏ ဘုရင် ချိတြကေတု၏ စတုတ္တိများကြောင့် အလွန်နှစ်သက်တော်မူသော အနန္တဒေဝ ဘဂဝန်တော်သည်၊ ကုရုဝంశ၏ အကောင်းဆုံး ပရိက္ခစ်တော်၊ ထိုသူအား ဤသို့ ပြန်လည်မိန့်တော်မူ၏။
Verse 50
श्रीभगवानुवाच यन्नारदाङ्गिरोभ्यां ते व्याहृतं मेऽनुशासनम् । संसिद्धोऽसि तया राजन् विद्यया दर्शनाच्च मे ॥ ५० ॥
ဘဂဝန်တော် မိန့်တော်မူသည်—အို မင်းကြီး၊ နာရဒနှင့် အင်္ဂိရာတို့က ငါ့အကြောင်း သင့်အား ပြောကြားခဲ့သော အမိန့်အာဏာကို သင် လက်ခံခဲ့သဖြင့် ထို ဗိဒ္ယာကြောင့် သင်သည် ပြည့်စုံစွာ စိဒ္ဓ ဖြစ်လာပြီ။ ထို့ပြင် ငါ့ကို မျက်နှာချင်းဆိုင် မြင်တွေ့ရသဖြင့် ယခု သင်သည် အပြည့်အဝ ပြည့်စုံသူ ဖြစ်၏။
Verse 51
अहं वै सर्वभूतानि भूतात्मा भूतभावन: । शब्दब्रह्म परं ब्रह्म ममोभे शाश्वती तनू ॥ ५१ ॥
ငါသည် လှုပ်ရှားသောနှင့် မလှုပ်ရှားသော သတ္တဝါအားလုံး၏ အတ္တမန်ဖြစ်၍ သူတို့ကို ပေါ်ထွန်းစေသူဖြစ်သည်။ “အိုမ်” ကဲ့သို့သော သဒ္ဒ-ဗြဟ္မနှင့် ပရဗြဟ္မ—ဤနှစ်ပါးသည် ငါ၏ အမြဲတမ်း မပစ္စည်းရုပ်တန်ခိုးများ ဖြစ်သည်။
Verse 52
लोके विततमात्मानं लोकं चात्मनि सन्ततम् । उभयं च मया व्याप्तं मयि चैवोभयं कृतम् ॥ ५२ ॥
ချုပ်နှောင်ခံရသော ဇီဝသည် လောက၌ မိမိကိုယ်ကို ချဲ့ထွင်၍ ခံစားသူဟု ထင်မြင်သည်၊ လောကလည်း ဇီဝအတွင်း၌ ခံစားစရာအဖြစ် ချဲ့ထွင်သည်။ သို့သော် နှစ်ပါးလုံးသည် ငါ၏ သက္တိများဖြစ်၍ ငါသည် နှစ်ပါးလုံးကို လွှမ်းမိုးကာ နှစ်ပါးလုံးသည် ငါ၌ အခြေတည်သည်။
Verse 53
यथा सुषुप्त: पुरुषो विश्वं पश्यति चात्मनि । आत्मानमेकदेशस्थं मन्यते स्वप्न उत्थित: ॥ ५३ ॥ एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मन: । मायामात्राणि विज्ञाय तद् द्रष्टारं परं स्मरेत् ॥ ५४ ॥
လူသည် အိပ်မက်မက်သော အနက်အိပ်စက်ခြင်း၌ မိမိအတွင်း၌ တောင်တန်း၊ မြစ်များ၊ အလုံးစုံသော လောကကိုပင် မြင်နိုင်ပြီး၊ အိပ်မက်မှ နိုးလာသော် တစ်နေရာတည်းရှိ အိပ်ရာပေါ်၌ မိမိကိုယ်ကို မြင်သည်။ ထိုနည်းတူ နိုးခြင်း၊ အိပ်မက်၊ အနက်အိပ်စက်ခြင်းတို့သည် ဇီဝအတွက် မာယာသာဖြစ်၍၊ ထိုအရာတို့၏ သက်သေဖြစ်သော အမြင့်ဆုံးသခင်ကို အမြဲ သတိရပါ။
Verse 54
यथा सुषुप्त: पुरुषो विश्वं पश्यति चात्मनि । आत्मानमेकदेशस्थं मन्यते स्वप्न उत्थित: ॥ ५३ ॥ एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मन: । मायामात्राणि विज्ञाय तद् द्रष्टारं परं स्मरेत् ॥ ५४ ॥
လူသည် အိပ်မက်မက်သော အနက်အိပ်စက်ခြင်း၌ မိမိအတွင်း၌ တောင်တန်း၊ မြစ်များ၊ အလုံးစုံသော လောကကိုပင် မြင်နိုင်ပြီး၊ အိပ်မက်မှ နိုးလာသော် တစ်နေရာတည်းရှိ အိပ်ရာပေါ်၌ မိမိကိုယ်ကို မြင်သည်။ ထိုနည်းတူ နိုးခြင်း၊ အိပ်မက်၊ အနက်အိပ်စက်ခြင်းတို့သည် ဇီဝအတွက် မာယာသာဖြစ်၍၊ ထိုအရာတို့၏ သက်သေဖြစ်သော အမြင့်ဆုံးသခင်ကို အမြဲ သတိရပါ။
Verse 55
येन प्रसुप्त: पुरुष: स्वापं वेदात्मनस्तदा । सुखं च निर्गुणं ब्रह्म तमात्मानमवेहि माम् ॥ ५५ ॥
အိပ်နေသောသူသည် မိမိ၏ အိပ်မက်အခြေအနေနှင့် အင်္ဒြိယလုပ်ဆောင်မှုများကို ကျော်လွန်သော နိရ္ဂုဏ သုခကို သိနိုင်စေသော အမြင့်ဆုံး ဗြဟ္မန်၊ အလုံးစုံလွှမ်းမိုးသော ပရမာတ္မာသည် ငါပင် ဖြစ်ကြောင်း သိပါ။
Verse 56
उभयं स्मरत: पुंस: प्रस्वापप्रतिबोधयो: । अन्वेति व्यतिरिच्येत तज्ज्ञानं ब्रह्म तत्परम् ॥ ५६ ॥
အိပ်မက်နှင့် နိုးကြားမှု နှစ်ပါးအခြေအနေတွင် သိမြင်သူ၏ ဉာဏ်သည် အတွေ့အကြုံတို့ကို လိုက်ပါသော်လည်း စာက္ခီအဖြစ် မကပ်လှမ်းနေသည်။ ထိုစာက္ခီ-စိတ်ဓာတ်သည် ပရဗြဟ္မ; သိမြင်သူသည် နှစ်ပါးလုံးတွင် မပြောင်းလဲ။
Verse 57
यदेतद्विस्मृतं पुंसो मद्भावं भिन्नमात्मन: । तत: संसार एतस्य देहाद्देहो मृतेर्मृति: ॥ ५७ ॥
သက်ရှိသည် ငါနှင့် အနန္တ၊ ဉာဏ်၊ အာနန္ဒ တူညီမှုကို မေ့လျော့ပြီး ငါနှင့် ကွဲပြားသည်ဟု ထင်မြင်သောအခါ သံသရာ စတင်သည်—ကိုယ်တစ်ခုမှ ကိုယ်တစ်ခုသို့၊ သေခြင်းတစ်ကြိမ်ပြီး သေခြင်းတစ်ကြိမ်။
Verse 58
लब्ध्वेह मानुषीं योनिं ज्ञानविज्ञानसम्भवाम् । आत्मानं यो न बुद्ध्येत न क्वचित्क्षेममाप्नुयात् ॥ ५८ ॥
ဉာဏ်နှင့် ဗိဇ္ဈာန် ပေါ်ပေါက်စေနိုင်သော လူ့ဘဝကို ရရှိသော်လည်း မိမိအတ္တ-သဘောကို မသိမြင်သူသည် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို အမြင့်ဆုံး က్షေမကို မရနိုင်။
Verse 59
स्मृत्वेहायां परिक्लेशं तत: फलविपर्ययम् । अभयं चाप्यनीहायां सङ्कल्पाद्विरमेत्कवि: ॥ ५९ ॥
အကျိုးလိုလား၍ လုပ်သော ကမ္မကဏ္ဍတွင် ကြီးမားသော ဒုက္ခရှိခြင်းနှင့် လိုချင်သည့် အကျိုး၏ ပြန်လှန်ရလဒ်ကို သတိရ၍; အလိုမရှိသော ဘက္တိ၌ အဘယ (မကြောက်မရွံ့) ရှိသည်ကို သိ၍—ပညာရှိသည် ဆန်ကల్పပုံစံ ဆန္ဒများကို ရပ်တန့်သင့်သည်။
Verse 60
सुखाय दु:खमोक्षाय कुर्वाते दम्पती क्रिया: । ततोऽनिवृत्तिरप्राप्तिर्दु:खस्य च सुखस्य च ॥ ६० ॥
ခင်ပွန်းနှင့် ဇနီးသည် ပျော်ရွှင်မှုရရန်၊ ဒုက္ခလျော့ရန် အတူတကွ အလုပ်အမျိုးမျိုး စီမံလုပ်ဆောင်ကြသော်လည်း ဆန္ဒများဖြင့် ပြည့်နေသောကြောင့် ပျော်ရွှင်မှုမပေးနိုင်၊ ဒုက္ခလည်း မလျော့—ပြန်လှန်၍ ကြီးမားသော ဒုက္ခ၏ အကြောင်းဖြစ်သည်။
Verse 61
एवं विपर्ययं बुद्ध्वा नृणां विज्ञाभिमानिनाम् । आत्मनश्च गतिं सूक्ष्मां स्थानत्रयविलक्षणाम् ॥ ६१ ॥ दृष्टश्रुताभिर्मात्राभिर्निर्मुक्त: स्वेन तेजसा । ज्ञानविज्ञानसन्तृप्तो मद्भक्त: पुरुषो भवेत् ॥ ६२ ॥
ရုပ်ဝတ္ထုအတွေ့အကြုံကို ဂုဏ်ယူသူတို့၏ လုပ်ရပ်များသည် နိုးနေချိန်၊ အိပ်မက်၊ အိပ်နက်အခြေအနေတို့တွင် ထင်မြင်သကဲ့သို့မဟုတ်ဘဲ ဆန့်ကျင်သော အကျိုးကိုသာ ပေးသည်ဟု သိမြင်ရမည်။ ထို့ပြင် အတ္တမန်၏ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော သဘောသည် အခြေအနေသုံးပါးကို ကျော်လွန်သည်ကို သိ၍၊ विवेक၏ အားဖြင့် ယခုဘဝနှင့် နောက်ဘဝ၏ အကျိုးလိုလားမှုကို စွန့်ကာ၊ ဉာဏ-ဗိဇ္ဈာနဖြင့် ပြည့်ဝ၍ ငါ၏ ဘက္တ ဖြစ်လာရမည်။
Verse 62
एवं विपर्ययं बुद्ध्वा नृणां विज्ञाभिमानिनाम् । आत्मनश्च गतिं सूक्ष्मां स्थानत्रयविलक्षणाम् ॥ ६१ ॥ दृष्टश्रुताभिर्मात्राभिर्निर्मुक्त: स्वेन तेजसा । ज्ञानविज्ञानसन्तृप्तो मद्भक्त: पुरुषो भवेत् ॥ ६२ ॥
မိမိ၏ विवेक အလင်းတောက်ပမှုဖြင့် မြင်သိ၊ ကြားသိသော အာရုံခံအရာများ၏ စံနှုန်းများမှ လွတ်မြောက်ပြီး ဉာဏနှင့် အတွေ့အကြုံသဘောတရား (jñāna-vijñāna) ဖြင့် ပြည့်ဝသူသည် ငါ၏ ဘက္တ ဖြစ်လာသည်။ သူသည် အာရုံခံအရာများအပေါ် စွဲလမ်းမှုကို စွန့်ကာ ဘဂဝန်ထံ ဘက္တိကို အားကိုးသည်။
Verse 63
एतावानेव मनुजैर्योगनैपुण्यबुद्धिभि: । स्वार्थ: सर्वात्मना ज्ञेयो यत्परात्मैकदर्शनम् ॥ ६३ ॥
ယောဂ၌ ကျွမ်းကျင်သော ဉာဏ်ရှိသူတို့အတွက် အမြင့်ဆုံး ရည်မှန်းချက်မှာ ဤတစ်ခုတည်း—အရာအားလုံး၏ အတ္တအဖြစ် ပရမాత్మာကို တစ်မြင်တည်းဖြင့် မြင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အပိုင်းနှင့် အပြည့်အစုံ၏ ဆက်နွယ်မှုကို မြင်သိခြင်းသည် ဘဝ၏ အမြင့်ဆုံး သစ္စာတရား ဖြစ်သည်။
Verse 64
त्वमेतच्छ्रद्धया राजन्नप्रमत्तो वचो मम । ज्ञानविज्ञानसम्पन्नो धारयन्नाशु सिध्यसि ॥ ६४ ॥
အို မင်းကြီး၊ ငါ၏ ဤစကားကို ယုံကြည် श्रद्धာ ဖြင့် မပေါ့မပါးဘဲ နှလုံးထဲတွင် ထိန်းသိမ်းပါ။ ဉာဏနှင့် အတွေ့အကြုံသဘောတရားဖြင့် ပြည့်စုံလာသောအခါ သင်သည် မကြာမီ စိဒ္ဓိကို ရပြီး ငါ့ထံ ရောက်လိမ့်မည်။
Verse 65
श्रीशुक उवाच आश्वास्य भगवानित्थं चित्रकेतुं जगद्गुरु: । पश्यतस्तस्य विश्वात्मा ततश्चान्तर्दधे हरि: ॥ ६५ ॥
သီရိ ရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက ပြောသည်—ဤသို့ ကမ္ဘာ့ဆရာ (Jagad-guru) နှင့် စကြဝဠာ၏ အတ္တ (Viśvātmā) ဖြစ်သော ဘဂဝန်သည် စိတြကೇတုကို အားပေး၍ သင်ကြားပြီးနောက်၊ စိတြကೇတု ကြည့်နေစဉ်ပင် ဟရီသည် ထိုနေရာမှ အန္တർဓာန်ဖြစ်၍ ပျောက်ကွယ်သွား하였다။
Frequently Asked Questions
He speaks from the standpoint of the eternal jīva: by karma the soul repeatedly accepts different bodies and corresponding social designations. ‘Mother’ and ‘father’ apply to a particular body-arrangement within one lifetime, not to the self. The teaching dismantles śoka (lamentation) by separating ātmā from deha and showing that relationships based on perishable bodies cannot be ultimate.
Nārada employs yogic/mystic potency (siddhi) under divine sanction to bring the jīva into brief connection with the former body so the relatives can directly hear transcendental instruction. The purpose is not spectacle but śāstra-pramāṇa in lived form: to cut attachment, reveal the soul’s continuity, and redirect grief into spiritual inquiry and surrender.
Nārada gives a Vaiṣṇava mantra centered on praṇava (oṁkāra) and the catur-vyūha—Vāsudeva, Saṅkarṣaṇa, Pradyumna, and Aniruddha—praising the Lord as nondual Truth realized as Brahman, Paramātmā, and Bhagavān. Its focus is devotion with correct ontology: the Supreme Person as the source of all expansions and the reservoir of bliss and knowledge.
The text frames worldly or celestial opulence as a byproduct (upasarga/phala) that may arise from disciplined sādhana, but it is not the sādhya (final goal). Citraketu’s rapid rise illustrates that mantra can yield secondary results, yet genuine progress is measured by increasing absorption in Bhagavān, culminating in shelter at Anantadeva’s lotus feet.
Anantadeva teaches that the changing states of consciousness are energies under the Supreme Lord’s control, while the knower (jīva) remains continuous across them. The Supersoul witnesses and enables cognition, and the jīva, though distinct, shares qualitative consciousness. Misidentification with the shifting states and bodily expansions begins material life; remembrance of the Lord restores spiritual identity.