
Rahūgaṇa Meets Jaḍa Bharata: The Shaking Palanquin and the Teaching Beyond Body-Identity
စကန္ဓ ၅ ရဲ့ ယခင်အပိုင်းမှ ဆက်လက်လာသော ဇဍ္ဍ-ဘရတ နိဒါန်းတွင် သုကဒေဝက ကပိလာအာရှရမသို့ သွားနေသော ရဟူဂဏ မင်းကို ပလန်ကင်ဖြင့် သယ်ဆောင်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ အိက္ခုမတီ မြစ်နားတွင် သယ်သူတစ်ဦးလိုအပ်သဖြင့် အစေခံများက ကိုယ်ခန္ဓာခိုင်မာမှုကိုသာ မြင်ပြီး သန့်ရှင်းသူဖြစ်မှုကို မသိကာ ဇဍ္ဍ-ဘရတကို အတင်းခေါ်သယ်စေသည်။ အဟിംသာကြောင့် သူသည် ပုရွက်ဆိတ်တို့ကို မထိခိုက်စေရန် သတိထားလှမ်းသဖြင့် ပလန်ကင် လှုပ်ခါလာသည်။ ရာဇသနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာအယူအဆဖြင့် မင်းက ပြင်းထန်စွာ ဆူပူသည်။ ဇဍ္ဍ-ဘရတက အတ္မာ-ဉာဏ်ဖြင့် “သယ်သူ” သည် ကိုယ်ခန္ဓာသာဖြစ်ပြီး အတ္မာမဟုတ်ကြောင်း၊ အဝလွန်ခြင်း၊ ပင်ပန်းခြင်း၊ မာစတာ/ကျွန် စသည့် အခန်းကဏ္ဍများသည် ပရကృతိအောက်ရှိ ယာယီအမည်တပ်ခြင်းသာဖြစ်ကြောင်း တိတိကျကျ ပြန်လည်ရှင်းပြသည်။ သူ၏ တည်ငြိမ်သည့် သည်းခံမှုနှင့် ယုတ္တိက မင်း၏ နှလုံးကြိုးကို ဖြေလျော့စေပြီး ရဟူဂဏက ဆင်းလာကာ ပရဏာမပြု၍ ဝိုင်ရှ္ဏဝ-အပရာဓကို ဝန်ခံကာ သင်ကြားပေးရန် တောင်းခံသည်။ အဆုံးတွင် မင်း၏ အလေးအနက် ဒဿနမေးခွန်းများဖြင့် နောက်အခန်းတွင် အတ္မာသိမြင်မှု၊ ဘက္တိနှင့် သန့်ရှင်းသူကို ပြစ်မှားခြင်း၏ အန္တရာယ်ကို ပိုမိုဖော်ထုတ်ရန် ချိတ်ဆက်ထားသည်။
Verse 1
श्रीशुक उवाच अथ सिन्धुसौवीरपते रहूगणस्य व्रजत इक्षुमत्यास्तटे तत्कुलपतिना शिबिकावाहपुरुषान्वेषणसमये दैवेनोपसादित: स द्विजवर उपलब्ध एष पीवा युवा संहननाङ्गो गोखरवद्धुरं वोढुमलमिति पूर्वविष्टिगृहीतै: सह गृहीत: प्रसभमतदर्ह उवाह शिबिकां स महानुभाव: ॥ १ ॥
သုကဒေဝ ဂေါသွာမိက မိန့်တော်မူသည်မှာ - ရာဟုဂဏမင်းကြီး၏ အစေခံများသည် ဇဒဘရတကို မြစ်ကမ်းပါးတွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သူသည် နွားကဲ့သို့ သန်မာသည်ကို တွေ့မြင်ရသဖြင့် ထိုသူတော်စင်အား ဝေါယာဉ်ထမ်းရန် အတင်းအဓမ္မ ခိုင်းစေခဲ့သည်။
Verse 2
यदा हि द्विजवरस्येषुमात्रावलोकानुगतेर्न समाहिता पुरुषगतिस्तदा विषमगतां स्वशिबिकां रहूगण उपधार्य पुरुषानधिवहत आह हे वोढार: साध्वतिक्रमत किमिति विषममुह्यते यानमिति ॥ २ ॥
အဟിംသာစိတ်ကြောင့် ဂဠာဘရတသည် ခြေလှမ်းသုံးလှမ်းတိုင်း ရှေ့ကိုကြည့်၍ ပုရွက်ဆိတ်များ မနင်းမိစေရန် နှေးနှေးလျှောက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အခြားထမ်းသမားများနှင့် ခြေလှမ်းမညီဘဲ ပလင်ကင် လှုပ်ခါသွားသည်။ ရဟူဂဏ မင်းက “ဟေ ထမ်းသမားတို့၊ မှန်ကန်စွာ လျှောက်ကြ; ပလင်ကင်ကို မညီမညာ ဘာကြောင့်ထမ်းသနည်း၊ သေချာစွာ ထမ်းကြ” ဟု မေး하였다။
Verse 3
अथ त ईश्वरवच: सोपालम्भमुपाकर्ण्योपायतुरीयाच्छङ्कितमनसस्तं विज्ञापयांबभूवु: ॥ ३ ॥
ရဟူဂဏ မင်း၏ ခြိမ်းခြောက်သံပါသော စကားကို ကြားသော် ပလင်ကင်ထမ်းသမားတို့သည် အပြစ်ဒဏ်ကို ကြောက်ရွံ့၍ စိတ်လှုပ်ရှားကာ မင်းထံသို့ အောက်ပါအတိုင်း လျှောက်တင်ကြသည်။
Verse 4
न वयं नरदेव प्रमत्ता भवन्नियमानुपथा: साध्वेव वहाम: । अयमधुनैव नियुक्तोऽपि न द्रुतं व्रजति नानेन सह वोढुमु ह वयं पारयाम इति ॥ ४ ॥
အရှင် နရဒေဝာ၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် တာဝန်၌ မလျော့မလျှော့ပါ။ အရှင်၏ အမိန့်အတိုင်း ပလင်ကင်ကို မှန်ကန်စွာ ထမ်းနေပါသည်။ သို့သော် ယခုမှ ကျွန်ုပ်တို့နှင့်အတူ ခန့်ထားသော ဤသူသည် မြန်မြန်မလျှောက်ပါ။ ထို့ကြောင့် သူနှင့်အတူ ပလင်ကင်ကို ကောင်းကောင်းမထမ်းနိုင်ပါ။
Verse 5
सांसर्गिको दोष एव नूनमेकस्यापि सर्वेषां सांसर्गिकाणां भवितुमर्हतीति निश्चित्य निशम्य कृपणवचो राजा रहूगण उपासितवृद्धोऽपि निसर्गेण बलात्कृत ईषदुत्थितमन्युरविस्पष्टब्रह्मतेजसं जातवेदसमिव रजसाऽऽवृतमतिराह ॥ ५ ॥
အပြစ်ဒဏ်ကို ကြောက်ရွံ့၍ တုန်လှုပ်နေသော ထမ်းသမားတို့၏ စကားကို ကြားသော် ရဟူဂဏ မင်းသည် လူတစ်ဦး၏ ချို့ယွင်းမှုကြောင့်ပင် ပလင်ကင်ထမ်းခြင်း မညီမညာ ဖြစ်နေသည်ကို နားလည်하였다။ ထိုအချက်ကို သေချာသိပြီး သူတို့၏ တောင်းပန်ချက်ကို ကြားသော်လည်း နိုင်ငံရေးပညာ၌ ကျွမ်းကျင်၍ အတွေ့အကြုံရှိသူဖြစ်သော်ငြား မင်းသဘာဝကြောင့် အနည်းငယ် ဒေါသထွက်လာသည်။ ရဇောဂုဏ်က ဖုံးလွှမ်းထားသော စိတ်ဖြင့်၊ ပြာဖုံးထားသော မီးကဲ့သို့ ဗြဟ္မတೇಜ မထင်ရှားသော ဂဠာဘရတကို ဤသို့ ပြော하였다။
Verse 6
अहो कष्टं भ्रातर्व्यक्तमुरुपरिश्रान्तो दीर्घमध्वानमेक एव ऊहिवान् सुचिरं नातिपीवा न संहननाङ्गो जरसा चोपद्रुतो भवान् सखे नो एवापर एते सङ्घट्टिन इति बहुविप्रलब्धोऽप्यविद्यया रचितद्रव्यगुणकर्माशयस्वचरमकलेवरेऽवस्तुनि संस्थानविशेषेऽहं ममेत्यनध्यारोपितमिथ्याप्रत्ययो ब्रह्मभूतस्तूष्णीं शिबिकां पूर्ववदुवाह ॥ ६ ॥
ရဟူဂဏ မင်းက ဂဠာဘရတကို “အို ညီအစ်ကို၊ အလွန်ခက်ခဲပါသည်! သင်သည် တကယ်ပင် ပင်ပန်းနေပုံရသည်။ အလွန်ရှည်လျားသော လမ်းကို အချိန်ကြာကြာ သင်တစ်ယောက်တည်း ပလင်ကင်ကို ထမ်းလာခဲ့သည်။ သင်သည် မထူထဲမကြံ့ခိုင်၊ ကိုယ်ခန္ဓာလည်း မတောင့်တင်း၊ အိုမင်းခြင်းကလည်း သင့်ကို နှိပ်စက်နေသည် မိတ်ဆွေ။ သင့်အဖော်ထမ်းသမားများက မကူညီကြသလော?” ဟု ဆို하였다။ သို့ရာတွင် ဂဠာဘရတသည် “ငါ-ငါ့” ဟူသော မိစ္ဆာသဘောကင်း၍ ကိုယ်ကို ဒြဗ္ယ-ဂုဏ-ကမ္မတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော နောက်ဆုံးအဝတ်အလွှာဟု သိကာ ဗြဟ္မဘဝ၌ တည်နေပြီး မောနမရှိ မပြောဘဲ မူလအတိုင်း ပလင်ကင်ကို ဆက်ထမ်းနေ하였다။
Verse 7
अथ पुन: स्वशिबिकायां विषमगतायां प्रकुपित उवाच रहूगण: किमिदमरे त्वं जीवन्मृतो मां कदर्थीकृत्य भर्तृशासनमतिचरसि प्रमत्तस्य च ते करोमि चिकित्सां दण्डपाणिरिव जनताया यथा प्रकृतिं स्वां भजिष्यस इति ॥ ७ ॥
မင်း ရဟူဂဏ သည် ပလင်ကင် မတည်ငြိမ်ဘဲ လှုပ်ရှားနေသေးသည်ကို မြင်၍ ဒေါသထွက်ကာ ပြောသည်—“ဟေ့ မကောင်းသား! ဘာလုပ်နေတာလဲ? အသက်ရှိလျက်နဲ့ သေသလိုလား? ငါက မင်းရဲ့ အရှင်ဆိုတာ မသိဘူးလား? ငါ့အမိန့်ကို လွန်ကျူးနေတယ်; ဒါကြောင့် ယမရာဇာက အပြစ်သားတွေကို ဒဏ်ခတ်သလို ငါလည်း မင်းကို ဒဏ်ပေးပြီး သတိပြန်လာအောင် လုပ်မယ်၊ တာဝန်ကို မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်စေမယ်။”
Verse 8
एवं बह्वबद्धमपि भाषमाणं नरदेवाभिमानं रजसा तमसानुविद्धेन मदेन तिरस्कृताशेषभगवत्प्रियनिकेतं पण्डितमानिनं स भगवान् ब्राह्मणो ब्रह्मभूतसर्वभूतसुहृदात्मा योगेश्वरचर्यायां नातिव्युत्पन्नमतिं स्मयमान इव विगतस्मय इदमाह ॥ ८ ॥
ရဇစ်နှင့် တမစ်တို့ရောနှောသော မူးယစ်မှုကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာအယူအဆတွင် နစ်မြုပ်ပြီး “ငါက မင်း” ဟု အထင်ကြီးနေသော မင်း ရဟူဂဏ သည် ဂျဍ ဘရတကို မလိုအပ်သည့်၊ ဆန့်ကျင်သည့် စကားများဖြင့် ဆူပူခဲ့သည်။ သို့သော် ဂျဍ ဘရတသည် ဘဂဝန်၏ အလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော ဘက္တဖြစ်ပြီး၊ သခင်ဘုရားသည် သူ၏နှလုံးတွင် အမြဲတမ်း နေထိုင်တော်မူ၏။ သူသည် ဘြဟ္မဘူတ၊ သတ္တဝါအားလုံး၏ မိတ်ဆွေကောင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာအယူအဆကင်းသူဖြစ်သည်။ မင်းသည် အဆင့်မြင့် ဘက္တ၏ အနေအထားကို မသိခဲ့။ ဂျဍ ဘရတသည် တိတ်တဆိတ် ပြုံးသကဲ့သို့၊ သို့သော် အဟങ്കာမရှိဘဲ၊ အောက်ပါစကားကို ပြော하였다။
Verse 9
ब्राह्मण उवाच त्वयोदितं व्यक्तमविप्रलब्धं भर्तु: स मे स्याद्यदि वीर भार: । गन्तुर्यदि स्यादधिगम्यमध्वा पीवेति राशौ न विदां प्रवाद: ॥ ९ ॥
ဗြဟ္မဏ ဂျဍ ဘရတက ပြောသည်—“ရဲရင့်သော မင်းကြီး၊ သင်က အပြစ်တင်သလို ပြောခဲ့သည့်စကားများသည် လုံးဝ မမှားပါ။ ဤဝန်သည် ကျွန်ုပ်၏ဝန်ဖြစ်လျှင် ကျွန်ုပ်ပင် သယ်ဆောင်သူ ဖြစ်မည်; သို့သော် သယ်ဆောင်သည်မှာ ကိုယ်ခန္ဓာဖြစ်ပြီး အာတ್ಮာမဟုတ်။ ခရီး၏ ရည်မှန်းချက်နှင့် လမ်းကြောင်းသည် ကျွန်ုပ်၏အရာဖြစ်လျှင် ဒုက္ခရှိမည်; သို့သော် အားလုံးသည် ကိုယ်ခန္ဓာနှင့်သာ ဆိုင်သည်။ ‘ဝ’ ‘ပိန်’ ဟူသည် ကိုယ်ခန္ဓာအတွက်သာ ဖြစ်ပြီး ပညာရှိတို့သည် အာတ್ಮာကို ထိုသို့ မဆိုကြ။”
Verse 10
स्थौल्यं कार्श्यं व्याधय आधयश्च क्षुत्तृड् भयं कलिरिच्छा जरा च । निद्रा रतिर्मन्युरहंमद: शुचो देहेन जातस्य हि मे न सन्ति ॥ १० ॥
ဝ၊ ပိန်၊ ရောဂါများ၊ စိတ်ဒုက္ခ၊ ဆာလောင်မှုနှင့် ရေငတ်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ အငြင်းပွားမှု၊ လောကီပျော်ရွှင်မှုလိုချင်မှု၊ အိုမင်းခြင်း၊ အိပ်စက်ခြင်း၊ တွယ်တာမှု၊ ဒေါသ၊ ဝမ်းနည်းခြင်း၊ မောဟနှင့် ‘ငါ’ ဟူသော ကိုယ်ခန္ဓာအဟံ—ဤအရာအားလုံးသည် အာတ್ಮာကို ဖုံးအုပ်ထားသော ပစ္စည်းအဝတ်အစား၏ ပြောင်းလဲမှုများသာ ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ခန္ဓာအယူအဆတွင် နစ်မြုပ်သူသည် ထိုအရာများ၏ သက်ရောက်မှုကို ခံရသော်လည်း၊ ကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်ခန္ဓာအယူအဆကင်းသောကြောင့် ဤအရာများ မရှိ။
Verse 11
जीवन्मृतत्वं नियमेन राजन् आद्यन्तवद्यद्विकृतस्य दृष्टम् । स्वस्वाम्यभावो ध्रुव ईड्य यत्र तर्ह्युच्यतेऽसौ विधिकृत्ययोग: ॥ ११ ॥
မင်းကြီး၊ သင်က ကျွန်ုပ်ကို “အသက်ရှိလျက် သေသလို” ဟု စွပ်စွဲသည်—အစနှင့် အဆုံးရှိသော ပြောင်းလဲတတ်သည့် ပစ္စည်းအရာအားလုံးတွင် ဤသဘောသည် စည်းကမ်းအတိုင်း တွေ့ရသည်။ ထို့ပြင် “ငါက အရှင်၊ မင်းက အစေခံ” ဟူသော အနေအထားလည်း မတည်မြဲ; ယနေ့ သင်က မင်း၊ မနက်ဖြန် အခြေအနေ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ဤအရာအားလုံးသည် ဗိဓိ (ကံကြမ္မာ) က စီမံထားသော ယာယီဆုံဆည်းမှုများသာ ဖြစ်သည်။
Verse 12
विशेषबुद्धेर्विवरं मनाक् च पश्याम यन्न व्यवहारतोऽन्यत् । क ईश्वरस्तत्र किमीशितव्यं तथापि राजन् करवाम किं ते ॥ १२ ॥
အရှင်မင်းကြီး၊ အရှင်က မိမိသည် ဘုရင်ဖြစ်ပြီး ကျွန်ုပ်သည် အမှုထမ်းဟု ထင်နေသေးလျှင် ကျွန်ုပ်ကို အမိန့်ပေးပါ။ ကျွန်ုပ်သည် အမိန့်ကို လိုက်နာမည်။ ဤကွာခြားမှုသည် လောကဓလေ့နှင့် အသုံးအနှုန်းကြောင့်သာ ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟု ကျွန်ုပ်မြင်သည်၊ အခြားအကြောင်းမတွေ့ပါ။ ထိုအခါ မည်သူက သခင်၊ မည်သူက အမှုထမ်းနည်း? အားလုံးသည် ရုပ်ဝတ္ထုသဘာဝ၏ ဥပဒေများကြောင့် အတင်းအကျပ် ချုပ်ကိုင်ခံရသဖြင့် သခင်လည်း မရှိ၊ အမှုထမ်းလည်း မရှိ။ သို့သော် အရှင်က ကျွန်ုပ်ကို အမှုထမ်းဟု ယူဆလျှင် ကျွန်ုပ်လက်ခံပါသည်—ဘာကို လုပ်ပေးရမည်နည်း?
Verse 13
उन्मत्तमत्तजडवत्स्वसंस्थां गतस्य मे वीर चिकित्सितेन । अर्थ: कियान् भवता शिक्षितेन स्तब्धप्रमत्तस्य च पिष्टपेष: ॥ १३ ॥
အရှင်မင်းကြီး၊ အရှင်က “ဟေ့ မိုက်မဲတဲ့သူ၊ မသိနားမလည်တဲ့သူ၊ ရူးသွပ်တဲ့သူ! ငါ မင်းကို အပြစ်ပေးမယ်၊ အဲဒါနဲ့ မင်းသတိပြန်လာမယ်” ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းကို နားထောင်ပါ။ ကျွန်ုပ်သည် အပြင်ပန်းအားဖြင့် မသိမသာ၊ နားမကြား-မပြောနိုင်သူကဲ့သို့ နေထိုင်သော်လည်း အမှန်တကယ်မှာ ကိုယ်တိုင်သိမြင်သူ ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်ကို အပြစ်ပေး၍ အရှင်အတွက် ဘာအကျိုးရှိမည်နည်း။ အရှင်၏တွက်ချက်မှုအရ ကျွန်ုပ်က တကယ်ရူးသွပ်သူဖြစ်လျှင် အပြစ်ပေးခြင်းသည် ပစ်ပြီးသားကို ထပ်ပစ်သကဲ့သို့—အကျိုးမရှိ။ ရူးသွပ်သူကို အပြစ်ပေးရုံဖြင့် ရူးသွပ်မှု မပျောက်ပါ။
Verse 14
श्रीशुक उवाच एतावदनुवादपरिभाषया प्रत्युदीर्य मुनिवर उपशमशील उपरतानात्म्यनिमित्त उपभोगेन कर्मारब्धं व्यपनयन् राजयानमपि तथोवाह ॥ १४ ॥
ရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက ပြောသည်—အို မဟာရာဇ ပရိက္ခစ်၊ ရဟူဂဏ မင်းက မြင့်မြတ်သော ဗိဿနုဘက္တ ဂျဍဘရတကို ကြမ်းတမ်းသောစကားဖြင့် ဆူပူသော်လည်း၊ ငြိမ်းချမ်းသဘောရှိသော မုနိမြတ်သည် အားလုံးကို သည်းခံကာ သင့်လျော်စွာ ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။ မသိမြင်မှုသည် ကိုယ်ခန္ဓာကို အတ္တဟု ထင်မြင်ခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်သော်လည်း ဂျဍဘရတသည် ထိုမောဟမှ မထိခိုက်ခဲ့။ သဘာဝအလျောက် နှိမ့်ချမှုကြောင့် သူသည် မိမိကိုယ်ကို မဟာဘက္တဟု မယူဆဘဲ၊ အတိတ်က ကမ္မဖလကို ခံယူရန်လည်း သဘောတူခဲ့သည်။ သာမန်လူကဲ့သို့ “ပလန်ကင်ကို ထမ်းခြင်းဖြင့် အတိတ်အပြစ်၏ ပြန်လည်အကျိုးဆက်များကို ဖျက်သိမ်းနေသည်” ဟု တွေးကာ ယခင်ကဲ့သို့ပင် ရာဇယာနကို ဆက်လက်ထမ်းခဲ့သည်။
Verse 15
स चापि पाण्डवेय सिन्धुसौवीरपतिस्तत्त्वजिज्ञासायां सम्यक्श्रद्धयाधिकृताधिकारस्तद्धृदयग्रन्थिमोचनं द्विजवच आश्रुत्य बहुयोगग्रन्थसम्मतं त्वरयावरुह्य शिरसा पादमूलमुपसृत: क्षमापयन् विगतनृपदेवस्मय उवाच ॥ १५ ॥
ရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက ဆက်လက်ပြောသည်—အို ပাণ্ডုဝంశ၏ အကောင်းဆုံး ပရိက္ခစ်မဟာရာဇ၊ စင်ဓုနှင့် ဆောဝီရ နိုင်ငံတို့၏ ဘုရင် ရဟူဂဏသည် အဘsolute သစ္စာကို စူးစမ်းလိုသော စိတ်တွင် ယုံကြည်မှုခိုင်မာ၍ အရည်အချင်းပြည့်ဝသူဖြစ်သည်။ ဂျဍဘရတ၏ ဗြာဟ္မဏဝစန—ယောဂကျမ်းများစွာက အတည်ပြုထားပြီး နှလုံးသား၏ ချည်ကပ်ကို ဖြေဖျက်ပေးသော သဘောတရား—ကို ကြားသိပြီးနောက် “ငါက ဘုရင်” ဟူသော မာန်မာန ပျက်စီးသွားသည်။ သူသည် ချက်ချင်း ပလန်ကင်မှ ဆင်းကာ ဂျဍဘရတ၏ ပဒပဒ్మ၌ ခေါင်းတင်၍ ဒဏ္ဍဝတ် ပျပ်ဝပ်ကာ၊ မဟာဗြာဟ္မဏကို အပြစ်တင်စော်ကားခဲ့သော စကားများအတွက် ခွင့်လွှတ်ရန် တောင်းပန်하였다။ ထို့နောက် ဤသို့ ဆုတောင်းပြောကြား하였다။
Verse 16
कस्त्वं निगूढश्चरसि द्विजानां बिभर्षि सूत्रं कतमोऽवधूत: । कस्यासि कुत्रत्य इहापि कस्मात् क्षेमाय नश्चेदसि नोत शुक्ल: ॥ १६ ॥
ရဟူဂဏ မင်းက ပြောသည်—အို ဗြာဟ္မဏ၊ သင်သည် ဤလောက၌ အလွန်ပင် ဖုံးကွယ်၍ အခြားသူများမသိအောင် လှည့်လည်နေသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ သင်သည် မည်သူနည်း။ သင်သည် ပညာရှိ ဗြာဟ္မဏလား၊ သို့မဟုတ် အဝဓူတ မဟာတ္မာလား။ သင်သည် သန့်ရှင်းသော ကြိုး (ယဇ္ဉိုပဝီတ) ကို ဝတ်ဆင်ထားသဖြင့် ဗြာဟ္မဏဟု မြင်ရသည်။ ဒတ္တာတရေယာတို့ကဲ့သို့ လွတ်မြောက်ပြီး မြင့်မြတ်သော သာသနာ့ပညာရှင်တစ်ဦးလား။ သင်သည် မည်သူ၏ တပည့်နည်း၊ ဘယ်နေရာကလဲ၊ ဘယ်မှာ နေထိုင်သနည်း။ သင်သည် ဤနေရာသို့ အဘယ်ကြောင့် လာသနည်း။ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကောင်းကျိုးအတွက် လာသနေလား။ ကျေးဇူးပြု၍ သင်သည် အမှန်တကယ် မည်သူဖြစ်သည်ကို ပြောပြပါ။
Verse 17
नाहं विशङ्के सुरराजवज्रा- न्न त्र्यक्षशूलान्न यमस्य दण्डात् । नाग्न्यर्कसोमानिलवित्तपास्त्रा- च्छङ्के भृशं ब्रह्मकुलावमानात् ॥ १७ ॥
အရှင်မင်းမြတ်၊ အင်ဒြာ၏ ဝဇ္ဇရ၊ ရှီဝ၏ သုံးခွဆူး၊ ယမရာဇာ၏ ဒဏ်တံ၊ မီး၊ ပူလောင်သော နေ၊ လ၊ လေ သို့မဟုတ် ကုဗေရ၏ လက်နက်တို့ကို ကျွန်ုပ် မကြောက်ပါ။ သို့သော် ဗြာဟ္မဏကို အပြစ်တင်အမုန်းပြုခြင်းကိုတော့ အလွန်ကြောက်ရွံ့ပါသည်—ဤသည်ပင် ကျွန်ုပ်၏ မဟာကြောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
Verse 18
तद्ब्रूह्यसङ्गो जडवन्निगूढ- विज्ञानवीर्यो विचरस्यपार: । वचांसि योगग्रथितानि साधो न न: क्षमन्ते मनसापि भेत्तुम् ॥ १८ ॥
ကျေးဇူးပြု၍ ပြောပါ—သင်သည် အဆက်အသွယ်ကင်းသူဖြစ်ပြီးလည်း မိုက်မဲသူကဲ့သို့ အဘယ်ကြောင့် လှည့်လည်နေသနည်း? သင်၏ လျှို့ဝှက်သော ဝိညာဉ်ပညာအင်အားသည် အကန့်အသတ်မရှိ။ အို သာဓု၊ ယောဂဖြင့် ချည်နှောင်ထားသော သင်၏စကားကို ကျွန်ုပ်တို့ စိတ်ဖြင့်တောင် မခွဲမရှင်းနိုင်ပါ; မေတ္တာဖြင့် ရှင်းပြပါ။
Verse 19
अहं च योगेश्वरमात्मतत्त्व- विदां मुनीनां परमं गुरुं वै । प्रष्टुं प्रवृत्त: किमिहारणं तत् साक्षाद्धरिं ज्ञानकलावतीर्णम् ॥ १९ ॥
ကျွန်ုပ်သည် သင်ကို ယောဂေရှ္ဝရ၊ အတ္တမတတ္တဝကို သိမြင်သော မုနိတို့အနက် အမြင့်ဆုံး ဂုရုဟု ယူဆပါသည်။ သင်သည် လူလောကအကျိုးအတွက် ဆင်းသက်လာပြီး၊ ဉာဏ်၏ အဝတားဖြစ်သော ဟရီ—ကပီလဒေဝ၏ တိုက်ရိုက် ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဂုရုဒေဝ၊ ဤလောက၌ အလုံခြုံဆုံး အားကိုးရာသည် အ 무엇နည်းဟု မေးမြန်းပါသည်။
Verse 20
स वै भवाँल्लोकनिरीक्षणार्थ- मव्यक्तलिङ्गो विचरत्यपिस्वित् । योगेश्वराणां गतिमन्धबुद्धि: कथं विचक्षीत गृहानुबन्ध: ॥ २० ॥
သင်သည် အမြင့်ဆုံး ဘုရား၏ အဝတား ကပီလဒေဝ၏ တိုက်ရိုက် ကိုယ်စားလှယ် မဟုတ်ပါသလော။ လူတို့ကို စိစစ်ရန် သင်သည် သင်၏ လက္ခဏာကို ဖုံးကွယ်၍ နားမကြား မပြောနိုင်သူကဲ့သို့ ပြုမူကာ လောက၌ လှည့်လည်နေသည်။ ကျွန်ုပ်သည် မိသားစုဘဝနှင့် လောကရေးရာတို့တွင် တွယ်ကပ်၍ ဝိညာဉ်ပညာ၌ မျက်ကန်းဖြစ်သော်လည်း ယခု သင့်ရှေ့တွင် အလင်းတောင်းခံပါသည်။ ကျွန်ုပ်သည် ဝိညာဉ်ရေးရာတွင် မည်သို့ တိုးတက်နိုင်မည်နည်း။
Verse 21
दृष्ट: श्रम: कर्मत आत्मनो वै भर्तुर्गन्तुर्भवतश्चानुमन्ये । यथासतोदानयनाद्यभावात् समूल इष्टो व्यवहारमार्ग: ॥ २१ ॥
သင်က “ကျွန်ုပ် မပင်ပန်းပါ” ဟု ပြောခဲ့သည်။ အာတ္မာသည် ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ကွဲပြားသော်လည်း ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အလုပ်ကြောင့် ပင်ပန်းမှု ဖြစ်ပေါ်ပြီး အာတ္မာ၏ ပင်ပန်းမှုကဲ့သို့ ထင်မြင်ရသည်။ ပလင်ကင်ကို ထမ်းရာတွင် အလုပ်အားကောင်းကောင်း ရှိသည်—ဤသည်မှာ ကျွန်ုပ်၏ ခန့်မှန်းချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မာစတာနှင့် အစေခံတို့၏ အပြင်ပန်း အပြုအမူသည် တတ္တဝအရ အမှန်မဟုတ်ဟု သင်ပြောခဲ့သည်; သို့သော် ပေါ်ပင်လောက၏ အပြုအမူလမ်းကြောင်းသည် အမြစ်সহ အတွေ့အကြုံတွင် တည်ရှိနေသည်၊ အကြောင်းမှာ ပေါ်ပင်လောကမှ ထွက်ပေါ်သော အရာများသည်လည်း သက်ရောက်မှု ပေးနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပစ္စည်းရေးရာ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် အနိစ္စဖြစ်သော်လည်း အပြည့်အဝ မမှန်ဟု မဆိုနိုင်ပါ။
Verse 22
स्थाल्यग्नितापात्पयसोऽभिताप- स्तत्तापतस्तण्डुलगर्भरन्धि: । देहेन्द्रियास्वाशयसन्निकर्षात् तत्संसृति: पुरुषस्यानुरोधात् ॥ २२ ॥
ရဟူဂဏ မင်းက ပြောသည်—“အရှင်မြတ်၊ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ ဝလုံးခြင်း၊ ပိန်ပါးခြင်းတို့သည် အတ္တ၏ လက္ခဏာမဟုတ်ဟု သင်ဆိုသည်မှာ မမှန်ပါ။ အကြောင်းမှာ ချမ်းသာခြင်းနှင့် ဒုက္ခခြင်းကို အမှန်တကယ် ခံစားသိမြင်သူမှာ ဇီဝအတ္တပင် ဖြစ်သည်။ မီးပေါ်တင်ထားသော အိုးထဲတွင် နို့က အရင်ပူပြီး ထိုအပူကြောင့် ဆန်လည်း ပူလာသကဲ့သို့၊ ကိုယ်၏ ချမ်းသာ‑ဒုက္ခတို့ကြောင့် အင်ဒြိယ၊ စိတ်နှင့် အတွင်းစိတ်တို့ ထိခိုက်ခံရသည်။ ကိုယ်နှင့် ဆက်နွယ်မှုကြောင့် ပုရုෂ၏ သံသရာသည် ဆက်လက်လိုက်ပါနေသည်”။
Verse 23
शास्ताभिगोप्ता नृपति: प्रजानांय: किङ्करो वै न पिनष्टि पिष्टम् । स्वधर्ममाराधनमच्युतस्ययदीहमानो विजहात्यघौघम् ॥ २३ ॥
“အရှင်မြတ်၊ မင်းသည် ပြည်သူတို့၏ အုပ်ချုပ်သူနှင့် ကာကွယ်သူ ဖြစ်သည်။ သာသနာ၏ အမှုထမ်းဖြစ်သော်လည်း ‘ပြီးသားကို ထပ်မကြိတ်’ သကဲ့သို့ အကျိုးမဲ့ကမ္မ မလုပ်။ မင်း‑ပြည်သူ၊ သခင်_toggle‑အမှုထမ်း ဆက်ဆံရေးတို့သည် ယာယီဖြစ်သော်လည်း မိမိ၏ စွဝဓမ္မကို အချျုတ (Acyuta) ဘုရားအား ပူဇော်သကဲ့သို့ ကျင့်သူသည် ဤလောက၌ပင် အပြစ်အစုကို စွန့်လွှတ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အတင်းအကျပ်ဖြင့်ပင် တာဝန်ထမ်းဆောင်စေကာမူ ဓမ္မကျင့်ခြင်းကြောင့် အပြစ်လျော့နည်းသည်”။
Verse 24
तन्मे भवान्नरदेवाभिमान-मदेन तुच्छीकृतसत्तमस्य । कृषीष्ट मैत्रीदृशमार्तबन्धोयथा तरे सदवध्यानमंह: ॥ २४ ॥
“သင်ပြောသောစကားများသည် ကျွန်ုပ်အတွက် ဆန့်ကျင်သကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ ဒုက္ခရောက်သူတို့၏ မိတ်ဆွေဟေ့! မင်းခန္ဓာရှိသည်ဟူသော မုသာဂုဏ်မာနမူးယစ်မှုကြောင့် သင့်ကို အရေးမကြီးဟု ထင်ကာ ကြီးမားသော အပြစ် (အပရာဓ) ပြုမိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အကြောင်းမဲ့ကရုဏာဖြင့် မိတ်ဆွေသဘောရှိသော မျက်နှာတော်ဖြင့် ကျွန်ုပ်ကို ကြည့်ရှုပါ; ထိုသို့ဖြစ်လျှင် သင့်ကို စော်ကားခြင်းမှ ပေါ်လာသော အပြစ်ဒုက္ခကို ကျွန်ုပ် ကျော်လွှားနိုင်မည်”။
Verse 25
न विक्रिया विश्वसुहृत्सखस्यसाम्येन वीताभिमतेस्तवापि । महद्विमानात् स्वकृताद्धि मादृङ्नङ्क्ष्यत्यदूरादपि शूलपाणि: ॥ २५ ॥
“အရှင်၊ သင်သည် သတ္တဝါအားလုံး၏ မိတ်ဆွေဖြစ်သော ဘဂဝန်၏ မိတ်ဆွေဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သင်သည် အားလုံးအပေါ် တန်းတူမြင်ပြီး ကိုယ်ခန္ဓာအယူအဆမှ ကင်းလွတ်သည်။ ကျွန်ုပ်၏ စော်ကားမှုကြောင့် သင့်တွင် အကျိုးအမြတ်လည်း မရှိ၊ အရှုံးလည်း မရှိ; သင်သည် ဆုံးဖြတ်ချက်၌ တည်ကြည်သည်။ သို့သော် ကျွန်ုပ်၏ ဤကြီးမားသော အပရာဓကြောင့်၊ ကျွန်ုပ်သည် သုံးလှံကိုင်သော ရှိဝကဲ့သို့ အင်အားကြီးသော်လည်း၊ ဝိုင်ရှ္ဏဝ၏ ခြေတော်ကို လွန်ကျူးခြင်းကြောင့် မကြာမီ ပျက်စီးမည်”။
He practiced ahiṁsā with extreme care, watching his steps to avoid crushing ants. This compassionate restraint disrupted the synchronized pace of the other carriers, making the palanquin shake. The episode contrasts saintly nonviolence and inner absorption with society’s demand for efficiency, exposing how worldly roles misread realized persons.
Jaḍa Bharata distinguishes the self (ātman) from the body: fatigue, strength, fatness, and thinness belong to the material covering and its transformations, not to the spirit soul. He also points out that master/servant identities are temporary conventions shaped by providence and material nature, not ultimate realities.
Rahūgaṇa is the ruler of Sindhu and Sauvīra traveling to Kapilāśrama. His transformation begins when Jaḍa Bharata’s calm, śāstra-aligned reasoning breaks his royal pride and bodily conception. He recognizes his offense, offers obeisances, and seeks instruction—shifting from coercive authority to submissive inquiry.
Because brāhmaṇa/vaiṣṇava-aparādha obstructs spiritual progress and invites severe karmic consequence. Rahūgaṇa realizes that worldly dangers (weapons, death) affect the body, but offense to a saint damages one’s dharma and bhakti, which are the true assets for liberation.