Adhyaya 1
The Dynasty of Vaivasvata Manu Begins — Ilā/Sudyumna and the Birth of Purūravā
ပရိက္ခစ်၏ တောင်းဆိုမှုအရ သုကဒေဝက ဝိုင်ဝသွတ မနု၏ မျိုးဆက်များကို အပြည့်အစုံ ပြောရန် ရာစုနှစ်များတောင် မလုံလောက်ကြောင်း ပြောကာ ဝံသအနုစရိတ အကျယ်တဝင့်ကို စတင်ညွှန်ပြသည်။ ထို့နောက် အထွတ်အမြတ် ပုရုရှ → ဘြဟ္မာ → မရီချိ → ကശ്യပ → အဒိတိ → ဝိဝသွဝန် → သြာဒ္ဓဒေဝ (ဝိုင်ဝသွတ) မနု ဟူသော မျိုးရိုးကို ပြန်လည်ချိတ်ဆက်ပြီး မနု၏ သား ၁၀ ယောက်ကို ဖော်ပြကာ နေမျိုး (အထူးသဖြင့် အိက္ခဝါကု) ၏ အမြစ်ကို တည်စေသည်။ ထို့နောက် ဝသိဋ္ဌက မနု၏ သားအတွက် ယဇ္ဈာ ပြုလုပ်ရာတွင် မနု၏ မယား သြရဒ္ဓာက သမီးတစ်ယောက်ကို တောင်းဆိုသဖြင့် ပုရောဟိတ်၏ လမ်းလွဲမှုကြောင့် အီလာ မွေးဖွားလာသည်။ ဝသိဋ္ဌက ဗိဿနုထံ ဆုတောင်းသဖြင့် အီလာသည် ယောက်ျားဖြစ်သော စုဒျုမန အဖြစ် ပြောင်းလဲသည်။ အမဲလိုက်စဉ် စုဒျုမနသည် မေရုအနီးရှိ ရှိဝ၏ စုကုမာရ တောထဲ ဝင်သွားရာ ပာဝတီကို နှစ်သက်စေရန် ထုတ်ထားသော အမိန့်ကြောင့် ယောက်ျားတိုင်း မိန်းမဖြစ်သွားပြီး သူလည်း ပြောင်းလဲကာ ဘုဓနှင့် ပေါင်းသင်း၍ ပုရူရဝါကို မွေးဖွားသည်။ ဝသိဋ္ဌက ရှိဝထံ တောင်းပန်ရာ တစ်လခြား ယောက်ျား/မိန်းမ အလှည့်ကျ ဖြစ်ခွင့် ပေးသော်လည်း ပြည်သူများ မတည်ငြိမ်ကြ။ နောက်ဆုံး စုဒျုမနက ပုရူရဝါကို အမွေဆက်ခံသူအဖြစ် တင်မြှောက်ပြီး အနားယူကာ လမျိုး တိုးချဲ့မည့် အကြောင်းကို ဆက်လက်ဖော်ပြရန် ခင်းကျင်းသည်။
Shlokas
Verse 1
श्रीराजोवाच मन्वन्तराणि सर्वाणि त्वयोक्तानि श्रुतानि मे । वीर्याण्यनन्तवीर्यस्य हरेस्तत्र कृतानि च ॥ १ ॥
ဘုရင် ပရိက္ခစ် က ပြောသည်—အရှင် ရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီ၊ သင်သည် မန်ဝန္တရ အားလုံးကို အသေးစိတ် ရှင်းပြပြီး၊ ထိုကာလများအတွင်း အနန္တဗီర్య ဆရီဟရီ၏ အံ့ဖွယ် လီလာများကိုလည်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဤအရာအားလုံးကို သင်ထံမှ ကြားရခြင်းသည် ကျွန်ုပ်၏ ကံကောင်းမှုဖြစ်သည်။
Verse 2
योऽसौ सत्यव्रतो नाम राजर्षिर्द्रविडेश्वर: । ज्ञानं योऽतीतकल्पान्ते लेभे पुरुषसेवया ॥ २ ॥ स वै विवस्वत: पुत्रो मनुरासीदिति श्रुतम् । त्वत्तस्तस्य सुता:प्रोक्ता इक्ष्वाकुप्रमुखा नृपा: ॥ ३ ॥
ဒြဝိဍဒေသ၏ သန့်ရှင်းသော ဘုရင် စတ္တျဝရတ သည် ယခင် ကల్పအဆုံးတွင် ပုရုရှိုတ္တမကို ဆေဝာပြုခြင်းကြောင့် ဝိညာဉ်ရေး ဉာဏ်ကို ရရှိ하였다။ ထို့နောက် မန်ဝန္တရအသစ်တွင် သူသည် ဝိဝස්ဝန်၏ သား ဝိုင်ဝස්ဝတ မနု ဖြစ်လာသည်ဟု သင်ထံမှ ကျွန်ုပ် ကြားသိရသည်။ ထို့ပြင် အိက္ရှဝာကု စသည့် ဘုရင်များသည် သူ၏ သားများဖြစ်ကြောင်းကို သင်က မိန့်ကြားပြီးသားဟု ကျွန်ုပ် နားလည်သည်။
Verse 3
योऽसौ सत्यव्रतो नाम राजर्षिर्द्रविडेश्वर: । ज्ञानं योऽतीतकल्पान्ते लेभे पुरुषसेवया ॥ २ ॥ स वै विवस्वत: पुत्रो मनुरासीदिति श्रुतम् । त्वत्तस्तस्य सुता:प्रोक्ता इक्ष्वाकुप्रमुखा नृपा: ॥ ३ ॥
ဒြာဝိဍဒေသ၏ ရာဇဋ္ဌိ စတျဝရတသည် ယခင်ကလ္ပအဆုံး၌ အမြင့်မြတ်သော ပုရုရှ၏ စေဝာကြောင့် ဓမ္မဉာဏ်ကို ရရှိ하였다ဟု ဆိုကြသည်။ သြရုတိအရ သူသည် နောက်မန်ဝန္တရတွင် ဝိဝස්ဝန်၏ သား ဝိုင်ဝස්ဝတ မနု ဖြစ်လာသည်။ ဤအသိပညာကို ကျွန်ုပ်သည် သင်ထံမှ ရရှိပြီး၊ အိက္ခ္ဝာကု စသော မင်းများသည် သူ၏ သားများဟု သင်က မိန့်ကြားပြီးသား ဖြစ်သည်။
Verse 4
तेषां वंशं पृथग् ब्रह्मन् वंशानुचरितानि च । कीर्तयस्व महाभाग नित्यं शुश्रूषतां हि न: ॥ ४ ॥
အို မဟာဘရဟ္မဏ၊ မဟာကံကောင်းသူရေ—ထိုမင်းများ၏ မျိုးဆက်များကို သီးသန့်သီးသန့်နှင့် မျိုးဆက်အလိုက် အတ္ထုပ္ပတ္တိများကိုလည်း ကျွန်ုပ်တို့အတွက် ကီർത്തနာ၍ ပြောကြားပါ။ အကြောင်းမူ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်ထံမှ ဤသို့သော သာသနာရေးအကြောင်းအရာများကို အမြဲနားထောင်လိုသူများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 5
ये भूता ये भविष्याश्च भवन्त्यद्यतनाश्च ये । तेषां न: पुण्यकीर्तीनां सर्वेषां वद विक्रमान् ॥ ५ ॥
အတိတ်က ရှိခဲ့သော မင်းများ၊ အနာဂတ်တွင် ပေါ်ထွန်းမည့် မင်းများ၊ ယနေ့ရှိနေသော မင်းများ—ထို ပုဏ္ဏကီർത്തိရှိသော မင်းအားလုံး၏ စွမ်းရည်နှင့် ဗီရတရားကို ကျွန်ုပ်တို့အား မိန့်ကြားပါ။
Verse 6
श्रीसूत उवाच एवं परीक्षिता राज्ञा सदसि ब्रह्मवादिनाम् । पृष्ट: प्रोवाच भगवाञ्छुक: परमधर्मवित् ॥ ६ ॥
သီရိ စူတက ပြောသည်—ဗేదပညာရှင်များ စုဝေးရာ မဏ္ဍပတွင် မဟာရာဇာ ပရိက္ခစ်က ဤသို့ မေးမြန်းသဖြင့်၊ ဓမ္မအမြင့်ဆုံးကို သိမြင်သူ ဘဂဝန် ရှုကဒေဝ ဂိုಸ್ವာမီသည် စကားကို စတင်ပြောကြား하였다။
Verse 7
श्रीशुक उवाच श्रूयतां मानवो वंश: प्राचुर्येण परन्तप । न शक्यते विस्तरतो वक्तुं वर्षशतैरपि ॥ ७ ॥
သီရိ ရှုကက ပြောသည်—အို ရန်သူနှိမ်နင်းသော မင်းကြီး၊ မနု၏ မျိုးဆက်ကို ပေါများစွာ နားထောင်လော့။ ကျွန်ုပ်သည် တတ်နိုင်သမျှ အသေးစိတ် ပြောမည်၊ သို့သော် အပြည့်အစုံကိုတော့ နှစ်ရာနှစ်ပေါင်းများစွာဖြင့်ပင် မပြောနိုင်။
Verse 8
परावरेषां भूतानामात्मा य: पुरुष: पर: । स एवासीदिदं विश्वं कल्पान्तेऽन्यन्न किञ्चन ॥ ८ ॥
အမြင့်အနိမ့် အခြေအနေမျိုးစုံရှိ သတ္တဝါအားလုံး၏ အတွင်းဝိညာဉ်ဖြစ်သော အလွန်မြင့်မြတ်သော ပုရုရှသည် ကလ്പအဆုံးတွင် တည်ရှိနေ၏။ ထိုအခါ ပေါ်ထွန်းသော စကြဝဠာလည်း မရှိ၊ သူ့အပြင် အခြားအရာတစ်စုံတစ်ရာလည်း မရှိ။
Verse 9
तस्य नाभे: समभवत् पद्मकोषो हिरण्मय: । तस्मिञ्जज्ञे महाराज स्वयम्भूश्चतुरानन: ॥ ९ ॥
အို မဟာရာဇ ပရိက္ခစ်၊ ဘဂဝန်၏ နာဘီမှ ရွှေရောင် ကြာပန်းအုံ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထိုကြာပန်းပေါ်တွင် ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသူ (စွဝယံဘူ) လေးမျက်နှာ ဘြဟ္မာသည် မွေးဖွားလာ၏။
Verse 10
मरीचिर्मनसस्तस्य जज्ञे तस्यापि कश्यप: । दाक्षायण्यां ततोऽदित्यां विवस्वानभवत् सुत: ॥ १० ॥
ဘြဟ္မာ၏ စိတ်မှ မရီချိ မွေးဖွားလာ၏။ မရီချိ၏ မျိုးစေ့မှ ကശ്യပ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထို့နောက် ကശ്യပမှ ဒက္ခ၏ သမီး အဒိတိ၏ ဝမ်းတွင် ဗိဝස්ဝန် မွေးဖွားလာ၏။
Verse 11
ततो मनु: श्राद्धदेव: संज्ञायामास भारत । श्रद्धायां जनयामास दश पुत्रान् स आत्मवान् ॥ ११ ॥ इक्ष्वाकुनृगशर्यातिदिष्टधृष्टकरूषकान् । नरिष्यन्तं पृषध्रं च नभगं च कविं विभु: ॥ १२ ॥
အို ဘာရတဝంశ၏ အကောင်းဆုံး မင်းကြီး၊ ဗိဝස්ဝန်မှ စံဉ္ဉာ၏ ဝမ်းတွင် ရှရာဒ္ဓဒေဝ မနု မွေးဖွားလာ၏။ အာရုံများကို အနိုင်ယူထားသော မနုသည် ဇနီး ရှရဒ္ဓာ၏ ဝမ်းတွင် သားတော် ဆယ်ပါးကို မွေးဖွားစေခဲ့သည်—အိက္ခဝါကူ၊ နೃဂ၊ ရှရျာတိ၊ ဒိଷ္ဋ၊ ဓೃଷ္ဋ၊ ကရူෂက၊ နရိષျန္တ၊ ပೃષဓ್ರ၊ နဘဂ၊ ကဝိ။
Verse 12
ततो मनु: श्राद्धदेव: संज्ञायामास भारत । श्रद्धायां जनयामास दश पुत्रान् स आत्मवान् ॥ ११ ॥ इक्ष्वाकुनृगशर्यातिदिष्टधृष्टकरूषकान् । नरिष्यन्तं पृषध्रं च नभगं च कविं विभु: ॥ १२ ॥
အို ဘာရတဝంశ၏ အကောင်းဆုံး မင်းကြီး၊ ဗိဝස්ဝန်မှ စံဉ္ဉာ၏ ဝမ်းတွင် ရှရာဒ္ဓဒေဝ မနု မွေးဖွားလာ၏။ အာရုံများကို အနိုင်ယူထားသော မနုသည် ဇနီး ရှရဒ္ဓာ၏ ဝမ်းတွင် သားတော် ဆယ်ပါးကို မွေးဖွားစေခဲ့သည်—အိက္ခဝါကူ၊ နೃဂ၊ ရှရျာတိ၊ ဒိଷ္ဋ၊ ဓೃષ္ဋ၊ ကရူෂက၊ နရိષျန္တ၊ ပೃષဓ್ರ၊ နဘဂ၊ ကဝိ။
Verse 13
अप्रजस्य मनो: पूर्वं वसिष्ठो भगवान् किल । मित्रावरुणयोरिष्टिं प्रजार्थमकरोद् विभु: ॥ १३ ॥
အစပိုင်းတွင် မနု၌ သားမရှိခဲ့။ ထို့ကြောင့် သားရရန်အတွက် ဓမ္မဉာဏ်အင်အားကြီးသော ရှင်ဝသိဋ္ဌက မိတ္တနှင့် ဝရုဏ ဒေဝတို့ကို ပျော်ရွှင်စေရန် ယဇ္ဈပူဇော်မှုကို ပြုလုပ်하였다။
Verse 14
तत्र श्रद्धा मनो: पत्नी होतारं समयाचत । दुहित्रर्थमुपागम्य प्रणिपत्य पयोव्रता ॥ १४ ॥
ထိုယဇ္ဈအတွင်း မနု၏ဇနီး ရှရဒ္ဓာသည် နို့သာသောက်၍ ဝ్రတ ထိန်းသိမ်းနေသူဖြစ်ကာ ဟောတား(မന്ത്രရွတ်ပုရောဟိတ်)ထံ သွား၍ ဦးချကန်တော့ပြီး သမီးတစ်ယောက်ကို တောင်းခံ하였다။
Verse 15
प्रेषितोऽध्वर्युणा होता व्यचरत् तत् समाहित: । गृहीते हविषि वाचा वषट्कारं गृणन्द्विज: ॥ १५ ॥
အဓ္ဝర్యု၏အမိန့်အရ ဟောတားသည် စိတ်တည်ငြိမ်စွာ ဟဝိစ်(နွားနို့ထောပတ်)ကိုယူ၍ “ဝෂတ်” ဟု မန္တရရွတ်ကာ အာဟုတိ ပူဇော်하였다။ ထိုအခါ မနု၏ဇနီး၏ တောင်းဆိုချက်ကိုလည်း သတိရနေ하였다။
Verse 16
होतुस्तद्व्यभिचारेण कन्येला नाम साभवत् । तां विलोक्य मनु: प्राह नातितुष्टमना गुरुम् ॥ १६ ॥
ဟောတား၏ ထိုသို့ လမ်းလွဲမှုကြောင့် ‘အီလာ’ ဟု အမည်ရသော သမီးတစ်ယောက် မွေးဖွားလာ하였다။ ထိုသမီးကိုမြင်၍ မနုသည် များစွာမပျော်ရွှင်ဘဲ မိမိ၏ ဂုရု ဝသိဋ္ဌထံ ပြော하였다။
Verse 17
भगवन् किमिदं जातं कर्म वो ब्रह्मवादिनाम् । विपर्ययमहो कष्टं मैवं स्याद् ब्रह्मविक्रिया ॥ १७ ॥
အရှင်ဘဂဝန်! သင်တို့သည် ဗြဟ္မဝါဒီ၊ ဝေဒမန္တရကျွမ်းကျင်သူများဖြစ်ကြသော်လည်း ဤသည် ဘာကြောင့် ဖြစ်လာသနည်း? အကျိုးရလဒ်က ဆန့်ကျင်သွားသည်—အလွန်ဝမ်းနည်းဖွယ်! ဝေဒမန္တရ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုတွင် ဤသို့ ပြောင်းပြန်မဖြစ်သင့်ပါ။
Verse 18
यूयं ब्रह्मविदो युक्तास्तपसा दग्धकिल्बिषा: । कुत: सङ्कल्पवैषम्यमनृतं विबुधेष्विव ॥ १८ ॥
သင်တို့အားလုံးသည် ဘြဟ္မန်တတ္တဝကို သိမြင်သူများ၊ ကိုယ်နှင့်စိတ်ကို ထိန်းချုပ်၍ တည်ငြိမ်သူများဖြစ်ကြသည်။ တပသဖြင့် အပြစ်အညစ်များ မီးလောင်ကင်းစင်ပြီး၊ ဒေဝတားတို့၏ စကားကဲ့သို့ သင်တို့၏ ဝචနာ မပျက်မကွက် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် သင်တို့၏ သန္နိဋ္ဌာန် မည်သို့လွဲချော်နိုင်သနည်း?
Verse 19
निशम्य तद् वचस्तस्य भगवान् प्रपितामह: । होतुर्व्यतिक्रमं ज्ञात्वा बभाषे रविनन्दनम् ॥ १९ ॥
မနု၏ စကားကို ကြားသိပြီးနောက် အာနုဘော်ကြီးသော ပရပိတామဟ ဝသိဋ္ဌသည် ပူဇော်ဆရာ၏ လွဲချော်မှုကို သိမြင်ကာ နေဒေဝ၏ သားတော်အား ဤသို့ မိန့်ကြား하였다။
Verse 20
एतत् सङ्कल्पवैषम्यं होतुस्ते व्यभिचारत: । तथापि साधयिष्ये ते सुप्रजास्त्वं स्वतेजसा ॥ २० ॥
ဤသန္နိဋ္ဌာန်ကွာဟမှုသည် ပူဇော်ဆရာက မူလရည်ရွယ်ချက်မှ လွဲချော်သွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ငါ၏ ကိုယ်ပိုင်တေဇဖြင့် သင့်အား သားကောင်းတစ်ပါးကို ပေးမည်။
Verse 21
एवं व्यवसितो राजन् भगवान् स महायशा: । अस्तौषीदादिपुरुषमिलाया: पुंस्त्वकाम्यया ॥ २१ ॥
ရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက မိန့်သည်— အို ပရိက္ခစ် မင်းကြီး၊ ဤသို့ ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် ဂုဏ်သတင်းကြီး၍ အာနုဘော်ရှိသော ဝသိဋ္ဌသည် အီလာကို ယောကျာ်းဖြစ်စေလိုသဖြင့် အာဒိပုရုရှ ဝိෂ္ဏုအား စတုတိပြု၍ ဆုတောင်းလေ၏။
Verse 22
तस्मै कामवरं तुष्टो भगवान् हरिरीश्वर: । ददाविलाभवत् तेन सुद्युम्न: पुरुषर्षभ: ॥ २२ ॥
ဝသိဋ္ဌအပေါ် ပျော်ရွှင်တော်မူသော အထွဋ်အမြတ် အရှင် ဘဂဝန် ဟရိသည် သူတောင်းသော ဆုကို ပေးတော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် အီလာသည် ‘စုဒျုမ್ನ’ ဟူသော အထူးမြတ်သော ယောကျာ်းအဖြစ် ပြောင်းလဲသွား하였다။
Verse 23
स एकदा महाराज विचरन् मृगयां वने । वृत: कतिपयामात्यैरश्वमारुह्य सैन्धवम् ॥ २३ ॥ प्रगृह्य रुचिरं चापं शरांश्च परमाद्भुतान् । दंशितोऽनुमृगं वीरो जगाम दिशमुत्तराम् ॥ २४ ॥
အို မင်းကြီး ပရိက္ခစ်၊ သူရဲကောင်း စုဒျုမနသည် တစ်ခါတစ်ရံ ဝန်ကြီးအနည်းငယ်နှင့် အဖော်များနှင့်အတူ စင်ဓုဒေသမှ မြင်းကိုစီးကာ တောထဲသို့ အမဲလိုက်ရန် သွားခဲ့သည်။ သံချပ်ကာဝတ်ဆင်၍ လှပသော လေးနှင့် အံ့ဖွယ်မြားများကို ကိုင်ဆောင်ကာ တိရစ္ဆာန်များကို လိုက်လံအမဲလိုက်ရင်း တော၏ မြောက်ဘက်သို့ ရောက်ရှိ하였다။
Verse 24
स एकदा महाराज विचरन् मृगयां वने । वृत: कतिपयामात्यैरश्वमारुह्य सैन्धवम् ॥ २३ ॥ प्रगृह्य रुचिरं चापं शरांश्च परमाद्भुतान् । दंशितोऽनुमृगं वीरो जगाम दिशमुत्तराम् ॥ २४ ॥
အို မင်းကြီး ပရိက္ခစ်၊ သူရဲကောင်း စုဒျုမနသည် တစ်ခါတစ်ရံ ဝန်ကြီးအနည်းငယ်နှင့် အဖော်များနှင့်အတူ စင်ဓုဒေသမှ မြင်းကိုစီးကာ တောထဲသို့ အမဲလိုက်ရန် သွားခဲ့သည်။ သံချပ်ကာဝတ်ဆင်၍ လှပသော လေးနှင့် အံ့ဖွယ်မြားများကို ကိုင်ဆောင်ကာ တိရစ္ဆာန်များကို လိုက်လံအမဲလိုက်ရင်း တော၏ မြောက်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိ하였다။
Verse 25
सुकुमारवनं मेरोरधस्तात् प्रविवेश ह । यत्रास्ते भगवाञ्छर्वो रममाण: सहोमया ॥ २५ ॥
သူသည် မေရုတောင်အောက်ခြေရှိ “စုကုမာရ” တောအုပ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်하였다။ ထိုနေရာ၌ ဘဂဝန် ရှရဝ (ရှီဝ) သည် ဥမာနှင့်အတူ အမြဲပျော်ရွှင်စွာ ဝိဟာရနေတော်မူ၏။
Verse 26
तस्मिन् प्रविष्ट एवासौ सुद्युम्न: परवीरहा । अपश्यत् स्रियमात्मानमश्वं च वडवां नृप ॥ २६ ॥
အို နရပ မင်းကြီး ပရိက္ခစ်၊ ရန်သူသူရဲကောင်းများကို နှိမ်နင်းနိုင်သော စုဒျုမနသည် ထိုတောထဲသို့ ဝင်သွားသည်နှင့်တပြိုင်နက် မိမိကိုယ်ကို မိန်းမအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်ကိုလည်းကောင်း၊ မိမိမြင်းကို မိန်းမြင်းအဖြစ် ပြောင်းသွားသည်ကိုလည်းကောင်း မြင်လိုက်ရသည်။
Verse 27
तथा तदनुगा: सर्वे आत्मलिङ्गविपर्ययम् । दृष्ट्वा विमनसोऽभूवन् वीक्षमाणा: परस्परम् ॥ २७ ॥
သူ၏နောက်လိုက်များလည်း မိမိတို့၏ အတ္တလက္ခဏာ ပြောင်းလဲ၍ လိင်ပြောင်းပြန်ဖြစ်သွားသည်ကို မြင်ကြသောအခါ အားလုံး စိတ်မကောင်းဖြစ်ကာ တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် မျက်နှာချင်းဆိုင်ကြည့်နေကြသာ ဖြစ်하였다။
Verse 28
श्रीराजोवाच कथमेवं गुणो देश: केन वा भगवन् कृत: । प्रश्नमेनं समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि न: ॥ २८ ॥
မဟာရာဇာ ပရိက္ခစ်က ပြောသည်—“အလွန်တန်ခိုးကြီးသော ဗြာဟ္မဏာရေ၊ ဤနေရာသည် အဘယ်ကြောင့် ဂုဏ်သတ္တိနှင့် အာနုဘော်如此 ပြည့်ဝသနည်း။ မည်သူက ဤနေရာကို ထိုသို့ အင်အားကြီးစေသနည်း။ ကျေးဇူးပြု၍ ဤမေးခွန်းကို ဖြေကြားပါ၊ ကျွန်ုပ်သည် အလွန်ကြားလိုပါသည်။”
Verse 29
श्रीशुक उवाच एकदा गिरिशं द्रष्टुमृषयस्तत्र सुव्रता: । दिशो वितिमिराभासा: कुर्वन्त: समुपागमन् ॥ २९ ॥
ရှုကဒೇವ ဂိုစွာမီက ဖြေသည်—တစ်ခါက ဝတ္တနည်းများကို တင်းကျပ်စွာလိုက်နာသော ရှင်ရသီကြီးများသည် ဂိရိရှ (ရှီဝဘုရား) ကို တွေ့မြင်ရန် ထိုတောအုပ်သို့ လာကြသည်။ သူတို့၏ ကိုယ်ပိုင်တേജောက အရပ်ရပ်၏ အမှောင်ကို ဖယ်ရှားသကဲ့သို့ တောက်ပစေ하였다။
Verse 30
तान् विलोक्याम्बिका देवी विवासा व्रीडिता भृशम् । भर्तुरङ्कात् समुत्थाय नीवीमाश्वथ पर्यधात् ॥ ३० ॥
အဲဒီ ရှင်ရသီကြီးများကို မြင်သော် အမ္ဗိကာဒေဝီသည် ထိုအချိန်တွင် အဝတ်မရှိသဖြင့် အလွန်ရှက်ကြောက်하였다။ သူမသည် ခင်ပွန်း၏ မဒ်မှ ချက်ချင်းထပြီး ရင်ဘတ်ကို ဖုံးရန် အဝတ်ကို အမြန်ဝတ်ဆင်ရန် ကြိုးစား하였다။
Verse 31
ऋषयोऽपि तयोर्वीक्ष्य प्रसङ्गं रममाणयो: । निवृत्ता: प्रययुस्तस्मान्नरनारायणाश्रमम् ॥ ३१ ॥
ရှင်ရသီများလည်း ရှီဝနှင့် ပါရဝတီတို့ အချစ်ကစားမှု၌ ပျော်မြူးနေသည်ကို မြင်၍ ရှေ့ဆက်မသွားတော့ဘဲ ရပ်တန့်하였다။ ထို့နောက် ချက်ချင်း ထိုနေရာမှ ပြန်လှည့်ကာ နရ-နာရာယဏ အာရှရမ်သို့ ထွက်ခွာ하였다။
Verse 32
तदिदं भगवानाह प्रियाया: प्रियकाम्यया । स्थानं य: प्रविशेदेतत् स वै योषिद् भवेदिति ॥ ३२ ॥
ထို့နောက် မိမိ၏ ချစ်ဇနီးကို ပျော်ရွှင်စေရန် ဘုရားရှီဝက ပြောသည်—“ဤနေရာသို့ ဝင်လာသော ယောက်ျားမည်သူမဆို ချက်ချင်း မိန်းမဖြစ်သွားမည်!”
Verse 33
तत ऊर्ध्वं वनं तद् वै पुरुषा वर्जयन्ति हि । सा चानुचरसंयुक्ता विचचार वनाद् वनम् ॥ ३३ ॥
ထိုအချိန်မှစ၍ ထိုတောထဲသို့ ယောက်ျားမည်သူမျှ မဝင်ခဲ့ကြ။ သို့သော် ယခု မိန်းမအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသော ဘုရင် စုဒျုမန သည် အဖော်အပါများနှင့်အတူ တောတစ်တောမှ တောတစ်တောသို့ လှည့်လည်သွားလေ၏။
Verse 34
अथ तामाश्रमाभ्याशे चरन्तीं प्रमदोत्तमाम् । स्रीभि: परिवृतां वीक्ष्य चकमे भगवान् बुध: ॥ ३४ ॥
ထို့နောက် အာရှရမ်အနီးတွင် လှည့်လည်နေပြီး မိန်းမများက ဝိုင်းရံထားသော၊ ကာမကို လှုံ့ဆော်စေသည့် အလွန်လှပသော မိန်းမကို မြင်သဖြင့် လမင်း၏သား ဘုရားဘုဓ သည် ချက်ချင်းပင် သူမကို ခံစားလိုစိတ် ဖြစ်ပေါ်လာ하였다။
Verse 35
सापि तं चकमे सुभ्रू: सोमराजसुतं पतिम् । स तस्यां जनयामास पुरूरवसमात्मजम् ॥ ३५ ॥
လှပသော မျက်ခုံးရှိသော ထိုမိန်းမလည်း လမင်းဘုရင်၏သား ဘုဓကို ခင်ပွန်းအဖြစ် လက်ခံလိုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဘုဓသည် သူမ၏ဝမ်း၌ ပုရူရဝါ အမည်ရှိ သားတစ်ဦးကို မွေးဖွားစေ하였다။
Verse 36
एवं स्रीत्वमनुप्राप्त: सुद्युम्नो मानवो नृप: । सस्मार स कुलाचार्यं वसिष्ठमिति शुश्रुम ॥ ३६ ॥
ဤသို့ မနု၏သား ဘုရင် စုဒျုမန သည် မိန်းမဖြစ်သွားပြီးနောက် မိမိမိသားစု၏ ကုလအာချာရျ ဝသိဋ္ဌ ကို သတိရလာသည်ဟု ယုံကြည်ရသော သတင်းအရင်းအမြစ်များမှ ငါကြားရသည်။
Verse 37
स तस्य तां दशां दृष्ट्वा कृपया भृशपीडित: । सुद्युम्नस्याशयन् पुंस्त्वमुपाधावत शङ्करम् ॥ ३७ ॥
စုဒျုမန၏ သနားဖွယ် အခြေအနေကို မြင်သဖြင့် ဝသိဋ္ဌ သည် ကရုဏာကြောင့် အလွန်စိတ်နာကျင်ခဲ့သည်။ စုဒျုမန ပြန်လည် ယောက်ျားသဘော ရရှိစေရန် ဆန္ဒဖြင့် သင်္ကရ (ရှီဝ) ကို ထပ်မံ ပူဇော်အာရాధနာ ပြု하였다။
Verse 38
तुष्टस्तस्मै स भगवानृषये प्रियमावहन् । स्वां च वाचमृतां कुर्वन्निदमाह विशाम्पते ॥ ३८ ॥ मासं पुमान् स भविता मासं स्री तव गोत्रज: । इत्थं व्यवस्थया कामं सुद्युम्नोऽवतु मेदिनीम् ॥ ३९ ॥
အို မင်းကြီး ပရိက္ခိတ်၊ ဗသိဋ္ဌ ရှိသီကို ဘဂဝန် ရှိဝ သဘောကျနှစ်သက်တော်မူ၏။ ပါရဝတီအား ပေးထားသော ကတိစကားကို မပျက်စီးစေရန်လည်းကောင်း၊ ရှိသီကို စိတ်ချမ်းသာစေရန်လည်းကောင်း၊ ရှိဝက “သင်၏ မျိုးရိုးမှ ဆုဒျုမနသည် တစ်လပတ်လုံး ယောက်ျားဖြစ်၍ နောက်တစ်လတွင် မိန်းမဖြစ်မည်။ ဤစီမံချက်အတိုင်း သူသည် စိတ်ကြိုက် ကမ္ဘာမြေကို အုပ်ချုပ်စေ” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
Verse 39
तुष्टस्तस्मै स भगवानृषये प्रियमावहन् । स्वां च वाचमृतां कुर्वन्निदमाह विशाम्पते ॥ ३८ ॥ मासं पुमान् स भविता मासं स्री तव गोत्रज: । इत्थं व्यवस्थया कामं सुद्युम्नोऽवतु मेदिनीम् ॥ ३९ ॥
အို မင်းကြီး၊ သင်၏ မျိုးရိုးမှ ဆုဒျုမနသည် တစ်လ ယောက်ျား၊ တစ်လ မိန်းမ ဖြစ်မည်။ ဤအစီအစဉ်အတိုင်း သူသည် စိတ်ကြိုက် ကမ္ဘာမြေကို အုပ်ချုပ်စေ— ဟူသည်မှာ ရှင်ကရ (ရှိဝ) ၏ မိန့်တော်မူချက် ဖြစ်သည်။
Verse 40
आचार्यानुग्रहात् कामं लब्ध्वा पुंस्त्वं व्यवस्थया । पालयामास जगतीं नाभ्यनन्दन् स्म तं प्रजा: ॥ ४० ॥
အာချာရျ၏ အနုဂ्रहကြောင့်၊ ရှိဝ၏ မိန့်တော်မူချက်အတိုင်း၊ ဆုဒျုမနသည် လအလှည့်ကျတိုင်း မိမိလိုလားသော ယောက်ျားသဘောကို ပြန်လည်ရရှိကာ နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်하였다။ သို့သော် ပြည်သူများက သူ့ကို မနှစ်သက်ကြ။
Verse 41
तस्योत्कलो गयो राजन् विमलश्च त्रय: सुता: । दक्षिणापथराजानो बभूवुर्धर्मवत्सला: ॥ ४१ ॥
အို မင်းကြီး၊ ဆုဒျုမနတွင် ဥတ္ကလ၊ ဂယ၊ ဝိမလ ဟူသော အလွန်ပုဏ္ဏဝန် သားသုံးယောက်ရှိသည်။ သူတို့သည် ဒက္ခိဏာပထ၏ မင်းများဖြစ်လာပြီး ဓမ္မကို ချစ်မြတ်နိုးသူများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 42
तत: परिणते काले प्रतिष्ठानपति: प्रभु: । पुरूरवस उत्सृज्य गां पुत्राय गतो वनम् ॥ ४२ ॥
ထို့နောက် အချိန်ကာလ ပေါက်ပေါက်မြောက်မြောက် ဖြစ်လာသောအခါ၊ ကမ္ဘာ၏ အုပ်စိုးရှင် ပရတိဋ္ဌာနပတိ ဆုဒျုမနသည် အသက်ကြီးလာ၍ နိုင်ငံတော်အားလုံးကို သား ပုရူရဝါထံ အပ်နှံပြီး တောသို့ ဝင်ရောက်သွားသည်။
Frequently Asked Questions
The chapter attributes the reversal to a deviation in ritual intent: the priest, influenced by Śraddhā’s request for a daughter, performed the oblation with that altered saṅkalpa. The Bhāgavata’s theological point is twofold—mantra is potent and precise, and ritual outcomes depend on alignment of purpose, purity, and correct execution—yet the final resolution still rests on divine grace through Vasiṣṭha’s prayer to Viṣṇu.
Lord Śiva established the condition. When great sages unexpectedly approached while Śiva and Pārvatī (Ambikā) were in private intimacy, Pārvatī felt shame; to please her, Śiva declared that any male entering that forest would become female. This illustrates the power of a deity’s decree in a particular sacred locale (kṣetra) and how boons/curses can structure a narrative of karma and destiny.
After Sudyumna’s transformation into a woman in Śiva’s forest, Budha (son of the Moon) desired union and accepted her as wife; from that union Purūravā was born. When Sudyumna later regained partial maleness via Śiva’s boon (alternating months), he eventually entrusted the kingdom to Purūravā—thereby creating a dynastic bridge from Manu’s line into the celebrated Lunar lineage that will be expanded in subsequent chapters.
Within Bhāgavata theology, the episode underscores that bodily conditions are mutable under higher laws (daiva), whereas the self (ātman) is distinct from the body. It also highlights the limits of political normalcy: even when a boon permits rulership, social order and public confidence may be disturbed, reminding kings that legitimacy depends on stable dharma and the consent of subjects.