Adhyaya 4
Ṛṣabhadeva’s Enthronement, Exemplary Household Life, and the Birth of Bharata and the Nine Yogendras
နာဘိမဟာရာဇာ၏ အောင်မြင်သော ပူဇော်မှုကြောင့် အထွဋ်အမြတ်ဘုရားသည် မိမိမျိုးရိုးသို့ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် ဤအခန်းတွင် ရုဿဘဒေဝ၏ သာသနာတော်ဆိုင်ရာ လက္ခဏာများနှင့် ဂုဏ်သတ္တိများ ပေါ်လွင်လာသဖြင့် ပြည်သူများနှင့် ဗြာဟ္မဏများက အဘိသေကတင်မြှောက်ရန် တောင်းဆိုကြသည်။ အိန္ဒြာ၏ မနာလိုမှုကြောင့် မိုးခေါင်လာသော်လည်း ရုဿဘဒေဝသည် အပြုံးဖြင့် ယောဂ-မာယာအားဖြင့် မိုးရွာစေကာ ဒေဝတများအပေါ် အာဏာတော်ရှိကြောင်း ထင်ရှားစေသည်။ ယောဂ-မာယာကြောင့် မိဘမေတ္တာလွန်ကဲသည့် နာဘိသည် ရုဿဘဒေဝကို ထီးနန်းအပ်နှံပြီး မေရုဒေဝီနှင့်အတူ ဘဒရိကာအာရှရမသို့ သွားကာ နရ-နာရာယဏကို ပူဇော်၍ ဝိုင်ကుంఠသို့ ရောက်သည်။ ထို့နောက် ရုဿဘဒေဝသည် ဂೃಹಸ್ಥဓမ္မ၏ လမ်းစဉ်အပြည့်ကို မော်ဒယ်ပြသသည်—ဂုရုကူလ၌ ဗြဟ္မစရိယ၊ ဂုရုဒက္ခိဏာ၊ အိန္ဒြာပေးသော ဇယန္တီနှင့် လက်ထပ်ခြင်း၊ သားတစ်ရာ မွေးဖွားခြင်း။ ဤအခန်းတွင် ဘာရတ (ဘားရတဝရ္ရှကို သန့်ရှင်းစေသော အမည်) နှင့် အကြီးဆုံးသား၉ပါးဖြစ်သော ယောဂေန္ဒြာ၉ (အနာဂတ် ဘာဂဝတ သာသနာပြုသူများ) ကို ဖော်ပြပြီး ဗြာဟ္မဏအဖြစ် လေ့ကျင့်ထားသော သား၈၁ပါးကိုလည်း ဆိုသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဘြဟ္မာဝရ္တ၌ ရုဿဘဒေဝ၏ လူထုသို့ သင်ကြားမှုသို့ ကူးပြောင်းကာ နောက်အခန်း၏ သားများအပေါ် အမိန့်တော်များကို ပြင်ဆင်ပေးသည်။
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच अथ ह तमुत्पत्त्यैवाभिव्यज्यमानभगवल्लक्षणं साम्योपशमवैराग्यैश्वर्यमहाविभूतिभिरनुदिनमेधमानानुभावं प्रकृतय: प्रजा ब्राह्मणा देवताश्चावनितलसमवनायातितरां जगृधु: ॥ १ ॥
သီရိ ရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီ မိန့်ကြားသည်—မဟာရာဇ နာဘိ၏ သားတော်အဖြစ် ဘုရားသခင် မွေးဖွားသည့်ခဏမှစ၍ ဘုရားလက္ခဏာများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်၊ ဥပမာ ခြေဖဝါးပေါ်ရှိ သင်္ကေတများကဲ့သို့။ သူသည် အားလုံးကို တန်းတူမြင်၍ ငြိမ်းချမ်းကာ အင်္ဂါရပ်နှင့် စိတ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ အိုင်ශ්ဝရယရှိသော်လည်း လောကီပျော်ရွှင်မှုကို မလိုလားသူဖြစ်သည်။ နေ့စဉ် နေ့တိုင်း သူ၏ ဘုန်းတန်ခိုး တိုးပွားသဖြင့် ပြည်သူများ၊ ဘြာဟ္မဏများ၊ ဒေဝတာများနှင့် အမတ်များက ဋ္ဌိရှဘဒေဝကို မြေကြီး၏ အုပ်စိုးရှင်အဖြစ် တင်မြှောက်လိုကြသည်။
Verse 2
तस्य ह वा इत्थं वर्ष्मणा वरीयसा बृहच्छ्लोकेन चौजसा बलेन श्रिया यशसा वीर्यशौर्याभ्यां च पिता ऋषभ इतीदं नाम चकार ॥ २ ॥
မဟာရာဇ နာဘိ၏ သားတော် ပေါ်ထွက်လာသောအခါ မဟာကဗျာဆရာများ ချီးမွမ်းသည့် ကောင်းမွန်သော ဂုဏ်ရည်များ—ခန္ဓာကိုယ်အလှအပ၊ ကြီးမားသော ကီर्ति၊ တေဇ၊ အင်အား၊ အလှ၊ သီရိ၊ ယശ၊ သက်ရောက်မှု၊ နှင့် သတ္တိ-သူရဲကောင်းမှု—အားလုံး ထင်ရှား하였다။ ထိုကိုမြင်၍ ဖခင် နာဘိက အကောင်းဆုံးဟု ယူဆကာ “ဋ္ဌိရှဘ” ဟု နာမကরণ ပြု하였다။
Verse 3
यस्य हीन्द्र: स्पर्धमानो भगवान् वर्षे न ववर्ष तदवधार्य भगवानृषभदेवो योगेश्वर: प्रहस्यात्मयोगमायया स्ववर्षमजनाभं नामाभ्यवर्षत् ॥ ३ ॥
အင်္ဒြာသည် မနာလိုစိတ်ကြောင့် ဋ္ဌိရှဘဒေဝ၏ နယ်မြေတွင် မိုးရွာခြင်းကို ရပ်တန့်စေ하였다။ ထိုရည်ရွယ်ချက်ကို သိမြင်သော ယောဂေရှွရ ဘဂဝန် ဋ္ဌိရှဘဒေဝသည် အနည်းငယ် ပြုံး၍၊ မိမိ၏ ယောဂ-မာယာ အတွင်းစွမ်းအားဖြင့် မိမိ၏ ဒေသ ‘အဇနာဘ’ တွင် မိုးရေကို အလွန်အကျွံ ရွာသွန်းစေ하였다။
Verse 4
नाभिस्तु यथाभिलषितं सुप्रजस्त्वमवरुध्यातिप्रमोदभरविह्वलो गद्गदाक्षरया गिरा स्वैरं गृहीत नरलोकसधर्मं भगवन्तं पुराणपुरुषं मायाविलसितमतिर्वत्स तातेति सानुरागमुपलालयन् परां निर्वृतिमुपगत: ॥ ४ ॥
မိမိလိုချင်သည့်အတိုင်း ပြည့်စုံသော သားတော်ကို ရရှိသဖြင့် နာဘိမင်းသည် အလွန်မြင့်မြတ်သော ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ချစ်ခင်မှုကြောင့် တုန်လှုပ်နေ하였다။ အသံတုန်တုန်ဖြင့် “သားလေး၊ အဖေ့ချစ်သား” ဟု ခေါ်ဆိုကာ၊ ယောဂ-မာယာ၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် ပုရာဏပုရုရှ ဘဂဝန်ကို မိမိ၏ သားတော်ဟု လက်ခံပြီး အလွန်ချစ်မြတ်နိုးစွာ ပြုစုလေသည်။ ဘဂဝန်လည်း ကရုဏာကြောင့် လူ့ဓမ္မအတိုင်း သာမန်သားတော်ကဲ့သို့ ပြုမူတော်မူ하였다။ ထို့ကြောင့် နာဘိမင်းသည် ချစ်ခြင်း၊ ဘက္တိနှင့် အမြင့်ဆုံး အာနန္ဒ၌ နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။
Verse 5
विदितानुरागमापौरप्रकृति जनपदो राजा नाभिरात्मजं समयसेतुरक्षायामभिषिच्य ब्राह्मणेषूपनिधाय सह मेरुदेव्या विशालायां प्रसन्ननिपुणेन तपसा समाधियोगेन नरनारायणाख्यं भगवन्तं वासुदेवमुपासीन: कालेन तन्महिमानमवाप ॥ ५ ॥
ဘုရင် နာဘိ သည် မိမိသား ရိရှဘဒေဝ သည် ပြည်သူများနှင့် အရာရှိများအကြား အလွန်ချစ်ခင်လေးစားခံရကြောင်း သိမြင်하였다။ ထို့ကြောင့် ဝေဒဓမ္မ၏ စည်းကမ်းတံတားကို ကာကွယ်ရန်အတွက် သူ့ကို ကမ္ဘာ့ဧကရာဇ်အဖြစ် အဘိသေကပြု၍ ပညာရှိ ဘြာဟ္မဏများ၏ လမ်းညွှန်မှုအောက်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးကို အပ်နှံ하였다။ ထို့နောက် နာဘိမဟာရာဇာသည် မေရုဒေဝီနှင့်အတူ ဟိမဝန္တတောင်တန်းရှိ ဘဒရိကာရှရမသို့ သွားကာ ပီတိဖြင့် တပဿနှင့် သမာဓိ-ယောဂကို ကျင့်၍ နရ-နာရာယဏ အဖြစ်သော ဘဂဝန် ဝာစုဒေဝကို ပူဇော်ခဲ့ပြီး နောက်ကာလတွင် ဝိုင်ကుంఠဓာမကို ရောက်ရှိ하였다။
Verse 6
यस्य ह पाण्डवेय श्लोकावुदाहरन्ति— को नु तत्कर्म राजर्षेर्नाभेरन्वाचरेत्पुमान् । अपत्यतामगाद्यस्य हरि: शुद्धेन कर्मणा ॥ ६ ॥
ဟေ ပাণ্ডုဝంశသား ပါရိက္ခစ်! နာဘိမဟာရာဇာကို ချီးမွမ်းရန် ရှေးဋ္ဌာန ရှိသူတော်စင်များက သ္လောက နှစ်ပုဒ်ကို ဆိုကြသည်။ ထိုထဲမှ တစ်ပုဒ်မှာ— “ရာဇရိရှိ နာဘိ၏ ကုသိုလ်ကံကို မည်သူလိုက်နာနိုင်မည်နည်း? သူ၏ သန့်ရှင်းသော ကံနှင့် ဘက္တိကြောင့် ဟရီသည် သူ၏ သားအဖြစ် ဖြစ်လာရန် သဘောတူခဲ့သည်” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
Verse 7
ब्रह्मण्योऽन्य: कुतो नाभेर्विप्रा मङ्गलपूजिता: । यस्य बर्हिषि यज्ञेशं दर्शयामासुरोजसा ॥ ७ ॥
“နာဘိမဟာရာဇာထက် ဘြာဟ္မဏများကို ပိုမိုကောင်းစွာ ပူဇော်သူ မည်သူရှိမည်နည်း? သူသည် မင်္ဂလာပူဇာဖြင့် အရည်အချင်းရှိသော ဘြာဟ္မဏများကို အပြည့်အဝ ကျေနပ်စေခဲ့သည်; ထို့နောက် ထိုဘြာဟ္မဏများသည် မိမိတို့၏ ဘြာဟ္မဏတေဇဖြင့် ယဇ్ఞဝေဒီပေါ်တွင် ယဇ్ఞေရှဝရ နာရာယဏ ဘဂဝန်ကို တိုက်ရိုက် ပြသပေးခဲ့သည်။”
Verse 8
अथ ह भगवानृषभदेव: स्ववर्षं कर्मक्षेत्रमनुमन्यमान: प्रदर्शितगुरुकुलवासो लब्धवरैर्गुरुभिरनुज्ञातो गृहमेधिनां धर्माननुशिक्षमाणो जयन्त्यामिन्द्रदत्तायामुभयलक्षणं कर्म समाम्नायाम्नातमभियुञ्जन्नात्मजानामात्मसमानानां शतं जनयामास ॥ ८ ॥
နာဘိမဟာရာဇာ ဘဒရိကာရှရမသို့ ထွက်ခွာပြီးနောက် ဘဂဝန် ရိရှဘဒေဝသည် မိမိနိုင်ငံကို မိမိ၏ ကံလုပ်ငန်းကွင်းဟု သဘောထား하였다။ စံနမူနာပြရန်အတွက် သူသည် ပထမဦးစွာ ဂုရုများ၏ လမ်းညွှန်မှုအောက်တွင် ဘြဟ္မစရိယကို ခံယူကာ ဂုရုကူလ၌ နေထိုင်하였다။ ပညာသင်ပြီးဆုံးသော် ဂုရုဒက္ခိဏာ ပေးကာ ဂုရုများ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ဂೃಹಸ್ಥဓမ္မကို အကောင်အထည်ဖော်၍ သင်ကြားခဲ့သည်။ အင်ဒြာက ဆက်ကပ်သော ဂျယန္တီကို ဇနီးအဖြစ် လက်ခံပြီး၊ ရှရုတိ-စမృతိ အမိန့်တော်အတိုင်း ကံများကို ဆောင်ရွက်ကာ မိမိနှင့်တူညီသော အရည်အချင်းနှင့် အင်အားရှိသည့် သားတော် ၁၀၀ ပါးကို မွေးဖွားစေ하였다။
Verse 9
येषां खलु महायोगी भरतो ज्येष्ठ: श्रेष्ठगुण आसीद्येनेदं वर्षं भारतमिति व्यपदिशन्ति ॥ ९ ॥
ရိရှဘဒေဝ၏ သားတော် ၁၀၀ ပါးအနက် အကြီးဆုံး ဘရတ သည် မဟာယောဂီဖြစ်ပြီး အကောင်းဆုံး ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံသော မဟာဘက္တ ဖြစ်하였다။ သူ၏ ဂုဏ်ကို ချီးမြှောက်၍ ဤမြေကို “ဘာရတဝရ္ရှ” ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 10
तमनु कुशावर्त इलावर्तो ब्रह्मावर्तो मलय: केतुर्भद्रसेन इन्द्रस्पृग्विदर्भ: कीकट इति नव नवति प्रधाना: ॥ १० ॥
ဘရတ၏နောက်တွင် သားတော်များ နောက်ထပ် ကိုးဆယ်ကိုးဦး ရှိလာ하였다။ ထိုအထဲမှ အရွယ်ကြီး သားတော် ကိုးဦးမှာ ကုရှာဝရ္တ၊ အီလာဝရ္တ၊ ဗြဟ္မာဝရ္တ၊ မလယ၊ ကေတု၊ ဘဒြစေန၊ အိန္ဒြစပೃက်၊ ဝိဒರ್ಭ၊ ကီကဋ တို့ဖြစ်သည်။
Verse 11
कविर्हविरन्तरिक्ष: प्रबुद्ध: पिप्पलायन: । आविर्होत्रोऽथ द्रुमिलश्चमस: करभाजन: ॥ ११ ॥ इति भागवतधर्मदर्शना नव महाभागवतास्तेषां सुचरितं भगवन्महिमोपबृंहितं वसुदेवनारदसंवादमुपशमायनमुपरिष्टाद्वर्णयिष्याम: ॥ १२ ॥
ထို့အပြင် ကဝိ၊ ဟဝိ၊ အန္တရိက္ခ၊ ပရဗုဒ္ဓ၊ ပိပ္ပလာယန၊ အာဝိရ္ဟောတြ၊ ဒြုမိလ၊ စမသ၊ ကရဘာဇန တို့လည်းရှိ하였다။ သူတို့သည် ဘာဂဝတဓမ္မကို မြင်သိသော မဟာဘာဂဝတ ကိုးဦးဖြစ်ပြီး၊ သီရိမဒ်-ဘာဂဝတမ်ကို အခွင့်အာဏာဖြင့် ဟောကြားသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အမြင့်ဆုံးဘုရား ဝာစုဒေဝအပေါ် တည်ကြည်သော ဘက္တိကြောင့် သူတို့သည် မဟာဂုဏ်တော်ဖြင့် ချီးမြှောက်ခံရသည်။ စိတ်ကို ပြည့်ဝစွာ ငြိမ်းချမ်းစေရန် နောက်တစ်ခါ နာရဒနှင့် ဝာစုဒေဝ၏ ဆွေးနွေးမှုတွင် သူတို့၏ လက္ခဏာများကို ငါဖော်ပြမည်။
Verse 12
कविर्हविरन्तरिक्ष: प्रबुद्ध: पिप्पलायन: । आविर्होत्रोऽथ द्रुमिलश्चमस: करभाजन: ॥ ११ ॥ इति भागवतधर्मदर्शना नव महाभागवतास्तेषां सुचरितं भगवन्महिमोपबृंहितं वसुदेवनारदसंवादमुपशमायनमुपरिष्टाद्वर्णयिष्याम: ॥ १२ ॥
ထို့အပြင် ကဝိ၊ ဟဝိ၊ အန္တရိက္ခ၊ ပရဗုဒ္ဓ၊ ပိပ္ပလာယန၊ အာဝိရ္ဟောတြ၊ ဒြုမိလ၊ စမသ၊ ကရဘာဇန တို့လည်းရှိ하였다။ သူတို့သည် ဘာဂဝတဓမ္မကို မြင်သိသော မဟာဘာဂဝတ ကိုးဦးဖြစ်ပြီး၊ သီရိမဒ်-ဘာဂဝတမ်ကို အခွင့်အာဏာဖြင့် ဟောကြားသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အမြင့်ဆုံးဘုရား ဝာစုဒေဝအပေါ် တည်ကြည်သော ဘက္တိကြောင့် သူတို့သည် မဟာဂုဏ်တော်ဖြင့် ချီးမြှောက်ခံရသည်။ စိတ်ကို ပြည့်ဝစွာ ငြိမ်းချမ်းစေရန် နောက်တစ်ခါ နာရဒနှင့် ဝာစုဒေဝ၏ ဆွေးနွေးမှုတွင် သူတို့၏ လက္ခဏာများကို ငါဖော်ပြမည်။
Verse 13
यवीयांस एकाशीतिर्जायन्तेया: पितुरादेशकरा महाशालीना महाश्रोत्रिया यज्ञशीला: कर्मविशुद्धा ब्राह्मणा बभूवु: ॥ १३ ॥
အထက်ဖော်ပြထားသော သားတော်များအပြင်၊ ရ္ဋ္ဋဘဒေဝနှင့် ဇယန္တီမှ အငယ် သားတော် ၈၁ ဦး ထပ်မံ မွေးဖွား하였다။ ဖခင်၏ အမိန့်အတိုင်း သူတို့သည် ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့၍ အကျင့်ကောင်း၊ လုပ်ရပ်များတွင် သန့်ရှင်း၍ ဝေဒပညာနှင့် ယဇ္ဉကర్మများတွင် ကျွမ်းကျင်ကာ ပြည့်စုံသော ဗြာဟ္မဏများ ဖြစ်လာ하였다။
Verse 14
भगवानृषभसंज्ञ आत्मतन्त्र: स्वयं नित्यनिवृत्तानर्थपरम्पर: केवलानन्दानुभव ईश्वर एव विपरीतवत्कर्माण्यारभमाण: कालेनानुगतं धर्ममाचरणेनोपशिक्षयन्नतद्विदां सम उपशान्तो मैत्र: कारुणिको धर्मार्थयश: प्रजानन्दामृतावरोधेन गृहेषु लोकं नियमयत् ॥ १४ ॥
အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ အဝတားဖြစ်သော ဘဂဝန် ရ္ဋ္ဋဘဒေဝသည် အပြည့်အဝ လွတ်လပ်သူဖြစ်ပြီး၊ သူ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်သည် ဝိညာဉ်သဘော၊ နိစ္စ၊ နှင့် သာသနာတော် အာနန္ဒဖြင့် ပြည့်ဝသည်။ မွေးဖွားခြင်း၊ သေဆုံးခြင်း၊ အိုမင်းခြင်း၊ နာမကျန်းခြင်း ဟူသော ပစ္စည်းဒုက္ခလေးပါးနှင့် အစဉ်အမြဲ မသက်ဆိုင်ဘဲ၊ လောကီအာသက်မရှိ။ သူသည် အားလုံးကို တန်းတူမြင်၍ ငြိမ်းချမ်း၊ မိတ်သဘောနှင့် ကရုဏာပြည့်ဝသည်။ သို့ရာတွင် ချုပ်နှောင်ခံ ဇီဝကဲ့သို့ ပြုမူကာ၊ ကာလကြောင့် လျစ်လျူရှုခံရသော ဝර්ဏာශ්ရမ-ဓမ္မကို ကိုယ်တိုင် လိုက်နာပြသ၍ မသိသူများကို သင်ကြား하였다။ ထိုသို့ အိမ်ထောင်ရှင်ဘဝ၌ လူထုကို စည်းကမ်းတကျ ထိန်းညှိကာ ဓမ္မ၊ အර්ထ၊ ဂုဏ်သတင်း၊ သားသမီး၊ လောကီပျော်ရွှင်မှုနှင့် နောက်ဆုံး အမృతသဘော အမြဲတည်သော ကောင်းကျိုးသို့ ရောက်စေသော လမ်းကို ပြသ하였다။
Verse 15
यद्यच्छीर्षण्याचरितं तत्तदनुवर्तते लोक: ॥ १५ ॥
မဟာပုရုရှ် ပြုလုပ်သော အကျင့်ကို သာမန်လူတို့က လိုက်နာကြသည်။
Verse 16
यद्यपि स्वविदितं सकलधर्मं ब्राह्मं गुह्यं ब्राह्मणैर्दर्शितमार्गेण सामादिभिरुपायैर्जनतामनुशशास ॥ १६ ॥
ဘုရားသခင် ရိရှဘဒေဝသည် သာသနာဓမ္မအားလုံးပါဝင်သော လျှို့ဝှက် ဝေဒ ဘြဟ္မဝိဒ္ယာကို သိရှိသော်လည်း၊ ဗြာဟ္မဏတို့ ပြသသော လမ်းစဉ်အတိုင်း သာမ-အာဒီ နည်းလမ်းများဖြင့် စိတ်ထိန်းချုပ်မှု၊ အင်္ဒြိယထိန်းချုပ်မှု၊ သည်းခံမှု စသည်တို့ကို ပြည်သူများအား သင်ကြားအုပ်ချုပ်하였다။
Verse 17
द्रव्यदेशकालवय:श्रद्धर्त्विग्विविधोद्देशोपचितै: सर्वैरपि क्रतुभिर्यथोपदेशं शतकृत्व इयाज ॥ १७ ॥
ဘုရားသခင် ရိရှဘဒေဝသည် ဝေဒအမိန့်အတိုင်း ပစ္စည်း၊ နေရာ၊ အချိန်၊ အသက်အရွယ်၊ သဒ္ဓါ၊ ရ္တဝိဇ်နှင့် နည်းလမ်းတို့ဖြင့် ပြည့်စုံသော ယဇ်ပူဇော်မှု အမျိုးမျိုးကို တစ်ရာကြိမ် ဆောင်ရွက်၍ အရာအားလုံးတွင် သရီ ဝိෂ္ဏုကို ပျော်ရွှင်တော်မူစေ하였다။
Verse 18
भगवतर्षभेण परिरक्ष्यमाण एतस्मिन् वर्षे न कश्चन पुरुषो वाञ्छत्यविद्यमानमिवात्मनोऽन्यस्मात्कथञ्चन किमपि कर्हिचिदवेक्षते भर्तर्यनुसवनं विजृम्भितस्नेहातिशयमन्तरेण ॥ १८ ॥
ဘုရားသခင် ရိရှဘဒေဝ ကာကွယ်အုပ်ချုပ်သော ဤ ဘာရတဝർഷတွင် မည်သူမျှ မည်သည့်အချိန်တွင်မဆို အခြားသူထံမှ အရာတစ်စုံတစ်ရာ မတောင်းဆိုကြ; ဘုရင်အပေါ် အခဏခဏ တိုးပွားလာသော ချစ်ခြင်းမေတ္တာမှတပါး အခြားအရာသို့ မည်သူ၏ စိတ်မျက်စိမျှ မလှည့်ခဲ့။
Verse 19
स कदाचिदटमानो भगवानृषभो ब्रह्मावर्तगतो ब्रह्मर्षिप्रवरसभायां प्रजानां निशामयन्तीनामात्मजानवहितात्मन: प्रश्रयप्रणयभरसुयन्त्रितानप्युपशिक्षयन्निति होवाच ॥ १९ ॥
တစ်ခါတုန်းက လောကကို လှည့်လည်သွားလာနေစဉ် ဘုရားသခင် ရိရှဘဒေဝသည် ဘြဟ္မာဝရ್ತသို့ ရောက်လာ하였다။ ထိုနေရာတွင် ထင်ရှားသော ဘြဟ္မရိရှိများ၏ မဟာအစည်းအဝေးရှိပြီး ပြည်သူများလည်း နားထောင်နေကြသည်။ ထိုအစည်းအဝေးတွင်၊ အရင်ကတည်းက ယဉ်ကျေးနူးညံ့၍ ချစ်ခြင်း-ဘက္တိဖြင့် ထိန်းချုပ်ထားကာ အရည်အချင်းပြည့်စုံသော မိမိသားများကို အနာဂတ်တွင် ကမ္ဘာကို ပြည့်စုံစွာ အုပ်ချုပ်နိုင်ရန် အကြံဉာဏ်ပေးကာ ဤသို့ မိန့်တော်မူ하였다။
Frequently Asked Questions
Indra’s action arises from envy of Ṛṣabhadeva’s growing glory and authority. Ṛṣabhadeva’s calm smile and immediate restoration of rainfall through yoga-māyā demonstrates that devas are not independent controllers; their powers operate under Bhagavān. The episode teaches divine sovereignty (aiśvarya) and the futility of pride, while also showing the Lord’s protective role toward His subjects.
Nābhi retires to Badarikāśrama and worships Nara-Nārāyaṇa in samādhi with austerity and devotion, culminating in elevation to Vaikuṇṭha. The narrative highlights that kingship is not the final goal; when duties are completed, śāstra supports vānaprastha/renunciation oriented to bhagavad-upāsanā. Nara-Nārāyaṇa represents the Lord’s ascetic, dharma-protecting manifestation, fitting Nābhi’s transition from rule to tapas.
Kavi, Havi, Antarikṣa, Prabuddha, Pippalāyana, Āvirhotra, Drumila, Camasa, and Karabhājana are described as exalted devotees and authorized preachers of Śrīmad-Bhāgavatam. Their importance unfolds later through their teachings (notably in dialogues involving Nārada and Vasudeva), where they articulate mature bhakti philosophy, making them a key transmission line of devotional wisdom.
The chapter states that Ṛṣabhadeva’s eldest son, Bharata, was a great devotee with the best qualities, and the planet (region) became known as Bhārata-varṣa in his honor. The naming signals vaṁśānucarita: sacred history where geography becomes devotional memory, and it prepares for Bharata’s later narrative as a paradigmatic case of spiritual attainment and vigilance.
Ṛṣabhadeva remains fully transcendental yet follows brahmacarya, guru-sevā, marriage, sacrifice, and social regulation to teach the public a workable path. The point is not that ritual and social duty are ultimate, but that when performed under brāhmaṇical guidance and for Viṣṇu’s satisfaction, they purify the heart and mature into bhakti—showing how household life can culminate in perfection rather than bondage.