Adhyaya 14
Navama SkandhaAdhyaya 1449 Verses

Adhyaya 14

The Rise of Soma-vaṁśa: Budha’s Birth and Purūravā–Urvaśī; The Origin of Karma-kāṇḍa in Tretā-yuga

ရှုကဒေဝ မုနိသည် ပရိက္ခစ်ကို စူရယဝంశမှ သန့်စင်မြတ်နိုးဖွယ် စောမဝంశ (စန္ဒြ) ၏ဂုဏ်သတင်းသို့ ကူးပြောင်းပြောကြားသည်။ ဘြဟ္မာ၏သား အတြိမှ စောမ ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ စောမသည် အောင်ပွဲများနှင့် ရာဇသုယ ယဇ္ဉာကြောင့် မာန်မာနတက်ကာ ဗြဟஸပတိ၏ဇနီး တာရာကို ခိုးယူသဖြင့် ဒေဝ–အသူရ စစ်ပွဲကြီး ဖြစ်ပွားသည်။ ဂုရုပြိုင်ဆိုင်မှု (ဗြဟஸပတိ နှင့် သုကရ) နှင့် မဟာမိတ်များကြောင့် အကြမ်းဖက်မှု တိုးလာပြီး၊ နောက်ဆုံး ဘြဟ္မာက စည်းကမ်းပြန်တည်စေသည်။ တာရာက စောမသည် ဗုဓ (Budha) ၏ဖခင်ဟု ဖော်ပြပြီး၊ ဗုဓသည် အီလာမှတဆင့် ပူရူရဝါကို မွေးဖွားစေသည်။ ထို့နောက် ပူရူရဝါနှင့် ဥရဝသီ၏ ချစ်ဇာတ်လမ်းကို အခြေအနေများနှင့် ဂန္ဓဗ္ဗတို့၏ သိုးကလေးလှည့်ကွက်ကြောင့် ခွဲခွာရခြင်း၊ ပူရူရဝါ၏ ငိုကြွေးခြင်းတို့ဖြင့် ရှင်းပြသည်။ ဥရဝသီက နှစ်စဉ်တစ်ကြိမ် တွေ့ဆုံခွင့်ပေးပြီး၊ ပူရူရဝါသည် ပြန်လည်ပေါင်းစည်းလိုသဖြင့် ဂန္ဓဗ္ဗတို့ထံ သွားကာ တြေတာယုဂအစောပိုင်းတွင် အာရဏီဖြင့် ဝေဒိက ယဇ္ဉာ—ကမ္မကဏ္ဍကို တည်ထောင်၍ ဟရီကို ပူဇော်ကာ ဂန္ဓဗ္ဗလောကသို့ ရောက်သည်။

Shlokas

Verse 1

श्रीशुक उवाच अथात: श्रुयतां राजन् वंश: सोमस्य पावन: । यस्मिन्नैलादयो भूपा: कीर्त्यन्ते पुण्यकीर्तय: ॥ १ ॥

သီရိရှုကဒေဝါ မိန့်ကြားသည်—အို မင်းကြီး၊ ယခု လဝံသ (စန္ဒြဝံသ) ၏ သန့်ရှင်းမြင့်မြတ်သော သမိုင်းကို နားထောင်လော့။ ထိုတွင် အိုင်လာ (ပူရူရဝါ) စသော ပုဏ္ဏကီရ్తိ မင်းများ၏ ဂုဏ်သတင်းကို ချီးမွမ်းထားသည်။

Verse 2

सहस्रशिरस: पुंसो नाभिह्रदसरोरुहात् । जातस्यासीत् सुतो धातुरत्रि: पितृसमो गुणै: ॥ २ ॥

ခေါင်းတစ်ထောင်ရှိသော ပုရုရှ (Sahasra-śīrṣā) ဟူသော ဗိဿနု၏ နာဘီရေကန်မှ ကြာပန်းပေါက်၍ ထိုကြာပန်းပေါ်တွင် ဓာတာ ဘြဟ္မာ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ဘြဟ္မာ၏ သား အတြိသည် အဖနှင့်တူညီသော ဂုဏ်ရည်ရှိ၏။

Verse 3

तस्य द‍ृग्भ्योऽभवत् पुत्र: सोमोऽमृतमय: किल । विप्रौषध्युडुगणानां ब्रह्मणा कल्पित: पति: ॥ ३ ॥

အတြိ၏ ပီတိအာနందမျက်ရည်များမှ စိုမ (Soma) ဟူသော သားတော်—အမృతကဲ့သို့ အေးမြသော ရောင်ခြည်ပြည့်ဝသည့် လ—ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ဘြဟ္မာသည် သူ့ကို ဗြာဟ္မဏများ၊ ဆေးပင်များနှင့် ကြယ်စုများ၏ အုပ်စိုးရှင်အဖြစ် ခန့်အပ်하였다။

Verse 4

सोऽयजद् राजसूयेन विजित्य भुवनत्रयम् । पत्नीं बृहस्पतेर्दर्पात् तारां नामाहरद् बलात् ॥ ४ ॥

လောကသုံးပါးကို အောင်မြင်ပြီးနောက် စိုမသည် ရာဇသူယ ယဇ္ဈကို ဆောင်ရွက်하였다။ သို့သော် မာနကြောင့် ဘృဟஸပတိ၏ ဇနီး တာရာကို အင်အားဖြင့် ခိုးယူသွား하였다။

Verse 5

यदा स देवगुरुणा याचितोऽभीक्ष्णशो मदात् । नात्यजत् तत्कृते जज्ञे सुरदानवविग्रह: ॥ ५ ॥

ဒေဝဂုရု ဘృဟஸပတိက မကြာခဏ တောင်းဆိုသော်လည်း မာနမိုက်ကြောင့် စိုမသည် တာရာကို မပြန်ပေးခဲ့။ ထို့ကြောင့် ဒေဝများနှင့် ဒာနဝများအကြား တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွား하였다။

Verse 6

शुक्रो बृहस्पतेर्द्वेषादग्रहीत् सासुरोडुपम् । हरो गुरुसुतं स्‍नेहात् सर्वभूतगणावृत: ॥ ६ ॥

ဗြဟ္စပတိနှင့် သုက္ကရာကြား အမုန်းကြောင့် သုက္ကရာသည် လမင်းသေဝါ (ဆိုမ) ဘက်သို့ ဝင်ကာ အဆုရများလည်း တွဲဖက်လာသည်။ သို့သော် ဂုရု၏သားကို ချစ်မြတ်နိုးသဖြင့် သီဝဘုရားသည် ဘူတဂဏများနှင့်အတူ ဗြဟ္စပတိဘက်သို့ ဝင်ရောက်하였다။

Verse 7

सर्वदेवगणोपेतो महेन्द्रो गुरुमन्वयात् । सुरासुरविनाशोऽभूत् समरस्तारकामय: ॥ ७ ॥

ဒေဝတားအစုအဝေးအားလုံးနှင့်အတူ မဟိန္ဒြ အိန္ဒြသည် ဂုရု ဗြဟ္စပတိဘက်သို့ ဝင်ရောက်하였다။ ထို့ကြောင့် တာရာအတွက် ‘တာရကာမယ’ ဟုခေါ်သော မဟာစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားကာ ဒေဝတားနှင့် အဆုရ နှစ်ဖက်စလုံး အလွန်ပျက်စီး하였다။

Verse 8

निवेदितोऽथाङ्गिरसा सोमं निर्भर्त्स्य विश्वकृत् । तारां स्वभर्त्रे प्रायच्छदन्तर्वत्नीमवैत् पति: ॥ ८ ॥

အင်္ဂိရာက ဖြစ်ရပ်အားလုံးကို ကမ္ဘာဖန်ဆင်းရှင် ဘြဟ္မာထံ တင်ပြသောအခါ ဘြဟ္မာသည် လမင်းသေဝါ ဆိုမကို ပြင်းထန်စွာ ဆုံးမ하였다။ ထို့နောက် ဘြဟ္မာသည် တာရာကို သူမ၏ခင်ပွန်း ဗြဟ္စပတိထံ ပြန်လည်အပ်နှံရာ ခင်ပွန်းက သူမမှာ ကိုယ်ဝန်ရှိနေသည်ကို သိမြင်하였다။

Verse 9

त्यज त्यजाशु दुष्प्रज्ञे मत्क्षेत्रादाहितं परै: । नाहं त्वां भस्मसात् कुर्यां स्त्रियं सान्तानिकेऽसति ॥ ९ ॥

ဗြဟ္စပတိက ပြောသည်—အမိုက်ဉာဏ်ရှိသော မိန်းမရေ၊ ငါ့အတွက်ဖြစ်သင့်သော လယ်ကွင်းတူသော သားအိမ်ကို အခြားသူက ကိုယ်ဝန်တင်ထားပြီ; ချက်ချင်း မွေးထုတ်လော့၊ ချက်ချင်း မွေးထုတ်လော့။ ကလေးမွေးပြီးနောက် ငါသည် နင့်ကို မီးရှို့၍ ပြာမဖြစ်စေမည်မဟုတ်; နင်သည် မသန့်ရှင်းသော်လည်း သားဆက်လိုစိတ်ရှိခဲ့သဖြင့် ငါ မပြစ်ဒဏ်မပေး။

Verse 10

तत्याज व्रीडिता तारा कुमारं कनकप्रभम् । स्पृहामाङ्गिरसश्चक्रे कुमारे सोम एव च ॥ १० ॥

ရှုကဒေဝ ဂိုಸ್ವာမီက ဆက်လက်ပြောသည်—ဗြဟ္စပတိ၏ အမိန့်အရ အရှက်ရနေသော တာရာသည် ချက်ချင်းပင် ရွှေရောင်တောက်ပ၍ အလွန်လှပသော သားငယ်ကို မွေးဖွား하였다။ ထိုလှပသော ကလေးကို ဗြဟ္စပတိ (အင်္ဂိရာသ) နှင့် ဆိုမ လမင်းသေဝါ နှစ်ဦးစလုံး တောင့်တခဲ့ကြသည်။

Verse 11

ममायं न तवेत्युच्चैस्तस्मिन् विवदमानयो: । पप्रच्छुऋर्षयो देवा नैवोचे व्रीडिता तु सा ॥ ११ ॥

ဗြဟ္စပတိနှင့် လမင်းဒေဝတား (ဆိုမ) တို့အကြား “ဒီကလေးက ငါ့သား၊ မင်းရဲ့မဟုတ်” ဟုဆိုကာ ထပ်မံအငြင်းပွားကြသည်။ ထိုနေရာရှိ ရှင်ရသီများနှင့် ဒေဝတားများက တာရာအား “မွေးကင်းစကလေး၏ အဖေသည် မည်သူနည်း” ဟုမေးသော်လည်း အရှက်ကြောင့် ချက်ချင်း မဖြေနိုင်ခဲ့။

Verse 12

कुमारो मातरं प्राह कुपितोऽलीकलज्जया । किं न वचस्यसद् वृत्ते आत्मावद्यं वदाशु मे ॥ १२ ॥

ကလေးသည် ဒေါသထွက်၍ မိခင်ကို “အလကားအရှက်က ဘာအကျိုးရှိသနည်း။ အကျင့်ပျက်သော မိန်းမ၊ မင်းအပြစ်ကို ဝန်ခံပြီး မင်း၏မှားယွင်းသော အပြုအမူကို ချက်ချင်း ငါ့အား အမှန်အတိုင်း ပြော” ဟုဆို하였다။

Verse 13

ब्रह्मा तां रह आहूय समप्राक्षीच्च सान्‍त्वयन् । सोमस्येत्याह शनकै: सोमस्तं तावदग्रहीत् ॥ १३ ॥

ထို့နောက် ဘြဟ္မာဒေဝသည် တာရာကို တိတ်ဆိတ်ရာသို့ ခေါ်သွား၍ သက်သာစေပြီး “ဒီကလေးက ဘယ်သူ့သားနည်း” ဟု မေး하였다။ တာရာက တဖြည်းဖြည်း “ဆိုမ (လမင်းဒေဝတား) ၏သား” ဟု ပြောသည်။ ထိုအခါ လမင်းဒေဝတားက ချက်ချင်း ကလေးကို တာဝန်ယူယူဆောင်သွား하였다။

Verse 14

तस्यात्मयोनिरकृत बुध इत्यभिधां नृप । बुद्ध्या गम्भीरया येन पुत्रेणापोडुराण्मुदम् ॥ १४ ॥

အို မဟာရာဇ ပရိက္ခစ်၊ ကလေး၏ နက်ရှိုင်းသော ဉာဏ်ပညာကို မြင်၍ ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသော ဘြဟ္မာဒေဝက သူ့ကို “ဗုဓ” ဟု အမည်ပေး하였다။ ထိုသားကြောင့် ကြယ်များ၏ အရှင် ဆိုမ (လမင်း) သည် အလွန်ပီတိဖြစ်하였다။

Verse 15

तत: पुरूरवा जज्ञे इलायां य उदाहृत: । तस्य रूपगुणौदार्यशीलद्रविणविक्रमान् ॥ १५ ॥ श्रुत्वोर्वशीन्द्रभवने गीयमानान् सुरर्षिणा । तदन्तिकमुपेयाय देवी स्मरशरार्दिता ॥ १६ ॥

ထို့နောက် ဗုဓမှ အီလာ၏ သားအိမ်မှတဆင့် ပုရူရဝါ အမည်ရှိ သားတော် မွေးဖွားလာပြီး၊ ကိုးမကန်ဓ၏ အစတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နာရဒရသီက အိန္ဒြာ၏ နန်းတော်တွင် သူ၏ အလှ၊ ဂုဏ်သတ္တိ၊ ဧကာဒရ၊ အကျင့်သီလ၊ ဥစ္စာနှင့် သတ္တိဗလကို သီဆိုရာကို ကြားသော် ကာမဒေဝ၏ မြားဒဏ်ခံရသော ဥရဝသီသည် ဆွဲဆောင်ခံကာ သူ့အနီးသို့ လာရောက်하였다။

Verse 16

तत: पुरूरवा जज्ञे इलायां य उदाहृत: । तस्य रूपगुणौदार्यशीलद्रविणविक्रमान् ॥ १५ ॥ श्रुत्वोर्वशीन्द्रभवने गीयमानान् सुरर्षिणा । तदन्तिकमुपेयाय देवी स्मरशरार्दिता ॥ १६ ॥

ထို့နောက် အီလာ၏ သားအိမ်မှ ဘုဓာ၏အားဖြင့် ပုရူရဝါဟူသော သားတော် မွေးဖွားလာပြီး နဝမ စကန္ဓ အစတွင် ဖော်ပြထားသည်။ အိန္ဒြာ၏ နန်းတော်၌ နာရဒ မုနိက သူ၏ အလှ၊ ဂုဏ်၊ ဧကာရုဏ်၊ အကျင့်၊ စည်းစိမ်နှင့် အာဏာကို သီဆိုချီးမွမ်းသည်ကို ကြားသော် ကာမဒေဝ၏ မြားဖြင့် ထိခိုက်သော ဥရဝသီ အပ္සරာသည် စိတ်လှုပ်ရှားကာ သူ့အနီးသို့ လာရောက်하였다။

Verse 17

मित्रावरुणयो: शापादापन्ना नरलोकताम् । निशम्य पुरुषश्रेष्ठं कन्दर्पमिव रूपिणम् । धृतिं विष्टभ्य ललना उपतस्थे तदन्तिके ॥ १७ ॥ स तां विलोक्य नृपतिर्हर्षेणोत्फुल्ललोचन: । उवाच श्लक्ष्णया वाचा देवीं हृष्टतनूरुह: ॥ १८ ॥

မိတ္တနှင့် ဝရုဏ၏ ကျိန်စာကြောင့် ဥရဝသီသည် လူလောက၏ အလေ့အထများကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကာမဒေဝကဲ့သို့ ရုပ်ရည်လှပသော ယောက်ျားအထက်မြတ် ပုရူရဝါကို မြင်သော် စိတ်ကို ထိန်းကာ သူ့အနီးသို့ လာရောက်ရပ်တည်하였다။ ဘုရင် ပုရူရဝါသည် သူမကို မြင်သည်နှင့် ဝမ်းမြောက်ပီတိကြောင့် မျက်လုံးများ ပွင့်လင်း၍ ကိုယ်ပေါ်တွင် ရောမန့်ဖြစ်ကာ နူးညံ့ချိုသာသော စကားဖြင့် ဒေဝီကို ပြော하였다။

Verse 18

मित्रावरुणयो: शापादापन्ना नरलोकताम् । निशम्य पुरुषश्रेष्ठं कन्दर्पमिव रूपिणम् । धृतिं विष्टभ्य ललना उपतस्थे तदन्तिके ॥ १७ ॥ स तां विलोक्य नृपतिर्हर्षेणोत्फुल्ललोचन: । उवाच श्लक्ष्णया वाचा देवीं हृष्टतनूरुह: ॥ १८ ॥

မိတ္တနှင့် ဝရုဏ၏ ကျိန်စာကြောင့် ဥရဝသီသည် လူလောက၏ အလေ့အထများကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကာမဒေဝကဲ့သို့ ရုပ်ရည်လှပသော ယောက်ျားအထက်မြတ် ပုရူရဝါကို မြင်သော် စိတ်ကို ထိန်းကာ သူ့အနီးသို့ လာရောက်ရပ်တည်하였다။ ဘုရင် ပုရူရဝါသည် သူမကို မြင်သည်နှင့် ဝမ်းမြောက်ပီတိကြောင့် မျက်လုံးများ ပွင့်လင်း၍ ကိုယ်ပေါ်တွင် ရောမန့်ဖြစ်ကာ နူးညံ့ချိုသာသော စကားဖြင့် ဒေဝီကို ပြော하였다။

Verse 19

श्रीराजोवाच स्वागतं ते वरारोहे आस्यतां करवाम किम् । संरमस्व मया साकं रतिर्नौ शाश्वती: समा: ॥ १९ ॥

ဘုရင် ပုရူရဝါက ပြောသည်—“အလှတရားပြည့်ဝသော မိန်းမမြတ်ရေ၊ ကြိုဆိုပါ၏။ ဒီမှာ ထိုင်ပါ; မင်းအတွက် ငါ ဘာလုပ်ပေးရမလဲ။ ငါနှင့်အတူ ရမဏ်ပြုပါ; နှစ်ပေါင်းများစွာ ကျွန်ုပ်တို့၏ ရတိ တည်မြဲပါစေ။”

Verse 20

उर्वश्युवाच कस्यास्त्वयि न सज्जेत मनो द‍ृष्टिश्च सुन्दर । यदङ्गान्तरमासाद्य च्यवते ह रिरंसया ॥ २० ॥

ဥရဝသီက ပြန်ဆိုသည်—“အလှတရားရှိသောသူရေ၊ မည်သည့်မိန်းမ၏ စိတ်နှင့် မျက်စိက မင်းပေါ် မစွဲလမ်းနိုင်မည်နည်း။ မင်း၏ ရင်ဘတ်ကို အားကိုးမိသော် ရမဏ်လိုချင်စိတ်ကြောင့် မလွဲမသွေ လှုပ်ရှားသွားရသည်။”

Verse 21

एतावुरणकौ राजन् न्यासौ रक्षस्व मानद । संरंस्ये भवता साकं श्लाघ्य: स्त्रीणां वर: स्मृत: ॥ २१ ॥

အို မင်းကြီး ပုရူရဝါ၊ ကျွန်မနှင့်အတူ ကျရောက်လာသော သိုးကလေးနှစ်ကောင်ကို ကာကွယ်ပေးပါ၊ ဂုဏ်ပြုထိုက်သူရေ။ ကျွန်မသည် ကောင်းကင်ဘုံမှ ဖြစ်ပြီး မင်းကြီးသည် မြေပြင်မှ ဖြစ်သော်လည်း မင်းကြီးနှင့် လင်မယားအဖြစ် ပေါင်းစည်းပျော်ရွှင်မည်ဟု အမှန်ပင် ဆုံးဖြတ်ထားသည်။ မင်းကြီးကို ခင်ပွန်းအဖြစ် လက်ခံရာတွင် ကျွန်မအတွက် အတားအဆီးမရှိ၊ မင်းကြီးသည် အရာရာတွင် ထူးချွန်မြတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 22

घृतं मे वीर भक्ष्यं स्यान्नेक्षे त्वान्यत्र मैथुनात् । विवाससं तत् तथेति प्रतिपेदे महामना: ॥ २२ ॥

ဧဝရှီက “အို သူရဲကောင်း၊ ငါ့အတွက် နွားနို့ဆီ (ghee) ဖြင့် ချက်ပြုတ်ထားသော အစားအစာသာ စားမည်၊ ထို့ပြင် လင်မယားပေါင်းစည်းချိန်မှလွဲ၍ မင်းကို အဝတ်မပါဘဲ မမြင်လို” ဟု ဆို하였다။ စိတ်ကြီးမားသော မင်းကြီး ပုရူရဝါက “အဲဒီအတိုင်း” ဟု ပြောကာ သဘောတူလက်ခံ하였다။

Verse 23

अहो रूपमहो भावो नरलोकविमोहनम् । को न सेवेत मनुजो देवीं त्वां स्वयमागताम् ॥ २३ ॥

ပုရူရဝါက ပြန်ဆိုသည်—“အဟို၊ မင်းရဲ့ အလှအပကလည်း အံ့ဩဖွယ်၊ မင်းရဲ့ အမူအရာအပြုအမူကလည်း အံ့ဩဖွယ်ပင်; လူ့လောကတစ်ခုလုံးကို မောဟစေတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကောင်းကင်ဘုံမှ ကိုယ်တိုင်လာသော မင်းကဲ့သို့သော ဒေဝီကို ဘယ်သူက မဆောင်ရွက်မလဲ?”

Verse 24

तया स पुरुषश्रेष्ठो रमयन्त्या यथार्हत: । रेमे सुरविहारेषु कामं चैत्ररथादिषु ॥ २४ ॥

ရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက ဆက်လက်ဆိုသည်—ဧဝရှီက သင့်တော်သလို သူ့ကို ရမဏ်ပေးနေစဉ်၊ လူတို့အနက် အကောင်းဆုံး ပုရူရဝါသည် ဒေဝတို့ ပျော်ပွဲဝင်ရာ ချိုင်တြရထ၊ နန္ဒနကာနန စသည့် ကောင်းကင်ဥယျာဉ်များတွင် မိမိစိတ်ကြိုက် သူမနှင့်အတူ လွတ်လပ်စွာ ပျော်ရွှင်ခဲ့သည်။

Verse 25

रममाणस्तया देव्या पद्मकिञ्जल्कगन्धया । तन्मुखामोदमुषितो मुमुदेऽहर्गणान् बहून् ॥ २५ ॥

ဧဝရှီ၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ကြာပန်း၏ ကေသရကဲ့သို့ မွှေးကြိုင်လှသည်။ သူမ၏ မျက်နှာနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာမှ ထွက်သော အနံ့သင်းကြောင့် စိတ်ရွှင်လန်းလာသော ပုရူရဝါသည် နေ့များစွာ ကြီးမားသော ပျော်ရွှင်မှုဖြင့် သူမ၏ အဖော်အဖြစ်ကို ခံစားခဲ့သည်။

Verse 26

अपश्यन्नुर्वशीमिन्द्रो गन्धर्वान् समचोदयत् । उर्वशीरहितं मह्यमास्थानं नातिशोभते ॥ २६ ॥

အင်ဒြာမင်းသည် မိမိ၏သဘင်တွင် ဥရဝသီကို မမြင်ရသဖြင့် ဂန္ဓဗ္ဗများအား “ဥရဝသီမရှိလျှင် ငါ့သဘင် မလှပတော့; သူမကို မြန်မြန် ဆွာဂ္ဂသို့ ပြန်ခေါ်လာကြ” ဟု အမိန့်တော်မူ၏။

Verse 27

ते उपेत्य महारात्रे तमसि प्रत्युपस्थिते । उर्वश्या उरणौ जह्रुर्न्यस्तौ राजनि जायया ॥ २७ ॥

ဂန္ဓဗ္ဗများသည် မြေပြင်သို့ ဆင်းလာပြီး အမှောင်ထူထပ်သော သန်းခေါင်ယံတွင် ပုရူရဝါ၏ အိမ်၌ ပေါ်လာကာ ဥရဝသီက မင်းထံ အပ်နှံထားသော သိုးကလေးနှစ်ကောင်ကို ခိုးယူသွားကြသည်။

Verse 28

निशम्याक्रन्दितं देवी पुत्रयोर्नीयमानयो: । हतास्म्यहं कुनाथेन नपुंसा वीरमानिना ॥ २८ ॥

ဥရဝသီသည် သိုးကလေးနှစ်ကောင်ကို သားများကဲ့သို့ ချစ်မြတ်နိုး하였다။ သူတို့ကို ခေါ်ယူသွားစဉ် ငိုသံကြားလျှင် ခင်ပွန်းကို ရှုတ်ချကာ “အရည်အချင်းမရှိသော ခင်ပွန်း၏ ကာကွယ်မှုအောက်၌ ငါ ပျက်စီးနေပြီ; သူက သူ့ကိုယ်သူ သူရဲကောင်းထင်သော်လည်း ကြောက်ရွံ့ပြီး အားနည်းသူ” ဟု ဆို၏။

Verse 29

यद्विश्रम्भादहं नष्टा हृतापत्या च दस्युभि: । य: शेते निशि सन्त्रस्तो यथा नारी दिवा पुमान् ॥ २९ ॥

“သူ့ကို အားကိုးခဲ့လို့ ငါ ပျက်စီးသွားပြီ; လုယက်သူတွေက ငါ့သားလို သိုးကလေးနှစ်ကောင်ကို လုယူသွားတယ်။ သူက ညဘက်မှာ ကြောက်ရွံ့ပြီး မိန်းမလို လဲလျောင်းနေတတ်သော်လည်း နေ့ဘက်မှာတော့ ယောက်ျားလို မြင်ရတယ်။”

Verse 30

इति वाक्सायकैर्बिद्ध: प्रतोत्त्रैरिव कुञ्जर: । निशि निस्त्रिंशमादाय विवस्त्रोऽभ्यद्रवद् रुषा ॥ ३० ॥

ဥရဝသီ၏ စကားမြားများကြောင့် ထိခိုက်သွားသော ပုရူရဝါသည် မောင်းသူ၏ ချွန်ထက်သော ချောင်းတံဖြင့် ထိုးခံရသော ဆင်ကဲ့သို့ ဒေါသထွက်လှသည်။ ညအချိန်တွင် သူသည် ဓားကို ဆွဲယူကာ အဝတ်အစား မစီမံနိုင်သေးဘဲ နီးပါးအဝတ်မဲ့အနေဖြင့် ဂန္ဓဗ္ဗများနောက်သို့ ပြေးလိုက်သည်။

Verse 31

ते विसृज्योरणौ तत्र व्यद्योतन्त स्म विद्युत: । आदाय मेषावायान्तं नग्नमैक्षत सा पतिम् ॥ ३१ ॥

သိုးကလေးနှစ်ကောင်ကို လွှတ်ပြီးနောက် ဂန္ဓဗ္ဗများသည် မိုးကြိုးလက်သကဲ့သို့ တောက်ပကာ ပူရူရဝါ၏ အိမ်ကို ထွန်းလင်းစေ하였다။ ဥရဝရှီသည် သိုးကလေးများကို ကိုင်၍ ပြန်လာသော ခင်ပွန်းကို အဝတ်မဝတ်ဘဲ မြင်သဖြင့် ထွက်ခွာသွား하였다။

Verse 32

ऐलोऽपि शयने जायामपश्यन् विमना इव । तच्चित्तो विह्वल: शोचन् बभ्रामोन्मत्तवन्महीम् ॥ ३२ ॥

အိပ်ရာပေါ်တွင် ဇနီးကို မမြင်ရတော့သဖြင့် အိုင်လ (ပူရူရဝါ) သည် အလွန်ဝမ်းနည်းသွားသည်။ သူမအပေါ် စွဲလမ်းမှုကြောင့် စိတ်မငြိမ်ဘဲ ငိုကြွေးကာ အရူးတစ်ယောက်ကဲ့သို့ ကမ္ဘာမြေပေါ် လှည့်လည်သွားလာ하였다။

Verse 33

स तां वीक्ष्य कुरुक्षेत्रे सरस्वत्यां च तत्सखी: । पञ्च प्रहृष्टवदन: प्राह सूक्तं पुरूरवा: ॥ ३३ ॥

လှည့်လည်သွားလာစဉ် ပူရူရဝါသည် ကုရုක්ෂೇತ್ರရှိ စရஸဝတီမြစ်ကမ်းတွင် မိတ်ဆွေမိန်းကလေးငါးယောက်နှင့်အတူရှိသော ဥရဝရှီကို တွေ့မြင်하였다။ မျက်နှာပေါ်တွင် ဝမ်းမြောက်မှုဖြင့် သူမအား ချိုမြိန်သောစကားများ ပြော하였다။

Verse 34

अहो जाये तिष्ठ तिष्ठ घोरे न त्यक्तुमर्हसि । मां त्वमद्याप्यनिर्वृत्य वचांसि कृणवावहै ॥ ३४ ॥

အို ချစ်သောဇနီးရေ၊ ရပ်ပါ ရပ်ပါ။ အို ရက်စက်သူရေ၊ ငါ့ကို စွန့်ပစ်ခြင်းသည် မသင့်တော်ပါ။ ယနေ့တိုင် ငါက မင်းကို ပျော်ရွှင်စေမထားနိုင်ခဲ့သည်ကို ငါသိသည်; သို့သော် ထိုအကြောင်းကြောင့် ငါ့ကို စွန့်လွှတ်ခြင်းသည် မင်းအတွက် မလျော်ကန်။ ငါ့အဖော်အဖြစ်မှ ခွာမည်ဟု ဆုံးဖြတ်ပြီးသားဖြစ်လျှင်တောင် အချိန်အနည်းငယ် စကားပြောကြစို့။

Verse 35

सुदेहोऽयं पतत्यत्र देवि दूरं हृतस्त्वया । खादन्त्येनं वृका गृध्रास्त्वत्प्रसादस्य नास्पदम् ॥ ३५ ॥

အို ဒေဝီ၊ မင်းက ငါ့ကို ငြင်းပယ်သဖြင့် ဤလှပသောကိုယ်ခန္ဓာသည် ဒီနေရာမှာပင် လဲကျသွားမည်။ မင်း၏ကျေးဇူးတော်နှင့် မထိုက်တန်သောကြောင့် ဝံပုလွေများနှင့် အလောင်းစားငှက်များက စားသောက်လိမ့်မည်။

Verse 36

उर्वश्युवाच मा मृथा: पुरुषोऽसि त्वं मा स्म त्वाद्युर्वृका इमे । क्‍वापि सख्यं न वै स्त्रीणां वृकाणां हृदयं यथा ॥ ३६ ॥

Urvasi က ပြောသည်- အို မင်းကြီး၊ သင်သည် သူရဲကောင်း ယောက်ျားတစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ အသက်မသေပါစေနှင့်။ မြေခွေး (အာရုံများ) သင့်ကို မစားပါစေနှင့်။ မိန်းမတို့၏ နှလုံးသားသည် မြေခွေးနှင့် တူ၏။ မိန်းမတို့နှင့် မိတ်ဖွဲ့ခြင်းသည် အချည်းနှီးသာ ဖြစ်သည်။

Verse 37

स्त्रियो ह्यकरुणा: क्रूरा दुर्मर्षा: प्रियसाहसा: । घ्नन्त्यल्पार्थेऽपि विश्रब्धं पतिं भ्रातरमप्युत ॥ ३७ ॥

မိန်းမတို့သည် သနားကြင်နာမှု ကင်းမဲ့ပြီး ရက်စက်ကြသည်။ အနည်းငယ်သော အပြစ်ကိုမျှ သည်းမခံနိုင်ကြပေ။ မိမိတို့၏ အပျော်အပါးအတွက် သစ္စာရှိသော ခင်ပွန်း သို့မဟုတ် မောင်နှမကိုပင် သတ်ဖြတ်ရန် ဝန်မလေးကြပေ။

Verse 38

विधायालीकविश्रम्भमज्ञेषु त्यक्तसौहृदा: । नवं नवमभीप्सन्त्य: पुंश्चल्य: स्वैरवृत्तय: ॥ ३८ ॥

ညစ်ညမ်းသော မိန်းမတို့သည် လူမိုက်တို့အား ယုံကြည်မှု အတုအယောင်ကို ပေး၍ မိတ်ဆွေစစ်ကို စွန့်ပယ်ကာ အသစ် အသစ်သော ယောက်ျားတို့ကို ရှာဖွေကြ၏။

Verse 39

संवत्सरान्ते हि भवानेकरात्रं मयेश्वर: । रंस्यत्यपत्यानि च ते भविष्यन्त्यपराणि भो: ॥ ३९ ॥

အို မင်းကြီး၊ သင်သည် နှစ်တိုင်း၏ အဆုံးတွင် တစ်ညတာမျှသာ ကျွန်ုပ်နှင့် အတူနေနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် သင်သည် အခြားသော သားသမီးများကို ရရှိလိမ့်မည်။

Verse 40

अन्तर्वत्नीमुपालक्ष्य देवीं स प्रययौ पुरीम् । पुनस्तत्र गतोऽब्दान्ते उर्वशीं वीरमातरम् ॥ ४० ॥

Urvasi ကိုယ်ဝန်ရှိကြောင်း သိရသဖြင့် Pururava သည် နန်းတော်သို့ ပြန်သွားလေသည်။ တစ်နှစ်ကုန်လွန်သောအခါ Kuruksetra တွင် သူရဲကောင်း သားတစ်ယောက်၏ မိခင်ဖြစ်နေသော Urvasi နှင့် ပြန်လည် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။

Verse 41

उपलभ्य मुदा युक्त: समुवास तया निशाम् । अथैनमुर्वशी प्राह कृपणं विरहातुरम् ॥ ४१ ॥

နှစ်ကုန်တွင် ဥရဝသီကို ပြန်လည်ရရှိသဖြင့် ပုရူရဝ မင်းသည် အလွန်ပျော်ရွှင်ကာ သူမနှင့် တစ်ညတာ အတူနေ၍ ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၏ သာယာမှုကို ခံစား하였다။ သို့သော် ခွဲခွာရမည်ကို စဉ်းစားမိသဖြင့် ဝမ်းနည်း၍ ဝိရဟဒုက္ခဖြင့် ပူပန်လာရာ ဥရဝသီက ထိုသို့ ပြော하였다။

Verse 42

गन्धर्वानुपधावेमांस्तुभ्यं दास्यन्ति मामिति । तस्य संस्तुवतस्तुष्टा अग्निस्थालीं ददुर्नृप । उर्वशीं मन्यमानस्तां सोऽबुध्यत चरन् वने ॥ ४२ ॥

ဥရဝသီက “အရှင်မင်းကြီး၊ ဂန္ဓဗ္ဗတို့၏ အားကိုးရာကို သွားပါ; သူတို့က ကျွန်မကို ထပ်မံ၍ အရှင်ထံ ပေးနိုင်ပါလိမ့်မည်” ဟု ဆို하였다။ မင်းကြီးသည် ဆုတောင်းသီချင်းများဖြင့် ဂန္ဓဗ္ဗတို့ကို ကျေနပ်စေရာ၊ သူတို့က ပျော်ရွှင်၍ ဥရဝသီနှင့် ဆင်တူသည့် ‘အဂ္နိသ္သာလီ’ မိန်းကလေးကို ပေး하였다။ မင်းကြီးသည် သူမကို ဥရဝသီဟု ထင်ကာ တောထဲတွင် အတူလျှောက်သွားသော်လည်း နောက်မှ ဥရဝသီမဟုတ်ဘဲ အဂ္နိသ္သာလီဖြစ်ကြောင်း သိလာ하였다။

Verse 43

स्थालीं न्यस्य वने गत्वा गृहानाध्यायतो निशि । त्रेतायां सम्प्रवृत्तायां मनसि त्रय्यवर्तत ॥ ४३ ॥

ထို့နောက် ပုရူရဝ မင်းသည် အဂ္နိသ္သာလီကို တောထဲတွင် ထားခဲ့ပြီး အိမ်တော်သို့ ပြန်ကာ ညလုံးလုံး ဥရဝသီကို သမာဓိဖြင့် တွေးတော하였다။ ထိုသမာဓိ၏ လမ်းကြောင်းအတွင်း တ్రေတာယုဂ စတင်လာသဖြင့် ယဇ్ఞ စသည့် အကျိုးရလဒ်ကర్మအတွက် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများပါဝင်သော ဝေဒသုံးပါး၏ သဘောတရားများသည် သူ၏ နှလုံးသားတွင် ပေါ်ထွန်းလာ하였다။

Verse 44

स्थालीस्थानं गतोऽश्वत्थं शमीगर्भं विलक्ष्य स: । तेन द्वे अरणी कृत्वा उर्वशीलोककाम्यया ॥ ४४ ॥ उर्वशीं मन्त्रतो ध्यायन्नधरारणिमुत्तराम् । आत्मानमुभयोर्मध्ये यत् तत् प्रजननं प्रभु: ॥ ४५ ॥

ကర్మဖလ ယဇ్ఞနည်းလမ်းသည် နှလုံးသားတွင် ပေါ်ထွန်းလာသောအခါ ပုရူရဝ မင်းသည် အဂ္နိသ္သာလီကို ထားခဲ့သည့် နေရာသို့ သွား하였다။ ထိုနေရာတွင် ရှမီပင်၏ အတွင်းမှ အရှဝတ္ထပင် ပေါက်လာသည်ကို တွေ့하였다။ ဥရဝသီ၏ လောကသို့ ရောက်လိုသော ဆန္ဒဖြင့် ထိုသစ်သားကို ယူကာ အရဏီ နှစ်ခု ပြုလုပ်하였다။ မန္တရားများကို ရွတ်ဆိုရင်း အောက်အရဏီကို ဥရဝသီဟု၊ အပေါ်အရဏီကို မိမိဟု၊ အလယ်ရှိ သစ်တုံးကို သားတော်ဟု သမာဓိထားကာ သန့်ရှင်းသော မီးကို ထွန်းညှိ하였다။

Verse 45

स्थालीस्थानं गतोऽश्वत्थं शमीगर्भं विलक्ष्य स: । तेन द्वे अरणी कृत्वा उर्वशीलोककाम्यया ॥ ४४ ॥ उर्वशीं मन्त्रतो ध्यायन्नधरारणिमुत्तराम् । आत्मानमुभयोर्मध्ये यत् तत् प्रजननं प्रभु: ॥ ४५ ॥

ကర్మဖလ ယဇ్ఞနည်းလမ်း ပေါ်ထွန်းလာသည်နှင့် ပုရူရဝ မင်းသည် အဂ္နိသ္သာလီကို ထားခဲ့သည့် နေရာသို့ သွားကာ ရှမီပင်၏ အတွင်းမှ အရှဝတ္ထပင် ပေါက်လာသည်ကို တွေ့하였다။ ဥရဝသီ၏ လောကသို့ ရောက်လိုသဖြင့် ထိုသစ်သားဖြင့် အရဏီ နှစ်ခု ပြုလုပ်ပြီး မန္တရားများကို ရွတ်ဆိုကာ အောက်အရဏီကို ဥရဝသီ၊ အပေါ်အရဏီကို မိမိ၊ အလယ်ရှိ သစ်တုံးကို သားတော်ဟု သမာဓိထား၍ သန့်ရှင်းသော မီးကို ထွန်းညှိ하였다။

Verse 46

तस्य निर्मन्थनाज्जातो जातवेदा विभावसु: । त्रय्या स विद्यया राज्ञा पुत्रत्वे कल्पितस्त्रिवृत् ॥ ४६ ॥

ပူရူရဝါ၏ အရဏိတုတ်များကို ပွတ်သပ်မီးထုတ်ရာမှ “ဇာတဝေဒာ ဝိဘာဝစု” ဟူသော သန့်ရှင်းသော မီး ပေါ်ထွန်းလာသည်။ အ-ဥ-မ ပါဝင်သော ပရဏဝ တြယီဗိဒ္ယာဖြင့် ထိုမီးသည် လောကီအာနန္ဒအောင်မြင်မှုကို ပေးကာ သန္ဓေတည်ပွဲ၊ ဒိက္ခာခံယူခြင်းနှင့် ယဇ్ఞကర్మများကို သန့်စင်စေသည်; ထို့ကြောင့် ဘုရင်ပူရူရဝါက ထိုမီးကို သားအဖြစ် သတ်မှတ်하였다။

Verse 47

तेनायजत यज्ञेशं भगवन्तमधोक्षजम् । उर्वशीलोकमन् विच्छन्सर्वदेवमयं हरिम् ॥ ४७ ॥

ထိုမီးဖြင့် ပူရူရဝါသည် ဥရဝရှီရှိရာ လောကသို့ သွားလိုသော ဆန္ဒဖြင့် ယဇ్ఞကို ပြုလုပ်ကာ ယဇ్ఞဖလကို ခံစားသူ၊ အင်္ဒြိယတို့၏ သိမြင်မှုကို ကျော်လွန်သော အဓိုက္ခဇ ဘဂဝန် သရီဟရီ—ဒေဝတားအားလုံး၏ အရင်းအမြစ်—ကို ပျော်ရွှင်စေ하였다။

Verse 48

एक एव पुरा वेद: प्रणव: सर्ववाङ्‌मय: । देवो नारायणो नान्य एकोऽग्निर्वर्ण एव च ॥ ४८ ॥

စတျယုဂကာလ ပုရောဟိတ်ခေတ်တွင် ဝေဒမန်တရားအားလုံးသည် မန်တရားတစ်ပါးတည်းဖြစ်သော ပရဏဝ (အိုမ်) ထဲတွင် စုစည်းနေပြီး၊ ၎င်းသည် သာသနာဝါစကားအားလုံး၏ အမြစ်ဖြစ်သည်။ ကိုးကွယ်ထိုက်သော ဒေဝသည် နာရာယဏ တစ်ပါးတည်းဖြစ်၍ အခြားဒေဝများကို ကိုးကွယ်ရန် မညွှန်ကြားခဲ့။ မီးလည်း တစ်မျိုးတည်းရှိပြီး လူ့လောကတွင် အာရှ్రమတစ်ခုတည်း “ဟံသ” ဟု ခေါ်ခဲ့သည်။

Verse 49

पुरूरवस एवासीत् त्रयी त्रेतामुखे नृप । अग्निना प्रजया राजा लोकं गान्धर्वमेयिवान् ॥ ४९ ॥

အို မဟာရာဇာ! တြေတားယုဂအစတွင် တြယီ (ကမ္မကာဏ္ဍ) သည် ပူရူရဝါမှပင် စတင်ပေါ်ထွန်း하였다။ ဘုရင်သည် ယဇ్ఞမီးကို သားအဖြစ် ယူဆကာ ယဇ్ఞအစဉ်အလာကို စတင်တည်ထောင်ပြီး၊ ပြည်သူများနှင့်အတူ မိမိဆန္ဒအတိုင်း ဂန္ဓဗ္ဗလောကသို့ ရောက်하였다။

Frequently Asked Questions

Soma’s abduction of Tārā follows his conquest and Rājasūya, which intensify false pride (mada). The Bhāgavata frames this as the ruinous effect of ego even in exalted beings: adharma in private conduct can ignite public catastrophe (a Deva–Asura war). The corrective intervention of Brahmā shows that cosmic order is restored through higher authority and truth, and that prestige or power cannot override dharma—especially regarding another’s spouse and the sanctity of guru relationships.

Budha is the son born from Tārā, later acknowledged as Soma’s child. The tension highlights the dharmic necessity of satya (truth) over shame and social concealment. Brahmā’s role in naming Budha underscores legitimization by higher wisdom, while the dispute between Soma and Bṛhaspati warns that possessiveness and rivalry—even among authorities—must submit to factual truth and cosmic adjudication.

Their separation dramatizes kāma’s instability and the psychological consequences of attachment. Urvaśī’s instruction about women’s ‘fox-like’ heart is not presented as a blanket metaphysics of gender but as a narrative device urging sobriety: do not let senses devour the self. The episode functions as vaṁśānucarita—teaching rulers and listeners that uncontrolled desire leads to humiliation, grief, and wandering, whereas regulated conduct and higher pursuit can redirect life toward dharma.

After failing to regain Urvaśī through ordinary means, Purūravā’s intense meditation coincides with the onset of Tretā-yuga, when Vedic ritual differentiation becomes manifest. He generates sacrificial fire through araṇis and performs yajña to satisfy Hari, the yajña-bhoktā. The text contrasts Satya-yuga’s unified praṇava-centric worship with Tretā’s expanded ritual system, showing yajña as a divinely sanctioned method for purification and regulated enjoyment—meant ultimately to please the Supreme Lord, not to inflate ego.