Adhyaya 16
Panchama SkandhaAdhyaya 1629 Verses

Adhyaya 16

Bhū-maṇḍala as a Lotus: Jambūdvīpa, Ilāvṛta, and the Meru System (Mountains, Rivers, Lakes, and Brahmapurī)

ယခင်က စတင်ခဲ့သော ဘူ-မဏ္ဍလ ဆွေးနွေးချက် (ပရိယဝရတ၏ ချောင်းကြောင်း ၇ ခုကြောင့် သမုဒ္ဒရာနှင့် ကျွန်း ၇ ခု ဖြစ်ပေါ်ခြင်း) ကို ဆက်လက်၍ ပရိက္ခစ် မဟာရာဇာက သုကဒေဝကို ဒွီပများ၊ ဝර්ෂများကို တိုင်းတာနိုင်သည့် အသေးစိတ်ဖော်ပြချက် တောင်းဆိုသည်။ ထို့ပြင် သခင်၏ စကြဝဠာကြီးရုပ် (ဝိရာဋ္) ကို မည်သို့မြင်ယူသင့်သနည်းဟု မေးကာ ထိုသို့ စိတ်ကူးဆင်ခြင်ခြင်းက စိတ်ကို သန့်ရှင်းသော သတ္တဝသို့ မြှင့်တင်ပြီး နောက်ဆုံး ဂုဏ်သုံးပါးကို ကျော်လွန်သော ဝာစုဒေဝသို့ ဦးတည်စေကြောင်း ဆိုသည်။ သုကဒေဝက သဘောတရားအရ နိမ့်ချစွာ—ကန့်သတ်ရှိသော သတ္တဝါမည်သူမျှ သခင်၏ ပစ္စည်းသဘာဝ အင်အားကို အပြည့်အဝ မဖော်ပြနိုင်ဟု ဆိုသော်လည်း ဘူလိုက၏ အဓိကဒေသများကို ရှင်းပြသည်။ ဘူ-မဏ္ဍလကို ကြာပန်းပုံစံလို ဖော်ပြပြီး အလယ်တွင် ဇမ္ဗူဒွီပ၊ အလယ်ပိုင်း အီလာဝෘတ-ဝර්ษတွင် ရွှေရောင် စုမေရု (မေရု) တောင်နှင့် တိကျသော အတိုင်းအတာများကို ထုတ်ပြသည်။ ဝර්ษ ၉ ခုကို ခွဲခြားသည့် နယ်စပ်တောင်တန်းများ၊ မေရုကို ဝိုင်းရံသည့် ခါးပတ်တောင် ၄ ခု၊ ကောင်းကင်သစ်ပင်များ၊ အရသာထူးသော ရေကန်များနှင့် စိဒ္ဓ၊ စာရဏ၊ ဂန္ဓဗ္ဗတို့ ပျော်မွေ့သည့် ဥယျာဉ်များကို ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် အနံ့သင်းမြစ်များ (အရုဏောဒါ၊ ဇမ္ဗူ-နဒီ)၊ ပျားရည်စီးကြောင်းများနှင့် စည်းစိမ်ပေးသော စီးဆင်းမှုများ၏ မူလကို ရှင်းကာ မေရုထိပ်ပေါ်ရှိ ဘြဟ္မာ၏ မြို့ (ရှာတကောမ္ဘီ) နှင့် လောကပါလများ၏ နေရာများကို ဖော်ပြ၍ နောက်အခန်းများတွင် စကြဝဠာဒေသများကို ဆက်လက်ချဲ့ထွင်ရန် အခြေခံတည်ဆောက်သည်။

Shlokas

Verse 1

राजोवाच उक्तस्त्वया भूमण्डलायामविशेषो यावदादित्यस्तपति यत्र चासौ ज्योतिषां गणैश्चन्द्रमा वा सह द‍ृश्यते ॥ १ ॥

ဘုရင် ပရိက္ခစ် မိန့်တော်မူသည်—အို ဗြာဟ္မဏာ၊ သင်သည် ဘူ-မဏ္ဍလ၏ အကျယ်အဝန်းသည် နေမင်း၏ အလင်းနှင့် အပူ ပျံ့နှံ့သည့်အထိ၊ ထို့ပြင် လနှင့် ကြယ်စုများ မြင်ရသည့်အထိ ဖြစ်ကြောင်း မိန့်ကြားပြီးဖြစ်သည်။

Verse 2

तत्रापि प्रियव्रतरथचरणपरिखातै: सप्तभि: सप्त सिन्धव उपक्‍ल‍ृप्ता यत एतस्या: सप्तद्वीपविशेषविकल्पस्त्वया भगवन् खलु सूचित एतदेवाखिलमहं मानतो लक्षणतश्च सर्वं विजिज्ञासामि ॥ २ ॥

အရှင်ဘဂဝန်၊ မဟာရာဇာ ပရိယဝရတ၏ ရထားဘီးများက တူးဖော်ထားသော ချိုင့် ၇ ခုတွင် သမုဒ္ဒရာ ၇ ခု ပေါ်ပေါက်လာ၍ ထိုသမုဒ္ဒရာ ၇ ခုကြောင့် ဘူ-မဏ္ဍလသည် ကျွန်း ၇ ခုအဖြစ် ခွဲခြားသွားသည်။ သင်သည် အရွယ်အစား၊ အမည်နှင့် လက္ခဏာတို့ကို အကျဉ်းချုပ် ပြောပြီးပြီ; ယခုမူ အသေးစိတ် သိလိုသည်—ကျေးဇူးပြု၍ ဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်းပါ။

Verse 3

भगवतो गुणमये स्थूलरूप आवेशितं मनो ह्यगुणेऽपि सूक्ष्मतम आत्मज्योतिषि परे ब्रह्मणि भगवति वासुदेवाख्ये क्षममावेशितुं तदु हैतद् गुरोऽर्हस्यनुवर्णयितुमिति ॥ ३ ॥

စိတ်ကို ဘဂဝန်၏ ဂုဏ်သုံးပါးမှ ဖြစ်ပေါ်သော ပြင်ပအကြမ်းရုပ်—ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဝိශ්ဝရုပ်—ပေါ်တွင် တည်ငြိမ်စေသော် စိတ်သည် သန့်ရှင်းသော စတ္တဝအဆင့်သို့ မြင့်တက်သည်။ ထိုဂုဏ်လွန် အလွန်သိမ်မွေ့၍ ကိုယ်တိုင်တောက်ပသော ပရဗြဟ္မ ဘဂဝန် ဝာစုဒေဝကို သိမြင်နိုင်သည်။ အို ဂုရု၊ စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို ဖုံးလွှမ်းသော ထိုရုပ်ကို မည်သို့ မြင်သိရသည်ကို အသေးစိတ် ဖော်ပြပါ။

Verse 4

ऋषिरुवाच न वै महाराज भगवतो मायागुणविभूते: काष्ठां मनसा वचसा वाधिगन्तुमलं विबुधायुषापि पुरुषस्तस्मात्प्राधान्येनैव भूगोलकविशेषं नामरूप मानलक्षणतो व्याख्यास्याम: ॥ ४ ॥

ဋ္ဌာနရှင် ရှုကဒေဝ ရိရှီ မိန့်တော်မူသည်—အို မဟာရာဇာ၊ ဘဂဝန်၏ မာယာ-శక్తi ဂုဏ်မယ တိုးချဲ့မှု၏ အဆုံးသတ်ကို စိတ်နှင့်စကားဖြင့် မရောက်နိုင်ပါ; ဘြဟ္မာတော်မျှ ရှည်လျားသော အသက်တမ်းရှိသော်လည်း မဖြစ်နိုင်။ ထို့ကြောင့် ငါသည် အဓိကအားဖြင့် ဘူလောက စသည့် ဒေသများ၏ အမည်၊ ရုပ်သဏ္ဌာန်၊ အရွယ်အစားနှင့် လက္ခဏာတို့ကို တတ်နိုင်သမျှ ရှင်းပြမည်။

Verse 5

यो वायं द्वीप: कुवलयकमलकोशाभ्यन्तरकोशो नियुतयोजन विशाल: समवर्तुलो यथा पुष्करपत्रम् ॥ ५ ॥

ဤကျွန်း—ဇမ္ဗူဒွီပ—သည် ကုဝလယ ကြာပန်း၏ ကေသရကိုးရှ်အတွင်းရှိ အတွင်းကိုးရှ်ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ယောဇန တစ်သန်း ဖြစ်ပြီး ကြာရွက်ကဲ့သို့ ဝိုင်းဝန်းသည်။

Verse 6

यस्मिन्नव वर्षाणि नवयोजनसहस्रायामान्यष्टभिर्मर्यादागिरिभि: सुविभक्तानि भवन्ति ॥ ६ ॥

ဇမ္ဗူဒွိပ်တွင် မြေဒေသကို ဝဿ ၉ ခု ခွဲထားပြီး တစ်ခုချင်းစီ၏ အလျားမှာ ယောဇန ၉,၀၀၀ ဖြစ်သည်။ နယ်နိမိတ်တောင် ၈ လုံးက အစိတ်အပိုင်းများကို သေသပ်စွာ ခွဲခြားထားသည်။

Verse 7

एषां मध्ये इलावृतं नामाभ्यन्तरवर्षं यस्य नाभ्यामवस्थित: सर्वत: सौवर्ण: कुलगिरिराजो मेरुर्द्वीपायामसमुन्नाह: कर्णिकाभूत: कुवलयकमलस्य मूर्धनि द्वात्रिंशत् सहस्रयोजनविततो मूले षोडशसहस्रं तावतान्तर्भूम्यां प्रविष्ट: ॥ ७ ॥

ဤအပိုင်းများအလယ်တွင် ‘ဣလာဝෘတ’ ဟုခေါ်သော အတွင်းဝဿ ရှိသည်။ ထိုဝဿ၏ နာဘိတည်ရာ၌ ရွှေတောက်ပြောင်သော တောင်တန်းဘုရင် စုမေရုသည် ကမလပုံသဏ္ဌာန် ဘူမဏ္ဍလ၏ အလယ်ကဏ္ဍကဲ့သို့ တည်ရှိသည်။ ထိပ်တွင် အကျယ် ယောဇန ၃၂,၀၀၀၊ အောက်ခြေတွင် ယောဇန ၁၆,၀၀၀ ဖြစ်ပြီး ယောဇန ၁၆,၀၀၀ သည် မြေတွင်းသို့ ဝင်နေသည်။

Verse 8

उत्तरोत्तरेणेलावृतं नील: श्‍वेत: श‍ृङ्गवानिति त्रयो रम्यकहिरण्मयकुरूणां वर्षाणां मर्यादागिरय: प्रागायता उभयत: क्षारोदावधयो द्विसहस्रपृथव एकैकश: पूर्वस्मात्पूर्वस्मादुत्तर उत्तरो दशांशाधिकांशेन दैर्घ्य एव ह्रसन्ति ॥ ८ ॥

ဣလာဝෘတ၏ မြောက်ဘက်တွင်၊ ထို့နောက် မြောက်ဘက်သို့ အစဉ်လိုက် နီလ၊ ရွှေ့တ၊ နှင့် ရှೃင်္ဂဝန် ဟုခေါ်သော တောင် ၃ လုံး ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် ရမ္ယက၊ ဟိရဏ္မယ၊ ကုရု ဝဿ ၃ ခု၏ နယ်နိမိတ်တောင်များဖြစ်၍ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ခွဲခြားပေးသည်။ တောင်တစ်လုံးစီ၏ အကျယ် ယောဇန ၂,၀၀၀ ဖြစ်ပြီး အရှေ့မှ အနောက်သို့ ဆားရေသမုဒ္ဒရာ ကမ်းခြေများထိ လျားတန်းသည်။ တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်သို့ သွားလျှင် တောင်တစ်လုံးစီ၏ အလျားသည် မတိုင်မီတောင်၏ ဆယ်ပုံတစ်ပုံ လျော့သော်လည်း အမြင့်မှာ အားလုံးတူညီသည်။

Verse 9

एवं दक्षिणेनेलावृतं निषधो हेमकूटो हिमालय इति प्रागायता यथा नीलादयोऽयुतयोजनोत्सेधा हरिवर्षकिम्पुरुषभारतानां यथासङ्ख्यम् ॥ ९ ॥

ထိုနည်းတူ ဣလာဝෘတ၏ တောင်ဘက်တွင် နိષဓ၊ ဟေမကူဋ၊ ဟိမာလယ ဟုခေါ်သော တောင်ကြီး ၃ လုံးသည် အရှေ့မှ အနောက်သို့ လျားတန်းနေသည်။ နီလတောင်တို့ကဲ့သို့ တောင်တစ်လုံးစီ၏ အမြင့်မှာ ယောဇန ၁၀,၀၀၀ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အစဉ်လိုက် ဟရိဝဿ၊ ကിംပုရုෂဝဿ နှင့် ဘာရတဝဿ၏ နယ်နိမိတ်များဖြစ်သည်။

Verse 10

तथैवेलावृतमपरेण पूर्वेण च माल्यवद्गन्धमादनावानीलनिषधायतौ द्विसहस्रं पप्रथतु: केतुमालभद्राश्वयो: सीमानं विदधाते ॥ १० ॥

ထိုနည်းတူ ဣလာဝෘတ၏ အနောက်ဘက်တွင် မာလျဝန်တောင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂန္ဓမာဒနတောင် ရှိသည်။ တောင်နှစ်လုံးစလုံး အမြင့် ယောဇန ၂,၀၀၀ ဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်တွင် နီလတောင်အထိ၊ တောင်ဘက်တွင် နိષဓတောင်အထိ လျားတန်းနေသည်။ ၎င်းတို့သည် ဣလာဝෘတနှင့် ကေတုမာလ၊ ဘဒြာရှွ ဝဿတို့၏ နယ်နိမိတ်ကို သတ်မှတ်ပေးသည်။

Verse 11

मन्दरो मेरुमन्दर: सुपार्श्व: कुमुद इत्ययुतयोजनविस्तारोन्नाहा मेरोश्चतुर्दिशमवष्टम्भगिरय उपक्‍ल‍ृप्ता: ॥ ११ ॥

မဟာတောင် စုမေရု၏ လေးဘက်လုံးတွင် မန္ဒရ၊ မေရုမန္ဒရ၊ စုပာရှွ၊ ကုမုဒ ဟူသော တောင်လေးလုံးသည် ခါးပတ်ကဲ့သို့ အထောက်အကူဖြစ်၍ တည်ရှိသည်။ ထိုတောင်တို့၏ အကျယ်နှင့် အမြင့်သည် ယောဇန တစ်သောင်းဟုတွက်ကြသည်။

Verse 12

चतुर्ष्वेतेषु चूतजम्बूकदम्बन्यग्रोधाश्चत्वार: पादप प्रवरा: पर्वतकेतव इवाधिसहस्रयोजनोन्नाहास्तावद् विटपविततय: शतयोजनपरिणाहा: ॥ १२ ॥

တောင်လေးလုံး၏ ထိပ်ပေါ်တွင် အလံတိုင်ကဲ့သို့ ထင်ရှားသော သစ်ပင်လေးပင်ရှိသည်—သရက်၊ ဇမ္ဗူ (rose-apple)၊ ကဒမ္ဗ၊ နှင့် ဗညန် (ဘန်ယန်)။ အကျယ် ယောဇန ၁၀၀၊ အမြင့် ယောဇန ၁၁၀၀ ဖြစ်ပြီး ကိုင်းခက်များလည်း ထိုအတိုင်းပျံ့နှံ့သည်။

Verse 13

ह्रदाश्चत्वार: पयोमध्विक्षुरसमृष्टजला यदुपस्पर्शिन उपदेवगणा योगैश्वर्याणि स्वाभाविकानि भरतर्षभ धारयन्ति ॥ १३ ॥ देवोद्यानानि च भवन्ति चत्वारि नन्दनं चैत्ररथं वैभ्राजकं सर्वतोभद्रमिति ॥ १४ ॥

အို ဘာရတဝంశ၏ အကောင်းဆုံး မဟာရာဇ ပရိက္ခစ်တော်! ထိုတောင်လေးလုံးအကြားတွင် ရေကန်ကြီးလေးကန်ရှိသည်—ပထမကန်၏ရေသည် နို့ရသာ၊ ဒုတိယကန်သည် ပျားရည်ရသာ၊ တတိယကန်သည် ကြံရည်ရသာ၊ စတုတ္ထကန်သည် သန့်ရှင်းသောရေဖြင့် ပြည့်နေသည်။ စိဒ္ဓ၊ ခာရဏ၊ ဂန္ဓဗ္ဗ စသော အုပ်ဒေဝများသည် ထိုကန်များကို ခံစား၍ ထိတွေ့ခြင်းကြောင့် သဘာဝကျ ယောဂသိဒ္ဓိများကို ရရှိကြသည်။ ထို့ပြင် နန္ဒန၊ ခိုင်တြရထ၊ ဝိုင်ဘ္ရాజက၊ သರ್ವတိုဘဒြ ဟူသော ကောင်းကင်ဥယျာဉ်လေးခုလည်း ရှိသည်။

Verse 14

ह्रदाश्चत्वार: पयोमध्विक्षुरसमृष्टजला यदुपस्पर्शिन उपदेवगणा योगैश्वर्याणि स्वाभाविकानि भरतर्षभ धारयन्ति ॥ १३ ॥ देवोद्यानानि च भवन्ति चत्वारि नन्दनं चैत्ररथं वैभ्राजकं सर्वतोभद्रमिति ॥ १४ ॥

အို ဘာရတဝంశ၏ အကောင်းဆုံး မဟာရာဇ ပရိက္ခစ်တော်! ထိုတောင်လေးလုံးအကြားတွင် နို့၊ ပျားရည်၊ ကြံရည်နှင့် သန့်ရှင်းရေ အရသာရှိသော ရေကန်ကြီးလေးကန်ရှိသည်။ ထိုကန်များကို ထိတွေ့ခြင်းကြောင့် စိဒ္ဓ၊ ခာရဏ၊ ဂန္ဓဗ္ဗ စသော အုပ်ဒေဝများသည် သဘာဝကျ ယောဂအိုင်ශ්ဝရယများကို ရရှိကြသည်။ ထို့ပြင် နန္ဒန၊ ခိုင်တြရထ၊ ဝိုင်ဘ္ရాజက၊ သರ್ವတိုဘဒြ ဟူသော ကောင်းကင်ဥယျာဉ်လေးခုလည်း ရှိသည်။

Verse 15

येष्वमर परिवृढा: सह सुरललनाललामयूथपतय उपदेवगणैरुपगीयमानमहिमान: किल विहरन्ति ॥ १५ ॥

ထိုကောင်းကင်ဥယျာဉ်များတွင် အမြင့်မြတ်သော ဒေဝများသည် ကောင်းကင်အလှ၏ အလှဆင်အဖြစ်တော်မူသော ဇနီးများနှင့်အတူ ပျော်ရွှင်စွာ လှည့်လည်ဝင်စားကြပြီး၊ ဂန္ဓဗ္ဗ စသော အောက်တန်းအုပ်ဒေဝများက သူတို့၏ မဟိမကို သီဆိုချီးမွမ်းကြသည်။

Verse 16

मन्दरोत्सङ्ग एकादशशतयोजनोत्तुङ्गदेवचूतशिरसो गिरिशिखरस्थूलानि फलान्यमृतकल्पानि पतन्ति ॥ १६ ॥

မန္ဒရတောင်၏ အောက်စောင်းတွင် ဒေဝချူတ ဟူသော သရက်ပင်တစ်ပင်ရှိ၍ အမြင့် ၁၁၀၀ ယောဇနာ ဖြစ်သည်။ တောင်ထိပ်တူကြီးမား၍ အမృతကဲ့သို့ ချိုမြိန်သော အသီးများသည် နတ်လောကသားတို့၏ ဘောဂအတွက် ထိပ်မှ ကျဆင်းလာသည်။

Verse 17

तेषां विशीर्यमाणानामतिमधुरसुरभिसुगन्धि बहुलारुणरसोदेनारुणोदा नाम नदी मन्दरगिरिशिखरान्निपतन्ती पूर्वेणेलावृतमुपप्लावयति ॥ १७ ॥

ထိုအသီးများသည် အလွန်မြင့်ရာမှ ကျသဖြင့် ခွဲကွဲပြားပြား ပျက်စီးသွားပြီး အတွင်းရှိ အလွန်ချိုမြိန်၍ မွှေးကြိုင်ကာ အနီရောင်ထူထဲသော ရည်သည် စီးထွက်လာသည်။ အခြားအနံ့များနှင့် ရောနှောသဖြင့် ပိုမိုမွှေးကြိုင်လာသော ထိုရည်သည် မန္ဒရတောင်ထိပ်မှ ရေတံခွန်ကဲ့သို့ ကျဆင်း၍ ‘အရုဏောဒါ’ ဟူသော မြစ်ဖြစ်ကာ အီလာဝෘတ၏ အရှေ့ဘက်တွင် သာယာစွာ စီးဆင်းသည်။

Verse 18

यदुपजोषणाद्भ‍वान्या अनुचरीणां पुण्यजनवधूनामवयवस्पर्शसुगन्धवातो दशयोजनं समन्तादनुवासयति ॥ १८ ॥

အရုဏောဒါမြစ်ရေကို သောက်သုံးသဖြင့် ဘဝါနီ (ပါရဝတီ) ကို ကိုယ်တိုင်အကူအညီပေးသော ယက္ခမိန်းမများ၏ ကိုယ်ခန္ဓာတွင် မွှေးရနံ့ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုကိုယ်နံ့ကို လေက သယ်ဆောင်၍ ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ဝိုက် ယောဇနာဆယ်အထိ မွှေးကြိုင်စေသည်။

Verse 19

एवं जम्बूफलानामत्युच्चनिपातविशीर्णानामनस्थिप्रायाणामिभकायनिभानां रसेन जम्बू नाम नदी मेरुमन्दरशिखरादयुतयोजनादवनितले निपतन्ती दक्षिणेनात्मानं यावदिलावृतमुपस्यन्दयति ॥ १९ ॥

ထိုနည်းတူ ဇမ္ဗူပင်၏ အသီးများလည်း အလွန်မြင့်ရာမှ ကျ၍ ခွဲကွဲပြားပြား ပျက်စီးသွားသည်။ အသီးများသည် အနှစ်များပြည့်ဝပြီး အစေ့အလွန်သေးကာ ဆင်ကိုယ်အရွယ်အစားတူ ကြီးမားသည်။ ထိုအသီးရည်သည် စီးလျှော၍ ‘ဇမ္ဗူ-နဒီ’ ဟူသော မြစ်ဖြစ်လာသည်။ ဤမြစ်သည် မေရုမန္ဒရ ထိပ်မှ ယောဇနာတစ်သောင်းအကွာအဝေးအထိ အောက်သို့ကျဆင်းကာ အီလာဝෘတ၏ တောင်ဘက်တွင် စီးဆင်း၍ အီလာဝෘတမြေတစ်ပြင်လုံးကို ရည်ဖြင့် လွှမ်းမိုးစေသည်။

Verse 20

तावदुभयोरपि रोधसोर्या मृत्तिका तद्रसेनानुविध्यमाना वाय्वर्कसंयोगविपाकेन सदामरलोकाभरणं जाम्बूनदं नाम सुवर्णं भवति ॥ २० ॥ यदु ह वाव विबुधादय: सह युवतिभिर्मुकुटकटककटिसूत्राद्याभरणरूपेण खलु धारयन्ति ॥ २१ ॥

ဇမ္ဗူ-နဒီ မြစ်ကမ်းနှစ်ဖက်ရှိ မြေညစ်သည် ထိုရည်ဖြင့် စိုစွတ်ပြီးနောက် လေနှင့် နေရောင်၏ ပေါင်းစည်းမှုကြောင့် ခြောက်သွေ့ပက်ကာ ‘ဇမ္ဗူနဒ’ ဟူသော ရွှေဖြစ်လာသည်။ ထိုရွှေသည် နတ်လောက၏ အမြဲတမ်း အလှဆင်ပစ္စည်း ဖြစ်သည်။ နတ်များနှင့် သူတို့၏ ယုဝတီဇနီးများသည် ထိုရွှေဖြင့် မကူဋ၊ လက်ကောက်၊ ခါးကြိုး စသည့် အလှဆင်ပစ္စည်းများကို ဝတ်ဆင်ကာ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်ကြသည်။

Verse 21

तावदुभयोरपि रोधसोर्या मृत्तिका तद्रसेनानुविध्यमाना वाय्वर्कसंयोगविपाकेन सदामरलोकाभरणं जाम्बूनदं नाम सुवर्णं भवति ॥ २० ॥ यदु ह वाव विबुधादय: सह युवतिभिर्मुकुटकटककटिसूत्राद्याभरणरूपेण खलु धारयन्ति ॥ २१ ॥

ဇမ္ဗူ-နဒီ၏ နှစ်ဖက်ကမ်းရှိ မြေညစ်သည် ထိုရည်ဖြင့် စိုစွတ်ပြီးနောက် လေတံခွန်နှင့် နေရောင်၏ ပေါင်းစည်းမှုကြောင့် ပက်ကွဲသန့်စင်ကာ ‘ဇမ္ဗူနဒ’ ဟုခေါ်သော ရွှေကို အလွန်များစွာ ထုတ်ပေးသည်။ ထိုရွှေကို ကောင်းကင်လောကနေထိုင်သူ ဒေဝတားများနှင့် သူတို့၏ ယောဝနမယားများက မကူဋ်၊ လက်ကောက်၊ ခါးပတ် စသည့် အလှဆင်ပစ္စည်းများအဖြစ် ဝတ်ဆင်၍ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်ကြသည်။

Verse 22

यस्तु महाकदम्ब: सुपार्श्वनिरूढो यास्तस्य कोटरेभ्यो विनि:सृता: पञ्चायामपरिणाहा: पञ्च मधुधारा: सुपार्श्वशिखरात्पतन्त्योऽपरेणात्मानमिलावृतमनुमोदयन्ति ॥ २२ ॥

စူပါရှွ ပ पर्वတဘက်၌ ‘မဟာကဒမ္ဗ’ ဟု အလွန်ကျော်ကြားသော သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင် ရှိသည်။ ထိုသစ်ပင်၏ အပေါက်အတွင်းများမှ အကျယ် ငါးဗျာမခန့်ရှိသော ပျားရည်မြစ် ၅ စင်း ထွက်စီးလာသည်။ ထိုပျားရည်သည် စူပါရှွ၏ ထိပ်မှ မပြတ်မတောက် ကျဆင်းကာ အနောက်ဘက်မှ စ၍ အီလာဝෘတ-ဝရ္ଷကို ပတ်လည်စီးဆင်းသဖြင့် မြေတပြင်လုံး သာယာသော မွှေးရနံ့ဖြင့် ပြည့်နှက်သွားသည်။

Verse 23

या ह्युपयुञ्जानानां मुखनिर्वासितो वायु: समन्ताच्छतयोजनमनुवासयति ॥ २३ ॥

ထိုပျားရည်ကို သောက်သုံးသူတို့၏ ပါးစပ်မှ ထွက်လာသော မွှေးရနံ့ပါလေသည် အရပ်ရပ်သို့ ယောဇနာ တစ်ရာအထိ မြေပြင်ကို မွှေးကြိုင်စေသည်။

Verse 24

एवं कुमुदनिरूढो य: शतवल्शो नाम वटस्तस्य स्कन्धेभ्यो नीचीना: पयोदधिमधुघृतगुडान्नाद्यम्बरशय्यासनाभरणादय: सर्व एव कामदुघा नदा: कुमुदाग्रात्पतन्तस्तमुत्तरेणेलावृतमुपयोजयन्ति ॥ २४ ॥

ထိုနည်းတူ ကုမုဒ ပ पर्वတပေါ်တွင် ‘ရှတဝလ္ရှ’ ဟုခေါ်သော ဗန်ယန်ပင်ကြီးတစ်ပင် ရှိပြီး အဓိကခက် ၁၀၀ ရှိသဖြင့် ထိုနာမည်ရသည်။ ထိုခက်များမှ အောက်သို့ အမြစ်များစွာ ဆင်းလာကာ အမြစ်များမှ ကာမဓေနုကဲ့သို့ မြစ်များ စီးထွက်သည်—နို့၊ ယိုဂတ်(ဒဟိ)၊ ပျားရည်၊ ဂျီ(နွားနို့ဆီ)၊ သကြားရည်ခဲ၊ စပါးနှံ၊ အဝတ်အစား၊ အိပ်ရာ၊ ထိုင်ခုံနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းတို့ကို အလိုရှိသမျှ ပေးစွမ်းသည်။ ထိုစီးဆင်းမှုများသည် ကုမုဒထိပ်မှ ကျဆင်း၍ အီလာဝෘတ-ဝရ္ಷ၏ မြောက်ဘက်သို့ နေထိုင်သူများအကျိုးအတွက် စီးဆင်းသဖြင့် သူတို့သည် စုံလင်ချမ်းသာ၍ အလွန်ပျော်ရွှင်ကြသည်။

Verse 25

यानुपजुषाणानां न कदाचिदपि प्रजानां वलीपलितक्लमस्वेददौर्गन्ध्यजरामयमृत्युशीतोष्णवैवर्ण्योपसर्गादयस्तापविशेषा भवन्ति यावज्जीवं सुखं निरतिशयमेव ॥ २५ ॥

ဤစီးဆင်းသော မြစ်များ၏ အကျိုးကျေးဇူးများကို ခံစားသုံးစွဲသူများတွင် ကိုယ်ခန္ဓာအရေးအကြောင်းများ မပေါ်ဘဲ ဆံပင်ဖြူခြင်းလည်း မရှိ။ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု မခံစားရသကဲ့သို့ ချွေးကြောင့် အနံ့ဆိုးလည်း မဖြစ်။ အိုမင်းခြင်း၊ ရောဂါ၊ အချိန်မတိုင်မီ သေဆုံးခြင်းတို့ မနှောင့်ယှက်ဘဲ၊ အအေးအပူဒဏ်လည်း မရှိ၊ ကိုယ်ရောင်ကန့်ကွက်မှုလည်း မလျော့။ သူတို့သည် အသက်တာတလျှောက် စိုးရိမ်မှုမရှိဘဲ အလွန်အမင်း သုခကို ခံစားကြသည်။

Verse 26

कुरङ्गकुररकुसुम्भवैकङ्कत्रिकूटशिशिरपतङ्गरुचकनिषधशिनीवासकपिलशङ्खवैदूर्यजारुधिहंसऋषभनागकालञ्जरनारदादयो विंशतिगिरयो मेरो: कर्णिकाया इव केसरभूता मूलदेशे परित उपक्‍ल‍ृप्ता: ॥ २६ ॥

မေရုတောင်၏ အောက်ခြေကို ပဒုမ္မပန်း၏ အလယ်ခေါင်းကို ဝိုင်းရံသော အမွှေးတိုင်များကဲ့သို့ လှပစွာ အခြားတောင်များ စီရင်ထားသည်။ အမည်များမှာ ကုရင်္ဂ၊ ကုရရ၊ ကုသုမ္ဘ၊ ဝိုင်ကင်္က၊ တြိကူဋ၊ ရှိရှိရ၊ ပတင်္ဂ၊ ရုစက၊ နိသဓ၊ စိနီဝာသ၊ ကပိလ၊ ရှင်္ခ၊ ဝိုင်ဒူရျ၊ ဂျာရုဓိ၊ ဟံသ၊ ဣဿဘ၊ နာဂ၊ ကာလဉ္ဇရ နှင့် နာရဒ တို့ဖြစ်သည်။

Verse 27

जठरदेवकूटौ मेरुं पूर्वेणाष्टादशयोजनसहस्रमुदगायतौ द्विसहस्रं पृथुतुङ्गौ भवत: । एवमपरेण पवनपारियात्रौ दक्षिणेन कैलासकरवीरौ प्रागायतावेवमुत्तरतस्त्रिश‍ृङ्गमकरावष्टभिरेतै: परिसृतोऽग्निरिव परितश्चकास्ति काञ्चनगिरि: ॥ २७ ॥

စူမေရုတောင်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ဂျဋရ နှင့် ဒေဝကူဋ တောင်နှစ်လုံးရှိပြီး မြောက်–တောင် ၁၈,၀၀၀ ယోజန အထိ ရှည်လျားသည်။ ထိုနည်းတူ အနောက်ဘက်တွင် ပဝန နှင့် ပါရိယာတြ၊ တောင်ဘက်တွင် ကိုင်လာသ နှင့် ကရဝီရ (အရှေ့–အနောက်), မြောက်ဘက်တွင် တြိရှೃင်္ဂ နှင့် မကရ (အရှေ့–အနောက်) တို့လည်း တူညီသည့်အကွာအဝေးဖြင့် တိုးချဲ့ထားသည်။ အားလုံး၏ အကျယ်နှင့် အမြင့်မှာ ၂,၀၀၀ ယోజန ဖြစ်သည်။ ဤတောင်ရှစ်လုံးက ဝိုင်းရံထားသော ရွှေရောင်စူမေရုသည် မီးကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်သည်။

Verse 28

मेरोर्मूर्धनि भगवत आत्मयोनेर्मध्यत उपक्‍ल‍ृप्तां पुरीमयुतयोजनसाहस्रीं समचतुरस्रां शातकौम्भीं वदन्ति ॥ २८ ॥

မေရုတောင်ထိပ်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် အာတ္မယောနိ ဘြဟ္မာ၏ မြို့တော်ရှိသည်။ ၎င်း၏ လေးဘက်စီသည် တစ်ကုဋိ (ဆယ်သန်း) ယోజန အထိ ကျယ်ဝန်းသည်ဟု ဆိုကြသည်။ မြို့တော်သည် ရွှေသန့်ဖြင့်သာ တည်ဆောက်ထားသဖြင့် ပညာရှိတို့က ‘ရှာတကောမ္ဘီ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 29

तामनुपरितो लोकपालानामष्टानां यथादिशं यथारूपं तुरीयमानेन पुरोऽष्टावुपक्‍ल‍ृप्ता: ॥ २९ ॥

ဘြဟ္မာပူရီကို ပတ်လည်တွင် ဦးတည်ရာအလိုက် အင်္ဒြာမင်းမှ စ၍ လောကပာလ အရှစ်ပါး၏ နေရာအိမ်ရာများ တည်ထားသည်။ ၎င်းတို့သည် ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် ဘြဟ္မာပူရီနှင့် ဆင်တူသော်လည်း အရွယ်အစားမှာ လေးပုံတစ်ပုံသာ ဖြစ်သည်။

Frequently Asked Questions

Parīkṣit’s request is not mere curiosity; it is a śāstric method of fixing the mind. Precise names, forms, and measurements support contemplation of sthāna (cosmic order) and make the virāṭ-rūpa intelligible as a devotional meditation, moving the mind toward sattva and ultimately toward Vāsudeva.

Śukadeva describes Bhū-maṇḍala as lotus-shaped: the seven islands resemble the whorl, and Jambūdvīpa sits centrally like a circular lotus leaf. Within the central division Ilāvṛta stands Mount Sumeru like the lotus pericarp, organizing the surrounding varṣas, mountains, rivers, and celestial abodes.

At Meru’s summit is the township of Lord Brahmā, called Śātakaumbhī (golden). Surrounding it in all directions are the residences of the eight principal governors of planetary systems (lokapālas), beginning with Indra, described as similar in style but one-fourth the size.

Jambū-nadī is formed from the juice of fallen jambū fruits; its banks produce Jāmbū-nada gold when the moistened mud dries. The narrative links cosmic features to divine opulence and celestial culture, illustrating poṣaṇa (sustenance) through nature’s abundance under Bhagavān’s energies.

The lakes (milk, honey, sugarcane juice, and pure water) and gardens (Nandana, Caitraratha, Vaibhrājaka, Sarvatobhadra) are enjoyed by Siddhas, Cāraṇas, and Gandharvas. Their refined environment is said to support natural siddhis (like aṇimā and mahimā), showing how higher realms facilitate extraordinary capacities—yet remain within the governed cosmos.