Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

Prahlāda Rejects Material Boons; Forgives His Father; Tripura and the Power of Remembrance

स निर्माय पुरस्तिस्रो हैमीरौप्यायसीर्विभु: । दुर्लक्ष्यापायसंयोगा दुर्वितर्क्यपरिच्छदा: ॥ ५४ ॥ ताभिस्तेऽसुरसेनान्यो लोकांस्त्रीन् सेश्वरान्नृप । स्मरन्तो नाशयां चक्रु: पूर्ववैरमलक्षिता: ॥ ५५ ॥

sa nirmāya puras tisro haimī-raupyāyasīr vibhuḥ durlakṣyāpāya-saṁyogā durvitarkya-paricchadāḥ

အရှင်မင်းကြီး၊ ထိုမြို့တော်သုံးခုကြောင့် အဆုရ စစ်ခေါင်းဆောင်များသည် ဒေဝများအတွက် မမြင်ရဘဲ ရှိနေ하였다; အဟောင်းရန်ငြိုးကို သတိရကာ အထက်၊ အလယ်၊ အောက် သုံးလောကကို အုပ်စိုးသူများနှင့်တကွ ဖျက်ဆီးရန် စတင်하였다။

ताभिःby those (cities)
ताभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम; ‘by/with those (cities)’
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
असुर-सेनान्यःthe commanders of the demons
असुर-सेनान्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक) + सेनानी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—असुराणां सेनानी (षष्ठी-तत्पुरुष)
लोकान्worlds
लोकान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
त्रीन्three
त्रीन्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (लोकान्)
स-ईश्वरान्together with their rulers (gods)
स-ईश्वरान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/अव्यय) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—सह ईश्वरैः/ईश्वरयुक्तान् (स-तत्पुरुष) विशेषणम् (लोकान्)
नृपO king
नृप:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
स्मरन्तःremembering
स्मरन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मरन्त् (कृदन्त/शतृ)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; मुख्यक्रियायाः सह (concomitant action)
नाशयाम्they destroyed
नाशयाम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनश्/नाशय् (धातु) (णिजन्त)
Formलिट्-लकार (Perfect) परस्मैपद; प्रथम-पुरुष, बहुवचन; रूपम् छान्दसम्/महाकाव्यप्रयोगः (नाशयाम् = नाशयामासुः/नाशयन्ति इत्यर्थे)
चक्रुःthey did (i.e., carried out)
चक्रुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; सहायकक्रिया (periphrastic/idiomatic with preceding verb)
पूर्व-वैरम्their former enmity
पूर्व-वैरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + वैर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—पूर्वं वैरम् (कर्मधारय/तत्पुरुष)
अलक्षिताःunnoticed / unrecognized
अलक्षिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ + लक्ष् (धातु) → अलक्षित (कृदन्त/क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (ते)
N
Nṛsiṁhadeva
P
Prahlāda
A
Asuras

FAQs

This verse describes the Lord manifesting extraordinary forms with movements and features beyond ordinary perception and logic, highlighting His acintya (inconceivable) power.

To show that the Supreme Lord is not limited to a single material condition; He can expand and act in ways that confound demonic calculation and protect His devotee.

When outcomes seem unpredictable, this verse reminds a devotee to rely on sincere bhakti and dharma, knowing the Lord can arrange protection in unforeseen ways.