
Mahārāja Sagara, Kapila Muni, and the Deliverance of the Sixty Thousand Sons
နေမင်းမျိုးဆက် (Sūryavaṁśa) ကို ဆက်လက်ဖော်ပြရာတွင် Śukadeva သည် Rohita မှ Bāhuka ထိ ဆက်စပ်လာပုံကို ပြောသည်။ Bāhuka သည် နိုင်ငံဆုံးရှုံး၍ vānaprastha ဝင်ကာ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ကိုယ်ဝန်ဆောင် မဟာမိဖုရားကို Aurva မုနိက satī မှ ကယ်တင်သည်။ မိဖုရားအခြားများ၏ အဆိပ်ခတ်မှုကြားမှ “အဆိပ်နှင့်အတူ” မွေးဖွားလာသော သားကို Sagara ဟု အမည်ပေးသည်။ စကြဝဠာဘုရင် Sagara သည် Aurva ၏ အမိန့်ကို လိုက်နာ၍ ယဝန၊ Śaka စသည့် နယ်စပ်လူမျိုးများကို မသတ်ဘဲ အထူးအလက္ခဏာများဖြင့် သတ်မှတ်ကာ aśvamedha ပြုလုပ်သည်။ Indra သည် ယဇ်မြင်းကို ခိုးယူသဖြင့် သား ၆၀,၀၀၀ ယောက် မြေကြီးကို တူးဖော်ရှာဖွေကာ Kapila မုနိ၏ āśrama အနီးတွင် မြင်းကို တွေ့ပြီး Indra ၏ မောဟကြောင့် ရှင်ကို စွပ်စွဲသည်။ အပြစ်ကြောင့် သူတို့ကိုယ်တိုင် မီးလောင်ပျက်စီးသည်။ Kapila သည် လောကအလွန်တန်ခိုးရှင်၊ Sāṅkhya ဆရာတော်ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းပြသည်။ မြေး Aṁśumān သည် အမုန်းမရှိဘဲ ဆုတောင်းကာ ဘုရား၏ မသိနိုင်မှုနှင့် guṇa များ၏ ချည်နှောင်မှုကို ဆိုသည်။ Kapila က ဂင်္ဂါရေတော်သာ ဘိုးဘွားများကို ကယ်တင်နိုင်ကြောင်း သင်ကြားသည်။ Aṁśumān မြင်းကို ပြန်ယူလာ၍ Sagara ယဇ်ကို ပြီးစီးကာ နိုင်ငံကို လွှဲအပ်ပြီး အမြင့်ဆုံးဂတိသို့ ရောက်ကာ ဂင်္ဂါကို ခေါ်ဆောင်မည့် ဇာတ်လမ်းသို့ ချိတ်ဆက်ပေးသည်။
Verse 1
श्रीशुक उवाच हरितो रोहितसुतश्चम्पस्तस्माद् विनिर्मिता । चम्पापुरी सुदेवोऽतो विजयो यस्य चात्मज: ॥ १ ॥
သျှုကဒေဝ ဂိုသွာမီက ဆိုသည်—ရိုဟိတ၏ သားမှာ ဟရိတ ဖြစ်၍၊ ဟရိတ၏ သားမှာ ချမ္ပ ဖြစ်သည်။ ချမ္ပက ချမ္ပာပူရီ မြို့ကို တည်ထောင်하였다။ ချမ္ပ၏ သားမှာ စုဒေဝ၊ စုဒေဝ၏ သားမှာ ဝိဇယ ဖြစ်သည်။
Verse 2
भरुकस्तत्सुतस्तस्माद् वृकस्तस्यापि बाहुक: । सोऽरिभिर्हृतभू राजा सभार्यो वनमाविशत् ॥ २ ॥
ဝိဇယ၏ သားမှာ ဘရုက၊ ဘရုက၏ သားမှာ ဝೃက၊ ဝೃက၏ သားမှာ ဘာဟုက ဖြစ်သည်။ ဘာဟုက မင်း၏ ရန်သူများက ပိုင်ဆိုင်မှုအားလုံးကို လုယူသဖြင့်၊ မင်းသည် မိဖုရားနှင့်အတူ ဝါနပရಸ್ಥ အာရှ్రమကို ခံယူကာ တောသို့ ဝင်ရောက်하였다။
Verse 3
वृद्धं तं पञ्चतां प्राप्तं महिष्यनुमरिष्यती । और्वेण जानतात्मानं प्रजावन्तं निवारिता ॥ ३ ॥
ဘာဟုကသည် အိုမင်းချိန်တွင် ကွယ်လွန်၍ ဓာတ်ငါးပါးသို့ ပြန်လည်လျော်ဝင်하였다။ ထိုအခါ မိဖုရားတစ်ပါးသည် စတီဓမ္မအတိုင်း မင်းနှင့်အတူ သေလိုခဲ့သော်လည်း၊ အော်ရွဝ မုနိက သူမသည် ကိုယ်ဝန်ရှိသည်ကို သိ၍ တားမြစ်하였다။
Verse 4
आज्ञायास्यै सपत्नीभिर्गरो दत्तोऽन्धसा सह । सह तेनैव सञ्जात: सगराख्यो महायशा: । सगरश्चक्रवर्त्यासीत् सागरो यत्सुतै: कृत: ॥ ४ ॥
သူမမှာ ကိုယ်ဝန်ရှိသည်ကို သိသွားသောအခါ အခြားမိဖုရားများက အစားအစာထဲသို့ အဆိပ်ထည့်ကြံစည်ခဲ့သော်လည်း အဆိပ်မထိရောက်ခဲ့။ အဆိပ်နှင့်အတူ သားတော် မွေးဖွားလာသဖြင့် “စဂရ” ဟူ၍ ကျော်ကြားလာသည်။ နောက်တစ်ခါ စဂရသည် စကြဝတီမင်းဖြစ်လာပြီး သူ၏သားများက ဂင်္ဂါစာဂရ အရပ်ကို တူးဖော်၍ ထင်ရှားစေ하였다။
Verse 5
यस्तालजङ्घान् यवनाञ्छकान् हैहयबर्बरान् । नावधीद् गुरुवाक्येन चक्रे विकृतवेषिण: ॥ ५ ॥ मुण्डाञ्छ्मश्रुधरान् कांश्चिन्मुक्तकेशार्धमुण्डितान् । अनन्तर्वासस: कांश्चिदबहिर्वाससोऽपरान् ॥ ६ ॥
ဂုရု အော်ဝ (Aurva) ၏ အမိန့်အတိုင်း စဂရ မဟာရာဇာသည် တာလဇင်္ဃ၊ ယဝန၊ ရှက၊ ဟိုင်းဟယ၊ ဘာဘရာ စသော ရိုင်းစိုင်းသူများကို မသတ်ခဲ့။ အစားထိုး၍ အဝတ်အစားပုံစံများကို ကွဲပြားစေခဲ့သည်—အချို့ကို ခေါင်းတုံးကာ မုတ်ဆိတ်/နှုတ်ခမ်းမွှေးထားစေ၊ အချို့ကို ဆံပင်လွှတ်ထားစေ၊ အချို့ကို တစ်ဝက်ခေါင်းတုံး၊ အချို့ကို အတွင်းဝတ်မရှိ၊ အချို့ကို အပြင်ဝတ်မရှိ။ ထိုသို့ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုဖြင့်သာ ခွဲခြားစေပြီး မသတ်မဖြတ်ခဲ့။
Verse 6
यस्तालजङ्घान् यवनाञ्छकान् हैहयबर्बरान् । नावधीद् गुरुवाक्येन चक्रे विकृतवेषिण: ॥ ५ ॥ मुण्डाञ्छ्मश्रुधरान् कांश्चिन्मुक्तकेशार्धमुण्डितान् । अनन्तर्वासस: कांश्चिदबहिर्वाससोऽपरान् ॥ ६ ॥
ဂုရု အော်ဝ (Aurva) ၏ အမိန့်အတိုင်း စဂရ မဟာရာဇာသည် တာလဇင်္ဃ၊ ယဝန၊ ရှက၊ ဟိုင်းဟယ၊ ဘာဘရာ စသော ရိုင်းစိုင်းသူများကို မသတ်ခဲ့။ အစားထိုး၍ အဝတ်အစားပုံစံများကို ကွဲပြားစေခဲ့သည်—အချို့ကို ခေါင်းတုံးကာ မုတ်ဆိတ်/နှုတ်ခမ်းမွှေးထားစေ၊ အချို့ကို ဆံပင်လွှတ်ထားစေ၊ အချို့ကို တစ်ဝက်ခေါင်းတုံး၊ အချို့ကို အတွင်းဝတ်မရှိ၊ အချို့ကို အပြင်ဝတ်မရှိ။ ထိုသို့ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုဖြင့်သာ ခွဲခြားစေပြီး မသတ်မဖြတ်ခဲ့။
Verse 7
सोऽश्वमेधैरयजत सर्ववेदसुरात्मकम् । और्वोपदिष्टयोगेन हरिमात्मानमीश्वरम् । तस्योत्सृष्टं पशुं यज्ञे जहाराश्वं पुरन्दर: ॥ ७ ॥
အော်ဝ ရှိ (Aurva) ၏ ယောဂသင်ကြားချက်အတိုင်း စဂရ မဟာရာဇာသည် အရှွမేఓဓ ယဇ్ఞများကို ပြုလုပ်ကာ ဝేదအားလုံး၏ အနှစ်သာရ၊ အတွင်းဝိညာဉ် (Paramātmā) ဖြစ်သော အမြင့်ဆုံးအရှင် သရီဟရီကို ပျော်ရွှင်စေ하였다။ သို့သော် ယဇ్ఞတွင် ပူဇော်ရန် လွှတ်ထားသော မြင်းကို ကောင်းကင်ဘုရင် အိန္ဒြ (Purandara) က ခိုးယူသွား하였다။
Verse 8
सुमत्यास्तनया दृप्ता: पितुरादेशकारिण: । हयमन्वेषमाणास्ते समन्तान्न्यखनन् महीम् ॥ ८ ॥
စုမတီ၏ သားများသည် မိမိတို့၏ သတ္တိနှင့် အာဏာသြဇာကို ဂုဏ်ယူကာ ဖခင်၏ အမိန့်ကို လိုက်နာသူများဖြစ်သည်။ ပျောက်ဆုံးသွားသော မြင်းကို ရှာဖွေရင်း သူတို့သည် အရပ်ရပ်သို့ မြေကြီးကို အလွန်ကျယ်ပြန့်စွာ တူးဖော်하였다။
Verse 9
प्रागुदीच्यां दिशि हयं ददृशु: कपिलान्तिके । एष वाजिहरश्चौर आस्ते मीलितलोचन: ॥ ९ ॥ हन्यतां हन्यतां पाप इति षष्टिसहस्रिण: । उदायुधा अभिययुरुन्मिमेष तदा मुनि: ॥ १० ॥
ထို့နောက် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ကပိလမုနိ၏ အာရှရမ်အနီး၌ မြင်းကို သူတို့တွေ့မြင်ကြသည်။ “ဒီလူက မြင်းကို ခိုးယူသူပဲ; မျက်စိပိတ်ပြီး ထိုင်နေတယ်; အပြစ်ကြီးသူ—သတ်ကြ၊ သတ်ကြ!” ဟု အော်ဟစ်ကာ စဂရမင်း၏ သားတော် ခြောက်သောင်းယောက်သည် လက်နက်များကို မြှောက်၍ မုနိထံသို့ ပြေးဝင်ကြသည်။ ထိုအခါ မုနိသည် မျက်စိဖွင့်တော်မူ၏။
Verse 10
प्रागुदीच्यां दिशि हयं ददृशु: कपिलान्तिके । एष वाजिहरश्चौर आस्ते मीलितलोचन: ॥ ९ ॥ हन्यतां हन्यतां पाप इति षष्टिसहस्रिण: । उदायुधा अभिययुरुन्मिमेष तदा मुनि: ॥ १० ॥
ထို့နောက် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ကပိလမုနိအနီး၌ မြင်းကိုတွေ့၍ “ဒီလူက မြင်းကို လုယူသူခိုးပဲ; မျက်စိပိတ်ပြီး ထိုင်နေတယ်; ပാപီ—သတ်ကြ၊ သတ်ကြ!” ဟု အော်ဟစ်ကြသည်။ ထိုသို့ အော်ဟစ်ကာ စဂရမင်း၏ သားတော် ခြောက်သောင်းယောက်သည် လက်နက်များကို မြှောက်၍ မုနိထံသို့ တိုးဝင်ကြသည်။ ထိုအခါ မုနိသည် မျက်စိဖွင့်တော်မူ၏။
Verse 11
स्वशरीराग्निना तावन्महेन्द्रहृतचेतस: । महद्व्यतिक्रमहता भस्मसादभवन् क्षणात् ॥ ११ ॥
ကောင်းကင်ဘုရင် အိန္ဒြာ၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် စဂရမင်း၏ သားတော်များသည် ဉာဏ်မဲ့သွားကာ မဟာပုရုෂတစ်ပါးကို မလေးစားမိကြသည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာများမှပင် မီးတောက်ပေါ်ထွက်၍ ခဏချင်းပဲ ပြာဖြစ်သွားကြသည်။
Verse 12
न साधुवादो मुनिकोपभर्जिता नृपेन्द्रपुत्रा इति सत्त्वधामनि । कथं तमो रोषमयं विभाव्यते जगत्पवित्रात्मनि खे रजो भुव: ॥ १२ ॥
ကပိလမုနိ၏ မျက်စိမှ ထွက်သော ဒေါသမီးကြောင့် စဂရမင်း၏ သားတော်များ ပြာဖြစ်သွားသည်ဟု တချို့က ဆိုကြသော်လည်း ပညာရှင်ကြီးများက မလက်ခံကြ။ အကြောင်းမှာ ကပိလမုနိ၏ ကိုယ်တော်သည် စတ္တဝဂုဏ်အပြည့်ဖြစ်၍ ဒေါသဟူသော တမောဂုဏ်သည် မည်သို့ ပေါ်ထွက်နိုင်မည်နည်း။ ကမ္ဘာကို သန့်စင်စေသော သန့်ရှင်းသည့် မိုးကောင်းကင်ကို မြေမှုန့် မညစ်ပတ်စေနိုင်သကဲ့သို့ပင်။
Verse 13
यस्येरिता साङ्ख्यमयी दृढेह नौ- र्यया मुमुक्षुस्तरते दुरत्ययम् । भवार्णवं मृत्युपथं विपश्चित: परात्मभूतस्य कथं पृथङ्मति: ॥ १३ ॥
ကပိလမုနိသည် ဤလောက၌ စာင်ခယ ဒဿနကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် အဝိဇ္ဇာသမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကူးရန် ခိုင်မာသော လှေတစ်စင်းကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ မောက္ခကို လိုလားသူသည် ဤဒဿနကို အားကိုး၍ မရဏလမ်းဖြစ်သော ဘဝသမုဒ္ဒရာကို ကျော်လွှားနိုင်သည်။ ပရမာတ္မာ၌ တည်မြဲသော ထိုမဟာပညာရှင်၌ ရန်သူနှင့် မိတ်ဆွေဟူသော ခွဲခြားမှု မည်သို့ ရှိနိုင်မည်နည်း။
Verse 14
योऽसमञ्जस इत्युक्त: स केशिन्या नृपात्मज: । तस्य पुत्रोशुमान् नाम पितामहहिते रत: ॥ १४ ॥
စဂရ မဟာရာဇာ၏ သားတော်များအနက် ဒုတိယမဟေသီ ကေသိနီမှ မွေးဖွားသော အစမဉ္ဇသ ဟူသော သားတော်တစ်ပါးရှိ၏။ အစမဉ္ဇသ၏ သားတော်မှာ အံရှုမာန် ဟူ၍ ခေါ်ကြပြီး အဘိုး စဂရ၏ အကျိုးအတွက် အမြဲတမ်း အားထုတ်နေသူ ဖြစ်၏။
Verse 15
असमञ्जस आत्मानं दर्शयन्नसमञ्जसम् । जातिस्मर: पुरा सङ्गाद् योगी योगाद् विचालित: ॥ १५ ॥ आचरन् गर्हितं लोके ज्ञातीनां कर्म विप्रियम् । सरय्वां क्रीडतो बालान्प्रास्यदुद्वेजयञ्जनम् ॥ १६ ॥
အတိတ်ဘဝတွင် အစမဉ္ဇသသည် မဟာယောဂီဖြစ်ခဲ့သော်လည်း မကောင်းသောပေါင်းသင်းမှုကြောင့် ယောဂသိဒ္ဓိမှ လျော့ကျခဲ့သည်။ ယခုဘဝတွင် ရာဇဝင်မိသားစု၌ မွေးဖွားပြီး အတိတ်ဘဝကို မှတ်မိနိုင်သူ (ဇာတိ-စမရ) ဖြစ်သော်လည်း မိမိကိုယ်ကို မကောင်းသူအဖြစ် ပြသလို၍ လူထုက ရှုတ်ချသော၊ ဆွေမျိုးများအတွက် မနှစ်သက်ဖွယ် ကိစ္စများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
Verse 16
असमञ्जस आत्मानं दर्शयन्नसमञ्जसम् । जातिस्मर: पुरा सङ्गाद् योगी योगाद् विचालित: ॥ १५ ॥ आचरन् गर्हितं लोके ज्ञातीनां कर्म विप्रियम् । सरय्वां क्रीडतो बालान्प्रास्यदुद्वेजयञ्जनम् ॥ १६ ॥
သူသည် စရယုမြစ်တွင် ကစားနေသော ကလေးများကို ရေတွင်းနက်ထဲသို့ ပစ်ချကာ လူများကို ထိတ်လန့်စေခဲ့သည်။ ဤသို့ လူ့လောကအကျင့်နှင့် ဆန့်ကျင်သော လုပ်ရပ်များကြောင့် အားလုံးအတွက် ကြောက်ရွံ့ရသည့် အကြောင်းရင်းဖြစ်လာ하였다။
Verse 17
एवं वृत्त: परित्यक्त: पित्रा स्नेहमपोह्य वै । योगैश्वर्येण बालांस्तान् दर्शयित्वा ततो ययौ ॥ १७ ॥
ဤသို့ နိမ့်ကျသော လုပ်ရပ်များကြောင့် ဖခင်သည် ချစ်ခင်မှုကို ဖြုတ်၍ သူ့ကို နယ်နှင်ဒဏ်ပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် အစမဉ္ဇသသည် ယောဂအိုင်ශ්ဝရယဖြင့် ထိုကလေးများကို ပြန်လည်အသက်သွင်းကာ ဘုရင်နှင့် သူတို့၏ မိဘများအား ပြသပြီးနောက် အယောဓျာကို ထွက်ခွာသွား하였다။
Verse 18
अयोध्यावासिन: सर्वे बालकान् पुनरागतान् । दृष्ट्वा विसिस्मिरे राजन् राजा चाप्यन्वतप्यत ॥ १८ ॥
အို မင်းကြီးပါရိက္ခစ်၊ အယောဓျာမြို့သူမြို့သားအားလုံးသည် မိမိတို့၏ ကလေးများ ပြန်လည်အသက်ရှင်လာသည်ကို မြင်၍ အံ့ဩတုန်လှုပ်ကြသည်။ သို့သော် စဂရဘုရင်သည် မိမိသားတော်၏ မရှိခြင်းကို စိတ်မကောင်းစွာ ဝမ်းနည်းပူဆွေး하였다။
Verse 19
अंशुमांश्चोदितो राज्ञा तुरगान्वेषणे ययौ । पितृव्यखातानुपथं भस्मान्ति ददृशे हयम् ॥ १९ ॥
ထို့နောက် မဟာရာဇာ စဂရ၏ အမိန့်အရ အံရှုမာန်သည် မြင်းကို ရှာဖွေရန် ထွက်ခွာ하였다။ ဦးလေးများ တူးဖော်ခဲ့သော လမ်းကြောင်းအတိုင်း လိုက်သွားကာ မီးခိုးပြာပုံသို့ တဖြည်းဖြည်း ရောက်ပြီး အနီးတွင် မြင်းကို တွေ့မြင်하였다။
Verse 20
तत्रासीनं मुनिं वीक्ष्य कपिलाख्यमधोक्षजम् । अस्तौत् समाहितमना: प्राञ्जलि: प्रणतो महान् ॥ २० ॥
ထိုနေရာတွင် မြင်းအနီး၌ ထိုင်နေသော ကပိလဟု အမည်ရ သာသနာရှင်—အဓောက္ဇဇ ဝိෂ္ဏု၏ အဝတား—ကို မြင်၍ အံရှုမာန်သည် စိတ်တည်ငြိမ်စွာ လက်အုပ်ချီကာ ဦးညွှတ်ပူဇော်ပြီး စတုတိပြု하였다။
Verse 21
अंशुमानुवाच न पश्यति त्वां परमात्मनोऽजनो न बुध्यतेऽद्यापि समाधियुक्तिभि: । कुतोऽपरे तस्य मन:शरीरधी- विसर्गसृष्टा वयमप्रकाशा: ॥ २१ ॥
အံရှုမာန်က ပြောသည်—အို သခင်၊ ပရမాత್ಮာ! ယနေ့တိုင် ဘြဟ္မာတောင် သမာဓိ သို့မဟုတ် စိတ်ကူးယဉ်ဆင်ခြင်မှုဖြင့် သင်၏ အဆင့်အတန်းကို မသိနိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် ဘြဟ္မာ၏ ဖန်ဆင်းမှုအဖြစ် အမျိုးမျိုးသော ရုပ်သဏ္ဌာန်များဖြင့် ပေါ်ထွန်းလာသော အကျွန်ုပ်တို့ကဲ့သို့ အဇ్ఞာနသူများသည် သင်ကို မည်သို့ သိနိုင်မည်နည်း။
Verse 22
ये देहभाजस्त्रिगुणप्रधाना गुणान् विपश्यन्त्युत वा तमश्च । यन्मायया मोहितचेतसस्त्वां विदु: स्वसंस्थं न बहि:प्रकाशा: ॥ २२ ॥
အို သခင်! ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော သတ္တဝါများသည် တ్రိဂုဏာ၏ အာဏာအောက်တွင် နေ၍ ဂုဏာသုံးပါး၏ လုပ်ဆောင်မှုနှင့် ပြန်လည်အကျိုးသက်ရောက်မှုတို့ကိုသာ မြင်ကြပြီး တမော၏ မှောင်မိုက်မှုထဲသို့လည်း ကျရောက်တတ်သည်။ ပြင်ပ မာယာကြောင့် စိတ်မောဟဖြစ်သဖြင့် နှလုံးတွင် တည်ရှိသော သင်ကို မသိကြ; စတ္တဝ-ရဇ-တမ သုံးပါးက ဖုံးလွှမ်းထားသော ဉာဏ်ကြောင့် ပြင်ပအလင်းရောင်ကိုသာ မြင်ကြသည်။
Verse 23
तं त्वामहं ज्ञानघनं स्वभाव- प्रध्वस्तमायागुणभेदमोहै: । सनन्दनाद्यैर्मुनिभिर्विभाव्यं कथं विमूढ: परिभावयामि ॥ २३ ॥
အို သခင်! သင်သည် ဉာဏ်အနှစ်သာရတည်းဟူသော ဉာဏ်ဓန ဖြစ်၏။ သင်၏ သဘာဝအတွင်း၌ မာယာနှင့် ဂုဏာကွဲပြားမှု၏ မောဟတို့ ပျက်စီးပြီးသားဖြစ်သည်။ စနန္ဒနတို့ကဲ့သို့ လွတ်မြောက်သော မုနိများသာ သင်ကို ဆင်ခြင်နိုင်ကြသည်; ထို့ကြောင့် အကျွန်ုပ်ကဲ့သို့ မိုက်မဲသူသည် သင်ကို မည်သို့ စိတ်တွင် ထားနိုင်မည်နည်း။
Verse 24
प्रशान्त मायागुणकर्मलिङ्ग- मनामरूपं सदसद्विमुक्तम् । ज्ञानोपदेशाय गृहीतदेहं नमामहे त्वां पुरुषं पुराणम् ॥ २४ ॥
အို အလွန်ငြိမ်းချမ်းသော အရှင်ဘုရား! မာယာ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ၊ ကမ္မနှင့် ထိုမှ ဖြစ်ပေါ်သော အမည်‑ရုပ်သဏ္ဍာန်တို့သည် သင်၏ ဖန်ဆင်းမှုဖြစ်သော်လည်း သင်သည် ထိုအရာများကြောင့် မညစ်ပတ်ပါ။ ထို့ကြောင့် သင်၏ သဒ္ဓာတရားမြင့် နာမနှင့် ရုပ်သည် လောကီနာမ‑ရုပ်နှင့် ကွာခြားသည်။ ဉာဏ်သင်ကြားရန် ကိုယ်ခန္ဓာတူ ရုပ်ကို ခံယူသော်လည်း သင်သည် မူလပုရုရှ; ကျွန်ုပ် ဦးညွှတ်ပူဇော်ပါ၏။
Verse 25
त्वन्मायारचिते लोके वस्तुबुद्ध्या गृहादिषु । भ्रमन्ति कामलोभेर्ष्यामोहविभ्रान्तचेतस: ॥ २५ ॥
အို အရှင်ဘုရား! သင်၏ မာယာဖြင့် ဖန်ဆင်းထားသော ဤလောက၌ အိမ်အိုးအိမ်ရာတို့ကို အမှန်တကယ်ဟု ထင်မြင်ကာ တွယ်ကပ်သူများသည် ကာမ၊ လောဘ၊ မနာလိုမှုနှင့် မောဟကြောင့် စိတ်လွဲမှားပြီး ဇနီးသားသမီးတို့တွင် ချည်နှောင်ခံကာ သံသရာ၌ အစဉ်လှည့်လည်နေကြသည်။
Verse 26
अद्य न: सर्वभूतात्मन् कामकर्मेन्द्रियाशय: । मोहपाशो दृढश्छिन्नो भगवंस्तव दर्शनात् ॥ २६ ॥
အို သတ္တဝါအားလုံး၏ အတွင်းဝိညာဉ်တော်၊ အို ဘဂဝန်! ယနေ့ သင်ကို မြင်တွေ့ရုံဖြင့်ပင် အင်ဒြိယာသက်သာမှုမှ ပေါက်ဖွားသော ကာမနှင့် ကမ္မတို့၏ အမြစ်ဖြစ်သည့် ခိုင်မာသော မောဟချည်နှောင်မှု ပျက်ကွဲသွားပြီး ကျွန်ုပ် လွတ်မြောက်ပါပြီ။
Verse 27
श्रीशुक उवाच इत्थंगीतानुभावस्तं भगवान्कपिलो मुनि: । अंशुमन्तमुवाचेदमनुग्राह्य धिया नृप ॥ २७ ॥
သီရိရှုကာ မိန့်ကြားသည်—အို ဘုရင်ပါရိက္ခစ်! အံရှုမာန်က ဤသို့ ချီးမွမ်းပြီးနောက် ဗိဿနု၏ အင်အားကြီး အဝတားဖြစ်သော မဟာမုနိ ဘဂဝန် ကပိလသည် သူ့အပေါ် ကရုဏာပြု၍ ဉာဏ်လမ်းကို ရှင်းလင်းပြောကြား하였다။
Verse 28
श्रीभगवानुवाच अश्वोऽयं नीयतां वत्स पितामहपशुस्तव । इमे च पितरो दग्धा गङ्गाम्भोऽर्हन्ति नेतरत् ॥ २८ ॥
ဘဂဝန် မိန့်တော်မူသည်—ချစ်သား အံရှုမာန်၊ ဤသည်မှာ သင်၏ ပိတామဟာ ယဇ్ఞအတွက် ရှာဖွေနေသော တိရစ္ဆာန်ပင် ဖြစ်သည်; ယူဆောင်သွားလော့။ သင်၏ ဘိုးဘွားများသည် မီးလောင်၍ ပြာဖြစ်သွားကြပြီ; သူတို့ကို ကယ်တင်နိုင်သည်မှာ ဂင်္ဂါရေဖြင့်သာ ဖြစ်ပြီး အခြားနည်းလမ်းမရှိ။
Verse 29
तं परिक्रम्य शिरसा प्रसाद्य हयमानयत् । सगरस्तेन पशुना यज्ञशेषं समापयत् ॥ २९ ॥
ထို့နောက် အံရှုမာန်သည် ကပိလမုနိကို ပတ်လည်လှည့်ကာ ခေါင်းငုံ့၍ ရိုသေစွာ ဦးချခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် မုနိကို စိတ်ကျေနပ်စေပြီး ယဇ္ဉအတွက် သတ်မှတ်ထားသော မြင်းကို ပြန်ယူလာကာ ထိုမြင်းဖြင့် မဟာရာဇာ စဂရသည် ယဇ္ဉ၏ ကျန်ရှိသော အခမ်းအနားများကို ပြီးစီးစေ하였다။
Verse 30
राज्यमंशुमते न्यस्य नि:स्पृहो मुक्तबन्धन: । और्वोपदिष्टमार्गेण लेभे गतिमनुत्तमाम् ॥ ३० ॥
အံရှုမာန်ထံ ရာဇာဏာကို အပ်နှံပြီးနောက် မဟာရာဇာ စဂရသည် လောကီလိုလားမှုကင်း၍ ချည်နှောင်မှုများမှ လွတ်မြောက်하였다။ အော်ရဝ မုနိ၏ ညွှန်ကြားသည့် လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာကာ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ဂတိကို ရရှိ하였다။
The chapter frames the event as the consequence of aparādha (disrespect) intensified by Indra’s influence, which robbed the sons of discrimination. Learned authorities reject the idea that Kapila acted in anger, because Kapila’s body and consciousness are described as fully in sattva and transcendence; anger (tamas/rajas-driven) cannot contaminate such a sage. Their destruction is presented as fire arising from their own bodies—i.e., the karmic reaction of offensive aggression toward a mahātmā.
Obeying Aurva Muni, Sagara did not annihilate these groups; instead he imposed distinguishing external marks (shaving patterns, hair, garments) to regulate social identity and boundaries. The significance is twofold: it highlights guru-ājñā as superior to royal impulse, and it portrays restraint as a dhārmic act—state power is subordinated to higher moral and spiritual counsel.
Aṁśumān is Sagara’s grandson (son of Asamañjasa) who succeeds where the sixty thousand fail. His prayers model the Bhagavatam’s ideal approach: humility before the Lord, recognition that Brahmā and others cannot fully grasp the Supreme, and insight that the guṇas cover perception of the indwelling Lord. This devotional-jñāna posture invites Kapila’s mercy and instruction.
Kapila states that the ashes of the forefathers can be purified only by Gaṅgā-jala, indicating a specific śāstric potency: Gaṅgā is not merely a river but a sacred descent connected with Viṣṇu (and later Śiva’s bearing of her flow). The narrative sets a theological premise that ancestral upliftment requires divine grace embodied in tīrtha, not merely ritual completion or royal power.
The text uses Asamañjasa to show that extraordinary capacities (like memory of past births) do not guarantee virtue. Bad association can degrade even a former yogī, and social trust can be damaged by deliberate misconduct. His exile also advances the plot by placing future responsibility on Aṁśumān, who embodies a more sattvic and devotional temperament.