
Parīkṣit Confronts Kali: Dharma (Bull) and Bhūmi (Cow) at the Dawn of Kali-yuga
ပရိက္ခိတ် မဟာရာဇာသည် အင်ပါယာတာဝန်ကို လက်ခံပြီး နိုင်ငံတော်ကို လှည့်လည်စစ်ဆေးရာမှ ကလိယုဂ လက္ခဏာများကိုသာ မဟုတ်ဘဲ အဓမ္မကို ကိုယ်စားပြုသည့် ကလိနှင့် တိုက်ရိုက်ရင်ဆိုင်သည့် အခန်းသို့ ပြောင်းလဲလာသည်။ ရှုဒ္ဒရကဲ့သို့သော လူတစ်ဦးက မင်းအဝတ်အစားဝတ်၍ နွားမနှင့် နွားထီး—ဘူမိနှင့် ဓမ္မ—ကို ရိုက်နှက်နေသည်ကို တွေ့ကာ ဝဏ္ဏာရှ్రమ စနစ်ပြောင်းပြန်ဖြစ်ခြင်းနှင့် အားနည်းသူများကို အနိုင်ကျင့်ခြင်းကို ပြသသည်။ မဟာရာဇာက ကာကွယ်မည်ဟု ကတိပြု၍ နွားထီး၏ ခြေသုံးချောင်းပျောက်ဆုံးမှုကို မေးမြန်းပြီး ဓမ္မ၏ သတိထားသော အကြောင်းရင်းဆိုင်ရာ အမြင်များ (ကိုယ်တိုင်၊ ကံကြမ္မာ၊ ကမ္မ၊ သဘာဝ) ကို နားထောင်ကာ တာက (အငြင်းပွားတတ်) သာဖြင့် မလုံလောက်ကြောင်း ထင်ဟပ်စေသည်။ ပရိက္ခိတ်က နွားထီးသည် ဓမ္မဖြစ်ကြောင်း သိမြင်၍ ကလိယုဂ၏ သီလကျင့်ဝတ်ပျက်စီးမှုကို ခွဲခြမ်းကာ အမှန်တရားသာ နောက်ဆုံးခြေတစ်ချောင်းအဖြစ် ကျန်ကြောင်း ဆိုပြီး ကလိကို သတ်ရန် ဓားမြှောက်သည်။ ကလိက ရှရဏာဂတိဖြင့် လက်အောက်ခံသဖြင့် က္ရှတ္တရိယ မေတ္တာတရားနှင့် အကာအကွယ်သဘောဖြင့် မသတ်ဘဲ ဒုစရိုက်ကို အဖွဲ့အစည်းတကျ ဖြစ်စေသော နေရာများသို့ နှင်ထုတ်သည်—လောင်းကစား၊ မူးယစ်သောက်စား၊ ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်း၊ တိရစ္ဆာန်သတ်ဖြတ်မှု၊ နောက်ဆုံးတွင် ရွှေ/ဓန (လိမ်လည်မှုနှင့် မနာလိုမှုကို တိုးပွားစေသော)။ အခန်းအဆုံးတွင် မဟာရာဇာက ဓမ္မ၏ အင်အားကို ပြန်လည်ထူထောင်၍ မြေကြီးကို တည်ငြိမ်စေကာ နောက်တစ်ဆင့်ဖြစ်လာမည့် ကလိ၏ ခွင့်ပြုထားသော အခြေကပ်များက ပရိက္ခိတ်၏ နောက်ပိုင်း အပျက်အကြောင်း (အပူသပိတ်) နှင့် ဘာဂဝတမ် ခုနစ်ရက် သဒ္ဓါသင်္ကြန်တရားတော်အတွက် လူမှုပတ်ဝန်းကျင်ဖြစ်လာမည်ကို ပြသသည်။
Verse 1
सूत उवाच तत्र गोमिथुनं राजा हन्यमानमनाथवत् । दण्डहस्तं च वृषलं ददृशे नृपलाञ्छनम् ॥ १ ॥
စူတက ပြောသည်—အဲဒီနေရာတွင် ဘုရင်သည် မင်းလိုဝတ်ဆင်ပြီး လက်တွင် ဒဏ်တံကိုင်ထားသော အနိမ့်တန်း ရှုဒ္ဒရတစ်ယောက်က ပိုင်ရှင်မဲ့သကဲ့သို့ နွားမနှင့် နွားထီးကို ရိုက်နှက်နေသည်ကို တွေ့မြင်하였다။
Verse 2
वृषं मृणालधवलं मेहन्तमिव बिभ्यतम् । वेपमानं पदैकेन सीदन्तं शूद्रताडितम् ॥ २ ॥
နွားထီးသည် ကြာပန်းတံကဲ့သို့ ဖြူစင်သည်။ ရှုဒ္ဒရ၏ ရိုက်နှက်မှုကို ကြောက်ရွံ့၍ ဆီးထွက်သကဲ့သို့ ဖြစ်ကာ တစ်ခြေတည်းပေါ် ရပ်ပြီး တုန်ခါနေ၍ အားနည်းကာ လဲကျမလို ဖြစ်နေ하였다။
Verse 3
गां च धर्मदुघां दीनां भृशं शूद्रपदाहताम् । विवत्सामाश्रुवदनां क्षामां यवसमिच्छतीम् ॥ ३ ॥
ဓမ္မ၏နို့ကိုပေးသော နွားမသည် ယခု ဆင်းရဲကာ နွားကလေးမရှိတော့ဘဲ သုဒ္ဒရ၏ ခြေထောက်ဖြင့် အပြင်းအထန် ထိုးနှက်ခံနေရသည်။ မျက်ရည်ဝဲ၍ ကိုယ်ခန္ဓာပိန်လှီကာ လယ်ကွင်းမှ မြက်ကို တောင့်တနေသည်။
Verse 4
पप्रच्छ रथमारूढ: कार्तस्वरपरिच्छदम् । मेघगम्भीरया वाचा समारोपितकार्मुक: ॥ ४ ॥
ရွှေဖြင့်အလှဆင်ထားသော ရထားပေါ်တွင် ထိုင်၍ လေးကိုတင်ကာ မြားများဖြင့် အသင့်ရှိသော မဟာရာဇာ ပရိက္ခစ်သည် မိုးကြိုးသံကဲ့သို့ နက်ရှိုင်းသောအသံဖြင့် ထို (သုဒ္ဒရ) ကို မေးမြန်း하였다။
Verse 5
कस्त्वं मच्छरणे लोके बलाद्धंस्यबलान् बली । नरदेवोऽसि वेशेण नटवत्कर्मणाद्विज: ॥ ५ ॥
မင်းက ဘယ်သူလဲ? အင်အားရှိပြီးလည်း ငါ့အကာအကွယ်အောက်မှာ အားနည်းသူ들을 အတင်းအကျပ် သတ်ရဲသလား! ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံနဲ့တော့ နရဒေဝ (ဘုရင်) လိုပဲ၊ ဒါပေမယ့် လုပ်ရပ်ကတော့ ဒွိဇ က္ෂတ္တရိယဓမ္မကို ဆန့်ကျင်နေတယ်။
Verse 6
यस्त्वं कृष्णे गते दूरं सहगाण्डीवधन्वना । शोच्योऽस्यशोच्यान् रहसि प्रहरन् वधमर्हसि ॥ ६ ॥
ဟေ မကောင်းဆိုးဝါး! သီရိကృష్ణနှင့် ဂါဏ္ဍီဝကိုင် အာర్జုနတို့ အဝေးသွားနေကြလို့ မင်းက အပြစ်မဲ့ နွားမကို ထိုးနှက်ရဲတာလား? တိတ်ဆိတ်ရာမှာ အပြစ်မဲ့သူ들을 ရိုက်နှက်ခြင်းကြောင့် မင်းဟာ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူ ဖြစ်ပြီး ထို့ကြောင့် သတ်ဒဏ်ခံထိုက်တယ်။
Verse 7
त्वं वा मृणालधवल: पादैर्न्यून: पदा चरन् । वृषरूपेण किं कश्चिद् देवो न: परिखेदयन् ॥ ७ ॥
ထို့နောက် မဟာရာဇာသည် နွားထီးကို မေးမြန်းသည်— “ကြာတံကဲ့သို့ ဖြူစင်သူရေ၊ မင်းက ဘယ်သူလဲ? ခြေသုံးချောင်း ပျောက်ဆုံးပြီး ခြေတစ်ချောင်းတည်းနဲ့ လှုပ်ရှားနေတယ်။ နွားထီးရုပ်ဖြင့် ငါတို့ကို ဝမ်းနည်းစေသော ဒေဝတစ်ပါးလား?”
Verse 8
न जातु कौरवेन्द्राणां दोर्दण्डपरिरम्भिते । भूतलेऽनुपतन्त्यस्मिन् विना ते प्राणिनां शुच: ॥ ८ ॥
ကူရုမင်းဆက်ဘုရင်တို့၏ လက်မောင်းအင်အားဖြင့် ကာကွယ်ထားသော ဤနိုင်ငံတွင် ယခင်က မင်း၏ပျက်ကွက်မှုကြောင့် သတ္တဝါတို့ မျက်ရည်မကျခဲ့; ယနေ့ ပထမဆုံးအကြိမ် သင်ကို မျက်ရည်ဝဲ၍ ဝမ်းနည်းနေသည်ကို မြင်ရသည်။
Verse 9
मा सौरभेयात्र शुचो व्येतु ते वृषलाद् भयम् । मा रोदीरम्ब भद्रं ते खलानां मयि शास्तरि ॥ ९ ॥
ဆုရဘီ၏သားရေ၊ မနာကျင်တော့နှင့်၊ ဒီနိမ့်ကျသောသူကို မကြောက်ပါနှင့်။ နွားမိခင်ရေ၊ ငါသည် မကောင်းသူတို့ကို အပြစ်ပေးသော အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် ရှိနေသရွေ့ မငိုပါနှင့်—သင့်အတွက် မင်္ဂလာရှိလိမ့်မည်။
Verse 10
यस्य राष्ट्रे प्रजा: सर्वास्त्रस्यन्ते साध्व्यसाधुभि: । तस्य मत्तस्य नश्यन्ति कीर्तिरायुर्भगो गति: ॥ १० ॥ एष राज्ञां परो धर्मो ह्यार्तानामार्तिनिग्रह: । अत एनं वधिष्यामि भूतद्रुहमसत्तमम् ॥ ११ ॥
သန့်ရှင်းသောသူမရေ၊ မကောင်းသူတို့ကြောင့် နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပြည်သူအားလုံး ကြောက်ရွံ့နေရလျှင် အဲဒီဘုရင်၏ ဂုဏ်သတင်း၊ အသက်တာ၊ ကံကောင်းခြင်းနှင့် ကောင်းမွန်သောဂတိတို့ ပျက်စီးသွားသည်။ ဒုက္ခခံသူတို့၏ ဒုက္ခကို အရင်ဆုံး တားဆီးခြင်းသည် ဘုရင်တို့၏ အမြင့်ဆုံးဓမ္မ; ထို့ကြောင့် သတ္တဝါတို့ကို ထိခိုက်စေသော အလွန်အကျွံအဆိုးဆုံးသူကို ငါ သတ်မည်။
Verse 11
यस्य राष्ट्रे प्रजा: सर्वास्त्रस्यन्ते साध्व्यसाधुभि: । तस्य मत्तस्य नश्यन्ति कीर्तिरायुर्भगो गति: ॥ १० ॥ एष राज्ञां परो धर्मो ह्यार्तानामार्तिनिग्रह: । अत एनं वधिष्यामि भूतद्रुहमसत्तमम् ॥ ११ ॥
သန့်ရှင်းသောသူမရေ၊ မကောင်းသူတို့ကြောင့် နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပြည်သူအားလုံး ကြောက်ရွံ့နေရလျှင် အဲဒီဘုရင်၏ ဂုဏ်သတင်း၊ အသက်တာ၊ ကံကောင်းခြင်းနှင့် ကောင်းမွန်သောဂတိတို့ ပျက်စီးသွားသည်။ ဒုက္ခခံသူတို့၏ ဒုက္ခကို အရင်ဆုံး တားဆီးခြင်းသည် ဘုရင်တို့၏ အမြင့်ဆုံးဓမ္မ; ထို့ကြောင့် သတ္တဝါတို့ကို ထိခိုက်စေသော အလွန်အကျွံအဆိုးဆုံးသူကို ငါ သတ်မည်။
Verse 12
कोऽवृश्चत् तव पादांस्त्रीन् सौरभेय चतुष्पद । मा भूवंस्त्वादृशा राष्ट्रे राज्ञां कृष्णानुवर्तिनाम् ॥ १२ ॥
ဆုရဘီ၏သား၊ လေးခြေရှိသူရေ၊ သင်၏ ခြေသုံးချောင်းကို ဘယ်သူ ဖြတ်တောက်သနည်း။ သီရိကృష్ణ၏ ဥပဒေကို လိုက်နာသော ဘုရင်တို့၏ နိုင်ငံတွင် သင်ကဲ့သို့ ဒုက္ခရောက်သူ မရှိသင့်ပါ။
Verse 13
आख्याहि वृष भद्रं व: साधूनामकृतागसाम् । आत्मवैरूप्यकर्तारं पार्थानां कीर्तिदूषणम् ॥ १३ ॥
အို နွားလားဥသဘ၊ သင်သည် အပြစ်ကင်းစင်ပြီး ရိုးသားသူဖြစ်၍ သင့်အား ကောင်းကျိုးလိုလားပါသည်။ ပန်ဒဝမင်းသားတို့၏ ဂုဏ်သတင်းကို ညှိုးနွမ်းစေသော ဤရက်စက်မှုကို ကျူးလွန်သူအား ငါ့ကို ပြောပြပါ။
Verse 14
जनेऽनागस्यघं युञ्जन् सर्वतोऽस्य च मद्भयम् । साधूनां भद्रमेव स्यादसाधुदमने कृते ॥ १४ ॥
အပြစ်မဲ့သော သတ္တဝါများကို ဒုက္ခပေးသူ မည်သူမဆို ငါ့ကို ကြောက်ရွံ့ရမည်။ မသမာသူများကို နှိမ်နင်းခြင်းဖြင့် သူတော်ကောင်းတို့အား အလိုအလျောက် အကျိုးပြုရာရောက်သည်။
Verse 15
अनाग:स्विह भूतेषु य आगस्कृन्निरङ्कुश: । आहर्तास्मि भुजं साक्षादमर्त्यस्यापि साङ्गदम् ॥ १५ ॥
အပြစ်မဲ့သူများကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်သော မောက်မာသူ မည်သူမဆို၊ လက်ဝတ်ရတနာများ ဆင်မြန်းထားသော နတ်ဒေဝါဖြစ်စေကာမူ၊ ငါသည် သူ၏လက်မောင်းကို ဖြတ်တောက်မည်။
Verse 16
राज्ञो हि परमो धर्म: स्वधर्मस्थानुपालनम् । शासतोऽन्यान् यथाशास्त्रमनापद्युत्पथानिह ॥ १६ ॥
မင်းဘုရင်၏ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော တာဝန်မှာ တရားဥပဒေလိုက်နာသူများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန်နှင့် သာမန်အချိန်များတွင် ကျမ်းဂန်လာ စည်းမျဉ်းများမှ သွေဖည်သူများကို အပြစ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။
Verse 17
धर्म उवाच एतद् व: पाण्डवेयानां युक्तमार्ताभयं वच: । येषां गुणगणै: कृष्णो दौत्यादौ भगवान् कृत: ॥ १७ ॥
ဓမ္မနတ်သားက ဆိုသည်ကား - သင်ပြောသော ဤစကားများသည် ပန်ဒဝမင်းဆက်နှင့် ထိုက်တန်ပေသည်။ ပန်ဒဝမင်းသားတို့၏ အရည်အချင်းများကို နှစ်သက်သဖြင့် ဘုရားသခင် ခရစ်ရှနား ကိုယ်တိုင် တမန်တော်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
Verse 18
न वयं क्लेशबीजानि यत: स्यु: पुरुषर्षभ । पुरुषं तं विजानीमो वाक्यभेदविमोहिता: ॥ १८ ॥
အို လူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူ၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ ဒုက္ခ၏ မျိုးစေ့များကို မည်သူက ဖြစ်စေသနည်းဟု မသေချာနိုင်ပါ၊ သီအိုရီဒဿနပညာရှင်တို့၏ အမြင်ကွဲပြားသော စကားများကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့ မောဟဖြစ်နေပါသည်။
Verse 19
केचिद् विकल्पवसना आहुरात्मानमात्मन: । दैवमन्येऽपरे कर्म स्वभावमपरे प्रभुम् ॥ १९ ॥
ဒွိတမရှိဟုဆိုသော ဒဿနပညာရှင်အချို့က မိမိ၏ ချမ်းသာဒုက္ခ၏ အကြောင်းရင်းမှာ မိမိကိုယ်တိုင်ဟု ဆိုကြသည်။ အချို့က ဒေဝအင်အားကို၊ အချို့က ကမ္မကို၊ ထူထဲသော ရုပ်ဝတ္ထုဝါဒီများက သဘာဝ/စွဗာဝကို အဆုံးစွန်အကြောင်းရင်းဟု ယူဆကြသည်။
Verse 20
अप्रतर्क्यादनिर्देश्यादिति केष्वपि निश्चय: । अत्रानुरूपं राजर्षे विमृश स्वमनीषया ॥ २० ॥
အချို့သော တွေးခေါ်သူများက ဒုက္ခ၏ အကြောင်းရင်းကို အငြင်းပွားတရားဖြင့် မသတ်မှတ်နိုင်၊ စိတ်ကူးဖြင့် မသိနိုင်၊ စကားဖြင့်လည်း မဖော်ပြနိုင်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အို ရာဇရိရှီ၊ သင်၏ ဉာဏ်ဖြင့် သင့်လျော်သကဲ့သို့ စဉ်းစားဆုံးဖြတ်ပါ။
Verse 21
सूत उवाच एवं धर्मे प्रवदति स सम्राड् द्विजसत्तमा: । समाहितेन मनसा विखेद: पर्यचष्ट तम् ॥ २१ ॥
စူတဂိုစွာမီက ပြောသည်—အို ဗြာဟ္မဏတို့အနက် အမြတ်ဆုံးတို့၊ ဓမ္မ၏ ပုဂ္ဂိုလ်က ဤသို့ ပြောဆိုသည့်အခါ ဧကရာဇ် ပရိက္ခစ်သည် စိတ်တည်ငြိမ်၍ အပြည့်အဝ ကျေနပ်သွားပြီး နောင်တမရှိဘဲ ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။
Verse 22
राजोवाच धर्मं ब्रवीषि धर्मज्ञ धर्मोऽसि वृषरूपधृक् । यदधर्मकृत: स्थानं सूचकस्यापि तद्भवेत् ॥ २२ ॥
ဘုရင်က ပြောသည်—အို ဓမ္မကို သိသူ၊ သင်သည် ဓမ္မအတိုင်း ပြောနေသည်။ နွားရုပ်ကို ဆောင်ထားသော သင်သည် ဓမ္မ၏ ပုဂ္ဂိုလ်တော်ပင် ဖြစ်သည်။ အဓမ္မပြုသူ၏ အပြစ်ဒဏ်အနေအထားသည် ထိုသူကို ညွှန်ပြသူ (အကြောင်းကြားသူ) အပေါ်တွင်လည်း သက်ရောက်သည်ဟု သင်ဆိုသည်။
Verse 23
अथवा देवमायाया नूनं गतिरगोचरा । चेतसो वचसश्चापि भूतानामिति निश्चय: ॥ २३ ॥
ထို့ကြောင့် သခင်ဘုရား၏ ဒေဝမာယာ အင်အားတို့သည် မတွေးမခန့်မှန်းနိုင်သော အရာဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ရသည်။ စိတ်ကူးယဉ်ခြင်း သို့မဟုတ် စကားလုံးကစားခြင်းဖြင့် မတိုင်းတာနိုင်။
Verse 24
तप: शौचं दया सत्यमिति पादा: कृते कृता: । अधर्मांशैस्त्रयो भग्ना: स्मयसङ्गमदैस्तव ॥ २४ ॥
သတ္တယုဂတွင် တပဿ၊ သန့်ရှင်းမှု၊ ကရုဏာ၊ သစ္စာတို့ဖြင့် ဓမ္မ၏ ခြေလေးချောင်း တည်မြဲခဲ့သည်။ သို့သော် ယခု အဟင်္ကာရ၊ မိန်းမလိုလားမှု၊ မူးယစ်မတ္တမှု ဟူသော အဓမ္မကြောင့် ခြေသုံးချောင်း ကျိုးပဲ့နေသည်။
Verse 25
इदानीं धर्म पादस्ते सत्यं निर्वर्तयेद्यत: । तं जिघृक्षत्यधर्मोऽयमनृतेनैधित: कलि: ॥ २५ ॥
အို ဓမ္မရေ၊ ယခု သင်သည် သစ္စာဟူသော ခြေတစ်ချောင်းပေါ်သာ ရပ်တည်၍ တရွေ့ရွေ့ လှုပ်ရှားနေရသည်။ သို့သော် လိမ်လည်မှုဖြင့် ကြီးထွားလာသော ကလိဟူသော အဓမ္မက ထိုခြေကိုပါ ဖျက်ဆီးလိုက်သည်။
Verse 26
इयं च भूमिर्भगवता न्यासितोरुभरा सती । श्रीमद्भिस्तत्पदन्यासै: सर्वत: कृतकौतुका ॥ २६ ॥
ဤကမ္ဘာမြေ၏ အလွန်လေးလံသော ဘာရကို သခင်ဘုရား (နှင့် အခြားသူများလည်း) အမှန်တကယ် လျော့ပါးစေခဲ့သည်။ အဝတားအဖြစ် တည်ရှိစဉ်၊ သူ၏ မင်္ဂလာရှိသော ခြေရာများကြောင့် အရပ်ရပ်တွင် ကောင်းကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
Verse 27
शोचत्यश्रुकला साध्वी दुर्भगेवोज्झिता सती । अब्रह्मण्या नृपव्याजा: शूद्रा भोक्ष्यन्ति मामिति ॥ २७ ॥
ယခု သန့်ရှင်းသည့် မြေမိခင်သည် သခင်ဘုရားက စွန့်ပစ်သကဲ့သို့ ဖြစ်၍ မျက်ရည်နှင့် ငိုကြွေးနေသည်—“ဘရာဟ္မဏယဓမ္မကို ဆန့်ကျင်သော၊ မင်းအဖြစ် ဟန်ဆောင်နေသည့် နိမ့်ကျသူများက ငါ့ကို အုပ်ချုပ်၍ အပျော်ခံကြလိမ့်မည်” ဟု။
Verse 28
इति धर्मं महीं चैव सान्त्वयित्वा महारथ: । निशातमाददे खड्गं कलयेऽधर्महेतवे ॥ २८ ॥
ဤသို့ မဟာရထ မဟာရာဇာ ပရိက္ခစ်သည် ဓမ္မနှင့် မြေကြီးကို သက်သာစေပြီးနောက်၊ အဓမ္မ၏အကြောင်းရင်းဖြစ်သော ကလိ-ပုရုသကို သတ်ရန် ထက်မြက်သော ဓားကို ကိုင်ယူ하였다။
Verse 29
तं जिघांसुमभिप्रेत्य विहाय नृपलाञ्छनम् । तत्पादमूलं शिरसा समगाद् भयविह्वल: ॥ २९ ॥
ကလိ-ပုရုသသည် ဘုရင်က မိမိကို သတ်မည်ဟု သိသွားသောအခါ၊ ချက်ချင်း ဘုရင်ဝတ်စုံနှင့် အမှတ်တံဆိပ်များကို စွန့်လွှတ်၍ ကြောက်ရွံ့ကာ ခေါင်းငုံ့ပြီး ဘုရင်၏ ခြေတော်ရင်းသို့ လုံးဝအလျှော့ပေး၍ ခိုလှုံ하였다။
Verse 30
पतितं पादयोर्वीर: कृपया दीनवत्सल: । शरण्यो नावधीच्छ्लोक्य आह चेदं हसन्निव ॥ ३० ॥
ခြေတော်ရင်း၌ လဲကျနေသော ကလိကို မြင်သော်၊ ဆင်းရဲသူတို့ကို ချစ်ကြင်နာ၍ ခိုလှုံရန်သင့်တော်ကာ သီချင်းကဗျာဖြင့် ချီးမွမ်းခံရသော မဟာရာဇာ ပရိက္ခစ်သည် သူ့ကို မသတ်ဘဲ၊ ကရုဏာဖြင့် ပြုံးသကဲ့သို့ ပြော하였다။
Verse 31
राजोवाच न ते गुडाकेशयशोधराणां बद्धाञ्जलेर्वै भयमस्ति किञ्चित् । न वर्तितव्यं भवता कथञ्चन क्षेत्रे मदीये त्वमधर्मबन्धु: ॥ ३१ ॥
ဘုရင်က ပြောသည်—ကျွန်ုပ်တို့သည် ဂုဍာကေရှ (အర్జုန)၏ ဂုဏ်သတင်းကို အမွေဆက်ခံထားသည်; ထို့ကြောင့် လက်အုပ်ချီ၍ ခိုလှုံလာသော သင်သည် အသက်အန္တရာယ်ကို မကြောက်ရ။ သို့သော် သင်သည် ကျွန်ုပ်၏ နိုင်ငံတွင် မည်သို့မျှ မနေထိုင်ရ; သင်သည် အဓမ္မ၏ မိတ်ဆွေဖြစ်သည်။
Verse 32
त्वां वर्तमानं नरदेवदेहे- ष्वनुप्रवृत्तोऽयमधर्मपूग: । लोभोऽनृतं चौर्यमनार्यमंहो ज्येष्ठा च माया कलहश्च दम्भ: ॥ ३२ ॥
ကလိဟူသော အဓမ္မကို “လူ-ဒေဝ” (အုပ်ချုပ်သူ) အဖြစ် လုပ်ဆောင်ခွင့်ပေးလျှင်၊ အဓမ္မ၏ သဘောတရားများသည် မလွဲမသွေ ပျံ့နှံ့လာမည်—လောဘ၊ မုသာ၊ ခိုးယူမှု၊ မယဉ်ကျေးမှု၊ အပြစ်၊ လှည့်ဖြားသော မာယာ၊ ရန်ဖြစ်မှုနှင့် ဒম্ভ။
Verse 33
न वर्तितव्यं तदधर्मबन्धो धर्मेण सत्येन च वर्तितव्ये । ब्रह्मावर्ते यत्र यजन्ति यज्ञै- र्यज्ञेश्वरं यज्ञवितानविज्ञा: ॥ ३३ ॥
အဓမ္မ၏မိတ်ဆွေဟေ့! ဘြဟ္မာဝရ္တ၌ ယဇ္ဉပညာရှင်တို့သည် သစ္စာနှင့် ဓမ္မအတိုင်း ယဇ္ဉများပြု၍ ယဇ္ဉေရှ္ဝရ သီရိဟရီကို ပျော်ရွှင်စေရာနေရာ၌ သင်မနေထိုင်သင့်; ထိုနေရာ၌ ဓမ္မနှင့် သစ္စာဖြင့်သာ နေထိုင်ရမည်။
Verse 34
यस्मिन् हरिर्भगवानिज्यमान इज्यात्ममूर्तिर्यजतां शं तनोति । कामानमोघान् स्थिरजङ्गमाना- मन्तर्बहिर्वायुरिवैष आत्मा ॥ ३४ ॥
ယဇ္ဉပွဲအမျိုးမျိုးတွင် တခါတရံ ဒေဝတားတို့ကို ပူဇော်သော်လည်း အမှန်တကယ် ပူဇော်ခံရသူမှာ ဘဂဝန် သီရိဟရီပင် ဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ သူသည် ပူဇော်သူတို့၏ အတွင်းရှိ ပရမాత్మာ၊ အာတ္မာရုပ်ဖြစ်ပြီး မင်္ဂလာကို ဖြန့်ကျက်တော်မူသည်။ လေကဲ့သို့ အတွင်းအပြင် စကြဝဠာတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့ကာ လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာအားလုံးတွင် တည်ရှိ၍ မပျက်မကွက် ဆန္ဒများကို ပေးတော်မူသည်။
Verse 35
सूत उवाच परीक्षितैवमादिष्ट: स कलिर्जातवेपथु: । तमुद्यतासिमाहेदं दण्डपाणिमिवोद्यतम् ॥ ३५ ॥
သီရိ စူတဂိုಸ್ವာမီက ပြောသည်—မဟာရာဇ ပရိက္ခစ်က ဤသို့ အမိန့်ပေးသဖြင့် ကလိ၏ပုဂ္ဂိုလ်တည်ရှိမှုသည် ကြောက်ရွံ့၍ တုန်လှုပ်လာသည်။ ယမရာဇကဲ့သို့ ဒဏ္ဍကိုင်ကာ ဓားကို မြှောက်၍ သတ်ရန်အသင့်ရှိသော မင်းကိုမြင်ပြီး ကလိသည် မင်းအား ဤသို့ ပြောလေ၏။
Verse 36
कलिरुवाच यत्र क्व वाथ वत्स्यामि सार्वभौम तवाज्ञया । लक्षये तत्र तत्रापि त्वामात्तेषुशरासनम् ॥ ३६ ॥
ကလိက ပြောသည်—အရှင် စာဝ္ဗဘောမ! အရှင်၏ အမိန့်အတိုင်း ကျွန်ုပ်သည် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို နေနိုင်ပါသည်။ သို့သော် ကျွန်ုပ် မည်သည့်ဘက်ကိုကြည့်ကြည့် အဲဒီအဲဒီနေရာတိုင်းတွင် မြားနှင့် လေးကိုင်ထားသော အရှင်ကိုသာ မြင်ရပါသည်။
Verse 37
तन्मे धर्मभृतां श्रेष्ठ स्थानं निर्देष्टुमर्हसि । यत्रैव नियतो वत्स्य आतिष्ठंस्तेऽनुशासनम् ॥ ३७ ॥
ထို့ကြောင့် ဓမ္မကိုထိန်းသိမ်းသူတို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံးအရှင်၊ ကျွန်ုပ်အတွက် နေရာတစ်ခု သတ်မှတ်ပေးပါ။ အရှင်၏ အမိန့်အာဏာကို လိုက်နာကာ ထိုနေရာတွင် အမြဲတမ်း နေထိုင်နိုင်ပါစေ။
Verse 38
सूत उवाच अभ्यर्थितस्तदा तस्मै स्थानानि कलये ददौ । द्यूतं पानं स्त्रिय: सूना यत्राधर्मश्चतुर्विध: ॥ ३८ ॥
သုတက ပြောသည်—ကလိက တောင်းပန်သဖြင့် မဟာရာဇာ ပရိက္ခစ်သည် လောင်းကစား၊ အရက်သောက်ခြင်း၊ မတရားကာမ၊ နှင့် တိရစ္ဆာန်သတ်ဖြတ်မှု ရှိသော နေရာများတွင် နေထိုင်ခွင့် ပေးတော်မူ၏။ ထိုနေရာများ၌ အဓမ္မ လေးမျိုး တည်ရှိသည်။
Verse 39
पुनश्च याचमानाय जातरूपमदात्प्रभु: । ततोऽनृतं मदं कामं रजो वैरं च पञ्चमम् ॥ ३९ ॥
ကလိက ထပ်မံတောင်းဆိုရာ၊ သူ၏တောင်းပန်မှုကြောင့် ဘုရင်သည် ရွှေရှိသောနေရာတွင်လည်း နေထိုင်ခွင့်ပေးတော်မူ၏။ ရွှေရှိရာ၌ မုသား၊ မူးယစ်မတ်တပ်၊ ကာမ၊ မနာလိုမှုနှင့် ရန်ငြိုး—ဤငါးပါးလည်း ပေါ်ပေါက်သည်။
Verse 40
अमूनि पञ्च स्थानानि ह्यधर्मप्रभव: कलि: । औत्तरेयेण दत्तानि न्यवसत् तन्निदेशकृत् ॥ ४० ॥
ထို့ကြောင့် အဓမ္မမှ ပေါက်ဖွားသော ကလိသည် ဥတ္တရာ၏ သား မဟာရာဇာ ပရိက္ခစ်၏ အမိန့်အရ ထိုနေရာငါးခုတွင် နေထိုင်ခွင့်ရပြီး၊ အမိန့်ကိုလိုက်နာကာ ထိုနေရာများ၌ နေထိုင်လေ၏။
Verse 41
अथैतानि न सेवेत बुभूषु: पुरुष: क्वचित् । विशेषतो धर्मशीलो राजा लोकपतिर्गुरु: ॥ ४१ ॥
ထို့ကြောင့် တိုးတက်သော ကောင်းကျိုးကို လိုလားသူ မည်သူမဆို ဤအရာများနှင့် မည်သည့်အခါမျှ မပတ်သက်သင့်။ အထူးသဖြင့် ဓမ္မသီလရှိသော ဘုရင်များ၊ ဓမ္မဝါဒီများ၊ လူထုခေါင်းဆောင်များ၊ ဗြာဟ္မဏများနှင့် သံဃာဝင် (စန္န്യാസီ) များသည် အဓမ္မ လေးပါးနှင့် မထိတွေ့သင့်။
Verse 42
वृषस्य नष्टांस्त्रीन् पादान् तप: शौचं दयामिति । प्रतिसन्दध आश्वास्य महीं च समवर्धयत् ॥ ४२ ॥
ထို့နောက် ဘုရင်သည် ဓမ္မ၏ ပုံသဏ္ဍာန်ဖြစ်သော နွား၏ ပျောက်ဆုံးသွားသော ခြေသုံးချောင်း—တပဿ (တပ), သောချ (သန့်ရှင်းမှု) နှင့် ဒယာ (ကရုဏာ)—ကို ပြန်လည်တည်ထောင်ပေးတော်မူ၏။ ထို့ပြင် အားပေးကူညီ၍ မြေကြီး၏ အခြေအနေကို လုံလောက်စွာ တိုးတက်ကောင်းမွန်စေ၏။
Verse 43
स एष एतर्ह्यध्यास्त आसनं पार्थिवोचितम् । पितामहेनोपन्यस्तं राज्ञारण्यं विविक्षता ॥ ४३ ॥ आस्तेऽधुना स राजर्षि: कौरवेन्द्रश्रियोल्लसन् । गजाह्वये महाभागश्चक्रवर्ती बृहच्छ्रवा: ॥ ४४ ॥
တောသို့ဝင်၍ သာသနာကျင့်လိုသော မဟာရာဇ ယုဓိဋ္ဌိရက ဟတ်စတီနာပူရ နိုင်ငံကို အပ်နှံခဲ့သော ကံကောင်းလှသည့် စကြဝတီ မဟာရာဇ ပရိက္ခစ်သည် ယခု ဂဇာဟွယ၌ ရာဇပလ္လင်ပေါ် ထိုင်လျက် ကုရုဝంశ၏ ဂုဏ်သတင်းကြောင့် တောက်ပကာ ကမ္ဘာကို အောင်မြင်စွာ အုပ်ချုပ်နေသည်။
Verse 44
स एष एतर्ह्यध्यास्त आसनं पार्थिवोचितम् । पितामहेनोपन्यस्तं राज्ञारण्यं विविक्षता ॥ ४३ ॥ आस्तेऽधुना स राजर्षि: कौरवेन्द्रश्रियोल्लसन् । गजाह्वये महाभागश्चक्रवर्ती बृहच्छ्रवा: ॥ ४४ ॥
တောသို့ဝင်၍ သာသနာကျင့်လိုသော မဟာရာဇ ယုဓိဋ္ဌိရက ဟတ်စတီနာပူရ နိုင်ငံကို အပ်နှံခဲ့သော ကံကောင်းလှသည့် စကြဝတီ မဟာရာဇ ပရိက္ခစ်သည် ယခု ဂဇာဟွယ၌ ရာဇပလ္လင်ပေါ် ထိုင်လျက် ကုရုဝంశ၏ ဂုဏ်သတင်းကြောင့် တောက်ပကာ ကမ္ဘာကို အောင်မြင်စွာ အုပ်ချုပ်နေသည်။
Verse 45
इत्थम्भूतानुभावोऽयमभिमन्युसुतो नृप: । यस्य पालयत: क्षौणीं यूयं सत्राय दीक्षिता: ॥ ४५ ॥
အဘိမန်ယူ၏ သား မဟာရာဇ ပရိက္ခစ်သည် အတွေ့အကြုံနှင့် အာဏာသက်ရောက်မှုကြီးမားသော မင်းဖြစ်၍၊ သူ၏ ကျွမ်းကျင်သော အုပ်ချုပ်မှုနှင့် ကာကွယ်ပံ့ပိုးမှုကြောင့်ပင် သင်တို့သည် ဤသို့သော စတြယဇ္ဉ်အတွက် ဒိက္ခာ ခံယူနိုင်ခဲ့သည်။
The cow represents Bhūmi (Earth) and the bull represents Dharma (Religion/virtue). Their beating symbolizes Kali-yuga’s social and moral inversion: rulers who are unqualified (a śūdra dressed as a king) exploit and terrorize the innocent, causing dharma to weaken and the earth to suffer under misrule.
Parīkṣit explains that in Satya-yuga dharma stood firmly on four supports: tapas (austerity), śauca (cleanliness), dayā (mercy), and satya (truthfulness). In Kali-yuga three are broken by dominant irreligious tendencies (notably pride, lust, and intoxication), leaving satya as the remaining leg—also threatened by deceit.
Kali surrenders in fear, and Parīkṣit exemplifies the kṣatriya code aligned with dharma: a surrendered person is not to be killed. Yet mercy is balanced with public protection—Kali is expelled from righteous society and restricted to specific places where vice is practiced, limiting his spread while honoring the principle of accepting surrender.
Parīkṣit assigns Kali to four primary sites of adharma: gambling (dyūta), intoxication (pāna), prostitution/illicit sex (strī-saṅga), and animal slaughter/violence (sūnā). Kali additionally receives residence in gold (hiraṇya), because wealth—when unregulated by dharma—tends to generate falsity, intoxication, lust, envy, and enmity.
The chapter defines the king’s foremost duty as rakṣā: protecting law-abiding and helpless beings and restraining miscreants. A ruler’s fame, longevity, and auspicious destination diminish when citizens live in fear; therefore, governance must actively remove suffering and uphold scriptural ordinances.