Adhyaya 2
Śrāddhadeva Manu’s Sons: Pṛṣadhra’s Curse and Renunciation; Genealogies of Nariṣyanta and Diṣṭa
သုဒျုမန သည် ဝါနပရස්ထအဖြစ် တောသို့ ထွက်ခွာပြီးနောက်၊ ဝိုင်ဝသ္ဝတ မနု (ရှရဒ္ဓဒေဝ) သည် အမွေဆက်ခံသူများ ပိုမိုလိုလားသဖြင့် ယမုနာမြစ်ကမ်း၌ ရှည်လျားသော တပသ္ယာ ပြုလုပ်ကာ အထွတ်အမြတ် ဘုရားသခင်ကို ပူဇော်သဖြင့် အိက္ခ္ဝာကု ဦးဆောင်သော သားတော် ၁၀ ပါးကို ရရှိသည်။ ထို့နောက် ပೃṣဓရ အကြောင်းကို ထင်ရှားစေသည်—ညအချိန် နွားများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်စဉ် အမှောင်ထဲတွင် နွားတစ်ကောင်ကို မှားယွင်းသတ်မိသဖြင့် ဝသိဋ္ဌ မဟာရ္ဓိက က္ရှတ္တရိယ အဆင့်ဆုံးရှုံးကာ ရှုဒ္ဒရ အဖြစ် မွေးဖွားရမည်ဟု ကျိန်စာချသည်။ ပൃṣဓရ သည် ဂုရု၏ စကားကို မနာလိုမုန်းတီးခြင်းမရှိဘဲ လက်ခံကာ ဘြဟ္မစရိယကို ခံယူ၍ စိတ်တည်ငြိမ်၊ ဘုရားကို ဗဟိုထားသော ဘဝဖြင့် သန့်ရှင်းသော ဘက္တိကို ရရှိပြီး နောက်ဆုံး တောမီးထဲသို့ ဝင်ကာ ဝိညာဉ်လောကသို့ ရောက်သည်။ အခြားသားတော်များ (ကဝိ၏ အစောပိုင်း သံဃာဝင်ခြင်း၊ ကရူṣ၏ မျိုးဆက်၊ ဓೃṣṭ၏ လူမှုအဆင့် ပြောင်းလဲမှု) ကိုလည်း အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြပြီး၊ နရိṣယန္တ မျိုးဆက်မှ အဂ္နိဝေśယ နှင့် အာဂ္နိဝေśယာယန ဘြာဟ္မဏများထိ၊ ဒိṣṭ မျိုးဆက်မှ မရုတ္တ၏ ရွှေယဇ္ဉကြီးနှင့် တṛṇဗိန္ဒုမှတဆင့် ဝိုင်ရှာလီ မင်းဆက်ထိ ဗংশာဝလီကို ဆက်လက်ချဲ့ထွင်သည်။ ဤအခန်းသည် အပြစ်၊ ကျိန်စာ၊ လက်လျှော့အပ်နှံခြင်း၊ ဘက္တိတို့၏ သင်ခန်းစာကို မင်းဆက်ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးသည်။
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच एवं गतेऽथ सुद्युम्ने मनुर्वैवस्वत: सुते । पुत्रकामस्तपस्तेपे यमुनायां शतं समा: ॥ १ ॥
သီရိရှုကဒေဝက မိန့်ကြားသည်—စုဒျုမနသည် ဝါနပရස්ထ အာရှ్రమကို လက်ခံရန် တောသို့ ထွက်ခွာပြီးနောက်၊ ဝိုင်ဝသွတ မနု (ရှရဒ္ဓဒေဝ) သည် သားတော်များ ပိုမိုလိုလားသဖြင့် ယမုနာမြစ်ကမ်း၌ နှစ်တစ်ရာကြာ ပြင်းထန်သော တပဿာကို ကျင့်ခဲ့သည်။
Verse 2
ततोऽयजन्मनुर्देवमपत्यार्थं हरिं प्रभुम् । इक्ष्वाकुपूर्वजान् पुत्रान्लेभे स्वसदृशान् दश ॥ २ ॥
ထို့နောက် သားသမီးရရန်အတွက် မနု ရှရဒ္ဓဒေဝသည် ဒေဝတို့၏ အရှင်၊ အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင် ဟရိကို ပူဇော်အာရాధနာ ပြု하였다။ ထို့ကြောင့် သူနှင့်တူညီသော သားတော် ဆယ်ပါးကို ရရှိပြီး၊ ထိုတို့အနက် အိက္ရှဝာကူသည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
Verse 3
पृषध्रस्तु मनो: पुत्रो गोपालो गुरुणा कृत: । पालयामास गा यत्तो रात्र्यां वीरासनव्रत: ॥ ३ ॥
ထိုသားတော်များအနက် မနု၏သား ပೃષဓရသည် ဆရာ၏ အမိန့်အတိုင်း နွားများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူအဖြစ် တာဝန်ပေးခံရသည်။ သူသည် ဝီရာသန ဝရတကို ထိန်းသိမ်းကာ ဓားကိုင်၍ ညလုံးပေါက် နွားများကို စောင့်ကာကွယ်하였다။
Verse 4
एकदा प्राविशद् गोष्ठं शार्दूलो निशि वर्षति । शयाना गाव उत्थाय भीतास्ता बभ्रमुर्व्रजे ॥ ४ ॥
တစ်ခါ မိုးရွာနေသော ညတွင် ကျားတစ်ကောင် နွားခြံထဲသို့ ဝင်လာ하였다။ ၎င်းကို မြင်သဖြင့် လဲနေသော နွားများသည် ကြောက်လန့်ကာ ထ၍ မြက်ခင်းပြင်တွင် ဒီဘက်ဟိုဘက် ပြေးလွှားကာ ခွဲထွက်သွားကြသည်။
Verse 5
एकां जग्राह बलवान् सा चुक्रोश भयातुरा । तस्यास्तु क्रन्दितं श्रुत्वा पृषध्रोऽनुससार ह ॥ ५ ॥ खड्गमादाय तरसा प्रलीनोडुगणे निशि । अजानन्नच्छिनोद् बभ्रो: शिर: शार्दूलशङ्कया ॥ ६ ॥
အားကြီးသော ကျားသည် နွားတစ်ကောင်ကို ဖမ်းဆုပ်လိုက်သည်။ နွားသည် ကြောက်လန့်၍ အော်ဟစ်하였다။ ထိုအော်သံကို ကြားသဖြင့် ပṛṣဓရသည် အလျင်အမြန် လိုက်သွားသည်။ မိုးတိမ်များကြောင့် ကြယ်များ ပျောက်ကွယ်နေသော အမှောင်ညတွင် သူသည် ဓားကိုင်ကာ နွားကို ကျားဟု မှားယွင်းထင်ပြီး အားပြင်းစွာ နွား၏ ခေါင်းကို ဖြတ်တောက်လိုက်သည်။
Verse 6
एकां जग्राह बलवान् सा चुक्रोश भयातुरा । तस्यास्तु क्रन्दितं श्रुत्वा पृषध्रोऽनुससार ह ॥ ५ ॥ खड्गमादाय तरसा प्रलीनोडुगणे निशि । अजानन्नच्छिनोद् बभ्रो: शिर: शार्दूलशङ्कया ॥ ६ ॥
အားကြီးသော ကျားတစ်ကောင်က နွားတစ်ကောင်ကို ဖမ်းဆီးလိုက်သည်။ နွားသည် ကြောက်ရွံ့၍ ဝေဒနာဖြင့် အော်ဟစ်လေ၏။ ထိုအော်သံကို ကြားသဖြင့် ပೃṣadhra သည် အသံနောက်သို့ ချက်ချင်းလိုက်လေ၏။ ဓားကို ဆွဲယူသော်လည်း မိုးတိမ်ကြောင့် ကြယ်များ ဖုံးကွယ်နေသော ညတွင် နွားကို ကျားဟု မှားယွင်းထင်ကာ အားပြင်းစွာ နွား၏ ခေါင်းကို ဖြတ်တောက်လေ၏။
Verse 7
व्याघ्रोऽपि वृक्णश्रवणो निस्त्रिंशाग्राहतस्तत: । निश्चक्राम भृशं भीतो रक्तं पथि समुत्सृजन् ॥ ७ ॥
ဓားအမြှားကြောင့် ကျား၏ နားတစ်ဖက် ဖြတ်တောက်ခံရသဖြင့်၊ အလွန်ကြောက်ရွံ့ကာ ထိုနေရာမှ ထွက်ပြေးသွားပြီး လမ်းပေါ်တွင် သွေးယိုစီးလေ၏။
Verse 8
मन्यमानो हतं व्याघ्रं पृषध्र: परवीरहा । अद्राक्षीत् स्वहतां बभ्रुं व्युष्टायां निशि दु:खित: ॥ ८ ॥
ညတွင် ကျားကို သတ်လိုက်ပြီဟု ထင်ခဲ့သော ရန်သူနှိမ်နင်းနိုင်သူ ပṛṣadhra သည် မနက်ရောက်သော် မိမိလက်ဖြင့် သတ်မိသည်မှာ နွားဖြစ်နေကြောင်း မြင်၍ အလွန်ဝမ်းနည်းလေ၏။
Verse 9
तं शशाप कुलाचार्य: कृतागसमकामत: । न क्षत्रबन्धु: शूद्रस्त्वं कर्मणा भवितामुना ॥ ९ ॥
ပṛṣadhra သည် မသိမသာဖြင့် အပြစ်ပြုခဲ့သော်လည်း မိသားစုဆရာ Vasiṣṭha က ကျိန်စာချ၍ “ဤကర్మကြောင့် နောက်ဘဝတွင် က္ṣatriya မဖြစ်နိုင်တော့; śūdra အဖြစ် မွေးဖွားရမည်” ဟု ဆိုလေ၏။
Verse 10
एवं शप्तस्तु गुरुणा प्रत्यगृह्णात् कृताञ्जलि: । अधारयद् व्रतं वीर ऊर्ध्वरेता मुनिप्रियम् ॥ १० ॥
ဆရာက ဤသို့ ကျိန်စာချသော်လည်း သူရဲကောင်း ပṛṣadhra သည် လက်အုပ်ချီ၍ လက်ခံလေ၏။ ထို့နောက် အင်္ဒြိယများကို ထိန်းချုပ်ကာ မဟာရသီများနှစ်သက်အတည်ပြုသော ဘြဟ္မစရိယ ဝတ်ကို ခံယူလေ၏။
Verse 11
वासुदेवे भगवति सर्वात्मनि परेऽमले । एकान्तित्वं गतो भक्त्या सर्वभूतसुहृत् सम: ॥ ११ ॥ विमुक्तसङ्ग: शान्तात्मा संयताक्षोऽपरिग्रह: । यदृच्छयोपपन्नेन कल्पयन् वृत्तिमात्मन: ॥ १२ ॥ आत्मन्यात्मानमाधाय ज्ञानतृप्त: समाहित: । विचचार महीमेतां जडान्धबधिराकृति: ॥ १३ ॥
ထို့နောက် ပೃṣadhra သည် တာဝန်အလုံးစုံမှ လွတ်ကင်း၍ စိတ်ငြိမ်းချမ်းလာကာ အင်ဒြိယများကို ထိန်းချုပ်နိုင်하였다။ မလင်ကင်းသန့်ရှင်းသော ပရမာတ္မာ ဝါစုဒေဝ ဘဂဝန်၌ တစ်စိတ်တစ်ဝမ်း ဘက္တိဖြင့် တည်မြဲကာ သတ္တဝါအားလုံး၏ မိတ်ဆွေဖြစ်၍ တန်းတူမြင်တတ်လာ하였다။
Verse 12
वासुदेवे भगवति सर्वात्मनि परेऽमले । एकान्तित्वं गतो भक्त्या सर्वभूतसुहृत् सम: ॥ ११ ॥ विमुक्तसङ्ग: शान्तात्मा संयताक्षोऽपरिग्रह: । यदृच्छयोपपन्नेन कल्पयन् वृत्तिमात्मन: ॥ १२ ॥ आत्मन्यात्मानमाधाय ज्ञानतृप्त: समाहित: । विचचार महीमेतां जडान्धबधिराकृति: ॥ १३ ॥
သူသည် အလှုပ်အရှားကင်း၍ စိတ်ငြိမ်းချမ်းကာ မျက်စိနှင့် အင်ဒြိယများကို ထိန်းချုပ်ပြီး ပစ္စည်းမစုဆောင်းသူဖြစ်하였다။ ဘုရား၏ ကရုဏာကြောင့် မရှာဘဲ ရလာသမျှဖြင့်သာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြု하였다။
Verse 13
वासुदेवे भगवति सर्वात्मनि परेऽमले । एकान्तित्वं गतो भक्त्या सर्वभूतसुहृत् सम: ॥ ११ ॥ विमुक्तसङ्ग: शान्तात्मा संयताक्षोऽपरिग्रह: । यदृच्छयोपपन्नेन कल्पयन् वृत्तिमात्मन: ॥ १२ ॥ आत्मन्यात्मानमाधाय ज्ञानतृप्त: समाहित: । विचचार महीमेतां जडान्धबधिराकृति: ॥ १३ ॥
အတ္တကို အတ္တအတွင်း၌ တည်စေ၍ သန့်ရှင်းသော ဉာဏ်ဖြင့် တೃप्तကာ သမာဓိ၌ တည်မြဲလျက်၊ အဆက်အသွယ်ကင်းစွာ မြေပြင်တစ်လျှောက် လှည့်လည်ခဲ့သည်။ အပြင်ပန်းအားဖြင့် မိုက်မဲ၊ မျက်ကန်း၊ နားမကြားသူကဲ့သို့ ထင်ရသည်။
Verse 14
एवं वृत्तो वनं गत्वा दृष्ट्वा दावाग्निमुत्थितम् । तेनोपयुक्तकरणो ब्रह्म प्राप परं मुनि: ॥ १४ ॥
ဤသဘောထားဖြင့် ပṛṣadhra သည် တောထဲသို့ ဝင်သွားပြီး တောမီးလောင်ကျွမ်းနေသည်ကို မြင်ရာ၌ ထိုအခွင့်အရေးကိုယူကာ မီးထဲတွင် ကိုယ်ခန္ဓာကို လောင်ကျွမ်းစေ하였다။ ထို့ကြောင့် သူသည် အလွန်မြင့်မြတ်သော ဝိညာဉ်လောက၊ ပရဗြဟ္မ၏ သာသနာဌာနကို ရောက်ရှိ하였다။
Verse 15
कवि: कनीयान् विषयेषु नि:स्पृहो विसृज्य राज्यं सह बन्धुभिर्वनम् । निवेश्य चित्ते पुरुषं स्वरोचिषं विवेश कैशोरवया: परं गत: ॥ १५ ॥
မနု၏ အငယ်ဆုံးသား ကဝိသည် လောကီအာရုံခံစားမှုများကို မလိုလားသူဖြစ်하였다။ အရွယ်ရောက်မီပင် နန်းတော်ကို စွန့်၍ မိတ်ဆွေများနှင့်အတူ တောသို့ သွား하였다။ နှလုံးသားအတွင်း ကိုယ်တိုင်တောက်ပသော အမြင့်ဆုံး ပုရုෂကို တည်စေ၍ အထွတ်အထိပ် ပြည့်စုံမှုကို ရရှိ하였다။
Verse 16
करूषोन्मानवादासन् कारूषो: क्षत्रजातय: । उत्तरापथगोप्तारो ब्रह्मण्या धर्मवत्सला: ॥ १६ ॥
မနု၏သား ကရုရှမှ ကာရုရှ က္ෂတ္တရိယ မင်းဆက် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ သူတို့သည် မြောက်ဘက်ဒေသ၏ မင်းများဖြစ်၍ ဗြာဟ္မဏယဉ်ကျေးမှုကို ကာကွယ်ကာ ဓမ္မ၌ တည်ကြည်သူများ ဖြစ်သည်။
Verse 17
धृष्टाद् धार्ष्टमभूत् क्षत्रं ब्रह्मभूयं गतं क्षितौ । नृगस्य वंश: सुमतिर्भूतज्योतिस्ततो वसु: ॥ १७ ॥
မနု၏သား ဓೃಷ್ಟမှ ဓာရ္ഷ്ട ဟုခေါ်သော က္ෂတ္တရိယအုပ်စု ပေါ်ပေါက်၍ ဤလောက၌ ဗြာဟ္မဏ အဆင့်ကို ရရှိ하였다။ ထို့နောက် မနု၏သား နೃဂမှ စုမတိ၊ စုမတိမှ ဘူတဇျိုတိ၊ ဘူတဇျိုတိမှ ဝಸು ပေါ်လာသည်။
Verse 18
वसो: प्रतीकस्तत्पुत्र ओघवानोघवत्पिता । कन्या चौघवती नाम सुदर्शन उवाह ताम् ॥ १८ ॥
ဝಸು၏သားမှာ ပရတီက ဖြစ်ပြီး ပရတီက၏သားမှာ အိုဃဝန် ဖြစ်သည်။ အိုဃဝန်၏သားလည်း အိုဃဝန်ဟု ခေါ်ကြပြီး သမီးမှာ အိုဃဝတီ ဟု အမည်ရသည်။ စုဒർശနသည် ထိုသမီးကို လက်ထပ်하였다။
Verse 19
चित्रसेनो नरिष्यन्तादृक्षस्तस्य सुतोऽभवत् । तस्य मीढ्वांस्तत: पूर्ण इन्द्रसेनस्तु तत्सुत: ॥ १९ ॥
နရိရှျန္တမှ စိတ္တရစေန အမည်ရှိ သား ပေါ်လာပြီး ထိုမှ ရိက္ခ သား ဖြစ်သည်။ ရိက္ခမှ မီဍ္ဍဝန်၊ မီဍ္ဍဝန်မှ ပူර්ဏ၊ ပူර්ဏမှ အိန္ဒြစေန ပေါ်လာသည်။
Verse 20
वीतिहोत्रस्त्विन्द्रसेनात् तस्य सत्यश्रवा अभूत् । उरुश्रवा: सुतस्तस्य देवदत्तस्ततोऽभवत् ॥ २० ॥
အိန္ဒြစေနမှ ဝီတိဟိုတရ ပေါ်လာပြီး ဝီတိဟိုတရမှ သတ္တျရှရဝါ ဖြစ်သည်။ သတ္တျရှရဝါ၏သားမှာ ဥရုရှရဝါ ဖြစ်ပြီး ဥရုရှရဝါမှ ဒေဝဒတ္တ ပေါ်လာသည်။
Verse 21
ततोऽग्निवेश्यो भगवानग्नि: स्वयमभूत् सुत: । कानीन इति विख्यातो जातूकर्ण्यो महानृषि: ॥ २१ ॥
ထို့နောက် ဒေဝဒတ္တမှ အဂ္နိဝေရှျ (Agniveśya) ဟူသော သားတော် မွေးဖွားလာပြီး၊ သူသည် ကိုယ်တိုင် အဂ္နိဒေဝ (Agni) ဘုရားတော် ဖြစ်သည်။ ထိုမဟာရိရှီကို ‘ကာနီန’ နှင့် ‘ဇာတူကဏ္ဏျ’ ဟုလည်း ကျော်ကြားသည်။
Verse 22
ततो ब्रह्मकुलं जातमाग्निवेश्यायनं नृप । नरिष्यन्तान्वय: प्रोक्तो दिष्टवंशमत: शृणु ॥ २२ ॥
အို မင်းကြီး၊ အဂ္နိဝေရှျမှ ‘အာဂ္နိဝေရှျာယန’ ဟူသော ဘြာဟ္မဏ မျိုးဆက် ပေါ်ထွန်းလာသည်။ နရိရှျန္တ၏ မျိုးဆက်ကို ပြောပြီးပြီ; ယခု ဒိဋ္ဌ၏ မျိုးဆက်ကို ငါ့ထံမှ နားထောင်လော့။
Verse 23
नाभागो दिष्टपुत्रोऽन्य: कर्मणा वैश्यतां गत: । भलन्दन: सुतस्तस्य वत्सप्रीतिर्भलन्दनात् ॥ २३ ॥ वत्सप्रीते: सुत: प्रांशुस्तत्सुतं प्रमतिं विदु: । खनित्र: प्रमतेस्तस्माच्चाक्षुषोऽथ विविंशति: ॥ २४ ॥
ဒိဋ္ဌတွင် နာဘာဂ (နောက်တွင် ဖော်ပြမည့် နာဘာဂနှင့် မတူ) ဟူသော သားတော်ရှိသည်။ ကမ္မတာဝန်ကြောင့် သူသည် ဝိုင်ရှျ (vaiśya) အဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်။ နာဘာဂ၏ သားမှာ ဘလန္ဒန; ဘလန္ဒန၏ သားမှာ ဝတ္စပရီတိ; သူ၏ သားမှာ ပရాంశု; ပရాంశု၏ သားမှာ ပရမတိ; ပရမတိ၏ သားမှာ ခနိတြ; ခနိတြ၏ သားမှာ ချာක්ෂုသ; သူ၏ သားမှာ ဝိဝിംရှတိ ဖြစ်သည်။
Verse 24
नाभागो दिष्टपुत्रोऽन्य: कर्मणा वैश्यतां गत: । भलन्दन: सुतस्तस्य वत्सप्रीतिर्भलन्दनात् ॥ २३ ॥ वत्सप्रीते: सुत: प्रांशुस्तत्सुतं प्रमतिं विदु: । खनित्र: प्रमतेस्तस्माच्चाक्षुषोऽथ विविंशति: ॥ २४ ॥
ဒိဋ္ဌတွင် နာဘာဂ (နောက်တွင် ဖော်ပြမည့် နာဘာဂနှင့် မတူ) ဟူသော သားတော်ရှိသည်။ ကမ္မတာဝန်ကြောင့် သူသည် ဝိုင်ရှျ (vaiśya) အဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်။ နာဘာဂ၏ သားမှာ ဘလန္ဒန; ဘလန္ဒန၏ သားမှာ ဝတ္စပရီတိ; သူ၏ သားမှာ ပရాంశု; ပရాంశု၏ သားမှာ ပရမတိ; ပရမတိ၏ သားမှာ ခနိတြ; ခနိတြ၏ သားမှာ ချာක්ෂုသ; သူ၏ သားမှာ ဝိဝിംရှတိ ဖြစ်သည်။
Verse 25
विविंशते: सुतो रम्भ: खनीनेत्रोऽस्य धार्मिक: । करन्धमो महाराज तस्यासीदात्मजो नृप ॥ २५ ॥
ဝိဝിംရှတိ၏ သားမှာ ရမ္ဘ (Rambha) ဖြစ်သည်။ ရမ္ဘ၏ သားမှာ သာသနာတရားကို လိုက်နာသော မဟာရာဇ ခနီနေတြ (Khanīnetra) ဖြစ်သည်။ အို မဟာမင်းကြီး၊ ခနီနေတြ၏ သားမှာ မင်း ကရန္ဓမ (Karandhama) ဖြစ်သည်။
Verse 26
तस्यावीक्षित् सुतो यस्य मरुत्तश्चक्रवर्त्यभूत् । संवर्तोऽयाजयद् यं वै महायोग्यङ्गिर:सुत: ॥ २६ ॥
ကရန္ဓမမှ အဝီက္ခိတ် ဟူသော သားတော် ပေါ်ထွန်း၍၊ အဝီက္ခိတ်မှ စကြဝတီ မရုတ္တ မင်းကြီး ပေါ်ထွန်း하였다။ အင်္ဂိရာ၏ သား မဟာယောဂီ သံဝර්တ သည် မရုတ္တကို ယဇ్ఞ ပူဇော်ပွဲ ပြုစေ하였다။
Verse 27
मरुत्तस्य यथा यज्ञो न तथान्योऽस्ति कश्चन । सर्वं हिरण्मयं त्वासीद् यत् किञ्चिच्चास्य शोभनम् ॥ २७ ॥
မရုတ္တ မင်း၏ ယဇ్ఞပွဲကဲ့သို့ အခြားယဇ్ఞ မရှိ။ ထိုယဇ్ఞ၏ အလှအပနှင့် ပစ္စည်းအစုံအလင် အားလုံးသည် ရွှေဖြင့်သာ ပြုလုပ်ထားသည်။
Verse 28
अमाद्यदिन्द्र: सोमेन दक्षिणाभिर्द्विजातय: । मरुत: परिवेष्टारो विश्वेदेवा: सभासद: ॥ २८ ॥
ထိုယဇ్ఞတွင် အင်္ဒြာသည် ဆိုမရသကို များစွာ သောက်သုံး၍ မူးယစ်သွား하였다။ ဒွိဇ ဘြာဟ္မဏများသည် ဒက္ခိဏာများစွာ ရရှိသဖြင့် ကျေနပ်တော်မူကြသည်။ မရုတ် ဒေဝတားများက အစားအစာများ ပေးဆောင်ကြပြီး၊ ဝိශ්ဝေဒေဝများသည် အစည်းအဝေး၏ အဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 29
मरुत्तस्य दम: पुत्रस्तस्यासीद् राज्यवर्धन: । सुधृतिस्तत्सुतो जज्ञे सौधृतेयो नर: सुत: ॥ २९ ॥
မရုတ္တ၏ သားသည် ဒမ ဖြစ်၍၊ ဒမ၏ သားသည် ရာဇ္ယဝර්ဓန ဖြစ်သည်။ ရာဇ္ယဝර්ဓနမှ စုဓြတိ ပေါ်ထွန်းပြီး၊ စုဓြတိ၏ သားသည် နရ (ဆောဓြတေယ) ဖြစ်သည်။
Verse 30
तत्सुत: केवलस्तस्माद् धुन्धुमान्वेगवांस्तत: । बुधस्तस्याभवद् यस्य तृणबिन्दुर्महीपति: ॥ ३० ॥
နရ၏ သားသည် ကေဝလ ဖြစ်၍၊ ကေဝလမှ ဓုန္ဓုမာန် ပေါ်ထွန်းသည်။ ထို့နောက် ဗေဂဝါန် ပေါ်ထွန်းပြီး၊ ဗေဂဝါန်၏ သားသည် ဘုဓ ဖြစ်သည်။ ဘုဓ၏ သား တೃဏဗိန္ဒု သည် ဤမြေကြီး၏ မင်းဖြစ်လာ하였다။
Verse 31
तं भेजेऽलम्बुषा देवी भजनीयगुणालयम् । वराप्सरा यत: पुत्रा: कन्या चेलविलाभवत् ॥ ३१ ॥
အပ္စရာတို့အနက် အကောင်းဆုံး အလမ္ဗုရှာ ဒေဝီသည် ပူဇော်ထိုက်သော ဂုဏ်ရည်တို့၏ အာလယဖြစ်သည့် တೃဏဘိန္ဒုကို ခင်ပွန်းအဖြစ် လက်ခံ하였다။ ထိုမှ သားအချို့နှင့် အီလဝီလာ အမည်ရှိ သမီးတစ်ဦး မွေးဖွား하였다။
Verse 32
यस्यामुत्पादयामास विश्रवा धनदं सुतम् । प्रादाय विद्यां परमामृषिर्योगेश्वर: पितु: ॥ ३२ ॥
ယောဂမဟာသခင် ရှိသော မဟာရသီ ဝိශ්ရဝါသည် ဖခင်ထံမှ အမြင့်ဆုံး ဗိဒ္ဓာကို ရရှိပြီးနောက် အီလဝီလာ၏ သားအိမ်၌ ငွေကြေးပေးသူ ကုဗေရ အမည်ရှိ နာမည်ကြီး သားကို မွေးဖွားစေ하였다။
Verse 33
विशाल: शून्यबन्धुश्च धूम्रकेतुश्च तत्सुता: । विशालो वंशकृद् राजा वैशालीं निर्ममे पुरीम् ॥ ३३ ॥
တೃဏဘိန္ဒုတွင် သားသုံးဦး—ဝိသာလ၊ ရှုညဗန္ဓု၊ နှင့် ဓూమ္ရကေတု—ရှိ하였다။ ထိုသုံးဦးအနက် ဘုရင် ဝိသာလသည် မျိုးဆက်ကို တည်ထောင်၍ ဝိုင်ရှာလီ အမည်ရှိ မြို့တော်ကို တည်ဆောက်하였다။
Verse 34
हेमचन्द्र: सुतस्तस्य धूम्राक्षस्तस्य चात्मज: । तत्पुत्रात् संयमादासीत् कृशाश्व: सहदेवज: ॥ ३४ ॥
ဝိသာလ၏ သားမှာ ဟေမချန္ဒြ ဖြစ်ပြီး၊ သူ၏ သားမှာ ဓూమ္ရာක්ෂ ဖြစ်သည်။ ဓూమ္ရာක්ෂ၏ သားမှာ သံယမ ဖြစ်၍၊ သံယမ၏ သားများမှာ ဒေဝဇ နှင့် ကೃရှာશ્વ တို့ဖြစ်သည်။
Verse 35
कृशाश्वात् सोमदत्तोऽभूद् योऽश्वमेधैरिडस्पतिम् । इष्ट्वा पुरुषमापाग्र्यां गतिं योगेश्वराश्रिताम् ॥ ३५ ॥ सौमदत्तिस्तु सुमतिस्तत्पुत्रो जनमेजय: । एते वैशालभूपालास्तृणबिन्दोर्यशोधरा: ॥ ३६ ॥
ကೃရှာશ્વမှ စောမဒတ္တ ပေါ်ထွန်း하였다။ သူသည် အશ્વမేఓဓ ယဇ్ఞများဖြင့် ယဇ్ఞ၏ အရှင် ဗိષ્ણုကို ပျော်ရွှင်စေပြီး၊ မဟာယောဂီများ ရောက်သည့် အမြင့်ဆုံး ဂတိကို ရရှိ하였다။ စောမဒတ္တ၏ သားမှာ စုမတိ၊ စုမတိ၏ သားမှာ ဇနမေဇယ ဖြစ်သည်။ ဤဝိုင်ရှာလ မင်းများသည် တೃဏဘိန္ဒု၏ ဂုဏ်သတင်းကို သင့်လျော်စွာ ထိန်းသိမ်း하였다။
Verse 36
कृशाश्वात् सोमदत्तोऽभूद् योऽश्वमेधैरिडस्पतिम् । इष्ट्वा पुरुषमापाग्र्यां गतिं योगेश्वराश्रिताम् ॥ ३५ ॥ सौमदत्तिस्तु सुमतिस्तत्पुत्रो जनमेजय: । एते वैशालभूपालास्तृणबिन्दोर्यशोधरा: ॥ ३६ ॥
ကೃရှာအશ્વ၏ သားမှာ ဆိုမဒတ္တ ဖြစ်သည်။ သူသည် အရှွမေဓ ယဇ္ဈာများ ပြုလုပ်၍ အမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဗိဿဏုကို ပျော်ရွှင်စေပြီး၊ ဘုရားကို ပူဇော်ခြင်းကြောင့် မဟာယောဂီတို့ ရောက်နိုင်သော အမြင့်မြတ်ဆုံး ဂတိနှင့် နေရာကို ရရှိ하였다။ ဆိုမဒတ္တ၏ သားမှာ စုမတိ၊ စုမတိ၏ သားမှာ ဇနမေဇယ ဖြစ်သည်။ ဗိရှာလ မင်းဆက်၏ ဤဘုရင်များသည် တೃဏဗိန္ဒု၏ ကျော်ကြားသော ဂုဏ်သိက္ခာကို သင့်လျော်စွာ ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။
Frequently Asked Questions
The episode illustrates the Bhagavata’s teaching that dharma—especially go-rakṣya and nonviolence toward protected beings—carries grave social and spiritual weight, and that actions can produce consequences even when unintended (ajñāta-pāpa). Vasiṣṭha’s curse functions as a narrative device to show the seriousness of cow-killing in a kṣatriya’s duty-context, while simultaneously revealing the higher ideal: Pṛṣadhra’s non-defensive acceptance of the guru’s verdict and his turn to brahmacarya and bhakti demonstrate that surrender to dharma and devotion can spiritually surpass social designation.
He accepted the curse with humility, restrained the senses, adopted brahmacarya, and fixed his mind on Vāsudeva, the Paramātmā free from material contamination. By becoming equal to all, satisfied with what came by the Lord’s arrangement, and detached from worldly identity, he matured into pure devotional service. His final act—entering a forest fire without material attachment—signals completion of renunciation and transition to the spiritual destination described as transcendental.
Marutta appears in Diṣṭa’s lineage as an emperor whose yajña, arranged by the sage Saṁvarta (son of Aṅgirā), was unparalleled—its paraphernalia made of gold and its assembly attended by prominent devas. The account underscores the Bhagavata’s view that royal power is ideally expressed through dharma and yajña, yet it also subtly warns that even divine participants (e.g., Indra’s intoxication with soma) remain within material vulnerability—thereby highlighting the superiority of bhakti over mere ritual grandeur.