Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

Kṛṣṇa’s Impending Departure; Uddhava’s Surrender; King Yadu and the Avadhūta’s Twenty-Four Gurus

Beginnings

पृथिवी वायुराकाशमापोऽग्निश्चन्द्रमा रवि: । कपोतोऽजगर: सिन्धु: पतङ्गो मधुकृद् गज: ॥ ३३ ॥ मधुहाहरिणो मीन: पिङ्गला कुररोऽर्भक: । कुमारी शरकृत् सर्प ऊर्णनाभि: सुपेशकृत् ॥ ३४ ॥ एते मे गुरवो राजन् चतुर्विंशतिराश्रिता: । शिक्षा वृत्तिभिरेतेषामन्वशिक्षमिहात्मन: ॥ ३५ ॥

pṛthivī vāyur ākāśam āpo ’gniś candramā raviḥ kapoto ’jagaraḥ sindhuḥ pataṅgo madhukṛd gajaḥ

အို မင်းကြီး၊ ကျွန်ုပ်သည် ဆရာ ၂၄ ပါးကို အားကိုးခိုလှုံခဲ့သည်—မြေ၊ လေ၊ ကောင်းကင်၊ ရေ၊ မီး၊ လ၊ နေ၊ ခိုငှက်နှင့် အဇဂရမြွေ; သမုဒ္ဒရာ၊ မီးသို့ဝင်ပိုး၊ ပျား၊ ဆင်နှင့် ပျားရည်ခိုးသူ; သမင်၊ ငါး၊ ပင်္ဂလာ (ပြည့်တန်ဆာ)၊ ကုရရငှက်နှင့် ကလေး; ထို့ပြင် မိန်းကလေး၊ မြားလုပ်သမား၊ မြွေ၊ ပင့်ကူနှင့် တုတ်ကောင်။ သူတို့၏ အပြုအမူများကို လေ့လာ၍ အတ္တမသိပ္ပံကို ကျွန်ုပ် သင်ယူခဲ့သည်။

पृथिवीearth
पृथिवी:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वायुःwind
वायुः:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
आकाशम्sky/ether
आकाशम्:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootआकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (enumerative usage; also could be accusative, but here as list in nominative sense)
आपःwaters
आपः:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootआप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (pluralia tantum), प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
अग्निःfire
अग्निः:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चन्द्रमाthe moon
चन्द्रमा:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootचन्द्रमस्/चन्द्रमा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
रविःthe sun
रविः:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कपोतःpigeon
कपोतः:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootकपोत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अजगरःpython (boa)
अजगरः:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootअजगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सिन्धुःocean/river
सिन्धुः:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पतङ्गःmoth
पतङ्गः:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootपतङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मधुकृत्honey-maker (bee)
मधुकृत्:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) → कृत् (कृदन्त, क्विप्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—मधु करोति इति उपपद-तत्पुरुषः (agent noun)
गजःelephant
गजः:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मधुहाhoney-thief (bear)
मधुहा:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → ह (कृदन्त, क्विप्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—मधु हन्ति/हरति इति उपपद-तत्पुरुषः
हरिणःdeer
हरिणः:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootहरिण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मीनःfish
मीनः:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootमीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पिङ्गलाPiṅgalā
पिङ्गला:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootपिङ्गला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नाम; prostitute Piṅgalā)
कुररःosprey (kurara bird)
कुररः:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootकुरर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अर्भकःchild
अर्भकः:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootअर्भक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कुमारीmaiden
कुमारी:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootकुमारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शरकृत्arrow-maker (fletcher)
शरकृत्:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) → कृत् (कृदन्त, क्विप्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—शरं करोति इति उपपद-तत्पुरुषः
सर्पःsnake
सर्पः:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ऊर्णनाभिःspider
ऊर्णनाभिः:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootऊर्णा (प्रातिपदिक) + नाभि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—ऊर्णायाः नाभिः इति षष्ठी-तत्पुरुषः (spider)
सुपेशकृत्weaver (maker of fine cloth)
सुपेशकृत्:
कर्ता (Kartā/Subject; list item)
TypeNoun
Rootसुपेशस्/सुपेश (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) → कृत् (कृदन्त, क्विप्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—सुपेशं करोति इति उपपद-तत्पुरुषः (weaver)
एतेthese
एते:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
मेmy
मे:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
गुरवःteachers
गुरवः:
कर्ता (Kartā/Subject complement)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
राजन्O king
राजन्:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन
चतुर्विंशतिःtwenty-four
चतुर्विंशतिः:
विशेष्य-परिमाण (Numerical predicate)
TypeNoun
Rootचतुर्विंशति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः—चतुर्विंशतिः (twenty-four)
आश्रिताःresorted to
आश्रिताः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootआ + श्रि (धातु) → आश्रित (कृदन्त, भूतकर्मणि/निष्ठा)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; एते गुरवः इति विशेषणम् (understood: ‘(by me) resorted to’)
शिक्षाlesson/teaching
शिक्षा:
कर्म (Karma/Object; thing learned)
TypeNoun
Rootशिक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वृत्तिभिःby (their) ways/behaviors
वृत्तिभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
एतेषाम्of these
एतेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
अनु-अशिक्षम्I learned (by observing)
अनु-अशिक्षम्:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootअनु + शिक्ष् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist/Imperfective past), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन; ‘I learned’
इहhere
इह:
अधिकरण (Adverbial locative)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेश-अव्यय (adverb of place)
आत्मनःfor myself
आत्मनः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘for myself/of myself’

The wasp is known as supeśa-kṛt because it causes the insect that it kills to take a beautiful form in the next life.

K
King Yadu

FAQs

In this verse, Dattātreya begins listing his teachers, including the earth, air, sky, water, fire, the moon, the sun, the pigeon, the python, the ocean, the moth, the bee, and the elephant—models from whom he learned practical spiritual lessons.

He teaches King Yadu that divine instruction is available everywhere: the elements and celestial bodies demonstrate virtues like tolerance, purity, steadiness, and regulated duty, which guide one toward self-realization.

Observe and adopt virtues shown in nature—be tolerant like earth, steady like the sun in duty, and detached like the sky—so daily life itself becomes a path of inner training.