Adhyaya 10
The Departure of Lord Kṛṣṇa from Hastināpura
ရှောနက၏မေးခွန်းကို ဖြေကြား၍ စူတက ယုဓိဋ္ဌိရသည် ဘီရှ္မ၏သင်ကြားမှုနှင့် သရီကృష్ణ၏အကြံဉာဏ်ကြောင့် သံသယကင်းစင်ကာ ဓမ္မတရားအတိုင်း အင်ပါယာကို အုပ်ချုပ်၍ စပါးအနှံ့အပြား၊ ကျန်းမာရေးနှင့် ရာသီဥတုညီညာမှုတို့ ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ကုရုမျိုးရိုးကို သက်သာစေပြီး စုဘဒ္ရာကို ပျော်ရွှင်စေရန် ဟஸ္တိနာပူရတွင် လအနည်းငယ်နေထိုင်ပြီးနောက် သရီကൃഷ്ണသည် ဒွာရကာသို့ ပြန်ရန် ခွင့်တောင်းသည်။ ခွဲခွာခြင်း (ဝိရဟ) ကြောင့် အကြီးအကဲများနှင့် မိဖုရားများ မူးလဲလုနီးပါးဖြစ်ကာ မြို့တော်က တေးဂီတ၊ ပန်းများနှင့် မင်းတော်ဝန်ဆောင်မှု (ထီး၊ ပန်ကာ) ဖြင့် ဂုဏ်ပြုသည်။ ဟஸ္တိနာပူရ၏ အမျိုးသမီးများက ဘဂဝန်၏ သဘောတရားကို တိုတောင်းစွာဆိုကြသည်—ဖန်ဆင်းမတိုင်မီရှိနေခြင်း၊ ပရကృతိကို အင်အားပေးခြင်း၊ ဘက္တိဖြင့် သန့်စင်ခြင်း၊ အဓမ္မမင်းများကို တားဆီးရန် အဝတာရအဖြစ် ဆင်းသက်ခြင်း—နှင့် မထုရာ၊ ဒွာရကာ၊ မိဖုရားများကို ချီးမွမ်းကြသည်။ “ရန်သူမရှိ” သော်လည်း ယုဓိဋ္ဌိရက ချစ်ခင်မှုနှင့် သတိပြုမှုကြောင့် လုံခြုံရေးအဖွဲ့ လေးမျိုးဖြင့် လိုက်ပါစေသည်။ ပாண்டဝများက အဝေးထိ လိုက်ပို့ပြီး သခင်၏တောင်းဆိုချက်အရ ပြန်လာကာ သရီကൃഷ്ണသည် အမည်ဖော်ပြထားသော ဒေသများကို ဖြတ်သန်း၍ ဒွာရကာသို့ သွားရာတွင် ညနေဝတ်ပြုမှုများကို ထိန်းသိမ်းကာ နောက်ထပ်ဇာတ်ကြောင်းသို့ ဆက်ကူးပေးသည်။
Shlokas
Verse 1
शौनक उवाच हत्वा स्वरिक्थस्पृध आततायिनो युधिष्ठिरो धर्मभृतां वरिष्ठ: । सहानुजै: प्रत्यवरुद्धभोजन: कथं प्रवृत्त: किमकारषीत्तत: ॥ १ ॥
ရှောနက မုနိက မေးမြန်းသည်—မိမိ၏ တရားဝင် အမွေဆက်ခံခွင့်ကို လုယူလိုသော ရန်သူအတတ်တိုင်များကို သတ်ပြီးနောက်၊ ဓမ္မကိုထိန်းသိမ်းသူတို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံး မဟာရာဇ ယုဓိဋ္ဌိရသည် ညီအစ်ကိုများနှင့်အတူ ပြည်သူကို မည်သို့ အုပ်ချုပ်ခဲ့သနည်း။ သူသည် စိတ်လွတ်လပ်စွာ နိုင်ငံ၏ စည်းစိမ်ကို မခံစားနိုင်ခဲ့မည်မှာ သေချာသည်။
Verse 2
सूत उवाच वंशं कुरोर्वंशदवाग्निनिर्हृतं संरोहयित्वा भवभावनो हरि: । निवेशयित्वा निजराज्य ईश्वरो युधिष्ठिरं प्रीतमना बभूव ह ॥ २ ॥
စူတ ဂိုစွာမီက ဆိုသည်—လောကကိုထိန်းသိမ်းသော အမြင့်ဆုံးဘုရား ဟရီ သရီကృష్ణသည်၊ ဒေါသ၏ “ဝါးမီး” ကြောင့် ချို့ယွင်းသွားသော ကုရုဝంశကို ပြန်လည်ထူထောင်ကာ ယုဓိဋ္ဌိရကို သူ၏ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် ပြန်လည်တင်မြှောက်ပြီးနောက် အလွန်ပီတိဖြစ်တော်မူ하였다။
Verse 3
निशम्य भीष्मोक्तमथाच्युतोक्तं प्रवृत्तविज्ञानविधूतविभ्रम: । शशास गामिन्द्र इवाजिताश्रय: परिध्युपान्तामनुजानुवर्तित: ॥ ३ ॥
ဘီရှ္မဒေဝနှင့် အချျုတ သရီကൃഷ്ണ၏ အမိန့်တော်များကို ကြားနာပြီးနောက်၊ ယုဓိဋ္ဌိရသည် ပြည့်စုံသော ဉာဏ်တွင် တည်ကာ သံသယများအားလုံး ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ မအနိုင်ယူနိုင်သော ဘုရား၏ အားကိုးရာဖြင့် သူသည် အင်ဒြာကဲ့သို့ မြေကြီးနှင့် သမုဒ္ဒရာများကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ညီအစ်ကိုငယ်များက လိုက်နာခဲ့သည်။
Verse 4
कामं ववर्ष पर्जन्य: सर्वकामदुघा मही । सिषिचु: स्म व्रजान् गाव: पयसोधस्वतीर्मुदा ॥ ४ ॥
ယုဓိဋ္ဌိရ၏ အုပ်ချုပ်မှုကာလတွင် မိုးတိမ်များသည် လိုအပ်သလောက် မိုးရွာပေးပြီး မြေကြီးသည် လိုအင်ဆန္ဒအားလုံးကို ပေးစွမ်းသောအဖြစ် ဖြစ်လာသည်။ ပျော်ရွှင်စွာ နို့ပြည့်အုံများရှိသော နွားများသည် မြက်စားမြေကို နို့ဖြင့် စိုစွတ်စေ하였다။
Verse 5
नद्य: समुद्रा गिरय: सवनस्पतिवीरुध: । फलन्त्योषधय: सर्वा: काममन्वृतु तस्य वै ॥ ५ ॥
မြစ်များ၊ သမုဒ္ဒရာများ၊ တောင်တန်းများ၊ တောပင်လယ်ပင်နှင့် ဆေးဖက်ဝင်အပင်များအားလုံးသည် ရာသီတိုင်း၌ ထိုမင်းအား စိတ်လိုလက်ရ အလွန်ပေါများသော အခွန်အလှူကို ဆက်သခဲ့ကြသည်။
Verse 6
नाधयो व्याधय: क्लेशा दैवभूतात्महेतव: । अजातशत्रावभवन् जन्तूनां राज्ञि कर्हिचित् ॥ ६ ॥
မင်းသည် ရန်သူမရှိသူ (အဇာတရှတ်ရု) ဖြစ်သောကြောင့် သတ္တဝါတို့သည် ဘုရားသခင်ဆိုင်ရာ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ သို့မဟုတ် စိတ်ဝိညာဉ်ဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော စိတ်ဒုက္ခ၊ ရောဂါ၊ သို့မဟုတ် အလွန်အမင်း အပူအအေးဒဏ်တို့ဖြင့် မည်သည့်အခါမျှ မနှောင့်ယှက်ခံရကြ။
Verse 7
उषित्वा हास्तिनपुरे मासान् कतिपयान् हरि: । सुहृदां च विशोकाय स्वसुश्च प्रियकाम्यया ॥ ७ ॥
သီရိဟရီ ဘုရား သီရိကృష్ణသည် ဟာစတီနာပူရ၌ လအနည်းငယ် နေထိုင်၍ ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေတို့၏ ဝမ်းနည်းမှုကို သက်သာစေကာ မိမိညီမ (စုပဒြာ) ကို ပျော်ရွှင်စေလိုသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 8
आमन्त्र्य चाभ्यनुज्ञात: परिष्वज्याभिवाद्य तम् । आरुरोह रथं कैश्चित्परिष्वक्तोऽभिवादित: ॥ ८ ॥
ထို့နောက် ဘုရားသည် ထွက်ခွာရန် ခွင့်တောင်းရာ မင်းက ခွင့်ပြု하였다။ ဘုရားသည် မဟာရာဇ ယုဓိဋ္ဌိရ၏ ခြေတော်၌ ဦးညွှတ်ကန်တော့ပြီး မင်းက ဘုရားကို ဖက်လှိုက်하였다။ ထို့ပြင် အခြားသူတို့၏ ဖက်လှိုက်ခြင်းနှင့် ဦးညွှတ်ကန်တော့ခြင်းကို လက်ခံကာ ဘုရားသည် ရထားပေါ်သို့ တက်ရောက်하였다။
Verse 9
सुभद्रा द्रौपदी कुन्ती विराटतनया तथा । गान्धारी धृतराष्ट्रश्च युयुत्सुर्गौतमो यमौ ॥ ९ ॥ वृकोदरश्च धौम्यश्च स्त्रियो मत्स्यसुतादय: । न सेहिरे विमुह्यन्तो विरहं शार्ङ्गधन्वन: ॥ १० ॥
ထိုအချိန်တွင် စုပဒြာ၊ ဒြောပဒီ၊ ကုန္တီ၊ ဗီရာဋ၏ သမီး အုတ္တရာ၊ ဂန္ဓာရီ၊ ဓృతရာෂ္ဋရ၊ ယုယုತ್ಸု၊ ကೃပာချာရ്യ၊ နကူလ-သဟဒေဝ၊ ဘီမစೇန၊ ဓೌမ્ય နှင့် စတျဝတီ စသည့် အမျိုးသမီးများ—ရှာရင်္ဂဓနွာ သီရိကൃഷ്ണ၏ ခွဲခွာမှုကို မခံနိုင်ကြ၍ စိတ်မောဟိုင်းကာ မူးလဲမတတ် ဖြစ်ကြသည်။
Verse 10
सुभद्रा द्रौपदी कुन्ती विराटतनया तथा । गान्धारी धृतराष्ट्रश्च युयुत्सुर्गौतमो यमौ ॥ ९ ॥ वृकोदरश्च धौम्यश्च स्त्रियो मत्स्यसुतादय: । न सेहिरे विमुह्यन्तो विरहं शार्ङ्गधन्वन: ॥ १० ॥
ထိုအခါ သုဘဒ္ရာ၊ ဒြောပဒီ၊ ကုန္တီ၊ ဥတ္တရာ၊ ဂန္ဓာရီ၊ ဓൃതရာഷ്ടရ၊ ယုယုತ್ಸု၊ ကೃပာစာရျ၊ နကူလ-သဟဒေဝ၊ ဘီမစေန၊ ဓောမျ နှင့် စတျဝတီတို့အပါအဝင် အမျိုးသမီးဆွေမျိုးများသည် ရှာရင်္ဂဓနွာ သ্রীကృష్ణ၏ ခွဲခွာခြင်းကို မခံနိုင်၍ စိတ်လှုပ်ရှားကာ မူးမေ့လုနီးပါး ဖြစ်ကြသည်။
Verse 11
सत्सङ्गान्मुक्तदु:सङ्गो हातुं नोत्सहते बुध: । कीर्त्यमानं यशो यस्य सकृदाकर्ण्य रोचनम् ॥ ११ ॥ तस्मिन्न्यस्तधिय: पार्था: सहेरन् विरहं कथम् । दर्शनस्पर्शसंलापशयनासनभोजनै: ॥ १२ ॥
သန့်ရှင်းသော ဘက္တများနှင့် စတ့်သင်္ဂဖြင့် မကောင်းသောပေါင်းသင်းမှုမှ လွတ်မြောက်လာသော ပညာရှိသည်၊ တစ်ကြိမ်သာ ကြားဖူးသော်လည်း ချိုမြိန်စွာ ချီးမွမ်းကီർത്തနာပြုသော ဘုရား၏ ဂုဏ်တော်ကို နားထောင်ခြင်းမှ မရှောင်နိုင်။ ထို့ကြောင့် စိတ်ကို အပြည့်အဝ သူ့ထံအပ်နှံထားသော ပாண்டဝတို့သည် မျက်နှာချင်းဆိုင်မြင်ခြင်း၊ ထိတွေ့ခြင်း၊ စကားပြောခြင်း၊ အတူအိပ်ခြင်း၊ အတူထိုင်ခြင်း၊ အတူစားသောက်ခြင်းတို့ဖြင့် နီးကပ်ခဲ့ပြီးနောက် သူ့ခွဲခွာခြင်းကို မည်သို့ခံနိုင်မည်နည်း။
Verse 12
सत्सङ्गान्मुक्तदु:सङ्गो हातुं नोत्सहते बुध: । कीर्त्यमानं यशो यस्य सकृदाकर्ण्य रोचनम् ॥ ११ ॥ तस्मिन्न्यस्तधिय: पार्था: सहेरन् विरहं कथम् । दर्शनस्पर्शसंलापशयनासनभोजनै: ॥ १२ ॥
သန့်ရှင်းသော ဘက္တများနှင့် စတ့်သင်္ဂဖြင့် မကောင်းသောပေါင်းသင်းမှုမှ လွတ်မြောက်လာသော ပညာရှိသည်၊ တစ်ကြိမ်သာ ကြားဖူးသော်လည်း ချိုမြိန်စွာ ချီးမွမ်းကီർത്തနာပြုသော ဘုရား၏ ဂုဏ်တော်ကို နားထောင်ခြင်းမှ မရှောင်နိုင်။ ထို့ကြောင့် စိတ်ကို အပြည့်အဝ သူ့ထံအပ်နှံထားသော ပாண்டဝတို့သည် မျက်နှာချင်းဆိုင်မြင်ခြင်း၊ ထိတွေ့ခြင်း၊ စကားပြောခြင်း၊ အတူအိပ်ခြင်း၊ အတူထိုင်ခြင်း၊ အတူစားသောက်ခြင်းတို့ဖြင့် နီးကပ်ခဲ့ပြီးနောက် သူ့ခွဲခွာခြင်းကို မည်သို့ခံနိုင်မည်နည်း။
Verse 13
सर्वे तेऽनिमिषैरक्षैस्तमनुद्रुतचेतस: । वीक्षन्त: स्नेहसम्बद्धा विचेलुस्तत्र तत्र ह ॥ १३ ॥
သူတို့အားလုံးသည် မေတ္တာဖြင့် ချည်နှောင်ခံထားရပြီး စိတ်သည် သူ့နောက်သို့ လိုက်ပြေးသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ မျက်တောင်မခတ်ဘဲ သူ့ကိုသာ ကြည့်နေကြပြီး စိတ်ရှုပ်ထွေးဝမ်းနည်းမှုကြောင့် ဟိုဒီသွားလာလှုပ်ရှားနေကြသည်။
Verse 14
न्यरुन्धन्नुद्गलद्बाष्पमौत्कण्ठ्याद्देवकीसुते । निर्यात्यगारान्नोऽभद्रमिति स्याद्बान्धवस्त्रिय: ॥ १४ ॥
ဒေဝကီ၏သား သ্রীကൃഷ്ണကို စိုးရိမ်တမ်းတမှုကြောင့် သူတို့၏ မျက်လုံးများမှ မျက်ရည်များ လျှံထွက်လာသည်။ ဆွေမျိုးအမျိုးသမီးများသည် နန်းတော်မှ ထွက်လာကြပြီး၊ ထွက်ခွာချိန်တွင် မျက်ရည်သည် မကောင်းသောနိမိတ်ဖြစ်မည်ကို ကြောက်၍ အလွန်ခက်ခဲစွာ မျက်ရည်ကို ထိန်းချုပ်ကြသည်။
Verse 15
मृदङ्गशङ्खभेर्यश्च वीणापणवगोमुखा: । धुन्धुर्यानकघण्टाद्या नेदुर्दुन्दुभयस्तथा ॥ १५ ॥
ဟസ്തတိနာပူရ နန်းတော်မှ ဘုရားရှင် ထွက်ခွာစဉ် မృဒင်္ဂ၊ သင်္ခ၊ ဘေရီ၊ ဝီဏာ၊ ပဏဝ၊ ဂိုမုခ၊ ဓုန္ဓုရီ၊ အာနက၊ ခေါင်းလောင်းနှင့် ဒုန္ဒုဘီတို့ အားလုံး တပြိုင်နက်တည်း မြည်ဟည်းကာ ဘုရားရှင်ကို ဂုဏ်ပြုကြသည်။
Verse 16
प्रासादशिखरारूढा: कुरुनार्यो दिदृक्षया । ववृषु: कुसुमै: कृष्णं प्रेमव्रीडास्मितेक्षणा: ॥ १६ ॥
ဘုရားရှင်ကို မြင်တွေ့လိုသော မေတ္တာပြည့်ဝသည့် ဆန္ဒကြောင့် ကုရု မင်းသမီးများသည် နန်းတော်အမိုးထိပ်သို့ တက်ကြပြီး၊ မေတ္တာနှင့် ရှက်သိမ့်မှု ရောနှောသော အပြုံးမျက်ဝန်းဖြင့် သီရိကృష్ణပေါ်သို့ ပန်းများကို မိုးကဲ့သို့ ကြဲချကြသည်။
Verse 17
सितातपत्रं जग्राह मुक्तादामविभूषितम् । रत्नदण्डं गुडाकेश: प्रिय: प्रियतमस्य ह ॥ १७ ॥
ထိုအခါ အိပ်ငိုက်မှုကို အနိုင်ယူသူ ဂုဒာကေရှ အာర్జုန—အလွန်ချစ်မြတ်နိုးရသော အမြင့်မြတ်သခင်၏ အနီးကပ်မိတ်ဆွေ—သည် မုတိလက်ကွင်းများဖြင့် အလှဆင်ထားပြီး ရတနာလက်ကိုင်ပါသော အဖြူရောင် ထီးကို ကိုင်ယူ하였다။
Verse 18
उद्धव: सात्यकिश्चैव व्यजने परमाद्भुते । विकीर्यमाण: कुसुमै रेजे मधुपति: पथि ॥ १८ ॥
ဥဒ္ဓဝနှင့် စာတျကီတို့သည် အလှဆင်ထားသော အံ့ဖွယ် ပန်ကာများဖြင့် ဘုရားရှင်ကို လေဝှေ့ပေးကြသည်။ လမ်းတစ်လျှောက် ပန်းများ ပြန့်ကျဲနေရာတွင် မဓုပတိ သီရိကృష్ణသည် တောက်ပစွာ သာယာလှပနေသည်။
Verse 19
अश्रूयन्ताशिष: सत्यास्तत्र तत्र द्विजेरिता: । नानुरूपानुरूपाश्च निर्गुणस्य गुणात्मन: ॥ १९ ॥
ဒီနေရာဒီနေရာမှာ ဗြာဟ္မဏများက ပြောကြားသော အမှန်တရားဖြစ်သည့် ကောင်းချီးစကားများကို ကြားရသည်။ သို့သော် ထိုကောင်းချီးများသည် သင့်တော်သည်ဟုလည်း မဆိုနိုင်၊ မသင့်တော်ဟုလည်း မဆိုနိုင်—အကြောင်းမှာ အရည်အသွေးမရှိသော အဘsolute သည် ယခု လူသားလီလာအဖြစ် အရည်အသွေးရှိသကဲ့သို့ ပြုမူနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 20
अन्योन्यमासीत्सञ्जल्प उत्तमश्लोकचेतसाम् । कौरवेन्द्रपुरस्त्रीणां सर्वश्रुतिमनोहर: ॥ २० ॥
အထွတ်အမြတ်ကဗျာဖြင့် ချီးမွမ်းခံရသော အရှင်၏ ဂုဏ်တော်များကို စိတ်နှလုံးထဲတွင် စူးစိုက်ထားသော ဟස්တီနာပူရ မြို့ရှိ အိမ်မိုးပေါ်က မိန်းမများသည် အချင်းချင်း အရှင်အကြောင်းကို ပြောဆိုကြသည်။ ထိုစကားဝိုင်းသည် ဝေဒသီချီးမွမ်းသံများထက်ပင် ပိုမိုလှပစွာ ဆွဲဆောင်သည်။
Verse 21
स वै किलायं पुरुष: पुरातनो य एक आसीदविशेष आत्मनि । अग्रे गुणेभ्यो जगदात्मनीश्वरे निमीलितात्मन्निशि सुप्तशक्तिषु ॥ २१ ॥
သူတို့က ဆိုကြသည်—“ဤသူသည် ကျွန်ုပ်တို့ အတိအကျ မှတ်မိသော အစဉ်အလာအရ အရင်းမြစ်ပုရုရှ၊ အမြင့်ဆုံး ဘုရားသခင်၏ ပုဂ္ဂိုလ်တော်ပင် ဖြစ်သည်။ သဘာဝ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ မပေါ်ထွန်းမီ အထူးမခွဲခြားသော အာတ္မာအတွင်း၌ သူတစ်ပါးတည်းသာ ရှိခဲ့သည်။ ထိုကမ္ဘာအာတ္မာ အရှင်အတွင်းသို့ သတ္တဝါအားလုံးသည် ညအိပ်သကဲ့သို့ စွမ်းအားများ ရပ်ဆိုင်းကာ လျောဝင်လျက်ရှိကြသည်။”
Verse 22
स एव भूयो निजवीर्यचोदितां स्वजीवमायां प्रकृतिं सिसृक्षतीम् । अनामरूपात्मनि रूपनामनी विधित्समानोऽनुससार शास्त्रकृत् ॥ २२ ॥
ဘုရားသခင်၏ ပုဂ္ဂိုလ်တော်သည် မိမိ၏ အာနုဘော်ဖြင့် စကြဝဠာကို ပြန်လည်ဖန်ဆင်းလိုသော ပရကృతိကို လှုံ့ဆော်တော်မူသည်။ မိမိ၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သော ဇီဝများအား အမည်နှင့် ရုပ်သဏ္ဌာန် ပေးလိုသဖြင့် သူတို့ကို ပစ္စည်းသဘာဝ၏ လမ်းညွှန်မှုအောက်တွင် ထားတော်မူကာ၊ သာသနာကျမ်းတည်သူအဖြစ် ထိုစည်းကမ်းကို တည်ထောင်တော်မူသည်။
Verse 23
स वा अयं यत्पदमत्र सूरयो जितेन्द्रिया निर्जितमातरिश्वन: । पश्यन्ति भक्त्युत्कलितामलात्मना नन्वेष सत्त्वं परिमार्ष्टुमर्हति ॥ २३ ॥
ဤသူသည် ထိုအရှင်တော်ပင် ဖြစ်သည်။ သူ၏ အလွန်လွန်ကဲကဲ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို မဟာဘက္တများက အတွေ့အကြုံရကြသည်—အင်ဒြိယများကို အနိုင်ယူပြီး၊ ပရာဏကို ထိန်းချုပ်ကာ၊ တင်းကျပ်သော ဘက္တိ-ဆေဝါဖြင့် စိတ်နှလုံးကို သန့်စင်ထားသူများ။ အမှန်တကယ် အရှိတရားကို သန့်ရှင်းစေသော လမ်းတစ်လမ်းတည်းက ဤပင် ဖြစ်သည်။
Verse 24
स वा अयं सख्यनुगीतसत्कथो वेदेषु गुह्येषु च गुह्यवादिभि: । य एक ईशो जगदात्मलीलया सृजत्यवत्यत्ति न तत्र सज्जते ॥ २४ ॥
ချစ်ခင်ရသော မိတ်ဆွေတို့၊ ဤသူသည် ထိုဘုရားသခင်၏ ပုဂ္ဂိုလ်တော်ပင် ဖြစ်သည်။ သူ၏ ဆွဲဆောင်မှုရှိပြီး လျှို့ဝှက်သော လီလာများကို ဝေဒကျမ်း၏ လျှို့ဝှက်ပိုင်းများတွင် မဟာဘက္တများက သီဆိုဖော်ပြထားသည်။ သူတစ်ပါးတည်းက ကမ္ဘာ၏ အာတ္မာဖြစ်သော အရှင်တော်ဖြစ်ပြီး၊ မိမိလီလာဖြင့် လောကကို ဖန်ဆင်း၊ ထိန်းသိမ်း၊ ဖျက်သိမ်းသော်လည်း ထိုအရာများနှင့် မကပ်မငြိ ဖြစ်နေတော်မူသည်။
Verse 25
यदा ह्यधर्मेण तमोधियो नृपा जीवन्ति तत्रैष हि सत्त्वत: किल । धत्ते भगं सत्यमृतं दयां यशो भवाय रूपाणि दधद्युगे युगे ॥ २५ ॥
အဓမ္မကြောင့် မှောင်မိုက်သော ဉာဏ်ရှိသည့် မင်းများက တိရစ္ဆာန်ကဲ့သို့ နေထိုင်သည့်အခါ၊ ဘဂဝန်သည် ယုဂတိုင်း၌ သာလွန်သော ဒိဗ္ဗရုပ်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းကာ အမြင့်ဆုံး အာနုဘော်ကို ပြသ၍ သစ္စာကို တည်ထောင်ပြီး ဘက္တများအပေါ် အထူးကရုဏာပေးကာ လောကအကျိုးအတွက် ရုပ်အမျိုးမျိုးကို ခံယူတော်မူသည်။
Verse 26
अहो अलं श्लाघ्यतमं यदो: कुल- महो अलं पुण्यतमं मधोर्वनम् । यदेष पुंसामृषभ: श्रिय: पति: स्वजन्मना चङ्क्रमणेन चाञ्चति ॥ २६ ॥
အဟို! ယဒုမင်းဆက်သည် အလွန်ချီးမွမ်းထိုက်ပြီး မဓုဝန (မထုရာ) မြေသည် အလွန်ပုဏ္ဏမယ ဖြစ်၏။ အကြောင်းမူကား သတ္တဝါအားလုံး၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်၊ သရီပတိ ဘဂဝန်သည် ထိုနေရာ၌ မွေးဖွားကာ ကလေးဘဝ၌ လှည့်လည်သွားလာ၍ ထိုမြေကို သန့်ရှင်းစေတော်မူသည်။
Verse 27
अहो बत स्वर्यशसस्तिरस्करी कुशस्थली पुण्ययशस्करी भुव: । पश्यन्ति नित्यं यदनुग्रहेषितं स्मितावलोकं स्वपतिं स्म यत्प्रजा: ॥ २७ ॥
အမှန်တကယ် အံ့ဩဖွယ်ကောင်းသည်မှာ ကုရှသ္ထလီ (ဒွာရကာ) သည် ကောင်းကင်ဘုံ၏ ဂုဏ်သတင်းကိုပင် မျက်နှာမူစေပြီး မြေကြီး၏ ကီർത്തိကို မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ဒွာရကာရှိ ပြည်သူများသည် မိမိတို့၏ သခင်၊ သတ္တဝါအားလုံး၏ အာတ်မန်ဖြစ်သော သရီကృష్ణကို အမြဲတမ်း ချစ်ခြင်းမေတ္တာပြည့်ဝသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် မြင်တွေ့ကြပြီး၊ သူသည် ချိုမြိန်သော အပြုံးပါသော မျက်လုံးတစ်ချက်ဖြင့် အနုဂ्रहပေးတော်မူသည်။
Verse 28
नूनं व्रतस्नानहुतादिनेश्वर: समर्चितो ह्यस्य गृहीतपाणिभि: । पिबन्ति या: सख्यधरामृतं मुहु- र्व्रजस्त्रिय: सम्मुमुहुर्यदाशया: ॥ २८ ॥
မိတ်ဆွေတို့ရေ! ဘဂဝန်က လက်ကို လက်ခံယူထားသော မဟာမိဖုရားများသည် အမှန်တကယ် ဝရတ၊ သန့်စင်ရေချိုးခြင်း၊ ဟောမ (မီးယဇ်) နှင့် စကြဝဠာ၏ အရှင်ကို ပြည့်စုံစွာ ပူဇော်ခဲ့ကြမည်။ ထို့ကြောင့် ယခု သူတို့သည် မကြာခဏ သူ၏ နှုတ်ခမ်းအမృతကို အရသာခံနိုင်ကြသည်။ ဝရဇ၏ ဂိုပီများကတော့ ထိုကဲ့သို့သော ကရုဏာကို မျှော်လင့်ရုံနဲ့ပင် မကြာခဏ မူးလဲသွားကြသည်။
Verse 29
या वीर्यशुल्केन हृता: स्वयंवरे प्रमथ्य चैद्यप्रमुखान् हि शुष्मिण: । प्रद्युम्नसाम्बाम्बसुतादयोऽपरा याश्चाहृता भौमवधे सहस्रश: ॥ २९ ॥
ထိုမိဖုရားများ၏ သားများမှာ ပရဒျုမန၊ စာမ်ဘ၊ အမ္ဘ စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ရုက္မိဏီ၊ သတ္တျဘားမာ၊ ဂျာမ်ဘဝတီ စသည့် မိဖုရားများကို ဘဂဝန်သည် စွယံဝရတွင် သီရှုပာလ (ချိုင်ဒျ) ကို ဦးဆောင်သော အင်အားကြီး မင်းများကို အနိုင်ယူပြီး ခေါ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဘောမాసုရကို သတ်သည့်အခါ အခြားအမျိုးသမီးများကိုလည်း ထောင်ချီ လွတ်မြောက်စေကာ လက်ခံတော်မူခဲ့သည်—သူတို့အားလုံး ဂုဏ်သိက္ခာမြင့်မားကြသည်။
Verse 30
एता: परं स्त्रीत्वमपास्तपेशलं निरस्तशौचं बत साधु कुर्वते । यासां गृहात्पुष्करलोचन: पति- र्न जात्वपैत्याहृतिभिर्हृदि स्पृशन् ॥ ३० ॥
ဤမိန်းမများသည် ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်မှုနှင့် ပြင်ပသန့်ရှင်းမှု မပြည့်စုံသော်လည်း မိမိတို့ဘဝကို အလွန်မင်္ဂလာရှိစေခဲ့ကြသည်။ ကြာပန်းမျက်လုံးရှိသော ဘုရားသခင်က သူတို့၏ခင်ပွန်းဖြစ်၍ အိမ်တွင် တစ်ယောက်တည်း မထားဘဲ တန်ဖိုးကြီး လက်ဆောင်များဖြင့် နှလုံးသားကို အမြဲပျော်ရွှင်စေတော်မူ၏။
Verse 31
एवंविधा गदन्तीनां स गिर: पुरयोषिताम् । निरीक्षणेनाभिनन्दन् सस्मितेन ययौ हरि: ॥ ३१ ॥
မြို့တော်၏ မိန်းမများက ဤသို့နှုတ်ဆက်၍ ပြောဆိုနေစဉ်၊ သခင်ဟရီသည် အပြုံးနူးညံ့ဖြင့် သူတို့၏ မင်္ဂလာနှုတ်ခွန်းဆက်ကို လက်ခံကာ ကရုဏာမြင်ကွင်းဖြင့် ကြည့်ရှု၍ မြို့မှ ထွက်ခွာတော်မူ၏။
Verse 32
अजातशत्रु: पृतनां गोपीथाय मधुद्विष: । परेभ्य: शङ्कित: स्नेहात्प्रायुङ्क्त चतुरङ्गिणीम् ॥ ३२ ॥
မည်သူ့ကိုမျှ ရန်မထားသော မဟာရာဇ ယုဓိဋ္ဌိရသည် အဆုရတို့၏ ရန်သူ မဓုဒ္ဝိရှ် ဘုရားကృష్ణကို ကာကွယ်ရန်၊ ရန်သူအန္တရာယ်ကို သံသယဖြစ်ခြင်းနှင့် သခင်အပေါ် ချစ်ခင်မှုကြောင့်၊ ရထား-ဆင်-မြင်း-ခြေလျင် ပါဝင်သော စစ်တပ်လေးမျိုးကို အတူလိုက်စေ하였다။
Verse 33
अथ दूरागतान् शौरि: कौरवान् विरहातुरान् । सन्निवर्त्य दृढं स्निग्धान् प्रायात्स्वनगरीं प्रियै: ॥ ३३ ॥
ထို့နောက် ရှော်ရီ (ကృష్ణ) သည် အဝေးအထိ လိုက်ပို့လာသော၊ ခွဲခွာရမည်ကို စိတ်မချမ်းသာ၍ စိတ်လှုပ်ရှားနေကြသည့်၊ ခိုင်မာသော ချစ်ခင်မှုရှိသည့် ကုရုမျိုးသားတို့ကို သေချာစွာ ပြန်လှည့်စေပြီး၊ မိမိချစ်ခင်သော အဖော်များနှင့်အတူ မိမိမြို့ ဒွာရကာသို့ ဆက်လက်ထွက်ခွာတော်မူ၏။
Verse 34
कुरुजाङ्गलपाञ्चालान् शूरसेनान् सयामुनान् । ब्रह्मावर्तं कुरुक्षेत्रं मत्स्यान् सारस्वतानथ ॥ ३४ ॥ मरुधन्वमतिक्रम्य सौवीराभीरयो: परान् । आनर्तान् भार्गवोपागाच्छ्रान्तवाहो मनाग्विभु: ॥ ३५ ॥
အို ရှောနကာ! ထို့နောက် ဘုရားသခင်သည် ကုရုဇာင်္ဂလ၊ ပာဉ္စာလ၊ ရှူရစೇန၊ ယမုနာမြစ်ကမ်းဒေသ၊ ဘြဟ္မာဝရ္တ၊ ကုရုက္ခေတ္တရ၊ မတ္စျ၊ စာရသ္ဝတ ဒေသများကို ဖြတ်သန်းပြီး၊ မရုဓနွ (သဲကန္တာရဒေသ) ကို ကျော်လွန်ကာ၊ တဖြည်းဖြည်း စောဝီရနှင့် အာဘီရ ဒေသများသို့ ရောက်ပြီး၊ ထို့အနောက်ဘက်ရှိ အာနရ္တ—ဒွာရကာဒေသ—သို့ နောက်ဆုံး ရောက်တော်မူ၏။ ယာဉ်များ ပင်ပန်းသော်လည်း အနည်းငယ် နားပြီး ဒွာရကာသို့ ဝင်ရောက်တော်မူ၏။
Verse 35
कुरुजाङ्गलपाञ्चालान् शूरसेनान् सयामुनान् । ब्रह्मावर्तं कुरुक्षेत्रं मत्स्यान् सारस्वतानथ ॥ ३४ ॥ मरुधन्वमतिक्रम्य सौवीराभीरयो: परान् । आनर्तान् भार्गवोपागाच्छ्रान्तवाहो मनाग्विभु: ॥ ३५ ॥
အို ရှောနကာ! ထို့နောက် ဘုရားသခင်သည် ကုရုဇာင်္ဂလ၊ ပာဉ္စာလ၊ ရှူရစေန၊ ယမုနာမြစ်ကမ်းဒေသများ၊ ဘြဟ္မာဝရ္တ၊ ကုရုက္ရှೇತ್ರ၊ မတ္စျ၊ စာရസ്വတ နှင့် မရုဓန္ဝ (သဲကန္တာရဒေသ) ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး၊ ထို့နောက် စော်ဝီရနှင့် အာဘီရ နယ်များကိုလည်း ဖြတ်ကာ အနောက်ဘက်သို့ နောက်ဆုံးတွင် ဒွာရကာသို့ ရောက်ရှိတော်မူသည်။
Verse 36
तत्र तत्र ह तत्रत्यैर्हरि: प्रत्युद्यतार्हण: । सायं भेजे दिशं पश्चाद्गविष्ठो गां गतस्तदा ॥ ३६ ॥
ဒေသတိုင်းတွင် ဟရီကို လူများက ရှေ့ထွက်ကြိုဆိုကာ ပူဇော်၍ အမျိုးမျိုးသော ပူဇော်သကာများ ဆက်ကပ်ကြသည်။ ညနေခင်းရောက်သော် ဘုရားသခင်သည် နေဝင်ပြီးနောက် စန္ဓျာဝిధိကို နေရာတိုင်းတွင် ပြုလုပ်ရန် ခရီးကို စည်းကမ်းတကျ ရပ်နားတော်မူသည်။
Frequently Asked Questions
The text presents the prosperity of clouds, earth, cows, rivers, and forests as a symptom of dharmic governance aligned with Bhagavān’s will. In Bhāgavata theology, rājadharma is not merely administrative efficiency; it is moral-spiritual order that reduces collective suffering (ādhyātmika/ādhibhautika/ādhidaivika distress) and allows the world to yield its ‘tax’ naturally—signaling harmony between human leadership and cosmic administration.
The chapter explicitly notes that praises offered to Kṛṣṇa are simultaneously fitting and unfitting: fitting because He is the Absolute (para-tattva), unfitting only in the sense that He is voluntarily masking majesty through humanlike līlā. This is a core Bhāgavata principle: Bhagavān remains unaffected while creating, maintaining, and dissolving the cosmos, yet He reciprocates intimately with devotees in accessible personal forms.
The narration attributes the theological praise to the ladies of Hastināpura (the city’s women observing from rooftops). Their discourse functions as a ‘public Vedānta’: they recall His pre-creation existence, His empowerment of material nature, the purifying power of bhakti, and His avatāra-purpose—compressing major siddhānta into devotional speech.
The chapter states two motives: awareness of possible danger (‘because of the enemy’) and affectionate honor. Even when a king is personally enemyless, prudence (kṣātra-dharma) and the duty to protect honored guests apply—especially for the Lord’s entourage traveling through multiple provinces. The escort also dramatizes the Kurus’ dependence on Kṛṣṇa as their protector.
It illustrates the Bhāgavata psychology of bhakti: once the heart tastes Bhagavān through pure association, it cannot relinquish His kathā or presence. The text generalizes this principle—those purified by sādhu-saṅga cannot avoid hearing His glories—and then intensifies it for the Pāṇḍavas, who had direct, intimate association (seeing, touching, speaking, living with Him), making separation a heightened form of devotion (viraha) rather than mere sentiment.